గతంలో బ్యాంకింగ్‌ అనుభవం ఉన్నవారికే బ్యాంకుల ఏర్పాటుకు అనుమతులు ఇచ్చే వారు. ఇప్పుడు దానితో పని లేదు. బడా కంపెనీయా కాదా అన్నదే గీటు రాయిగా మారనుంది? కార్పోరేట్‌ కంపెనీలు బ్యాంకుల ఏర్పాటు పై మార్గదర్శకాలను సూచించమని కోరుతూ ఎక్జిక్యూటివ్‌ డైరెక్టర్‌ పీ.కే మహంతి ఆధ్వర్యాన రిజర్వు బ్యాంకు ఆఫ్‌ ఇండియా ఒక అంతర్గత వర్కింగ్‌ గ్రూపు ని 2020 జూన్‌ 20 న నియమించింది. ఈ బ ందం చేసిన సూచనలు దేశంలో ఒక తీవ్ర చర్చను లేపాయి.
కార్పోరేట్‌ పారిశ్రామిక సంస్ధలు స్వంతంగా బ్యాంకులు పెట్టుకోవడానికి అనుమతించాలని,పెద్ద కార్పోరేట్‌ కంపెనీలను బ్యాంకులను ప్రమోటర్లుగా అనుమతించాలని గ్రూప్‌ ప్రతిపాదించింది. ఇవి అమలైతే బడా కార్పోరేట్‌ కంపెనీలన్నీ స్వంత బ్యాంకులను ప్రారంభించుటకు అవకాశం లభిస్తుంది. ప్రైవేటు బ్యాంకులలో ప్రమోటర్ల వాటా పరిమితి ని 15 శాతంనుండి 26 శాతానికి పెంచాలని, 50 వేల కోట్ల పైన ఆస్దులు వున్నకంపెనీలకు బ్యాంకింగ్‌ లైసెన్సులను మంజూరు చేయాలనిసూచించింది. దీనికి చెప్పిన కారణాల సారాంశం ఇలా ఉంది. (1) బ్యాంకులు ప్రారంభించటానికి కార్పోరేట్‌ కంపెనీలకు లైసెన్సులు ఇస్తే పెట్టుబడుల లభ్యత పెరుగుతుంది. (2) పరిపాలనాఅనుభవం తోపాటుగా నైపుణ్యం కలిగిన వ్యూహాత్మక కార్పోరేట్‌ మేనేజ్‌ మెంటు లభిస్తుంది.
భారీ మొత్తాలలో రుణాలకోసం బ్యాంకుల చుట్టూ తిరిగే కార్పోరేట్లకు బ్యాంకులను ఇవ్వటం సరికాదని ఆర్ధికవేత్తలు, మేధావులు అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేశారు. బ్యాంకింగ్‌ వ్యవస్ధకే ప్రమాదం అన్నారు.
ఈ సూచనలు అమలైతే టాటా, బిర్లా, అంబానీ, అదానీ, యల్‌ అండ్‌ టీ, వంటి దేశీయ కార్పోరేట్‌ దిగ్గజాలు భవిష్యత్తులో బ్యాంకింగ్‌ రంగంలో కీలకంగా మారనున్నాయి. దేశ ఆర్ధికవ్యవస్ద తమ చేతిలో వుంచుకుని లాభాలే ధ్యేయంగా క షిచేస్తారు. బ్యాంకులను తమ ఆదాయ వనరుగా మారుస్తారు.కరోనా మహమ్మా రి వలన సామాన్యప్రజలు ఆర్ధిక సంక్షోభంలో కూరుకుపోగా కార్పోరేట్‌ కంపెనీలకు లాభాలపంటపండింది. 2020 మూడవ త్రైమాసికంలో భారత్‌ లోని కార్పోరేట్‌ కంపెనీలు రికార్డు స్ధాయిలో 1.33 లక్షల కోట్లు ఆర్జించాయని సెంటర్‌ ఫర్‌ మానిటరింగ్‌ ఇండియన్‌ ఎకానమీ (సీ యమ్‌ ఐ ఈ )తెలిపింది. ఇదే సమయంలో కొత్తగా బిలియనీర్లయినవారి సంఖ్య కూడా పెరిగింది. అట్టి చరిత్ర కలిగిన కార్పోరేట్‌ కంపెనీలకు బ్యాంకులు అప్పగిస్తే డిపాజిటర్ల డబ్బులకు భధ్రత గురించి కూడా ఆలోచించాలి. బ్యాంకు లో భవిష్యత్‌ అవసరాలకు దాచుకున్నసామాన్యులు, మధ్యతరగతి ప్రజల గతిఏమవుతుందో వూహించటంకష్టం. ఈ ప్రమాదకరమయిన ప్రతిపాదనలు ప్రజల పొదుపుమొత్తాలను ముప్పులో పడేస్తాయి. ఆర్ధికవ్యవస్ధకు తీవ్రమైన హానికలిగిస్తాయి.
భారతీయ రెగ్యులేటరీ ఏజన్సీలను మోసంచేయడం-రిజర్వు బ్యాంకు పర్యవేక్షణ లోపంవలన , కంపెనీ అధిపతుల అనుకూల ప్రభుత్వవిధానాలవలన, మొండి బాకీలు, అవినీతి పెచ్చుమీరటంవలన బ్యాంకులు కుంటుతున్నాయి. పడిలేస్తున్నాయి. ఎన్నో లోపాలున్నాయి. అయినా రైతులకు, చిరువ్యాపారులకు, మధ్యతరగతి ప్రజలకు కొంతవరకయినా రుణాలివ్వక తప్పటంలేదు. ప్రజలకు లభించిన ఈవెసులుబాటును కూడా ప్రజలకు దక్కకుండా చేయాలని కార్పోరేట్‌ రంగం క షిచేస్తున్నది. 2018సం. మార్చి నాటికి భారతీయ బ్యాంకులలో మొండి బాకీలు రు. 9.62 లక్షల కోట్లు అందులో 73.2 శాతం కార్పోరేటు కంపెనీల బాకీలే అన్నది గమనించాలి. వ్యవసాయ సంబంధిత అప్పులు రూ . 85,344 కోట్లు మాత్రమే.
2014 లో ఆర్భాటంగా ప్రారంభించిన యస్‌ బ్యాంకు 2020 కల్లా దివాళా తీసింది. 2,41,000 కోట్ల బకాయీలలో 1,45,000 కోట్లు పారుబకాయిలు, అంటే తిరిగి రానివి. అందులో ముఖ్యబాకీదారుడు అనిల్‌ అంబానీ. రిజర్వు బ్యాంకు యస్‌ బ్యాంకును రక్షించింది. ప్రభుత్వ స్టేట్‌ బ్యాంక్‌ ఆఫ్‌ ఇండియాచేత 49 శాతం వాటాలను కొనిపించి యస్‌ బ్యాంక్‌ ను కాపాడింది.
పంజాబ్‌ నేషనల్‌ బ్యాంకు ను నీరవ్‌ మోడీ 13,800 కోట్లకు ముంచాడు. 2018 లో ఐ డీ బీ ఐ , 2019 లో లక్ష్మీవిలాస్‌ బ్యాంకు,2019 లో పంజాబ్‌ మహారాష్ట్ర సహకార బ్యాంకులు వరసగా దివాళాతీశాయి.
రమేష గెల్లీ నాయకత్వాన మోడల్‌ బ్యాంకుగా పేరుపొందిన గ్లోబల్‌ ట్రస్ట్‌ బ్యాంకు 1994 లో సికిందరాబాద్‌ లో ప్రారంభమయింది. పది సంవత్సరాలు ఒక వెలుగు వెలిగి 2004 సం.లో దివాళాతీసింది. రిజర్వ్‌ బ్యాంకు ఆఫ్‌ ఇండియా జోక్యం చేసుకుని డిపాజిటర్లను, ఉద్యోగస్తులను, బ్యాంకును కాపాడింది. ప్రభుత్వ సంస్ధ అయిన ఓరియంటల్‌ బ్యాంక్‌ ఆఫ్‌ కామర్స లో విలీనంచేశారు. బ్యాంకును దారితప్పించి మోసంచేసిన వారికి లాభం చేకూరింది. చివరకు ప్రత్యక్ష, పరోక్ష పన్నులు క ట్టే సామాన్య ప్రజలే మరొక సారి మోసంచేయబడ్డారు.
ఐసీఐసీ బ్యాంకు సీఈఓ చందాకొచ్చర్‌ వీడియోకాన్‌ గ్రూపుకి 1875 కోట్ల రూపాయలను అక్రమంగా బదిలీ చేశారని ఒక విజిల్‌ బ్లోయర్‌ అరవింద్‌ గుప్తా ప్రధానమంత్రికి, ఆర్ధికమంత్రి అరుణజైట్లీగార్లకు ఎన్నో లేఖలు వ్రాశారు. ఆర్ధికమంత్రి అరుణజైట్లీగారికి ఈ కుంభకోణంలో పాత్ర వుందని ఆరోపణలు కూడా వున్నాయి. ఐసీఐసీ బ్యాంకు సీఈఓ చందాకొచ్చర్‌ నిబంధనలకు విరుద్ధంగా తన భర్త వ్యాపార భాగస్వామి ఐన వేణుగోపాల్‌ ధూత్‌ కి అప్పు సాంక్షన్‌ చేశారు. వేణుగోపాల్‌ ధూత్‌ వీడియోకాన్‌ కంపెనీ అధినేత. అప్పులను మొండిబాకీలుగా (%చీూA%) ప్రకటించారు. వీడియోకాన్‌ గ్రూపునకు రూ.1,875 కోట్ల రుణాల మంజూరులో అవినీతికి, అవకతవకలకు పాల్పడ్డారన్న అభియోగాలతో చందా కొచ్చర్‌తోపాటు ఆమె భర్త దీపక్‌ కొచ్చర్‌, వీడియోకాన్‌ ప్రమోటర్‌ వేణుగోపాల్‌ ధూత్‌పై గతంలో మనీ లాండరింగ్‌ కేసులు నమోదయ్యాయి. ఈ అభియోగాల నేపథ్యంలో చందా కొచ్చర్‌పై ఐసీఐసీఐ బ్యాంక్‌ చర్యలు చేపట్టింది. జస్టిస్‌ బీఎన్‌ శ్రీక ష? నేత త్వంలో కమిటీని ఏర్పాటుచేసి దర్యాప్తు జరిపించింది. ఆ తర్వాత ఎండీ, సీఈవో పదవుల నుంచి చందా కొచ్చర్‌ను తొలగించింది. ఈ కేసులో ఎన్‌ఫోర్స్‌మెంట్‌ డైరెక్టరేట్‌ ఈ ఏడాది సెప్టెంబర్‌లో దీపక్‌ కొచ్చర్‌ను అరెస్టు చేసింది.
94 ఏళ్ళ చరిత్ర వున్నలక్ష్మీ విలాస్‌ బ్యాంకు సంక్షోభం లో చిక్కుకున్నది. 19 రాష్ట్రాలలో 566 బ్రాంచీలతో పేరుపొందింది. మందుల పరిశ్రమ లో కార్పోరేట్‌ సంస్ద అయిన రాన్‌ బాక్సీ సంస్ధకు ఒక్కదానికే 720 కోట్లు అప్పు ఇచ్చారు. ఇంకా మొండిబాకీలు ఎక్కువయి బ్యాంకు దివాళాతీసింది. డిబిఎస్‌లో విలీనం చేయడానికి కేంద్ర ప్రభుత్వ మంత్రివర్గం నిర్ణయించింది. డీ బీ ఎస్‌. బ్యాంకు సింగపూర్‌ కేంద్రంగా 18 దేశాల్లో ఆర్ధిక లావాదేవీలు నిర్వహిస్తున్న విదేశీ సంస్థ. ఈ విధంగా ఒక విదేశీ బ్యాంకు లక్ష్మీవిలాస్‌ బ్యాంకును మింగేసింది.
ఈ కార్పోరేటు బ్యాంకులు దివాళా తీసినా, వారి పరిశ్రమలు దివాళా తీసినా మొత్తం ఆర్ధికవ్యవస్ధ కుప్పకూలే ప్రమాదం వున్నది. 8లక్షల 80 వేల కోట్ల మొండి బాకీలున్నాయి. వేల కోట్ల రూపాయల బ్యాంకు బాకీలున్నవారందరూ కార్పోరేట్‌ యజమానులే . అందులో 12 మంది బాకీలు 4వ వంతు వున్నాయి. విజయమాల్యా, నీరవ్‌ మోడీ, అనిల్‌ అంబానీ, అదానీ లాంటి మహామహులు ఎంతోమంది వున్నారు.
కార్పోరేట్‌ కంపెనీల చేతులలో బ్యాంకులు వుంటే ఎటువంటి నిబంధనలు లేకుండా నిధులను వారే మంజూరు చేసుకుంటారు. ఇపుడు కార్పోరేట్‌ కంపెనీలు రాజకీయనాయకులకు, పార్టీలకు డొనేషన్లు ఇవ్వటంలో ముందున్నాయి. ఇక బ్యాంకులు , కంపెనీలు కలిపి నిర్వహిస్తున్నబ్యాంకులలో డబ్బులకు కొదవవుండదు. దేశరాజకీయం డబ్బుల చుట్టూతిరుగుతున్నపుడు కార్పోరేట్‌ కంపెనీలు రాజకీయాలను ఇంకా క్రియాశీలంగా నిర్వహిస్తాయి. నీతి నియమాలగురించి పెద్దపట్టింపు లేని కార్పోరేటుకంపెనీల చేతిలో ప్రజల ధనాన్ని వుంచటం పెను ప్రమాదాన్ని సూచిస్తున్నది. గత కొద్ది సంవత్సరాలలో కనీసం 15-20 లక్షల కోట్ల రూపాయలను కార్పోరేటు పారిశ్రామిక వర్గాలు బాకీపడ్డాయి. ఇందులో ఎక్కువ భాగం కావాలని ఎగగొట్టారు.
1969 సం.లో 14 ప్రైవేటు బ్యాంకుల జాతీయకరణ ముందున్న పరిస్ధితిని గుర్తుతెచ్చుకొంటే రాబోయే రోజులలో కార్పోరేటు బ్యాంకులు ఏంచేస్తాయో వూహించవచ్చు. స్వంత ప్రయోజనాలను పెంచుకోవటానికే ఆనాటి బ్యాంకులు పనిచేశాయి. వ్యవసాయంచేసుకునే రైతులకు 2 శాతం అప్పులు కూడా ఇవ్వలేదు. గొర్రెలకు, బర్రెలకు, చేతివ త్తిదారులకు, మహిళలకు, ఇంటికి , చదువులకు,స్కూటర్‌ , చిన్నపరిశ్రమలకు,వ్యాపార రుణాలు బ్యాంకులు జాతీయం చేసినతరువాతనే అందుతున్నాయి. గ్రామీణప్రాంతప్రజలకు, సమాజంలోని బలహీనవర్గాలకు కొంతవరకయినా సంస్ధాగత రుణాలు అందుబాటులోకి వచ్చాయి. ఎన్నిలోపాలున్నా ప్రభుత్వబ్యాంకులు కాబట్టి కొంతలోకొంత చిన్నవారికి అవసరానికి అప్పుదొరికింది. బ్యాంకుల కుంభకోణాలను, వైఫల్యాలను, అవినీతిని నివారించి బ్యాంకింగ్‌ వ్యవస్ధకు స్ధిరత్వాన్నికల్పంచి, ప్రభుత్వ సంక్షేమ కార్యక్రమాలకు చేయూతనివ్వాలనే వుద్దేశంతో బ్యాంకుల జాతీయకరణ జరిగింది. బ్యాంకుల జాతీయకరణ హఠాత్తుగా జరగలేదు. ప్రజల త్యాగాలు, ప్రజా ఉద్యమాల ఫలితంగా నే బ్యాంకుల జాతీయకరణ, ఇన్స్యూరెన్సు కంపెనీల జాతీయకరణ , భారీ పరిశ్రమలు, సమాజంలో కొన్ని అభివ ధికర మార్పులు జరిగాయి. జాతీయకరణకు ముందు బ్యాంకులు పూర్తిగా ప్రైవేటురంగంలో వుండేవి. బ్యాంకుల చరిత్ర చాలా ఆందోళనకరంగా వుండేది. బడా పారిశ్రామికవేత్తలు వారికి వారే అప్పులిచ్చుకునేవారు. ఆర్దిక శాఖ సలహాదారైన వీ.ఏ. పాయి పనానడికర్‌ 1967 లో ఇలా అన్నారు.’బ్యాంకుల అంతర్గత వ్యవహారాలన్నీ డైరక్టర్ల చేతిలోవుండేవి. అప్పుల వ్యవహారాల విచక్షణాధికారం డైరక్టర్లకే వుండేది.”
1969 సం.జులై 19 న జాతీయకరణ జరిగింది. 50 కోట్లకు మించి డిపాజిట్లువున్న 14 బ్యాంకు లను, 1980 లో 200 కోట్లు డిపాజిట్లు వున్న 6 బ్యాంకులను జాతీయంచేశారు. ఆనాటికి డిపాజిట్లు 4646 కోట్లు వుంటే ఇపుడు 125 లక్షలకోట్లున్నాయి. అపుడు 3599 కోట్లరూపాయలను రుణాలుగా ఇస్తే 96.5 లక్షలకోట్లను అప్పులు ఇస్తున్నారు. వ్యవసాయానికి 2.2 శాతం అప్పులిస్తే ఇపుడు 18 శాతం ఇవ్వమని ఆదేశాలున్నాయి. 1969 లో వ్యవసాయానికి మొత్తం 162 లక్టల రూ.ను ఇస్తే , 2011 సం.లో 4లక్షల కోట్ల రూ.లను ఇచ్చారు. ప్రాధాన్యతారంగాలకు అప్పులు15 శాతంనుండి 41 శాతానికి పెరిగాయి. మారుమూల ప్రాంతాలకు కూడా బ్యాంకింగ్‌ వ్యవస్ధ విస్తరించింది. బ్యాంకు శాఖలు 8262 సంఖ్య నుండి 1,41,756 కు పెరిగాయి.
చరిత్ర లో తనకు సంబంధాలున్నవారికే అప్పులివ్వటం అనివార్యంగా వినాశనానికే దారితీసింది. అప్పుతీసుకునేవాడు యాజమాన్యంలో వుంటే, బ్యాంకు వసూలు చేయగల్గిన రుణాలు ఎలా ఇవ్వగలుగుతుంది. ఫలితంగా నిరర్ధక ఆస్ధులు అలవికాని స్ధాయికి చేరుకున్నాయి. తాజా ఉదాహరణలు యస్‌ బ్యాంకు, లక్ష్మీవిలాస్‌ బ్యాంకు, ఐ.ఎల్‌.ఎఫ్‌.ఎస్‌ బ్యాంకులు – దివాళాతీసిన తీరు ఆర్బీఐ నియంత్రణా వైఫల్యాలను సూచిస్తున్నది..
ప్రస్తుతం కొన్ని నాన్‌ బ్యాంకింగ్‌ ఫైనాన్సియల్‌ కంపెనీలు కొన్ని బాగా నడుస్తూ వుండవచ్చు. వారి స్వంత క్రమశిక్షణ పాత్ర చాలా ఎక్కువగా వుంటుంది. ప్రభుత్వ పర్యవేక్షణ వలన బాగున్నాయనుకోవటానికి వీలులేదు.చిన్నమొత్తంలో పొదుపుచేసుకునే సామాన్యప్రజానీకాన్ని నాన్‌ బ్యాంకింగ్‌ ఫైనాన్సియల్‌ కంపెనీల కు అప్పచెప్పటంవలన జరిగిన కంపెనీల ఎగవేతలూ, పొదుపుదారుల ఆక్రందనలూ, ఆత్మహత్యలూ అందరికీ తెలిసినవే. నాన్‌ బ్యాంకింగ్‌ ఫైనాన్సియల్‌ కంపెనీలపైన పర్యవేక్షణ బలహీనంగా వుంది. కొంతమంది వ్యాపార సామ్రాజ్యాధిపతులు రాజకీయనాయకుల అండదండలతో సామాన్యప్రజలపొదుపు సొమ్ముతో ఆటలాడుకుంటున్నారు.
మన దేశంలో ఇపుడు వున్న బ్యాంకులు చాలవా మళ్ళీ కార్పోరేట్‌ బ్యాంకులెందుకు అనే ప్రాధమిక ప్రశ్నను కొంతమంది లేవనెత్తుతున్నారు. కార్పోరేట్‌ కంపెనీలు ప్రజల సొమ్ముతోనే వ్యాపారాలు చేస్తాయి. స్వంత పెట్టుబడితో వ్యాపారాలు చేయటం చాలా అరుదు. ప్రజల వద్దనుండి నిర్దిష్ట పనులకు తీసుకున్న పెట్టుబడులు ఆయా పనులకు వినియోగించటం వుండదు. బడా కార్పోరేట్‌ సంస్ధలను బ్యాంకులకు దూరంగా వుంచకపోతే మొత్తం ఆర్ధిక వ్వవస్ధనే మింగేస్తారు.
పారిశ్రామిక సంస్ధలకు పెట్టుబడులు కావాలి. వారి చేతిలో బ్యాంకు వుంటే సునాయాసంగా ప్రశ్న లేకుండా డిపాజిట్ల రూపంలో పెట్టుబడులను పొందగలరు. ఆ డబ్బులను స్వంత కంపెనీలలోకి , మళ్ళించటం సహజ ప్రక్రియ. పరిశ్రమ దివాళా తీస్తే బ్యాంకు కూడా దివాళా తీయక తప్పదు. మొండి బాకీలు నిరర్ధక ఆస్ధులయి బ్యాంకు దివాళాతీస్తుంది. బ్యాంకు దివాళా ప్రభావం పరిశ్రమ మీద పడుతుంది. ఈ గొలుసుకట్టు పరిణామాలలో మొదటి బాధితుడు బ్యాంకు లో డబ్బులు దాచుకున్న సామాన్య డిపాజిట్‌ దారుడు. తరువాత ఉద్యోగాలు కోల్పోయే బ్యాంకు ఉద్యోగులు. అసలైన బాధితులు పన్నులు కట్టే సామాన్య పౌరులు .
స్వంత ప్రయోజనాలకూ తన వ త్తి ధర్మాలకూ సంఘర్షణ సంభవించినపుడు, ఎటువైపు వుంటారనేది ముఖ్యసమస్య. కార్పోరేట్‌ బ్యాంకు రైతులకు, సామాన్యప్రజలకు అప్పులు ఇవ్వాలా లేక తన పరిశ్రమకు అప్పులిచ్చి, స్వంత లాభాలు పెంచుకోవాలా అనే ప్రయోజనాల మధ్య ఘర్షణ వచ్చినపుడు అనివార్యంగా తనపరిశ్రమవైపే మొగ్గుచూపుతున్నారనేది చారిత్రక సత్యం. అదానీ గారు బ్యాంకు పెట్తే, తనకు కొత్తగా కేటాయించిన విమానాశ్రయాలకు అప్పులు ఇస్తాడా లేక రైతులకు అప్పులు ఇస్తాడా? హిందూ వ్యాస రచయిత గోపీనాధ్‌ గారికధలో..ఎట్టిపరిస్ధితులలోనూ కోడిని తినను అని ప్రతిజ్ఞ చేసిన ఒక నక్కను కోళ్లఫారం వద్ద కాపలాపెట్టారు. ఆకలి అయినపుడు నక్కఏంచేస్తుందో-అదే విధంగా కార్పోరేట్‌ కంపెనీలు చేస్తాయని గోపీనాధ్‌ చెప్పారు. సెబీ నిపుణుడు హేమీంద్ర హజారీ ‘ నక్కలను కోళ్ళకు ఇన్‌ఛార్జిగా కాపలా ఉంచాలని, ఆర్‌బిఐ వర్కింగ్‌ గ్రూప్‌ సిఫార్సు చేసింది. ప్రస్తుత ఆర్థిక పాలనలో కూడా, ప్రారంభ దశలో ఐఎల్‌ఎఫ్‌ఎస్‌ వంటి పెద్ద నియంత్రిత ఆర్థిక సంస్థల అనుసంధాన రుణాలను ఆర్‌బిఐ గుర్తించలేకపోయింది.” అన్నారు.
ఆర్బీఐ మాజీ గవర్నర్‌ రఘురామ్‌ రాజన్‌, ఆర్బీఐ మాజీ డిప్యూటీ గవర్నర్‌ విరల్‌ ఆచార్య సంయుక్తంగా ఒక వ్యాసం వ్రాశారు. కార్పోరేట్‌ కంపెనీలు బ్యాంకులు పెట్టడానికి అనుమతివ్వాలంటూచేసిన ప్రతిపాదన పిడుగుపాటు లా అనిపించిందన్నారు.” చరిత్ర చూసుకుంటే రుణాలు ఇవ్వటమనేది ఇప్పటికీ సరిగ్గా జరగని ప్రక్రియే. అటువంటిది ఒక రుణగ్రహీత చేతిలో బ్యాంకు వుంటే..రుణాల జారీ సక్రమంగా ఉంటుందని ఎలా ఆశించగలం. ఒక స్వతంత్ర నియంత్రణసంస్ధఉన్నా ..దాని చేతిలో ప్రపంచంలోని మొత్తం సమాచారంఉన్నా ..ఆర్ధికవ్యవస్ధలో ఎక్కడో ఏమూలో చోటు చేసుకునే అసమంజస రుణాన్ని ఎలా కనిపెట్టగలదు” అని ప్రశ్నించారు. గత కొన్నేళ్ళుగా కార్పోరేట్‌ ఎగవేతలు మనముందుకనిపిస్తున్నా, అవేమీ పట్టించుకోకుండా వారికి ప్రమోటర్లుగా అవకాశమిచ్చి బ్యాంకులు పెట్టుకోమని లైసెన్సులు ఇవ్వాలనటం సరికాదని అభిప్రాయపడ్డారు. కొన్ని కార్పోరేట్‌ గ్రూపులు ఆర్ధికంగా మరింత బలపడటానికి బ్యాంకు లైసెన్సులు దోహదపడతాయన్నారు.
బలహీనమైన నియంత్రణ , పర్యవేక్షక సామర్థ్యం లేవి ఆర్బిఐ యొక్క రికార్డును చూస్తే, రిజర్వ్‌ బ్యాంక్‌ ఈ కార్పోరేట్‌ బ్యాంకుల రుణాలను పర్యవేక్షించగలదా అని ప్రముఖ ఆర్ధిక వేత్త, ప్రభుత్వ మాజీ సలహాదారు ఇలాపట్నాయక్‌ అన్నారు.ఇలా పట్నాయక్‌, రాధికాపాండే అనుమానించారు. రెగ్యులేటరీ వ్యవస్ధను అదనంగా అభివ ధి చేసి పర్యవేక్షించాలని శంకర ఆచార్య, విజయ కేల్కర్‌, అరవింద్‌ సుబ్రమనియన్‌, ఇండిన్‌ ఎక్సప్రెస్‌ పత్రిక లో సంయుక్తంగా ఒక వ్యాసం వ్రాస్తూ, ‘పారిశ్రామిక సంస్ధలకు స్వంత బ్యాంకులను అనుమతించటం ఆర్ధిక వ ద్ధిని , ప్రజాస్వామ్యాన్నీ దెబ్బతీయడమే అన్నారు.భారత పెట్టుబడిదారీ విధానం కళంకం కలిగి వుంది. ఎందుకంటే ప్రభుత్వానికీ పారిశ్రామిక పెట్టుబడికీ దుష్ట సంబంధాలున్నాయి. పారిశ్రామిక పెట్టుబడి కి ఫైనాన్స్‌ కేపిటల్‌ కీ మధ్య అడ్డంగా వున్న రేఖను చెరిపేస్తే ఈ కళంకం మరింత ఘోరంగా వుంటుంది.” అన్నారు. కార్పోరేట్లకు బ్యాంకుల లైసెన్సులు ఇవ్వటం అంటే ఆశ్రిత పెట్టుబడిదారీ విధానానికి బాటలు వేయటమేనని ప్రపంచ బ్యాంకు మాజీ ప్రధాన ఆర్ధికవేత్త కౌశిక్‌ బసు అన్నారు. ప్రభుత్వ చర్యలు ఆర్ధిక అస్ధిరత్వానికి దారి తీసే ప్రమాదముందని హెచ్చరించారు.
ప్రస్తుతం రిజర్వ బ్యాంక్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా కేంద్రప్రభుత్వ కనుసన్నలలో నడుస్తున్నది. కేంద్ర ప్రభుత్వం ఏమికావాలంటే ఆర్బీఐ అది చేస్తున్నది. కేంద్రప్రభుత్వం కార్పోరేట్‌ సంస్ధల ప్రయోజనాలను నెరవేరుస్తున్నది. ప్రభుత్వ రంగం లోని బ్యాంకులను కైవసం చేసుకోవడానికి ఇదొక కొత్త వ్యూహం.
నయాఉదార వాదవిధానాల పిదప జాతీయబ్యాంకులను మూసివేసి ప్రయివేటు బ్యాంకులుగా మార్చమని భారత్‌ ప్రభుత్వంపై వత్తిడి పెరుగుతున్నది. ప్రభుత్వ బ్యాంకుల పని తీరు అధ్వాన్నంగా వున్నందున జాతీయకరణ రద్దుచేసి మొత్తం బ్యాంకులనన్నిటినీ ప్రయివేటు చేయాలన్నది బలమైన ప్రజాభిప్రాయంగా మలుస్తున్నారు. జాతీయ బ్యాంకులలో ప్రయివేటువ్యక్తుల మూలధనాన్ని పెంచుకోవటానికి అనుమతించి ఆతరువాత పెట్టుబడుల ఉపసంహరణపేరున షేర్లను అమ్మేసి బ్యాంకులను కార్పోరేట్‌ పరిశ్రమాధిపతులకు అప్పచెప్పేందుకు జరుగుతున్నకుట్ర లో భాగమే ఈ సూచనలు. అంతర్జాతీయద్రవ్యపెట్టుబడి ఆధిపత్యం పెరిగే కొద్దీ బ్యాంకులన్నిటినీ కార్పోరేట్‌ కంపెనీలే స్వంతం చేసుకుంటాయి. మన స్వాతంత్య్రం, జాతీయ సార్వభౌమత్వం దెబ్బతినటమేకాక రైతాంగం, చిన్నఉత్పత్తిదారులు,చిరువ్యాపారులు రుణ సౌకర్యంలేక కష్టాలపాలవుతారు. కొద్దిమంది కార్పోరేట్‌ అధిపతుల వద్ద అనూహ్యమైన సంపద పోగుపడుతుంది. పెట్టుబడి పోగుపడే ప్రక్రియ వేగవంతమయి అసమానతలు పెరిగి దారిద్య్రం తాండవిస్తుంది. ప్రభుత్వబ్యాంకులను కార్పోరేట్‌ సంస్ధలకు కట్టబెట్టే ప్రతిపాదనలు ఉపసంహరించాలి.
కరోనా వైరస్‌ కారణంగా యావత్‌ ప్రపంచం, మన దేశం కూడా అత్యంత కష్టకాలంలో ఉంది. గతంలో ప్లేగు, కలరా వంటి మహమ్మారులు ప్రబలినపుడు జనం పెద్ద సంఖ్యలో దిక్కులేని చావులకు గురైయ్యారు తప్ప ఇంతటి ఆర్దిక విపత్కర పరిస్ధితి బహుశా మన దేశంలో ఇదే ప్రధమం కావచ్చు.
మన దేశం ప్రపంచంలో అతి పెద్ద ప్రజాస్వామ్యవ్యవస్ధ కలిగినది అని చెప్పుకుంటాం. అఫ్‌కోర్స్‌ ఆ వైఖరితో విబేధించేవారిని అనుమతించినంత కాలం అది ప్రజాస్వామిక వ్యవస్ధగానే ఉంటుంది. ఎవరైనా కొత్త ఆలోచనను ముందుకు తేవటం లేదా సూచనలు చేయటం తప్పుకాదు. దాన్ని చర్చించి లేదా చర్చించకుండానే పాలకులు పక్కన పెట్టేయవచ్చు. గతంలో అనేక మంది ఎన్నో విలువైన సూచనలు చేశారు. వాటిని పాలకులు చర్చించకుండానే పక్కన పెట్టారు. పాలకులు చేసిన అనేక ప్రతిపాదనలు, చర్యలను జనం తిప్పికొట్టారు. ఇది ప్రజాస్వామ్య సూత్రం. కానీ అసలు సూచన చేయటమే తలకొట్టివేసే తప్పిదం అన్నట్లుగా ఎవరైనా వ్యహరించటాన్ని ఏమనాలి?
దేశంలో ఇప్పుడు ఏం జరుగుతోంది? అరవైతొమ్మిది వేల కోట్ల రూపాయల పెద్దల రుణాలను ప్రభుత్వ రంగ బ్యాంకులు సాంకేతికంగా రద్దు చేసినట్లు స్వయంగా రిజర్వుబ్యాంకే ఒక సమాచార హక్కు అర్జీదారుకు సమాధానమిచ్చింది. ఇదే విషయాన్ని గృహబందీకి ముందు ముగిసిన పార్లమెంట్‌ సమావేశాల్లో అడిగితే ప్రభుత్వం సమాధానం చెప్పలేదు. రుణాల రద్దు గురించి వ్యాఖ్యలు చేసిన రాహుల్‌ గాంధీకి రద్దుకు అర్ధం తెలియకపోతే తమ నేత మన్మోహన్‌ సింగ్‌ను అడిగి తెలుసుకొమ్మని కేంద్ర ఆర్ధిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్‌ వ్యాఖ్యానించారు.
ఇదే సమయంలో యాభై మంది ఐఆర్‌ఎస్‌ అధికారులు కోవిడ్‌-19ను ఎదుర్కొనేందుకు అవసరమైన చర్యల నిమిత్తం ఆదాయం పెంపుదలకు సూచనలు చేసినందుకు ఐఆర్‌ఎస్‌ అసోసియేషన్‌ నేతలుగా ఉన్న ముగ్గురు సీనియర్‌ అధికారుల మీద నరేంద్రమోడీ సర్కార్‌ వేటు వేసింది. ఈ ప్రతిపాదనలు దేశం కొంపను ముంచుతాయన్నట్లుగా చిత్రించింది. కొద్ది మంది కార్పొరేట్లకు, ధనికులకు లక్షల కోట్ల రూపాయల రుణాల రద్దు, రాయితీలు ఇచ్చినపుడు మునగని కొంప వారి నుంచి పన్ను రూపంలో తాత్కాలిక అత్యవసర చర్యగా కొన్ని లక్షల కోట్లు వసూలు చేస్తే ఎలాా మునుగుతుంది ? ఒక చర్యను అడ్డగోలుగా సమర్ధించుకున్న కేంద్రం మరొక చర్య మీద ఆగ్రహం వ్యక్తం చేయటాన్ని ఎలా అర్ధం చేసుకోవాలి ?
మన ప్రధాని నరేంద్రమోడీ ఒక్కసారి కూడా విలేకర్ల సమావేశంలో మాట్లాడకుండా మౌనవృతంలో ఇప్పటికే ప్రపంచ పాలకుల్లో ఎవరికీ అందనంత ఎత్తులో ఉన్నారు.కోవిడ్‌-19(కరోనా వైరస్‌) మహమ్మారి విషయంలో మోడీ బాబాగా మారుతున్న తీరు తెన్నులు బాగా కనిపిస్తున్నాయి. ముఖ్యమంత్రుల సమావేశాల్లో, ఇతరంగా దేశ ప్రజల నుద్దేశించి మాట్లాడిన సందర్భాలలో చెప్పిన మాటలు, ప్రవచనాలే అందుకు పెద్ద నిదర్శనం. వాటిని పునశ్చరణ చేస్తే భక్తులకు ఆగ్రహం, అంతకంటే చదువరులకు సమయం దండగ అవుతుంది. గృహబందీ ప్రకటించటం ద్వారా మోడీ తన తెలివి తేటలను అమోఘంగా వ్యక్తపరిచారని,జనం ప్రాణాలను కాపాడారని భజన చేస్తున్నవారి గురించి వేరే చెప్పాల్సిన పని లేదు. చైనాలో మన కంటే రెండు నెలల ముందు అమలు జరిపిన గృహబందీని గుర్తు తెచ్చుకొంటే దాన్నే మన దేశంలో అమలు జరపటం అనితర ఆలోచన, పెద్ద గొప్ప అని ఎవరైనా అంటే ఎందుకు కాదు అని తలవంచుకొని పోవటం తప్ప వారితో వాదించి లాభం లేదు.
భారతీయ జనతా పార్టీ పెద్దలు దున్నబోతే దూడల్లో మెయ్యబోతే ఎద్దుల్లో అన్నట్లుగా ఉంటారు. తమ మోడీ గనుకే జిడిపిలో మన దేశాన్ని ఐదవ స్ధానంలో తేగలిగారని ఊరూ వాడా వాయించిన సంగతి తెలిసిందే. తాజాగా ఐఎంఎఫ్‌ అంచనాల ప్రకారం ఏడవ స్ధానంలోకి తిరోగమించాం. అంతకంటే దిగజార్చలేదుక కనుక అదీ గొప్పేకదా అంటారేమో, దాన్ని కాసేపు పక్కన పెడదాం. కరోనా వైరస్‌ దాడిని ఎదుర్కొనేందుకు అనేక దేశాలు ఉద్దీపన పధకాలు ప్రకటిస్తున్నాయి. వాటిలో లోపాల గురించి లేదా కార్పొరేట్‌ రంగానికే పెద్ద పీట అన్న విమర్శలు-వాస్తవాల గురించి కూడా కాసేపు మరచిపోదాం. మన దేశం ఇంతవరకు ప్రకటించిన తక్షణ ప్రత్యక్ష ఉద్దీపన పధకం లక్షా 75వేల కోట్ల రూపాయలు మన జిడిపిలో 0.7శాతం. ఇదే సమయంలో తక్షణ ఉద్దీపన చర్యలకు గాను అమెరికా 9.1, జర్మనీ 6.9, బ్రిటన్‌ 4.5, ఫ్రాన్స్‌ 2.4శాతం ప్రకటించాయి. ఇవిగాక వాయిదా వేసిన, ఇతర ఉద్దీపనలు కూడా కలుపుకుంటే చాలా ఉన్నాయి. ప్రపంచ దేశాలకు నాయకత్వం వహిస్తున్నామని చెప్పుకుంటున్న మనం వీటి సరసన ఎక్కడ ఉన్నాం, ఇంత తక్కువ ప్రకటిస్తే మన నాయకత్వాన్ని అంగీకరిస్తాయా ? ఎందుకు మూట ముడి విప్పటం లేదు, ఆ దేశాలకు మల్లే పరిస్ధితి విషమించిన తరువాత విప్పుతామంటారా ? మరోవైపు మన మోడీ గారి దోస్తు ట్రంప్‌ రెండవ పాకేజీ కూడా ప్రకటించారు. ఆయనకేం నవంబరులో ఎన్నికలున్నాయి కనుక రెండు కాదు నాలుగు ప్రకటిస్తాడు, మనకేం ఎన్నికలున్నాయి అంటారా ? అదైనా చెప్పండి, జనం ఆశలేమీ పెట్టుకోకుండా తిరిగి ఎన్నికలు వచ్చే వరకు తమదారి తాము చూసుకుంటారు. అసలు సమస్య ఏమిటి ?
మోడీ బాబా గారు ఇంతవరకు చేసిన ప్రసంగాలు, ప్రకటించిన కార్యక్రమాల్లో మన సంకల్పాన్ని ప్రదర్శించే చప్పుట్లు కొట్టటం, నూనె, కొవ్వొత్తి దీపాలు వెలిగించటం, విద్యుత్‌ దీపాలు ఆర్పించటం, రోజూ చేతులు కడుక్కోవాలనే అంశాలు తప్ప మరొకటేమీ లేవు. కావాలంటే ప్రతి రోజూ చప్పట్లు కొడదాం, దీపాలు వెలిగిద్దాం, సంకల్పాన్ని పదే పదే ప్రకటిద్దాం. కానీ అది చాలదే ! గృహబందీ పొడిగింపు, సడలింపులకు సంబంధించి ముఖ్యమంత్రులతో మాట్లాడటం తప్ప ప్రధాని నరేంద్రమోడీ లేదా కేంద్ర ప్రభుత్వం ఇతరంగా ఆర్ధిక పరిస్ధితి గురించి సూచనలు, సలహాలను కోరుతూ ముఖ్యమంత్రులతో లేదా ఇతరులతో ఎలాంటి ప్రత్యేక వీడియో సమావేశాలను నిర్వహించలేదు, సూచనలు పంపాలని కోరలేదు. మన ఖజానా పరిస్ధితి ఇలా ఉంది ఏం చేద్దామని అడిగితే కేంద్రానికి పోయేదేముంది ?
ఇక బ్యాంకుల నుంచి అప్పులు తీసుకొని కావాలని ఎగవేసిన యాభై సంస్ధల పెద్దలకు దాదాపు 69వేల కోట్ల రూపాయలను గతేడాది సెప్టెంబరు నాటికి రద్దు చేసినట్లు రిజర్వుబ్యాంకు వెల్లడించింది. ఇలాంటి మొత్తాలు దాదాపు ఎనిమిది లక్షల కోట్లు, ఇంకా ఎక్కువే ఉంటాయి. అయితే సాంకేతిక భాషలో చెప్పాలంటే వీటిని సాంకేతికంగా రద్దు చేయరు. వసూలు చేయాల్సిన పారు బాకీల కింద రోజువారీ చిట్టాల నుంచి తొలగించి తరువాత వసూలు చేసే ఖాతాలో చూపుతారు. అయితే మన ”సమర్ధ ” ప్రధాని మోడీ గారి ఏలుబడిలో ఈ మొత్తంలో ఎంత వసూలు చేశారన్నది ముఖ్యం. గత పది సంవత్సరాలలో ఏడు లక్షల కోట్ల రూపాయల మేరకు అప్పులను రద్దు చేస్తే ఆర్ధిక మంత్రి నిర్మలమ్మగారు సెలవిచ్చినదాని ప్రకారం కేవలం ”పక్కన పెడితే ” దానిలో 80శాతం నరేంద్రమోడీగారి ఏలుబడిలోనే జరిగింది. ఇవన్నీ ప్రతిపక్షాల బుర్రలో పుట్టినవి కాదు, రిజర్వుబ్యాంకు చెప్పిన లెక్కల ప్రకారమే నండోరు.కాంగ్రెస్‌ ఏలుబడిలో కావాల్సిన వారికి అప్పులు ఇప్పించారని చెప్పిన బిజెపి వారు అలాంటి కాంగ్రెస్‌ అనుకూలుర నుంచి గోళ్లూడగొట్టి ఎందుకు వసూలు చేయలేదు ? మాజీ ఎంపీ కావూరు సాంబశివరావు వంటి వారందరూ ప్రత్యక్షంగా లేదా పరోక్షంగా కాంగ్రెస్‌ నుంచి బిజెపిలో చేరటమే దీనికి కారణమా ? పక్కన పెట్టిన (రద్దు చేసిన) బాకీలను వసూలు చేస్తున్నామని బ్యాంకులు, ప్రభుత్వం చెబుతోంది. ఎన్ని లక్షల కోట్లు పక్కన పెట్టారు, ఎన్ని లక్షల కోట్లు వసూలు చేశారో ఎవరికైనా చెబుతున్నారా ? పది హేను నుంచి 20శాతం వరకు మాత్రమే వసూలు శాతం ఉందని ఒక అంచనా, దాని ప్రకారం, నరేంద్రమోడీ తొలి ఏలుబడిలో రద్దు చేసినట్లు చూపిన 5,55,603 కోట్లకు గాను కనిష్టంగా 80వేల కోట్లు, గరిష్టంగా అయితే లక్షా పదివేల కోట్లకు మించి లేవు, అంతకు ముందు రద్దు చేసిన మొత్తంతో సహా ఏడులక్షల కోట్లనుకుంటే లక్షా40వేల కోట్లకు మించి తేలటం లేదు. విజయమల్య తాను చెల్లిస్తాను మహాప్రభో అంటున్నా తీసుకోవటం లేదనే వార్తలు వచ్చిన విషయం తెలిసిందే. ఎంతకాలం వసూలును సాగదీస్తారు. వీరికి- వారికి పర్సెంటేజ్‌లు ఇంకా కుదరలేదా అని జనం అనుకుంటున్నారు.
బడా బడా బాబులకు వేల కోట్ల రుణాలు రద్దు చేశారని కాంగ్రెస్‌ నేత రాహుల్‌ గాంధీ ప్రశ్నించినందుకు అది రద్దు కాదు, కావాలంటే మీ మాజీ ప్రధాని మన్మోహన్‌ సింగ్‌ను అడిగి తెలుసుకో అని కేంద్ర ఆర్ధిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్‌ ట్వీట్ల మీద ట్వీట్లతో సమాధానమిచ్చారు. అమ్మా నిర్మలమ్మా మీరు చెప్పింది నూటికి నూరు పాళ్లు నిజమే అనుకుందాం. అదే రీతిలో అనేక అంశాలకు మీరు కూడా నరేంద్రమోడీ గారిని అడిగి తెలుసుకొని జనానికి చెప్పాలమ్మా ? మచ్చుకు ఒక్కటి, నెలన్నరగా పెట్రోలు, డీజిలు రేట్ల సవరణ చేయకపోవటాన్ని ఏమనాలో కాస్త చెబుతారా ? అసలే ఉపాధిపోయి, ఆదాయం లేక ఇబ్బంది పడుతున్న జనాన్ని లాక్‌డౌన్‌ సమయంలోనూ బాదటం లేదా, జేబులు కొల్లగొట్టటటాన్ని ఏమనాలి? గృహబందీకి ముందు చివరిగా మార్చి16న పెట్రోలు, డీజిలు రేట్లను సవరించారు. నాటి నుంచి నేటి వరకు ఎలాంటి సవరణ లేదు, ఈ మధ్య కాలంలో రికార్డు స్ధాయిలో ముడి చమురు రేట్లు పడిపోయాయి. అంతర్జాతీయ రేట్లు తగ్గితే తగ్గింపు, పెరిగితే పెంపు విధానం ప్రకారం ప్రతి రోజూ సవరిస్తామన్నారు కదా గత నెలన్నరగా ఎందుకు నిలిపివేశారు ? చమురు బిల్లు తగ్గింది, జనం దగ్గర వసూలు పెరిగింది, పోనీ ఆమేరకైనా జనానికి సంక్షేమ చర్యలు తీసుకున్నారా అంటే అదీ లేదు. డబ్బు పోగేసి ఎవరికి ధారాదత్తం చేయాలనుకుంటున్నారు, గతంలో కార్పొరేట్లకు ప్రకటించిన రాయితీలను ఈ విధంగా జనం నుంచి వసూలు చేస్తున్నారా ? ఇవన్నీ సమాధానం లేని ప్రశ్నలు.
తొలిసారి ప్రకటించిన నామమాత్ర పాకేజి తప్ప మరోసారి ఆలోచన లేదని అన్ని తరగతుల నుంచి విమర్శలు వెల్లువెత్తినా దున్నపోతు మీద వానకురిసినా మిన్నకున్నట్లు ఏమీ మాట్లాడరు. ఐఆర్‌ఎస్‌ అధికారులు ఒక సలహా చెబితే వారినేతలను ఉద్యోగాల నుంచి పక్కన పెట్టి మీ మీద ఇతర చర్యలు ఎందుకు తీసుకో కూడదో సంజాయిషీ ఇవ్వండని నోటీసులు ఇచ్చారు. ఇదెక్కడి విపరీతం ? వారు తయారు చేసిన సిఫార్సుల పత్రాన్ని ప్రధాని, కేంద్ర ప్రత్యక్ష పన్నుల బోర్డు డైరెక్టర్లకు, ఆర్ధికశాఖకు పంపారు. అదే ప్రతిని మీడియాకు విడుదల చేశారు. యువ అధికారులను తప్పుదారి పట్టించారని, ఆ సూచన పత్రాన్ని అనుమతి లేకుండా బహిరంగ పరిచారు కనుక అది ఉద్యోగ నిబంధనలను అతిక్రమించటమే అంటూ ఈనెల 27వ తేదీలోగా రాతపూర్వకంగా లేదా స్వయంగా హాజరై వివరణ ఇవ్వాలని కేంద్ర ప్రత్యక్ష పన్నుల బోర్డు నోటీసులు జారీ చేసింది. ముగ్గురు అధికారులను బాధ్యతల నుంచి తొలగించింది. ఈశాన్య ప్రాంత దర్యాప్తు విభాగం ముఖ్య డైరెక్టర్‌ సంజరు బహదూర్‌,ఐఆర్‌ఎస్‌ అధికారుల అసోసియేషన్‌ సంయుక్త కార్యదర్శి,డిఓపిటి డైరెక్టర్‌ శ్రీ ప్రకాష్‌ దూబే, ఢిల్లీ ఆదాయపన్ను ముఖ్య కమిషనర్‌ మరియు అసోసియేషన్‌ ప్రధాన కార్యదర్శి అయిన ప్రశాంత భూషణ్‌ మీద చర్య తీసుకున్నారు. వారు చేసిందేమిటి ?
ప్రభుత్వం ఇచ్చిన సంజాయిషీ నోటీసు ప్రకారం దూబే, బహదూర్‌ ఆదాయపెంపుదల గురించి ఒక నివేదికను తయారు చేయమని తమ జూనియర్‌ అధికారులను కోరారు. ఆ నివేదికను ప్రశాంత భూషణ్‌ బహిర్గతం చేశారు. ఈ చర్యలు అనుమతి లేనివి, తమ విధులను పక్కన పెట్టి ఇతర పనులు చేయటంగా, ఉద్యోగ నిబంధనలకు వ్యతిరేకమైనవి వర్ణించారు. యువ అధికారులు తయారు చేసిన ఈ సూచనలను ప్రభుత్వం తప్పనిసరిగా పరిగణనలోకి తీసుకొని ఉండేది, కానీ ఈ ఉదంతంలో అధికారిక పద్దతుల్లో ప్రభుత్వానికి పంపకుండా బహిరంగ పరచటంతో ఇప్పటికే ఆర్ధిక వ్యవస్ధ వత్తిడికి గురైన స్దితిలో ఈ నివేదిక భయాందోళనలను, పన్ను విధాన అనిశ్చితి పరిస్ధితిని కలిగించిందన్నది ప్రభుత్వ పెద్దల వాదన. ఈ నివేదిక వివరాలు బయటకు వచ్చిన తరువాత భయంతో ఏ ఒక్క పారిశ్రామిక, వాణిజ్యవేత్త లేదా ఇతర ధనికులు భయంతో ఆత్మహత్యల వంటి అవాంఛనీయ చర్యలకు పాల్పడినట్లు ఎలాంటి వార్తలు లేవు. ఏ విదేశీ కంపెనీ కూడా మన దేశం నుంచి బయటకు పోతామని, ఏ స్వదేశీ సంస్ధ కూడా మూసివేస్తున్నట్లు ప్రకటించలేదు. కోట్లాది మందికి ఉపాధిపోయినా, వలస కార్మికులు ఎక్కడికక్కడ చిక్కుకుపోయి తీవ్ర ఆందోళనకు గురైనా, రాష్ట్రాలు తీవ్ర ఆర్ధిక ఇబ్బందులకు గురైనా చీమ కుట్టినట్లుగా కూడా లేని కేంద్ర సర్కార్‌ ఈ ప్రతిపాదనల మీద ఎందుకు అంతలా వణికిపోయినట్లు ? అదృష్టం కొద్దీ వారు నివేదికను బహిర్గతం చేసిన సమయంలో మార్కెట్‌లు మూతపడి ఉన్నాయట. అతిశయోక్తి గాకపోతే స్టాక్‌ మార్కెట్‌ ఆ నివేదికకు ముందు ఎన్నివేల పాయింట్లు పతనమైందో జనానికి తెలియదా ? మరి దానికి కారకులెవరు ?
ఐఆర్‌ఎస్‌ అధికారులేమీ ధనికుల ఆస్ధులను స్వాధీనం చేసుకోమని చెప్పలేదే, కోటి రూపాయలకు పైబడిన ఆదాయం వస్తున్నవారి మీద ఆదాయపన్ను 40శాతం విధించాలని, నాలుగుశాతం కోవిడ్‌-19 సెస్‌ విధించాలని, ఐదు కోట్ల రూపాయలకు పైబడిన సంపదలు కలిగిన వారి మీద సంపద పన్ను తిరిగి ప్రవేశపెట్టాలని ప్రతిపాదించారు. సంఘపరివార్‌ ప్రమాణాల ప్రకారం చూసినా ఇదేమీ దేశద్రోహం కాదు, సూచనలు చేసిన వారు తుకడే తుకడే గ్యాంగు అసలే కాదు, పోనీ వారు చెప్పినట్లు వసూలు చేస్తే వచ్చే సొమ్ము పాకిస్ధాన్‌ లేదా అది పంపే ఉగ్రవాదులకు పోయేది కాదు. సామాన్యులు, మధ్యతరగతి వారి నుంచి ఎంత వీలైతే అంత పిండి కార్పొరేట్లకు కట్టబెట్టే విధానాలు గత ఐదు సంవత్సరాలుగా అనుసరిస్తున్న పెద్దలకు దానికి భిన్నమైన ఇలాంటి ప్రతిపాదనలు కేంద్ర సర్వీసు ఉన్నతాధికారుల నుంచి రావటం మింగుడు పడలేదు. ఆగ్రహానికి కారణం ప్రతిపాదనలు చేసినందుకు కాదట, వాటిని బహిర్గత పరచినందుకట. ప్రతి రోజూ కేంద్రానికి ఇలాంటి అనేక ప్రతిపాదనలు వస్తుంటాయి, ఇంతవరకు ఎన్నింటిని బయట పెట్టారు. బహుశా తమ ప్రతిపాదనలు కూడా అలా బీరువాలకే పరిమితం అవుతాయని, బహిరంగ పరిస్దే చర్చిస్తారని భావించి బహిర్గత పరచి వుండవచ్చు. ఇలాంటి ప్రతిపాదనల మీద చర్చ జరిగితే లేదా ప్రభుత్వం పరిగణనలోకి తీసుకుంటే ధనికులకు ఆగ్రహం కలుగుతుంది. అవును, ఇలాంటి విపత్కర పరిస్ధితుల్లో తాత్కాలికంగా కొంత కాలం అయినా ఎందుకు అమలు జరపరు అని కాస్త బుర్ర ఉన్న జనంలో చర్చ జరుగుతుంది. వాట్సాప్‌లో తప్పుడు ప్రచారం ఎంత జరిగినా పర్లేదు గానీ ఇలాంటి అంశాలు జనం మెదళ్లలోకి ఎక్కితే దాన్ని ” నయా లేదా కాషాయ దేశ భక్తులు ” తట్టుకోలేరు. అందుకే తమదైన శైలిలో ఐఆర్‌ఎస్‌ అధికారులను కొందరు అర్బన్‌ నక్సల్స్‌ అని నిందిస్తూ పోస్టులు పెట్టారు. ఎంత దుర్మార్గం ?
దేశంలోని 140 కోట్ల మంది జనాభాకు కోటీ 75లక్షల కోట్ల మేరకు ఉద్దీపన ప్రకటించిన కేంద్రం,అంతకు కొద్ది వారాల ముందు వేళ్ల మీద లెక్కించదగిన ధనికులకు లక్షా 45వేల కోట్ల రూపాయల పన్ను రాయితీ తగ్గించిన విషయం మరువగలమా ? కొత్త పరిశ్రమలకు పన్ను రేట్లు తగ్గించారు. ఆ విధానాన్ని ఐఆర్‌ఎస్‌ అధికారులు తప్పు పడుతూ బజారుకెక్కితే అది ఉద్యోగ నిబంధనలకు, ప్రభుత్వ విధానాలకు వ్యతిరేకం కనుక చర్య తీసుకున్నామంటే అర్ధం ఉంది. వారా పని చేయలేదే ! దేశం, ప్రపంచం యావత్‌ ఆరోగ్య అత్యవసర పరిస్ధితిని ఎదుర్కొంటున్న సమయంలో ఉద్యోగా మరొకరా అన్నదానితో నిమిత్తం లేకుండా సూచనలు చేయటాన్ని కూడా మన ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్ధ అంగీకరించదా ?దీన్ని ప్రజాస్వామ్యం అనాలో నియంతృత్వం అని వర్ణించాలో ఎవరికి వారు నిర్ణయించుకోవచ్చు.
నూరు పూవులు పూయనివ్వండి, నూరు ఆలోచనలను తర్కించనివ్వండి ఇది చైనాలో మావో ఇచ్చిన ఒక ఉద్యమ పిలుపు. చైనా ఎదుర్కొన్న సమస్యలకు పరిష్కారాలను, విధానాల మీద సవిమర్శలను వ్యక్తం చేయనివ్వాలన్న కమ్యూనిస్టు పార్టీ నిర్ణయాన్ని అమలు చేసేందుకు మావో ఈ ఉద్యమానికి శ్రీకారం చుట్టారు.(కొందరు నూరు పూవులు పూయనివ్వండి, వెయి ఆలోచనలను వికసించనివ్వండి అని కూడా దీన్ని వర్ణించారు. దీనిలో కూడా తప్పులేదు). అలాంటి ఆలోచనలను ఆహ్వానించిన కారణంగానే నేడు ప్రపంచంలో రెండవ ధనిక దేశంగా చైనా ఎదిగింది. సరే కొందరు కమ్యూనిస్టు నియంతృత్వం అని ఆరోపించే వారు, అది నిజమే అని నమ్మేవారు ఉన్నారు, రాబోయే రోజుల్లో కూడా ఉంటారు. ఇది చైనా వ్యవహారం కనుక పక్కన పెడదాం. మన దేశం విపత్కర పరిస్ధితుల్లో ఉన్నపుడు ఆదాయ పెంపు సూచనలు చేస్తే వాటితోనే దేశ ఆర్ధిక వ్యవస్ధ తలకిందులై పోతుందన్నట్లుగా భయపడటం అంటే గత ఐదేండ్లలో మన పెరుగుదల వాపా, బలుపా ?
లేని ప్రతిష్టకోసం అనేక మంది రాజులు, రంగప్పలు భట్రాజులు, కిరాయి కవులను పోషించినట్లు విన్నాం. ఇప్పుడు వచ్చే లోక్‌సభ ఎన్నికల కోసం నరేంద్రమోడీ గురించి అలాంటి కిరాయిబాపతు రేయింబవళ్లు పని చేస్తున్నది. వారు సృష్టించిన అవాస్తవాలు, వక్రీకరణలను అనేక మంది అమాయకులు నిజమని నమ్మటమే కాదు, వారు కూడా జీతం భత్యం లేని ప్రచారకర్తలుగా పని చేస్తున్నారు. అలాంటి వాటిలో గత నాలుగు సంవత్సరాల నరేంద్రమోడీ పాలనలో ఒక్క రూపాయి కూడా విదేశీ అప్పులు చేయలేదు అనే హిమాలయపర్వత మంత అబద్దాన్ని ప్రచారం ఒకటి.. నిజం నిదానంగా ఒక అడుగు వేసేసరికి అబద్దం వంద అడుగుల ముందు వుంటుంది. ఇలాంటి వాటిని ప్రచారం చేసే వారంతా బాగా చదువుకున్న ప్రబుద్ధులు కావటమే విచారకరం, ఆందోళన కలిగించే అంశం.
ప్రతి మూడు మాసాలకు ఒకసారి మన అప్పుల గురించి రిజర్వుబ్యాంకు అధికారికంగా వివరాలను ప్రకటిస్తుంది. దానిలో అప్పుల తీరుతెన్నుల గురించి వుంటాయి. అయినా సరే రిజర్వుబ్యాంకు వివరాలను ఎంత మంది చూస్తారు, నిజం తెలిసే లోపల మనం చెప్పే అబద్దాలను జనం గుడ్డిగా నమ్ముతారు, ప్రయోజనం నెరవేరుతుందనే తెంపరితనంతో మోడీ పరివారం వ్యవహరిస్తోంది.
అసలు గత నాలుగేండ్లలో మా మోడీ సర్కార్‌ అప్పులే చేయలేదని చెబుతారు. అది అవాస్తవమని రుజువు చూపితే తేలు కుట్టిన దొంగల మాదిరి దాని గురించి మాట్లాడరు. నరేంద్రమోడీ అధికారానికి వచ్చే సరికి అంటే 2014 మార్చి 30 నాటికి మన విదేశీ అప్పు 446.2 కోట్లు, అది 2018 మార్చి నాటికి ఖరారుగాని అంకెల ప్రకారం 529 బిలియన్‌ డాలర్లకు చేరింది. రిజర్వుబ్యాంకు వివరాలివి. దీనితో మోడీకి ఎలాంటి సంబంధం లేదని చెబుతారా? ఒకవేళ అదే ప్రాతిపదిక అయితే గత పాలకులకు కూడా సంబంధం వుండదు. అలాంటపుడు మోడీ అప్పు చేయలేదని ఎలా చెబుతారు. ఈ వివరాల సంగతేమిటి అని అడిగితే, గత ప్రభుత్వాలు ఎక్కువ మొత్తంలో చేశాయి, మోడీ చేసింది తక్కువ అని కిందపడ్డా పైచేయి మాదే అన్నట్లుగా వాదనలు చేసే వారి గురించి చెప్పాల్సిందేముంది?
గతంలో అప్పు చెయ్యలేదని ఎవరు చెప్పారు. అవసరమైతే తీసుకోవచ్చు. అది అవమాన షరతులు లేదా మన ఇల్లు గుల్ల అయ్యేట్లుగా వుండకూడదు. అప్పుల కోసం ప్రపంచబ్యాంకు,ఐఎంఎఫ్‌ షరతులను అమలు జరిపారనే కదా వామపక్షాలు విమర్శలు చేశాయి. దివాలాకోరు, ప్రజావ్యతిరేక విధానాలను అమలు జరిపిన కారణంగానే మన ఆర్ధిక వ్యవస్ధలో ఇన్నేండ్లలో ధనికులు మరింత ధనికులయ్యారు, సంపద అంతా కొద్ది మంది చేతిలో పోగుపడుతోంది. ఫలితంగా మెజారిటీ జనంలో కొనుగోలు శక్తి లేక మన అభివృద్దికి పరిమితులు ఏర్పడ్డాయి. ప్రపంచీకరణ పేరుతో మన ఆర్ధిక వ్యవస్ధను బార్లా తెరవటంతో విదేశీ సరకులతో మన దుకాణాలు నిండుతున్నాయి. లాభాల పేరుతో సంపద విదేశాలకు తరలిపోతోంది. ఆ విధానాలను బిజెపి పూర్తిగా సమర్ధించింది, వ్యతిరేకించిన చరిత్ర దానికి లేదు. ఆ విధానం నుంచి మోడీ సర్కార్‌ వైదొలగదలచుకుంటే ఎవరు అడ్డు పడ్డారు. 2016లో 484బిలియన్‌ డాలర్ల అప్పును మోడీ 2017నాటికి 471కి అంటే 13 బిలియన్‌ డాలర్లు తగ్గించిన ఘనుడని మోడీ భక్తులు బాజా వాయిస్తున్నారు. దీన్నే అతి తెలివి అంటారు. ప్రవాస భారతీయులు చేసే డిపాజిట్లు కూడా మన విదేశీ రుణాల్లో కలసి వుంటాయి. పైన పేర్కొన్న 13 బిలియన్‌ డాలర్ల అప్పు తగ్గటానికి ఆ ఏడాది ప్రవాసభారతీయుల డిపాజిట్లలో పది బిలియన్‌ డాలర్లు తగ్గాయి. అది కూడా మోడీగారి గొప్పతనమే అంటారా? విదేశాల్లో వుపాధి లేదా డబ్బు సంపాదన ధ్యేయంగా వున్నవారు మాత్రమే ప్రవాస భారతీయులు. వారు సంపాదించిన ఒక డాలరు మరొక డాలరును ఎలా జత చేసుకుంటుంది అనేదే వారికి ప్రధాన లక్ష్యంగా వుంటుంది. అందువలన ఆయా పరిస్ధితులను బట్టి ఎక్కడ లాభసాటిగా వుంటే అక్కడ తమ సొమ్మును డిపాజిట్లుగా పెడతారు. ఇక్కడ దేశభక్తి మరొకటో సమస్యగా రాదు. ఇలాంటి కారణాలతో విదేశీ రుణాలలో ఒక ఖాతాలో తగ్గవచ్చు, ఒకదానిలో పెరగవచ్చు. మొత్తంగా అప్పు పెరుగుతోందా తగ్గుతోందా అన్నదే గీటురాయి. 2018 మార్చి నాటికి చూపిన అంచనాల్లో వాణిజ్య రుణాలు, స్వల్పకాలిక రుణాలలో భారీ పెరుగుదల కనిపిస్తోంది. అందువల్లనే 471 నుంచి 529 బిలియన్‌ డాలర్లుగా ఆర్‌బిఐ పేర్కొన్నది. అసలు నాలుగేండ్లలో అప్పులే చేయలేదు అని ప్రచారం చేసే వారు లేదా దానిని నమ్ముతున్న వారు ఆర్‌బిఐ ఖరారు చేసిన అంకెల ప్రకారం మోడీ పాలన తొలి ఏడాదే అప్పు 446.2 బిలియన్‌ డాలర్ల నుంచి 474.7 బిలియన్‌ డాలర్లకు ఎలా పెరిగిందో చెబుతారా ? రాజు కంటే మొండి వాడు బలవంతుడు అన్నట్లుగా అడ్డగోలు వాదనలు చేసే వారిని ఎవరేమీ చేయలేరు.
రిజర్వుబ్యాంకు అంకెల ప్రకారం 2006-14(మార్చి31) మధ్యకాలంలో మన విదేశీ అప్పు సగటున జడిపిలో 17.5 శాతం వుంది. అదే మోడీ నాలుగేండ్లపాలనలో 21.95 శాతం వుంది. ఇదే సమయంలో విదేశీ అప్పులపై మనం చెల్లించిన వడ్డీ యుపిఏ ఎనిమిదేండ్ల సగటు 5.23 శాతం కాగా మోడీ పాలనలో అది 8.05 వుంది, మొత్తం రుణాలలో రాయితీలతో కూడినవాటి శాతం తొమ్మిదేండ్ల యుపిఏ కాలంలో 17.36 శాతం కాగా మోడీ ఏలుబడిలో 9.07 శాతానికి పడిపోయాయి. ఇన్ని చేదు నిజాలను రిజర్వుబ్యాంకు మనకు అందిస్తుంటే గతంలో చేసిన అప్పులతో పోలిస్తే మోడీ కాలంలో పెరుగుదల శాతం తక్కువగా వుంది కనుక ఈ మంచిని విమర్శకులు చూడటం లేదనే వాదనను ముందుకు తెస్తున్నారు. ఇక్కడ చూడాల్సింది మొత్తంగా ఫలితం, పర్యవసానాలు ఏమిటి అన్నది. వాటిని చూసినపుడు మోడీని అభినందించాల్సిందేమీ కనిపించటం లేదు.
మన విదేశీ అప్పులలో ప్రభుత్వం చేసేవి, ఇతర వాణిజ్య రుణాలు, ప్రవాస భారతీయుల లేదా విదేశీయుల డిపాజిట్లన్నీ కలిసే వుంటాయి. రిజర్వుబ్యాంకు అందచేసిన వివరాల ప్రకారం ప్రభుత్వ అప్పుల తీరుతెన్నులు చూద్దాం. 2014-16 మధ్య మన ప్రభుత్వ అప్పు 83.7 నుంచి 93.4 బిలియన్‌ డాలర్లకు పెరిగింది.అది 2018 నాటికి 111.9 బిలియన్లకు చేరింది. అంటే నాలుగేండ్లలో మోడీ సర్కార్‌ చేసిన అప్పు 83.7 నుంచి 111.9 బిలియన్‌ డాలర్లకు చేరింది. మొత్తం పెరిగినా అది జిడిపితో పోలిస్తే శాతాల రూపంలో తగ్గింది. ఇది ఒక్క ప్రభుత్వ రుణాలకే కాదు, ప్రయివేటు రుణాలకూ వర్తిస్తుంది. మన విదేశీ అప్పు పెరుగుదల తగ్గుదలలో రూపాయి విలువ ప్రమేయం కూడా వుంటోంది. రూపాయి విలువ తగ్గితే కొత్త అప్పులు తీసుకోకపోయినా మన అప్పు కొండలా పెరిగిపోతుంది.
మన విదేశీ అప్పులో 2007లో ప్రవాస భారతీయుల డిపాజిట్లు, వాణిజ్య రుణాలు దాదాపు సమంగా వున్నాయి. ఆ ఏడాది మొత్తం అప్పు 172 బిలియన్‌ డాలర్లయితే 41 చొప్పున డిపాజిట్లు, వాణిజ్య రుణాలు వున్నాయి. 2018 నాటికి అవి 126-189 బిలియన్‌ డాలర్లుగా మారిపోయాయి. మన విదేశీ రుణాలలో అత్యధిక భాగం డాలర్‌లో ముడి పెట్టి వున్నాయి. రూపాయి విలువ పెరిగితే మనకు లాభం తగ్గితే అదనపు భారం అవుతుంది. యుపిఏ పాలన అయినా నరేంద్రమోడీ ఏలుబడి అయినా మన రూపాయి విలువ తగ్గటం తప్ప పెరగటం లేదు. ఫలితంగా మనకు తెలియకుండానే విదేశీ అప్పులకు ఎక్కువ మొత్తాలను చెల్లిస్తున్నాము. మన అప్పులో (2017 డిసెంబరునాటికి) 78.8శాతం ప్రభుత్వేతర ప్రయివేటు కంపెనీల రుణాలే వున్నాయి. ఈ ఏడాది ప్రారంభం నుంచి ఇంత వరకు మన రూపాయి విలువ ఏడుశాతం పతనమైంది. ఈ మేరకు ప్రభుత్వమైనా, ప్రయివేటు సంస్దలైనా డాలర్‌ చెల్లింపులకు అమేరకు అదనంగా రూపాయలు చెల్లించి డాలర్లను కొనుగోలు చేయాల్సిందే. చమురు ధరలు పెరుగుతున్న కారణంగా చెల్లింపులకు అదనపు డాలర్లు అవసరమయ్యాయి. దీంతో డాలర్లకు డిమాండ్‌ పెరిగంది. రూపాయి విలువ తగ్గింది. రూపాయి విలువ పతనం గాకుండా కాపాడాల్సిన బాధ్యత దాని నిర్వహణ చూస్తున్న కేంద్ర ప్రభుత్వానిది, దాని నేత నరేంద్రమోడీదే. ఆయన భక్తులు చెబుతున్నట్లు అప్పులు తక్కువగా చేసినందుకు మోడీ ఖాతాలో ఎన్ని అభినందనలు వేస్తే రూపాయి విలువ పతనం కారణంగా అదే మోడీ ఖాతాలో అక్షింతలు కూడా వేస్తే రెండూ సమానం అవుతున్నాయి. అమెరికా ఫెడరల్‌ రిజర్వు వడ్డీ రేట్లను పెంచగానే మన దేశం నుంచి డాలర్ల ప్రవాహం అటు తిరిగింది. దాంతో మన రూపాయి పతనానికి అదొక కారణమైంది. ఇప్పటికే ఈ ఏడాది రెండుసార్లు వడ్డీ రేట్లు పెంచిన అమెరికా ఈ ఏడాది ఆఖరికి మరో రెండుసార్లు పెంచవచ్చని అంచనా వేస్తున్నారు. అదే జరిగితే మన రూపాయి మరింత పతనం అయ్యే ముప్పు వుంది. ఈ ముప్పును తప్పించేందుకు మన రిజర్వు బ్యాంకు ఇప్పటికే ఒకసారి వడ్డీరేట్లను పెంచింది. ఇది మన దేశం నుంచి డాలర్లు తరలిపోకుండా చేసేందుకు తీసుకున్న చర్య. వడ్డీ రేట్లను ఇంకా తగ్గించాలని డిమాండ్‌ చేస్తున్న వాణిజ్య, పారిశ్రామికవర్గాలకు ఇది ఎదురుదెబ్బ. మొత్తం జనం మీద అదనపు భారాలకు కారణం అవుతుంది. ఈ పరిస్ధితిని నివారించేందుకు మోడీ దగ్గర వున్న మంత్రదండాన్ని బయటకు తీయమని ఆయన భక్తులు డిమాండ్‌ చేయాలి తప్ప విమర్శకుల మీద ఎదురు దాడి చేస్తే ప్రయోజనం ఏముంది ?
పేరులో ఏమున్నది పెన్నిధి అని చులకనగా మాట్లాడారు గానీ పేరులోనే వుంది పెన్నిధి. ఇప్పుడు కుంభకోణాన్ని ఆ పేరుతో పిలవకూడదు. మేడంటే మేడా కాదు, గూడంటే గూడూ కాదు, కుంభకోణం అంటే కుంభకోణం కాదు, నరేంద్రమోడీ అని కొత్త అర్ధాలు రాసుకోవాల్సిన రోజులు వచ్చాయంటున్నారు. కాంగ్రెస్‌ పాలకులు అనేక కుంభకోణాలకు తెరతీశారు. వాటిని దేశమంతా చూసింది. అదే బాటలో బిజెపి పాలకులు నడిస్తే కిక్కేముంటుంది? అంతకంటే పెద్ద కుంభకోణాలకు వారు తెరతీశారు. వాటినింకా జనం చూడలేదు. అంతే తేడా ! కాంగ్రెస్‌ రుణాలిచ్చి విజయమాల్య వంటి వారిని పెద్దలుగా మారిస్తే జనానికి కిక్కు ఎక్కించేందుకు నరేంద్రమోడీ సర్కార్‌ విజయ మాల్యను మర్యాదగా దేశం దాటించటానికి తన తెలివి తేటలను వుపయోగించింది. అలాంటి వారు దేశం విడిచి పోతుంటే ఎక్కడకు పోతున్నారో తెలుసుకోవాలి తప్ప పోవటాన్ని అడ్డగించకూడదన్న మార్గదర్శకాల కారణంగా నిఘాసిబ్బంది అదే పని చేశారు. కాంగ్రెస్‌ పాలకులు రుణాలు ఇస్తే బిజెపి పాలకులు గత రెండున్నర సంవత్సరాలుగా వాటిని ఎడా పెడా రద్దు చేస్తున్నారు. మాల్య వంటి 63 మంది పెద్దలు తమ బ్యాంకులకు ఎగవేసిన మొత్తాలలో తాజా విడతగా 7016 కోట్లను స్టేట్‌ బ్యాంక్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా(ఎస్‌బిఐ) రద్దు చేసింది. ఇది గత 23 సంవత్సరాలుగా నడుస్తోంది. ఇప్పుడు పెద్ద రగడ కావటంతో ఇక్కడే పేచీ వచ్చింది. దాన్ని రద్దు అన కూడదు, లెక్కలలో సర్దుబాటు అనాలని,ఆ మొత్తాలను వసూలు చేస్తారని ఆర్ధిక మంత్రి అరుణ్‌జెట్లీ సెలవిచ్చారు.ఆంగ్లంలో రైట్‌ ఆఫ్‌ అన్న పదానికి అర్ధం ‘బే వుమ్మేజు, రానిబాకీగా లెక్కలలో తీసివేయుట ‘ అని దిగవల్లి వెంకటశివరావు 1934లో, ‘రద్దు చేయు, తీసివేయు ‘ అని బూదరాజు రాధాకృష్ణ 2008లో అర్ధం చెప్పారు.
ఈ పేరు, అర్ధం వివాదం రేగగానే మా ప్రాంత పెద రావూరు ఖాతాల వ్యవహారం గుర్తుకు వచ్చింది. నా చిన్నతనంలో మా వూర్లో ఒక వృద్ధుడు నాకు ఫలానా వారి కుటుంబం నుంచి ఇంత బాకీ రావాలి, అంతరావాలి అని కనిపించిన వారందరికీ పెద్ద మొత్తంలో లెక్కలు చెబుతుండే వాడు. అది నిజమేనా అని అడిగితే నిజమే అవన్నీ పెద రావూరు ఖాతాలో వున్నాయి అని పెద్దల నుంచి సమాధానం వచ్చింది. అర్ధం అయ్యేట్లు చెప్పమంటే అవి వచ్చేవి కాదు, పెట్టేవి కాదు, ఆ ముసలోడు అలాగే చెబుతూనే వుంటాడు అన్నారు. ఇప్పుడు జెట్లీ చెబుతున్నది కూడా పెదరావూరు ఖాతాల గురించే మరి. పెద్ద కరెన్సీ నోట్ల రద్దుతో తలెత్తిన పరిస్ధితి నుంచి ఎలా బయటపడాలా అని చూస్తున్న కేంద్ర ప్రభుత్వానికి ఎస్‌బిఐ రుణాల రద్దు వార్త కూడా తోడైంది. అయితే సామాన్యులకు తప్ప కేంద్ర ప్రభుత్వానికి ముందుగానే తెలుసు. తమదంతా ‘పారదర్శపాలన’ అని చెప్పుకుంటారు గనుక దానికి అనుగుణంగా ‘మూసి’పెట్టారు. ప్రభుత్వం ఇబ్బందులలో పడింది అనగానే ఎస్‌బిఐ దానికి ఒక చిట్కాను కనిపెట్టింది. ఆ ఏడువేల కోట్ల రూపాయల మొత్తాన్ని రైటాఫ్‌ (రద్దు) చేయలేదు, మేము అసలు ఆ పదాన్ని వుపసంహరించుకుంటున్నాము. ఆ మొత్తాన్ని ‘వసూలులో వున్న ఖాతా'(ఎయుసి-ఎకౌంట్‌ అండర్‌ కలెక్షన్‌) సొమ్ము అని పిలుస్తున్నాము అంటూ ఒక వివరణ ఇచ్చింది. సామాన్య రైతులు పంటలు పోయి తీసుకున్న రుణం చెల్లించకపోతే వూరంతా టాంటాం వేయిస్తారు.ఇంట్లో సామాను బయటకు వేసి అవమానాలు పాలు చేస్తారు. ఇండ్ల కోసం రుణాలు తీసుకున్నవారు కిస్తీలు చెల్లించకపోతే వారి పేర్లజాబితాను పత్రికలలో ప్రకటించి ఆస్ధులను వేలానికి పెడతారు. బ్యాంకులు వారి మొత్తాలను కూడా ఎయుసి ఖాతాలలో వేసి శక్తి వచ్చినపుడు ఎందుకు వసూలు చేసుకోవు ? బడాబాబుల పేర్లు పత్రికలలో ప్రకటించి ఆస్ధులను ఎందుకు వేలం వేయటం లేదు ?
సాంకేతికంగా రైట్‌ ఆఫ్‌ అంటే రద్దు కాదన్నది వాస్తవమే. అయితే ఆచరణలో జరుగుతున్నదేమిటో ఆరుణ్‌ జెట్లీ వంటి పెద్దలు, లేదా బ్యాంకర్లు చెప్పటం లేదు. మాల్య వంటి పెద్ద మనుషులకు వేల కోట్ల రూపాయలను అప్పులు, అడ్వాన్సులుగా ఇవ్వటం వారు వాటిని తప్పుడు మార్గాలలో దారి మళ్లించి దాచుకోవటం, తరువాత చెల్లించటంలో విఫలమయ్యారనే పేరుతో కొంత కాలం గడిచిన తరువాత నిరర్ధక ఆస్థుల జాబితాలో ఎక్కించటం, తరువాత రాని బాకీల ఖాతాలో రాయటం, ఆ మేరకు జనం సొమ్మును బ్యాంకులకు ప్రభుత్వం చెల్లించటంలో కాంగ్రెస్‌ ప్రభుత్వం ఆరితేరింది. అది వారి హయాంలో పిల్లకాలువగా వుండేది. దానిని నరేంద్రమోడీ సర్కార్‌ దానిని ఓడలు ప్రయాణించే పనామా, సూయజ్‌ కాలువల సైజుకు పెంచింది. నరేంద్రమోడీ అనుయాయులైన సరికొత్త దేశభక్తులకు ఇలా అన్నందుకు ఆగ్రహం కలగవచ్చు.http://www.slideshare.net/deepakshenoy/kc-chakrabarty-on-npas-in-india ఇది రిజర్వుబ్యాంకు డిప్యూటీ గవర్నర్‌గా పనిచేసిన కెసి చక్రవర్తి తయారు చేసి 2013లో ఒక సమావేశంలో సమర్పించిన పత్రం. దీనిలో పేర్కొన్న వివరాల ప్రకారం 2001 మార్చినెలతో అంతమైన ఆర్ధిక సంవత్సరం నుంచి 2013 మార్చితో ముగిసిన ఆర్ధిక సంవత్సరాలలో ప్రభుత్వ, ప్రయివేటు, విదేశీ అన్ని బ్యాంకులు రైట్‌ ఆఫ్‌ (రద్దు ) చేసిన మొత్తం అక్షరాలా ఒక లక్షా 98వేల అరవయ్యారు( 1,98,066) కోట్ల రూపాయలు. ఇదే కాలంలో వసూలు చేసిన మొత్తం కేవలం 37,955 కోట్లు మాత్రమే. దీనికి తనది బాధ్యత ఎలా అవుతుంది అని నరేంద్రమోడీ అమాయకంగా హావభావాన్ని ప్రదర్శించవచ్చు. ఆయన అధికారానికి వచ్చిన తరువాత గత రికార్డులను తిరగరాస్తూ భారీ మొత్తాలలో పెద్దల బకాయిలను రైటాఫ్‌ లేదా రద్దు చేసి అతి పెద్ద భారీ కుంభకోణానికి తెరతీశారని ప్రతిపక్షాలు విమర్శిస్తున్నాయి. దానిని తిప్పికొట్టాలంటే తాను అధికారాన్ని స్వీకరించిన తరువాత అన్ని బ్యాంకులు ఎంత మొత్తాన్ని రైటాఫ్‌ చేశాయి, పాత బకాయిలను ఎంత మొత్తం వసూలు చేశాయి అన్న విషయాలను ప్రకటిస్తే చాలు. మిన్నువిరిగి మీద పడ్డా మాట్లాడకూడదని నరేంద్రమోడీ ఒక వ్రతాన్ని పాటిస్తున్నందున ఆర్ధిక మంత్రి అరుణ్‌ జైట్లీ అయినా ఆపని చేయాలి. ఎందుకో గానీ ఇంతవరకు వివరాలు చెప్పకుండా అభిమానుల్లో కూడా అనుమానాలకు తెరలేపుతున్నారు.
ఈ ఏడాది ప్రారంభంలో ఇండియన్‌ ఎక్స్‌ప్రెస్‌ పత్రిక సమాచార హక్కు చట్టం కింద పొందిన సమాచారం ప్రకారం 2013,14,15 ఆర్ధిక సంవత్సరాలలో 29 ప్రభుత్వ రంగ బ్యాంకులు రద్దు చేసిన మొత్తం లక్షా 14వేల కోట్ల రూపాయలు. రిజర్వుబ్యాంకు వెల్లడించిన సమాచారం ప్రకారం 2012 మార్చి ఆఖరుకు పారు బాకీలు రు.15,551 కోట్లు కాగా 2015 మార్చినాటికి రు.52,542 కోట్లకు పెరిగాయి. వంద కోట్లు అంతకంటే ఎక్కువ ఎగవేసిన వారి వివరాలు తమ వద్ద లేవని ఆర్‌బిఐ తెలిపింది.2004-15మధ్య రు.2.11లక్షల కోట్లను రద్దు చేయగా వాటిలో లక్షా 14వేల 182 కోట్లు 2013-15 మధ్య చేసినవే వున్నాయి. తొమ్మిది సంవత్సరాలలో కాంగ్రెస్‌ చేయలేని పనిని మూడు సంవత్సరాలలో మోడీ చేశారన్నమాట. ఎంత అభివృద్ధి ? అందుకే పెద్ద కరెన్సీ నోట్ల రద్దును బడా పారిశ్రామికవేత్తలంతా ఆకాశానికి ఎత్తుతున్నారా ? కాంగ్రెస్‌ హయాంలో ఏటా నాలుగు శాతం చొప్పున పెరిగితే 2014,15 సంవత్సరాలలో దేశంలో రెండవ పెద్ద బ్యాంక్‌ అయిన పంజాబ్‌ నేషనల్‌ బ్యాంకు రద్దు చేసిన బాకీలు 2013-14 మధ్య 98శాతం అయితే మరుసటి ఏడాది 238శాతం వృద్ధి చెందాయి. ప్రస్తుతం ఏటా 50వేల కోట్లకు పైగానే బకాయిలు పెదరావూరు ఖాతాలోకి పోతున్నాయి.
ఇలా రద్దు చేయటం అంతా వుత్తిదే, అంకెల గారడీ, బ్యాంకులు చెల్లించాల్సిన ఆదాయపన్ను తగ్గించేందుకు, ఆర్‌బిఐ నిబంధనలను పాటించేందుకు చేసిన లెక్కల సర్దుబాటు తప్ప మరేమీ కాదు, బ్యాంకుల ప్రధాన కార్యాలయాల స్ధాయిలో పారు బాకీలను రద్దు చేసినట్లు చూపినా దిగువ శాఖలలోని పుస్తకాలలో అలాగే వుంటాయని కేంద్ర ప్రభుత్వం, రిజర్వుబ్యాంకు, పెద్దదైన ఎస్‌బిఐ చెప్పాయి. బకాయిల వసూలు సంగతి మాత్రం ఏమీ మాట్లాడటం లేదు. అనేక బ్యాంకుల పారు బాకీల వసూలు శాతాలు పడిపోతున్నాయనే వాస్తవాన్ని దాచిపెడుతున్నారు. వుదాహరణకు ఎస్‌బిఐ 2012-13లో 19.06శాతం వసూలు చేస్తే 2014-15 నాటికి 10.88శాతానికి పడిపోయినట్లు దాని లెక్కలే వెల్లడించాయి.ఐసిఐసిఐ బ్యాంకులో 26.74 నుంచి 15.96శాతానికి పడిపోయాయి. కెసి చక్రవర్తి తన పత్రంలో వెల్లడించిన సమాచారం ప్రకారం రద్దు చేసిన రుణాలలో కేవలం పదిశాతం లోపుగానే వసూలు చేసినట్లు పేర్కొన్నారు. ప్రభుత్వ రంగ సంస్ధల విలువను తక్కువగా చూపి అయినకాడికి తెగనమ్మే ప్రభుత్వం పారుబాకీల వసూలు విషయంలో మాత్రం తక్కువ ధరలకు ఆస్థులను విక్రయించటానికి నిబంధనలు ఒప్పుకోవు అని చెబుతోంది. మోడీ అధికారానికి వచ్చిన తరువాత ఎంత వసూలు చేశారనేది బ్యాంకులో, ప్రభుత్వమో వెల్లడిస్తే తప్ప వివరాలు లేవు. నిరర్ధక ఆస్తులుగా ప్రకటించిన మొత్తాలు నరేంద్రమోడీ విజయాలకు సూచికగా కొండల్లా పెరిగిపోతున్నాయి. గతేడాది అంతకు ముందున్న రు.3,24,300 కోట్ల నుంచి 2016 మార్చినాటికి రు.4,26,400 కోట్లకు పెరుగుతాయని అంచనా వేశారు. లెక్కల ఆల్జీబ్రాలో సర్దుబాటు, పునర్వ్యస్తీకరించిన మొత్తాలను కూడా కలుపుకుంటే పారు బాకీల మొత్తం రు.9,28,000 కోట్లని చెబుతున్నారు. వుద్ధేశ్యపూర్వకంగా ఎగవేసిన కార్పొరేట్ల రుణాల రద్దు ఈ శతాబ్దంలోనే ఇప్పటికి పెద్ద కుంభకోణంగా వర్ణిస్తున్నారు. గొర్రెల గోత్రాలు కాపరులకే ఎరుక అన్నట్లు డాక్టర్‌ కెసి చక్రవర్తికి రుణాల రద్దు గురించి బాగా తెలుసు. ఆయన చెప్పిన ప్రకారం ఒక కంపెనీ కేవలం ఎనిమిదివేల కోట్ల రూపాయల విలువగల ఆస్తులు మాత్రమే కలిగి వుండి 20వేల కోట్ల రూపాయలు అప్పులు తీసుకుందనుకుంటే ఒక వేళ బ్యాంకులు రద్దు చేయాల్సి వస్తే పన్నెండువేల కోట్ల రూపాయలకు మాత్రమే అనుమతించాలి.కానీ పుస్తకాలలో వున్న గడువు మీరిన బకాయిలు మొత్తాన్ని రద్దుచేస్తున్నారు. సాంకేతిక కారణాలతో రద్దు చేయటానికి ఎలాంటి నియమనిబంధనలు, పద్దతులు లేవు, అందువలనే అదొక పెద్ద కుంభకోణంగా పరిగణించాలి. ఇది సరళీకరణ విధానాలు ప్రారంభమైన తరువాత 1993 నుంచి అనుసరిస్తున్నారు. రుణాలే కాదు, అడ్వాన్సులను కూడా రద్దు చేస్తున్నారు. మీరు ఒక చార్టడె ఎకౌంటెంట్‌ను సలహాదారుగా పెట్టుకొని అడ్వాన్సులను టెక్నికల్‌గా రద్దు చేయటానికి అవసమైన విధి విధానాలను రూపొందించుకోవచ్చని బ్యాంకులకు రిజర్వుబ్యాంకే స్వయంగా చెప్పటం విశేషం. గత పదిహేను సంవత్సరాలలో సాంకేతిక కారణాలతో చేసిన రద్దుల మొత్తం మూడున్నరలక్షల కోట్ల రూపాయలు, దీని గురించి ఎవరూ మాట్లాడటం లేదని, ఈ మొత్తాలకు వడ్డీని కూడా కలిపితే రద్దు చేసిన మొత్తాలు నాలుగు రెట్లు వుంటాయని చక్రవర్తి చెప్పారు. ఎగవేసిన పెద్దల పేర్లు బయట పెట్టాలని సుప్రీం కోర్టు చెప్పినప్పటికీ ఇంతవరకు ఆ పని చేయకుండా తప్పించుకుంటున్నారు.వారి నుంచి బాకీలు వసూలు చేయకపోవటం ఒకటైటే 2018 నాటికి బాసెల్‌-3 నిబంధనల ప్రకారం బ్యాంకులకు ప్రభుత్వం మరో 2.4లక్షల కోట్ల రూపాయలను పెట్టుబడులు సమకూర్చాల్సి వుంటుందని చెబుతున్నారు. అంటే ఇది కూడా ప్రజల సొమ్మే.దీన్ని ఎలా సమకూర్చుతారనేది చూడాల్సి వుంది. చిత్రం ఏమిటంటే కాంగ్రెస్‌ అధికారంలో వుండగా ప్రతిపక్ష బిజెపి నేత యశ్వంతసిన్హా ఆర్ధికశాఖ పార్లమెంటరీ కమిటీ అధ్యక్షుడిగా వున్నారు. రుణాల రద్దును సమీక్షించేందుకు ఒక సమీక్షా కమిటీని ఏర్పాటు చేయాలని రిజర్వుబ్యాంకును ఆ కమిటీ కోరింది. నరేంద్రమోడీ సర్కార్‌ అధికారంలోకి వచ్చినప్పటి నుంచి గవర్నర్‌గా వున్న రఘురాం రాజన్‌ ఎప్పుడు పోతాడా అని ఎదురు చూడటానికి, దాడి చేయటానికే తన సమయాన్ని వెచ్చించింది తప్ప ఆ కమిటి ఏమైందో తెలియదు.
జపాన్‌-ఇండియా, అక్కడ ధరలను ఎలా పెంచాలా అని తలబద్దలు కొట్టుకుంటుంటే, ఇక్కడ ఎలా తగ్గించాలా అని చూస్తున్నారు. ఇక్కడ వడ్డీరేటు తగ్గించాలని డిమాండ్‌ చేస్తున్నారు. అక్కడ బ్యాంకులో ఎవరైనా డబ్బు దాచుకుంటే వారే 0.10 శాతం ఎదురు చెల్లించాలి. వడ్డీ రేటు ఎక్కువ వుంటే ఆర్ధికాభివృద్ధి వుండదా ? ప్రపంచంలో అత్యధిక వడ్డీ రేటు లాటిన్‌ అమెరికాలోని అర్జెంటీనాలో 34.45 శాతం (మే 2016) వుంది. అక్కడ వృద్ధి రేటు గతేడాది 2.1శాతం. పక్కనే వున్న అమెరికాలో వడ్డీ రేటు 0.50 శాతమే అక్కడా వృద్ధి రేటు రెండు శాతం వరకు వుంది. స్వీడన్‌, డెన్మార్క్‌, స్విడ్జర్లాండ్‌లలో ఎవరైనా బ్యాంకుల్లో డబ్బు దాచుకుంటే వారే 0.5,0.65,0.75శాతం చొప్పున బ్యాంకులకు ఎదురు వడ్డీ చెల్లించాలి. మరి అక్కడ అభివృద్ధి లేదా ? అంతెందుకు పక్కనే వున్న పాకిస్థాన్‌లో వడ్డీ రేటు 5.5శాతం కాగా వృద్ధి రేటు 4.8శాతం వుంది. ఇంకా ఇలాంటి వివరాలను పేర్కొంటే బుర్ర బద్దలు అవుతుంది. ఈ దేశాలన్నీ పెట్టుదారీ విధానాన్ని అనుసరిస్తున్నవే. మరి ఈ వడ్డీ రేట్లేమిటి ? కొన్ని దేశాలలో బ్యాంకులకు ఎదురు వడ్డీ ఇచ్చి జనం డబ్బు ఎందుకు దాచుకుంటున్నారు? వారికి పెట్టుబడి అవకాశాలు లేవా ? అభివృద్ధి రేటులో ఇంత వ్యత్యాసం ఏమిటి ? ఎందుకీ ప్రయాస అంటారా ?
వడ్డీ రేటు తగ్గింపు, తదితర విధానాలపై విబేధాలు, ఆరోపణలు, అవమానాల కారణంగానే రిజర్వు బ్యాంకు గవర్నర్‌ రఘురామ్‌ రాజన్‌ అసాధారణరీతిలో తాను పొడిగింపును కోరుకోవటం లేదని, తనపని తాను చూసుకుంటానని బహిరంగ లేఖ రాయాల్సి వచ్చింది.చరిత్రలో అనేక మంది గవర్నర్లు వచ్చారు, పోయారు. బహుశా ఇలాంటి పరిస్ధితి ఎవరి విషయంలోనూ తలెత్తి వుండదు. కొద్ది వారాల ముందు రాజన్‌ ఈ ప్రకటన చేసి వుంటే నరేంద్రమోడీ సర్కార్‌ తన విజయాల జాబితాలో దీనిని కూడా చేర్చి వుండేది లేదా సుబ్రమణ్యస్వామి వంటివారి చేత ప్రకటనలు చేయించి వుండేదేమో ? వడ్డీ రేటుకు, అభివృద్ధి రేటుకూ సంబంధం లేదని చెప్పేందుకే పైన అన్ని వివరాలను పేర్కొని ఇబ్బంది పెట్టాల్సి వచ్చింది. నరేంద్రమోడీ చెప్పినట్లుగా గుజరాత్‌ మోడల్‌ లేదూ, అభివృద్దీ లేదు దాన్ని అంగీకరించటానికి పాలక కూటమికి ధైర్యమూ లేదు, ఈ రోజు కాకున్నా రేపయినా జనం అడుగుతారు. ఇదిగో రఘురామ్‌ రాజన్‌ కారణంగానే ఇదంతా జరిగింది, దాన్ని సరిదిద్దటానికి మూడు సంవత్సరాలు పట్టింది, మరోసారి మాకు అవకాశం ఇస్తే మాజిక్‌ చూపిస్తాం అని 2019ఎన్నికలలో సాకు చెప్పేందుకే ఇంతా చేశారా ? ఏమో గత 24 సంవత్సరాలలో ప్రతి గవర్నర్‌కూ రెండవ సారి అవకాశం ఇచ్చిన ప్రభుత్వం రాజన్‌ పట్లనే ఇలా ఎందుకు వ్యవహరించింది? దీని వలన ప్రభుత్వానికి అదనంగా వచ్చే ప్రయోజనం ఏమిటి? సమాధానం లేకపోగా మంచిది కొత్త గవర్నర్‌ను చూస్తాం అని ఆర్ధిక మంత్రి జైట్లీ తాపీగా చెప్పారు.
ఒకటి మాత్రం స్పష్టం. వచ్చే రిజర్వుబ్యాంకు గవర్నర్‌ తమకు తాన తందానా పలకాలన్న సందేశాన్ని మోడీ సర్కార్‌ స్పష్టంగా పలికింది. దేశంలోని ప్రతిష్టాత్మక సంస్థలన్నింటినీ తన పార్టీ కార్యకర్తలతో నింపుతోంది. టీవీ సీరియల్స్‌లో గుడ్డి పాత్రల వంటి చిన్నా చితకా అనుభవ తప్ప పెద్ద అనుభవం లేని గజేంద్ర చౌహాన్‌ను ప్రతిష్టాత్మక పూనా ఫిల్మ్‌ఇనిస్టిట్యూట్‌కు అధిపతిగా చేసిన విషయం తెలిసిందే. అదే బాటలో మరో చౌహాన్‌ రంగం మీదకు వచ్చారు. ఈయనకు ఆ పరిమిత అనుభం కూడా లేదు. తాజాగా జాతీయ ఫ్యాషన్‌ టెక్నాలజీ సంస్ధ అధిపతిగా 68 సంవత్సరాల మాజీ క్రికెటర్‌ చేతన చౌహాన్‌ను నియమించింది. ఈ సంస్థ అధిపతులుగా సుప్రసిద్ద విద్యావేత్త, శాస్త్రవేత్త, సాంకేతికవేత్త, ప్రొఫెషనల్‌ను నియమించాలని చట్టంలో స్పష్టంగా వుంది.దాన్ని పక్కన పెట్టి పార్టీ కార్యకర్తను అందలమెక్కించారు.దీనిపై సామాజిక మాధ్యమంలో ప్రభుత్వ చర్యను పరిహసిస్తూ వ్యాఖ్యానాలు వెలువడ్డాయి. అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్ధ ఇస్రో అధిపతిగా బాలీవుడ్‌ కండల వీరుడు సల్మాన్‌ ఖాన్‌ను వేస్తారేమో అన్నది వాటిలో ఒకటి. ఇవన్నీ చూస్తే రేపు ఏ బిజెపి కార్యకర్తనో రిజర్వుబ్యాంకు గవర్నర్‌గా నియమించినా చేసేదేమీ లేదు. ఎందుకంటే ఆర్ధికవేత్త సుబ్రమణ్య స్వామి ఎలాగూ మార్గదర్శనం చేసేందుకు వున్నారు కదా !
ప్రతి దేశ రిజర్వు బ్యాంకు నెలా లేదా రెండు నెలలు, లేదో ఒక నిర్ణీత వ్యవధిలో తన విధాన సమీక్ష చేసుకొని వడ్డీ రేట్లపై నిర్ణయం తీసుకుంటుంది. పెట్టుబడిదారీ ఆర్ధిక సూత్రాల ప్రకారం ద్రవ్యోల్బణ రేటు వస్తువులు, సేవల ధరల పెరుగుదల తీరుతెన్నులను ప్రతిబింబిస్తుంది. సాధారణ సూత్రం ప్రకారం వడ్డీరేటు తక్కువ వుంటే ఎక్కువ మంది అప్పుచేస్తారు, ఆ సొమ్ముతో వస్తువులను కొంటారు, అది ఆర్ధికవ్యవస్ధ పురోగతికి దారితీస్తుంది.ద్రవ్యోల్బణం పెరుగుతుంది. మనదేశంలో కొన్ని సంవత్సరాల క్రితం వరకు వాయిదాల మీద ఎలక్ట్రానిక్‌ వస్తువులు కొనే వారికి వడ్దీ రాయితీ గురించి వల విసిరే వారు. ఇప్పుడు ఎలాంటి వడ్డీ లేకుండా వస్తువుల కొనుగోలుకు అప్పులిస్తున్నారు. అంటే కంపెనీలే వస్తువు ధరలో వడ్డీని కూడా కలుపుతాయి అది వేరే విషయం. వడ్డీ రేట్లు పెరిగితే జనం తమ సొమ్మును పొదుపు చేసుకోవటం ఎక్కువ చేసి వస్తు కొనుగోలు తగ్గిస్తారు.అది ఆర్ధిక వ్యవస్ధ మందగించటమే కాదు, ద్రవ్యోల్బణం తగ్గుతుంది. అందువలన వడ్డీరేటు తగ్గింపు, పెంపుదల అనేది ఆర్ధిక వ్యవస్థను సమతూకంలో వుంచే సాము గరిడీ వంటిది.
టీవీ సీరియల్స్‌లో బ్రేక్‌ మాదిరి ఇక్కడొక చిన్న పిట్ట కధ చెప్పాలి. ఒక పెద్దమనిషి కారణాలేమైనా ఇద్దరిని వివాహం చేసుకున్నాడట. పెద్ద భార్య జుట్టు నెరిసింది, భర్త జుట్టులో నలుపు తెలుపూ రెండూ వున్నాయి. అందుకని ఆమె నల్ల వెంట్రుకలను పీకివేసేదట. చిన్న భార్య తన జుట్టు నలుపు కనుక తన భర్త జుట్టులో వున్న తెల్ల వెంట్రుకలను నిర్ధాక్షిణ్యంగా తీసివేసేదట. చివరికి ఏమైందో చెప్పక్కర లేదు. ఆర్ధిక వ్యవస్థలో కూడా విరుద్ధ శక్తులు విధానాన్ని తమవైపు వుండేట్లు చూసుకుంటాయి. కరెన్సీ విలువనే చూడండి. విలువ ఎక్కువగా వుంటే దిగుమతి చేసుకొనే వస్తువులు చౌకగా వస్తాయి.తక్కువగా వుంటే మన వస్తువుల ధరలు అంతర్జాతీయ విపణితో తక్కువగా వుండి ఎగుమతులు పెరుగుతాయి. అందువలన ఒకరు మన రూపాయి విలువ తగ్గించాలని కోరితే, మరొకరు పెంచాలని కోరతారు. వడ్డీ రేటు కూడా ఇంతే.
ఇక రఘురామ రాజన్‌ విషయానికి వస్తే ఆయన పెట్టుబడిదారీ విధాన సమర్ధకుడు తప్ప వ్యతిరేకించే ఆర్ధికవేత్త కాదు. అందువలన ఆయన కొనసాగితే సామాన్య జనానికి ఏదో మేలు జరుగుతుందని ఎవరూ భావించనవసరం లేదు, జరగాల్సిన కీడు ఇప్పటికే జరిగింది కనుక జనానికి పెద్దగా నొప్పి కూడా వుండదు. వాజ్‌పేయి నాయకత్వంలోని ఎన్‌డిఏ ప్రభుత్వం తమ ప్రభుత్వం పాలన ముగిసిన తరువాత ఎన్నికలలో దేశం వెలిగిపోతోంది అని ప్రచారం చేసుకుంది. నరేంద్రమోడీ గుజరాత్‌ మోడల్‌ ప్రధాని కనుక పాలన చేపట్టిన మరుసటి రోజు నుంచే వెలిగి పోతోందని ప్రచారం ప్రారంభించారు. మన రిజర్వుబ్యాంకు గవర్నర్లలో రాజన్‌ పిన్న వయస్కుడు. నిర్మొహమాటంగా మాట్లాడే స్వభావం వుందని చెబుతారు. అమెరికాలో వుండి వచ్చారు కనుక అక్కడి మాదిరి ప్రభుత్వంపై విమర్శలు చేయవచ్చు అనుకున్నారేమో. నరేంద్రమోడీ సర్కార్‌ అతిశయోక్తులను భరించలేక అంధుల రాజ్యంలో ఒంటి కన్ను వాడే మహారాజు అని పరోక్షంగా చురక అంటించారని అంటున్నారు.దాని మీద ఎవరు ఎలా విరుచుకుపడిందీ దేశం చూసింది. అప్పుడే రాజన్‌కు మరొక అవకాశం రాదని చాలా మంది అనుకున్నారు. ఆ తరువాతే శిఖండి మాదిరి నోటి తుత్తర సుబ్రమణ్య స్వామిని రంగంలోకి దించారు. ఇదంతా పొమ్మనకుండా పొగబెట్టటం అని తెలియనంత అమాయకంగా రాజన్‌ లేరు కనుక ఆయన కూడా అసాధారణ రీతిలో పదవీ విరమణకు 80 రోజుల ముందుగానే ఒక బహిరంగ లేఖ రాసి తానేమిటో ప్రదర్శించుకున్నారు. ఇదంతా లేకుండా ఎలాంటి వివాదాలు లేకుండా రాజన్‌ తప్పుకునే అవకాశాన్ని మోడీ సర్కార్‌ సృష్టించి వుంటే పరిస్థితి వేరుగా వుండేది. అలా జరిగితే సలహాదారులకు పనేముంటుంది?
ఇప్పుడు ప్రభుత్వ పరిస్ధితి ఒకరకంగా ఇరకాటంలో పడింది.ప్రపంచ వ్యాపితంగా పెట్టుబడిదారీ ఆర్ధిక వ్యవస్థలో ప్రారంభమైన ఇప్పడప్పుడే పరిష్కారమయ్యే సూచనలు కనిపించటం లేదు. ఈ స్ధితిలో మోడీ జనంలో ఎన్నో ఆశలు కల్పించారు. దేశంలో కంటే విదేశాల్లో ఎక్కువ రోజులు గడిపి తానేదో అద్బుతదీపాన్ని తెస్తున్నట్లు హడావుడి చేశారు. రాబోయే రిజర్వు బ్యాంకు నూతన గవర్నర్‌ ప్రతి చర్యను రాజన్‌ హయాంతో పోల్చుతారు. రాజన్‌ అయినా మరొకరైనా మన జీవనాడులను చేజిక్కించుకున్న ప్రపంచబ్యాంకు, అంతర్జాతీయ ద్రవ్యనిధి సంస్థ గీచిన పరిధులలో మాత్రమే పనిచేయాల్సి వుంటుంది. దానికి భిన్నంగా వెళ్లే అవకాశం లేదు.
ప్రపంచీకరణలో భాగంగా మన ఆర్థిక వ్యవస్థను విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులు, విదేశీ పోర్టుఫోలియో పెట్టుబడులకు తెరిచారు. ఫోర్టుపోలియో పెట్టుబడులు అంటే వడ్డీ వ్యాపారుల వంటి వారు. మన ప్రభుత్వం తీసుకొనే రుణాలపై వడ్డీ రేటు ఎక్కువగా వుంటే మన రుణపత్రాలు(బాండ్లు) కొంటారు. లేకపోతే ఎక్కడ ఎక్కువ వస్తే అక్కడకు వెళ్లిపోతారు. మనకు ఆ రూపంలో విదేశీ మారక ద్రవ్యం రాకపోతే మన విదేశీ చెల్లింపులు ప్రమాదంలో పడతాయి, బంగారాన్ని తాకట్టు పెట్టాల్సిన రోజులు వస్తాయి. అందువలన రిజర్వు బ్యాంకు గవర్నరు లేదా వడ్డీ రేటు విధానం గురించి మోడీ సర్కార్‌ ఎంతగా వివాదం లేదా ప్రచారం చేస్తే అంతగా జనం దృష్టి వాటిమీద పడుతుంది. పర్యవసానాలపై స్పందన కూడా ఎక్కువగానే వుంటుంది.
విజయమాల్య వంటి రుణ ఎగవేతదారులు గత రెండు సంవత్సరాల కాలంలో పెరిగారు, అలాంటివారిపై చర్యలకు వాణిజ్యబ్యాంకులను రాజన్‌ కదిలించారని కొందరు చెబుతున్నారు. అదే నిజమైతే కావూరి సాంబశివరావు వంటి ఎందరో బిజెపిలో చేరిన రుణ ఎగవేతదారుల వత్తిడి కూడా నరేంద్రమోడీ మీద వుందా ? రాబోయే రోజుల్లో ఇలాంటి అంశాలన్నీ అజెండాలోకి వస్తాయి. పశ్చిమ దేశాల పరిణామాలను చూస్తే ఆర్ధిక సంక్షోభ భారాలను సామాన్య జనం మీద నెట్టటం కనిపిస్తోంది. దానికి అయా దేశాలలో వున్న రిజర్వుబ్యాంకులు సాధనాలుగా పనిచేస్తున్నాయి. అందువలన మోడీ సర్కార్‌ కార్పొరేట్‌ సంస్థలకు మరింతగా కట్టబెట్టాలన్నా, జనంపై భారాలు మోపాలన్నా రిజర్వుబ్యాంకు విధానాలు ముఖ్యం. అందువలన కొత్త గవర్నర్‌గా ఎవరిని తెస్తారు ? ఇప్పటి కంటే మౌలిక మార్పులు ఏం చేస్తారు ?
gatamlo bankingle anubhavam unnavaarike byaankula erpaatuku anumatulu iche vaaru. ippudu daanitho pani ledu. bada compeneeya kaadaa annade geetu rayiga maaranundi? carporate companylu byaankula erpaatu pai maargadarsakaalanu suuchimchamani korutu eccisutivi director pee.kee mahanti aadhvaryaana rijarvu byaanku aff india oka antargata varkingle groopu ni 2020 joony 20 na niyaminchindi. ee ba yendam chesina suuchanalu desamlo oka teevra charchanu lepai.
carporate paarisraamika samsdhalu swantamgaa byaankulu pettukovadaaniki anumatinchaalani,pedda carporate companylanu byaankulanu pramotarlugaa anumatinchaalani groop pratipaadinchindi. ivi amalaithe bada carporate companylanni swanta byaankulanu praarambhinchutaku avakaasam labhistundi. praivetu byaankulalo pramoterla wata parimiti ni 15 saatamnundi 26 saataaniki penchaalani, 50 vela kotla paina aasdulu vunnakampeneelaku bankingle licensulanu manjuru cheyalanisuchinchindi. deeniki cheppina kaaranaala saaraamsam ilaa undi. (1) byaankulu praarambhinchataaniki carporate companylaku licensulu iste pettubadula labhyata perugutundi. (2) paripalanaaanubhavam topaatugaa naipunyam kaligina vyuuhaatmaka carporate maeneji mentu labhistundi.
bhari mottaalalo runalakosam byaankula chuttu tirige carporatelaku byaankulanu ivvatam sarikaadani aardhikavettalu, medhaavulu abhyantaraalu vyaktam chesaru. bankingle vyavasdhake pramaadam annaru.
ee suuchanalu amalaithe tata, birla, ambani, adaanii, yali andi t, vanti desheeya carporate diggajaalu bhavishyattulo bankingle rangamlo keelakamgaa maaranunnaayi. desha aardhikavyavasda tama chetilo vunchukuni labhale dhyeyamgaa ka kishichestaaru. byaankulanu tama aadaaya vanarugaa maarustaaru.karona mahamma ri valana saamaanyaprajalu aardhika sankshobhamlo kuurukupogaa carporate companylaku labhalapantapandindi. 2020 moodava traimaasikamlo bharathm loni carporate companylu rikaardu sdhaayilo 1.33 lakshala kotlu aarjinchaayani senter fare manitaringa indian ekaanami (see yam ai ee )telipindi. ide samayamlo kottagaa biliyaneerlayinavaari sankhya kuudaa perigindi. atti charitra kaligina carporate companylaku byaankulu appagiste depositorla dabbulaku bhadhrata gurinchi kuudaa aalochinchaali. byaanku loo bhavishyathm avasaraalaku daachukunnasaamaanyulu, madhyataragati prajala gtiaeyaevutundo voohinchatankashtam. ee pramaadakaramayina pratipaadanalu prajala podupumottaalanu muppulo padestayi. aardhikavyavasdhaku teevramaina haanikaligistaayi.
bhaarateeya regulatory ejanseelanu mosancheyadam-rijarvu byaanku paryavekshana lopamvalana , company adhipatula anukuula prabhutvavidhaanaalavalana, mondi baakeelu, avineeti pecchumeeratamvalana byaankulu kuntutunnayi. padilestunnaayi. enno lopalunnayi. aina raitulaku, chiruvyaapaarulaku, madhyataragati prajalaku kontavarakayina runaalivvaka tappatamledu. prajalaku labhinchina eevesulubaatunu kuudaa prajalaku dakkakunda cheyalani carporate rangam ka kishichestunnadi. 2018sam. marchi naatiki bhaarateeya byaankulalo mondi baakeelu ru. 9.62 lakshala kotlu andulo 73.2 saatam carporate companyla baakiile annadi gamaninchaali. vyavasaaya sambandhita appulu roo . 85,344 kotlu matrame.
2014 loo aarbhaatamgaa praarambhinchina yasha byaanku 2020 kalla divala teesindi. 2,41,000 kotla bakaayeelalo 1,45,000 kotlu paarubakaayilu, ante tirigi ranivi. andulo mukhyabaakiidaarudu anille ambani. rijarvu byaanku yasha byaankunu rakshinchindi. prabhutva state banky aff indiyaacheta 49 saatam vaataalanu konipinchi yasha banky nu kaapaadindi.
panjab neshanalne byaanku nu neerave mody 13,800 kotlaku munchaadu. 2018 loo ai d bee ai , 2019 loo lakshmivilossy byaanku,2019 loo panjab maharashtra sahakara byaankulu varasagaa divaalaatiisaayi.
ramesha gelley naayakatvaana modalli byankuga perupondina globalle truste byaanku 1994 loo sikindaraabaadki loo praarambhamayindi. padi samvatsaraalu oka velugu veligi 2004 sam.loo divaalaatiisindi. rijarbe byaanku aff india jokyam chesukuni depaajitarlanu, udyogastulanu, byaankunu kaapaadindi. prabhutva samsdha ayina oriyantale banky aff kamarsa loo viliinamchaesaaru. byaankunu daaritappinchi mosanchesina vaariki laabham chekurindi. chivaraku pratyaksha, paroksha pannulu ka ttay saamaanya prajale maroka saari mosancheyabaddaru.
icic byaanku seeeo chandakocharym veediyokaan groopuki 1875 kotla roopaayalanu akramamgaa badili chesarani oka vijilli bloyery aravinde gupta pradhaanamantriki, aardhikamantri arunajaitleegaarlaku enno lekhalu vraasaaru. aardhikamantri arunajaitleegaariki ee kumbhakonamlo paatra vundani aaropanalu kuudaa vunnayi. icic byaanku seeeo chandakocharym nibandhanalaku viruddhamgaa tana bharta vyapara bhagaswamy aina venugopale dhuthy ki appu sankshan chesaru. venugopale dhuthy veediyokaan company adhinetha. appulanu mondibaakeelugaa (kuchuAu) prakatinchaaru. veediyokaan groopunaku roo.1,875 kotla runaala manjurulo avineetiki, avakatavakalaku palpaddaranna abhiyogaalato chanda kocharyntopatu aame bharta deepakm kochare, veediyokaan pramotershe venugopale dhoothmai gatamlo manee landeringa kesulu namodayyayi. ee abhiyogaala nepathyamlo chanda kocharempai icici banky charyalu chepattindi. justisse bn sreeka esha? netha ketvamlo kamiteeni erpatuchesi daryaaptu jaripinchindi. aa tarvaata endy, seeeevo padavula nunchi chanda kocharenu tolaginchindi. ee kesulo eneforsementy directorate ee edaadi septemberslo deepakm kocharenu arestu chesindi.
94 ella charitra vunnalakshmi vilasse byaanku sankshobham loo chikkukunnadi. 19 rashtralalo 566 braancheelatho perupondindi. mandula parisrama loo carporate samsda ayina rann baxi samsdhaku okkadaanike 720 kotlu appu icharu. inka mondibaakeelu ekkuvayi byaanku divaalaatiisindi. dbseaslo vileenam cheyadaaniki kendra prabhutva mantrivargam nirnayinchindi. d bee esi. byaanku singapure kendramgaa 18 deshaallo aardhika lavadevilu nirvahistunna videshee samstha. ee vidhamgaa oka videshee byaanku lakshmivilossy byaankunu mingesindi.
ee carporate byaankulu divala teesinaa, vaari parisramalu divala teesinaa mottam aardhikavyavasdha kuppakule pramaadam vunnadi. 8lakshala 80 vela kotla mondi bakilunnayi. vela kotla roopaayala byaanku baakiilunnavaarandaruu carporate yajamanule . andulo 12 mandi baakeelu 4va vantu vunnayi. vijayamalya, neerave mody, anille ambani, adaanii lanti mahamahulu entomandi vunnaru.
carporate companyla chetulalo byaankulu vunte etuvanti nibandhanalu lekunda nidhulanu vaare manjuru chesukuntaru. ipudu carporate companylu raajakeeyanaayakulaku, paarteelaku donationlu ivvatamlo mundunnayi. ika byaankulu , companylu kalipi nirvahistunnabyam dabbulaku kodavavundadu. desarajakeeyam dabbula chuttutirugutunnapu carporate companylu raajakeeyaalanu inka kriyaaseelamgaa nirvahistaayi. neethi niyamalagurinchi peddapattimpu laeni kaarporetukampenila chetilo prajala dhanaanni vunchatam penu pramaadaanni suuchistunnadi. gatha koddi samvatsaraalalo kaneesam 15-20 lakshala kotla roopaayalanu carporate paarisraamika vargaalu bakipaddayi. indulo ekkuva bhagam kaavaalani egagottaaru.
1969 sam.loo 14 praivetu byaankula jaateeyakarana mundunna parisdhitini gurtutechukonte raboye rojulalo carporate byaankulu enchestayo vuuhimchavachchu. swanta prayojanaalanu penchukovataanike aanaati byaankulu panichesaayi. vyavasaayanchesukune raitulaku 2 saatam appulu kuudaa ivvaledu. gorrelaku, barrelaku, chetiva kittidaarulaku, mahilalaku, intiki , chaduvulaku,scooter , chinnaparisramalaku,vyapara runaalu byaankulu jaateeyam chesinataruvatane andutunnaayi. graameenapraantaprajalaka, samaajamlooni balaheenavargaalaku kontavarakayina samsdhaagata runaalu andubaatuloki vachayi. ennilopalunna prabhutvabyaankulu kabatti kontalokonta chinnavaariki avasaraaniki appudorikindi. byaankula kumbhakonalanu, vaiphalyaalanu, avineetini nivaarinchi bankingle vyavasdhaku sdhiratvaannikalpamcha, prabhutva sankshema kaaryakramaalaku cheyuutanivvaalane vuddesamto byaankula jaateeyakarana jarigindi. byaankula jaateeyakarana hataattugaa jaragaledu. prajala tyaagaalu, praja udyamaala phalitamgaa nee byaankula jaateeyakarana, insurensu companyla jaateeyakarana , bhari parisramalu, samaajamlo konni abhiva yedhikara maarpulu jarigai. jaateeyakaranaku mundu byaankulu puurtigaa praiveturangamlo vundevi. byaankula charitra chala aandolanakaramgaa vundedi. bada paarisraamikavettalu vaariki vaare appulichukunevaaru. aardika saakha salahaadaaraina v.e. paayi pananadikare 1967 loo ilaa annaru.ebyankula antargata vyavahaaraalannii diractorla chetilovundevi. appula vyavahaaraala vichakshanaadhikaaram diractorlake vundedi.u
1969 sam.julai 19 na jaateeyakarana jarigindi. 50 kotlaku minchi depajitluvunna 14 byaanku lanu, 1980 loo 200 kotlu depaajitlu vunna 6 byaankulanu jaatiiyancheesaaru. aanaatiki depaajitlu 4646 kotlu vunte ipudu 125 lakshalakotlunnayi. apudu 3599 kotlaruupaayalanu runaalugaa iste 96.5 lakshalakotlanu appulu istunnaru. vyavasaayaaniki 2.2 saatam appuliste ipudu 18 saatam ivvamani aadesaalunnaayi. 1969 loo vyavasaayaaniki mottam 162 laktala roo.nu iste , 2011 sam.loo 4lakshala kotla roo.lanu icharu. praadhaanyataaramgaalaku appulu15 saatamnundi 41 saataaniki perigaayi. maarumuula praantaalaku kuudaa bankingle vyavasdha vistarinchindi. byaanku saakhalu 8262 sankhya nundi 1,41,756 ku perigaayi.
charitra loo tanaku sambandhaalunnavaarike appulivvatam anivaaryamgaa vinaasanaanike daariteesindi. apputiisukunevaadu yaajamaanyamlo vunte, byaanku vasulu cheyagalgina runaalu ela ivvagalugutundi. phalitamgaa nirardhaka aasdhulu alavikaani sdhaayiki cherukunnayi. taja udaaharanalu yasha byaanku, lakshmivilossy byaanku, ai.eli.ef.esi byaankulu – divaalaatiisina teeru arbi niyantranaa vaiphalyaalanu suuchistunnadi..
prastutam konni naann bankingle financialli companylu konni baga nadustuu vundavacchu. vaari swanta kramasikshana paatra chala ekkuvagaa vuntundi. prabhutva paryavekshana valana bagunnayanukovatanika veeluledu.chinnamottamlo podupuchesukune saamaanyaprajaaneekaanna naann bankingle financialli companyla ku appacheppatamvalana jarigina companyla egavetaluu, podupudaarula aakrandanaluu, aatmahatyaluu andarikee telisinave. naann bankingle financialli companylapaina paryavekshana balaheenamgaa vundi. kontamandi vyapara saamraajyaadhipatulu raajakeeyanaayakula andadandalato saamaanyaprajalapodupu sommutho aatalaadukuntunnaaru.
mana desamlo ipudu vunna byaankulu chalawa mallee carporate byaankulenduku ane praadhamika prasnanu kontamandi levanettutunnaru. carporate companylu prajala sommutone vyaapaaraalu chestayi. swanta pettubaditho vyaapaaraalu cheyatam chala arudu. prajala vaddanundi nirdishta panulaku teesukunna pettubadulu aayaa panulaku viniyoginchatam vundadu. bada carporate samsdhalanu byaankulaku dooramgaa vunchakapothe mottam aardhika vvavasdhane mingestaaru.
paarisraamika samsdhalaku pettubadulu kavali. vaari chetilo byaanku vunte sunayasanga prasna lekunda depajitla roopamlo pettubadulanu pondagalaru. aa dabbulanu swanta companylaloki , mallinchatam sahaja prakriya. parisrama divala teeste byaanku kuudaa divala teeyaka tappadu. mondi baakeelu nirardhaka aasdhulayi byaanku divaalaatiistumdi. byaanku divala prabhaavam parisrama meeda padutundi. ee golusukattu parinaamaalalo modati badhithudu byaanku loo dabbulu daachukunna saamaanya depajite daarudu. taruvaata udyogaalu kolpoye byaanku udyogulu. asalaina baadhitulu pannulu katte saamaanya pourulu .
swanta prayojanaalakuu tana va ketti dharmaalakuu sangharshana sambhavinchinapudu, etuvaipu vuntaranedi mukhyasamasya. carporate byaanku raitulaku, saamaanyaprajalaku appulu ivwala leka tana parisramaku appulichi, swanta labhalu penchukovala ane prayojanaala madhya gharshana vachinapudu anivaaryamgaa tanaparisramavaipe mogguchuuputunnaarane chaaritraka satyam. adaanii gaaru byaanku pette, tanaku kottagaa ketayinchina vimaanaasrayaalaku appulu istada leka raitulaku appulu istada? hindu vyaasa rachayita gopinadhe gaarikadhalo..ettiparisdhithulaloonuu kodini tinanu ani pratigna chesina oka nakkanu kollapharam vadda kapalapettaru. aakali ayinapudu nakkaeenchestundo-adhe vidhamgaa carporate companylu chestayani gopinadhe cheppaaru. sb nipunudu hemindra hajari u nakkalanu kollaku inchaarjiga kapala unchaalani, arebi varkingle groop sifaarsu chesindi. prastuta aardhika paalanalo kuudaa, praarambha dasalo ilefsuase vanti pedda niyantrita aardhika samsthala anusandhaana runaalanu arebi gurtinchalekapoyindi.u annaru.
arbi maji gavarnershe raghurame rajan, arbi maji deputy gavarnershe viralli aachaarya samyuktamgaa oka vyaasam vraasaaru. carporate companylu byaankulu pettadaaniki anumativvaalantuchesina pratipaadana pidugupaatu laa anipinchindannaaru.u charitra chusukunte runaalu ivvatamanedi ippatikee sarigga jaragani prakriye. atuvantidi oka runagraheeta chetilo byaanku vunte..runaala jaarii sakramamgaa untundani ela aasinchagalam. oka swatantra niyantranasamsdhaunnaa ..daani chetilo prapanchamloni mottam samacharamunna ..aardhikavyavasdhalo ekkado emuulo chotu chesukune asamanjasa runaanni ela kanipettagaladunae ani prasninchaaru. gatha konnellugaa carporate egavetalu manamundukanipistunna, avemi pattinchukokunda vaariki pramotarlugaa avakaasamichi byaankulu pettukomani licensulu ivvaalanatam sarikaadani abhipraayapaddaaru. konni carporate groopulu aardhikamgaa marinta balapadataaniki byaanku licensulu dohadapadataayannaaru.
balaheenamaina niyantrana , paryavekshaka saamarthyam levi arbi yokka rikaardunu chuste, rijarbe banky ee carporate byaankula runaalanu paryavekshinchagaladaa ani pramukha aardhika vetta, prabhutva maji salahaadaaru ilapatnayaky annaru.ilaa patnayaky, radhikapande anumaaninchaaru. regulatory vyavasdhanu adanamgaa abhiva yedhi chesi paryaveekshinchaalani sankara aachaarya, vijaya kelkarke, aravinde subramaniyanni, indine expresse patrika loo samyuktamgaa oka vyaasam vraastuu, yepaarisraamika samsdhalaku swanta byaankulanu anumatinchatam aardhika va keddhini , prajaaswaamyaannii debbateeyadame annaru.bhaarata pettubadidaarii vidhaanam kalankam kaligi vundi. endukante prabhutvaanikii paarisraamika pettubadiki dushta sambandhaalunnaayi. paarisraamika pettubadi ki finanse kepitale kee madhya addamgaa vunna rekhanu cheripeste ee kalankam marinta ghoramgaa vuntundi.u annaru. carporatelaku byaankula licensulu ivvatam ante aashrita pettubadidaarii vidhaanaaniki baatalu veyatamenani prapancha byaanku maji pradhaana aardhikavetta kaushikri basu annaru. prabhutva charyalu aardhika asdhiratvaaniki daari teese pramaadamundani heccharinchaaru.
prastutam rijarva banky aff india kendraprabhutva kanusannalalo nadustunnadi. kendra prabhutvam emikavalante arbi adhi chestunnadi. kendraprabhutvam carporate samsdhala prayojanaalanu neraverustunnadi. prabhutva rangam loni byaankulanu kaivasam chesukovadaniki idoka kotta vyuham.
nayaaudaara vaadavidhaanaala pidapa jaateeyabyaankulanu moosivesi prayivetu byaankulugaa marchamani bharathm prabhutvampai vattidi perugutunnadi. prabhutva byaankula pani teeru adhvaannamgaa vunnanduna jaateeyakarana radduchesi mottam byaankulanannitini prayivetu cheyalannadi balamaina prajaabhipraayamgaa malustunnaru. jaateeya byaankulalo prayivetuvyaktula mooladhanaanni penchukoovataaniki anumatinchi aataruvaata pettubadula upasamharanaperuna sherlanu ammesi byaankulanu carporate parisramaadhipatulaku appacheppenduku jarugutunnakutra loo bhagame ee suuchanalu. antarjaatiiyadwaryape aadhipatyam perige koddi byaankulannitini carporate companyle swantam chesukuntayi. mana swaatantyram, jaateeya saarvabhoumatvam debbatinatamekaka raitangam, chinnautpattidaarulu,chiruvyaapaarulu runa soukaryamleka kashtaalapaalavutaaru. koddimandi carporate adhipatula vadda anoohyamaina sampada pogupadutundi. pettubadi pogupade prakriya vegavantamayi asamaanatalu perigi daaridyram taandavistundi. prabhutvabyaankulanu carporate samsdhalaku kattabette pratipaadanalu upasamharinchaali.
karona vairism kaaranamgaa yavate prapancham, mana desham kuudaa atyanta kashtakaalamlo undi. gatamlo plegu, kalara vanti mahammaarulu prabalinapudu janam pedda sankhyalo dikkuleni chaavulaku guraiyyaru tappa intati aardika vipatkara parisdhiti bahusa mana desamlo ide pradhamam kaavachhu.
mana desham prapanchamlo athi pedda prajaaswaamyavyavasdha kaliginadi ani cheppukuntam. affocresse aa vaikharitho vibedhinchevaarini anumatinchinanta kaalam adhi prajaaswaamika vyavasdhagaane untundi. evaraina kotta aalochananu munduku tevatam leda suuchanalu cheyatam tappukaadu. daanni charchinchi leda charchinchakundaane paalakulu pakkana petteyavachhu. gatamlo aneka mandi enno viluvaina suuchanalu chesaru. vaatini paalakulu charchinchakundaane pakkana pettaaru. paalakulu chesina aneka pratipaadanalu, charyalanu janam tippikottaaru. idhi prajaaswaamya suutram. cony asalu suuchana cheyatame talakottivese tappidam annatlugaa evaraina vyaharinchataanni emanali?
desamlo ippudu yem jarugutondi? aravaitommidi vela kotla roopaayala peddala runaalanu prabhutva ranga byaankulu saanketikamgaa raddu chesinatlu swayamgaa rijarvubyanke oka samachara hakku arjeedaaruku samaadhaanamichindi. ide vishayaanni gruhabandeeki mundu mugisina parlamenti samavesallo adigithe prabhutvam samadhanam cheppaledu. runaala raddu gurinchi vyaakhyalu chesina rahule gaandheeki radduku ardham teliyakapothe tama netha manmohane singnu adigi telusukommani kendra aardhika mantri nirmala seetaramanni vyaakhyaaninchaaru.
ide samayamlo yabhai mandi irse adhikaarulu kovide-19nu edurkonenduku avasaramaina charyala nimittam aadaayam pempudalaku suuchanalu chesinanduku irse asosiation netalugaa unna mugguru seeniery adhikaarula meeda narendramody sarkarke vetu vesindi. ee pratipaadanalu desham kompanu munchutaayannatlugaa chitrinchindi. koddi mandi kaarporetlaku, dhanikulaku lakshala kotla roopaayala runaala raddu, raayiteelu ichinapudu munagani kompa vaari nunchi pannu roopamlo taatkaalika atyavasara charyaga konni lakshala kotlu vasulu cheste ela munugutundi ? oka charyanu addagolugaa samardhinchukunna kendram maroka charya meeda aagraham vyaktam cheyataanni ela ardham chesukovali ?
mana pradhaani narendramody okkasari kuudaa vilekarla samavesamlo matladakunda mounavrutamlo ippatike prapancha paalakullo evariki andananta ettulo unnaaru.kovide-19(karona vairism) mahammari vishayamlo mody babaga maarutunna teeru tennulu baga kanipistunnaayi. mukhyamantrula samavesallo, itaramgaa desha prajala nuddesinchi matladina sandarbhaalalo cheppina maatalu, pravachanaale anduku pedda nidarsanam. vaatini punascharana cheste bhaktulaku aagraham, antakante chaduvarulaku samayam dandaga avutundi. gruhabandii prakatinchatam dwara mody tana telivi tetalanu amoghamgaa vyaktaparichaarani,janam praanaalanu kapadarani bhajana chestunnavaari gurinchi vere cheppaalsina pani ledu. chainaalo mana kante rendu nelala mundu amalu jaripina gruhabandeeni gurtu tecchukonte daanne mana desamlo amalu jarapatam anitara aalochana, pedda goppa ani evaraina ante enduku kaadu ani talavanchukoni povatam tappa vaaritho vaadinchi laabham ledu.
bhaarateeya janata party peddalu dunnabothe doodallo meyyabothe eddullo annatlugaa untaaru. tama mody ganuke jidipilo mana deshaanni aidava sdhaanamlo tegaligaarani ooroo wada vaayinchina sangati telisinde. taajaagaa imf anchanaala prakaaram edava sdhaanamloki tirogamincham. antakante digajaarchaleduka kanuka adhee goppekada antaremo, daanni kasepu pakkana pedadam. karona vairism daadini edurkonenduku aneka deshaalu uddeepana padhakaalu prakatistunnaayi. vaatilo lopala gurinchi leda carporate rangaanike pedda peeta anna vimarsalu-vaastavaala gurinchi kuudaa kasepu marachipodam. mana desham intavaraku prakatinchina takshana pratyaksha uddeepana padhakam laksha 75vela kotla roopaayalu mana jidipilo 0.7saatam. ide samayamlo takshana uddeepana charyalaku gaanu america 9.1, jarmani 6.9, briton 4.5, franse 2.4saatam prakatinchaayi. ivigaaka vaayidaa vesina, itara uddeepanalu kuudaa kalupukunte chala unnaayi. prapancha deshaalaku naayakatvam vahistunnamani cheppukuntunna manam veeti sarasana ekkada unnam, inta takkuva prakatiste mana naayakatvaanni angeekaristaya ? enduku moota mudi vippatam ledu, aa deshaalaku malle parisdhiti vishaminchina taruvaata vipputamantara ? marovaipu mana mody gaari dostu trumpe rendava pakagi kuudaa prakatinchaaru. aayanakem navambarulo ennikalunnaayi kanuka rendu kaadu naalugu prakatistaadu, manakem ennikalunnaayi antara ? adaina cheppandi, janam aasalemi pettukokunda tirigi ennikalu vache varaku tamadaari taamu chusukuntaru. asalu samasya emiti ?
mody baba gaaru intavaraku chesina prasangaalu, prakatinchina kaaryakramaallo mana sankalpaanni pradarsinche chapputlu kottatam, noone, kovvotti deepaalu veliginchatam, vidyuthi deepaalu aarpinchatam, roojoo chetulu kadukkovalane amsaalu tappa marokatemi levu. kavalante prati roojoo chappatlu kodadam, deepaalu veligiddam, sankalpaanni pade pade prakatiddam. cony adhi chaalade ! gruhabandii podigimpu, sadalimpulaku sambandhinchi mukhyamantrulatho matladatam tappa pradhaani narendramody leda kendra prabhutvam itaramgaa aardhika parisdhiti gurinchi suuchanalu, salahaalanu korutu mukhyamantrulatho leda itarulatho elanti pratyeka veedio samavesalanu nirvahinchaledu, suuchanalu pampaalani koraledu. mana khajana parisdhiti ilaa undi yem cheddamani adigithe kendraaniki poyedemundi ?
ika byaankula nunchi appulu teesukoni kaavaalani egavesina yabhai samsdhala peddalaku daadaapu 69vela kotla roopaayalanu gatedadi septembaru naatiki raddu chesinatlu rijarvubyaanku velladinchindi. ilanti mottaalu daadaapu enimidi lakshala kotlu, inka ekkuve untaayi. ayithe saanketika bhashalo cheppalante veetini saanketikamgaa raddu cheyaru. vasulu cheyalsina paaru baakeela kinda rojuwari chittala nunchi tolaginchi taruvaata vasulu chese khaataalo chuuputaaru. ayithe mana yesamardha u pradhaani mody gaari elubadilo ee mottamlo entha vasulu chesarannadi mukhyam. gatha padi samvatsaraalalo edu lakshala kotla roopaayala meraku appulanu raddu cheste aardhika mantri nirmalammagaaru selavicchinadaani prakaaram kevalam epakkana pedithe u daanilo 80saatam narendramodigaari elubadilone jarigindi. ivannee pratipakshaala burralo puttinavi kaadu, rijarvubyaanku cheppina lekkala prakarame nandoru.congresse elubadilo kaavaalsina vaariki appulu ippinchaarani cheppina bijepi vaaru alanti congresse anukulura nunchi golludugotti enduku vasulu cheyaledu ? maji empy kaavuuru saambasivaraavu vanti vaarandaruu pratyakshamgaa leda parokshamgaa congresse nunchi bijepilo cheratame deeniki karanama ? pakkana pettina (raddu chesina) baakeelanu vasulu chestunnamani byaankulu, prabhutvam chebutondi. enni lakshala kotlu pakkana pettaaru, enni lakshala kotlu vasulu chesharo evarikainaa chebutunnara ? padi henu nunchi 20saatam varaku matrame vasulu saatam undani oka anchana, daani prakaaram, narendramody toli elubadilo raddu chesinatlu chuupina 5,55,603 kotlaku gaanu kanishtamgaa 80vela kotlu, garishtamgaa ayithe laksha padivela kotlaku minchi levu, antaku mundu raddu chesina mottamto sahaa edulakshala kotlanukunte laksha40vela kotlaku minchi telatam ledu. vijayamalya taanu chellistaanu mahaprabho antunna teesukovatam ledane vaartalu vachina vishayam telisinde. entakaalam vasuulunu saagadeestaaru. veeriki- vaariki parsentagelu inka kudaraleda ani janam anukuntunnaru.
bada bada baabulaku vela kotla runaalu raddu chesarani congresse netha rahule gaandhi prasninchinanduku adhi raddu kaadu, kavalante mee maji pradhaani manmohane singnu adigi telusuko ani kendra aardhika mantri nirmala seetaramanni tweetla meeda tweetlatho samaadhaanamichaaru. amma nirmalamma meeru cheppindi nootiki nooru paallu nijame anukundam. adhe reetilo aneka amsaalaku meeru kuudaa narendramody gaarini adigi telusukoni jananiki cheppalamma ? machuku okkati, nelannaragaa petrolu, deasilu retla savarana cheyakapovatanni emanaalo kaasta chebutara ? asale upaadhipoyi, aadaayam leka ibbandi padutunna janaanni lachedounne samayamloonuu baadatam leda, jebulu kollagottatataanni emanali? gruhabandeeki mundu chivarigaa marchi16na petrolu, deasilu retlanu savarinchaaru. naati nunchi neti varaku elanti savarana ledu, ee madhya kaalamlo rikaardu sdhaayilo mudi chamuru retlu padipoyayi. antarjaatiiya retlu taggite taggimpu, perigithe pempu vidhaanam prakaaram prati roojoo savaristaamannaaru kada gatha nelannaragaa enduku nilipivesaaru ? chamuru billu taggindi, janam daggara vasulu perigindi, ponee aamerakainaa jananiki sankshema charyalu teesukunnara ante adhee ledu. dabbu pogesi evariki dhaaraadattam cheyalanukuntunnaru, gatamlo kaarporetlaku prakatinchina raayiteelanu ee vidhamgaa janam nunchi vasulu chestunnara ? ivannee samadhanam laeni prasnalu.
tolisari prakatinchina namamatra pakeji tappa marosari aalochana ledani anni taragatula nunchi vimarsalu velluvettinaa dunnapothu meeda vanakurisina minnakunnatlu emi matladaru. irse adhikaarulu oka salaha chebithe vaarinetalanu udyogaala nunchi pakkana petti mee meeda itara charyalu enduku teesuko koodado sanjaishi ivvandani notisulu icharu. idekkadi vipareetam ? vaaru tayaaru chesina sifaarsula patraanni pradhaani, kendra pratyaksha pannula bordu directorlaku, aardhikasaakhaku pampaaru. adhe pratini mediaku vidudala chesaru. yuva adhikaarulanu tappudaari pattinchaarani, aa suuchana patraanni anumati lekunda bahiranga parichaaru kanuka adhi udyoga nibandhanalanu atikraminchatame antuu eenela 27va teedeelogaa raatapuurvakamgaa leda swayamgaa hajarai vivarana ivvaalani kendra pratyaksha pannula bordu notisulu jaarii chesindi. mugguru adhikaarulanu baadhyatala nunchi tolaginchindi. eesaanya praanta daryaaptu vibhagam mukhya director sanjaru bahaduri,irse adhikaarula asosiation samyukta kaaryadarsi,doopiti director shree prakashy doobe, dhilli aadaayapannu mukhya kamishanarm mariyu asosiation pradhaana kaaryadarsi ayina prasaanta bhushan meeda charya teesukunnaru. vaaru chesindemiti ?
prabhutvam ichina sanjaishi notisu prakaaram doobe, bahaduri aadaayapempudala gurinchi oka nivedikanu tayaaru cheyamani tama juniery adhikaarulanu koraru. aa nivedikanu prasaanta bhushan bahirgatam chesaru. ee charyalu anumati lenivi, tama vidhulanu pakkana petti itara panulu cheyatamgaa, udyoga nibandhanalaku vyatirekamainavi varninchaaru. yuva adhikaarulu tayaaru chesina ee suuchanalanu prabhutvam tappanisarigaa parigananaloki teesukoni undedi, cony ee udantamlo adhikaarika paddatullo prabhutvaaniki pampakunda bahiranga parachatamtho ippatike aardhika vyavasdha vattidiki guraina sditilo ee nivedika bhayandolanalanu, pannu vidhaana anischiti parisdhitini kaliginchindannadi prabhutva peddala vaadana. ee nivedika vivaraalu bayataku vachina taruvaata bhayamto e okka paarisraamika, vaanijyavetta leda itara dhanikulu bhayamto aatmahatyala vanti avaanchaneeya charyalaku paalpadinatlu elanti vaartalu levu. e videshee company kuudaa mana desham nunchi bayataku potamani, e swadeshee samsdha kuudaa moosivestunnatlu prakatinchaledu. kotladi mandiki upadhipoyina, valasa kaarmikulu ekkadikakkada chikkukupoyi teevra aandolanaku guraina, rashtralu teevra aardhika ibbandulaku guraina cheema kuttinatlugaa kuudaa laeni kendra sarkarke ee pratipaadanala meeda enduku antalaa vanikipoyinatlu ? adrushtam koddi vaaru nivedikanu bahirgatam chesina samayamlo marketelu moothapadi unnayata. atisayokti gakapothe stacke marchete aa nivedikaku mundu ennivela paayintlu patanamaindo jananiki teliyadaa ? mari daaniki karakulevaru ?
irse adhikaarulemi dhanikula aasdhulanu swaadheenam chesukomani cheppalede, koti roopaayalaku paibadina aadaayam vastunnavaari meeda aadaayapannu 40saatam vidhinchaalani, naalugusaatam kovide-19 sesny vidhinchaalani, aidu kotla roopaayalaku paibadina sampadalu kaligina vaari meeda sampada pannu tirigi pravesapettaalani pratipaadinchaaru. sanghaparivarshame pramaanaala prakaaram chusina idemee deshadroham kaadu, suuchanalu chesina vaaru tukade tukade gyangu asale kaadu, ponee vaaru cheppinatlu vasulu cheste vache sommu pakisdhanni leda adhi pampe ugravaadulaku poyedi kaadu. saamaanyulu, madhyataragati vaari nunchi entha veelaithe anta pindi kaarporetlaku kattabette vidhaanaalu gatha aidu samvatsaraalugaa anusaristunna peddalaku daaniki bhinnamaina ilanti pratipaadanalu kendra sarveesu unnataadhikaarula nunchi ravatam mingudu padaledu. aagrahaaniki kaaranam pratipaadanalu chesinanduku kaadata, vaatini bahirgata parachinandukata. prati roojoo kendraaniki ilanti aneka pratipaadanalu vastuntaayi, intavaraku ennintini bayata pettaaru. bahusa tama pratipaadanalu kuudaa alaa beeruvaalake parimitam avutaayani, bahiranga parisde charchistaarani bhavinchi bahirgata parachi vundavacchu. ilanti pratipaadanala meeda charcha jarigithe leda prabhutvam parigananaloki teesukunte dhanikulaku aagraham kalugutundi. avunu, ilanti vipatkara parisdhitullo taatkaalikamgaa kontha kaalam aina enduku amalu jaraparu ani kaasta burra unna janamlo charcha jarugutundi. vatsaplo tappudu prachaaram entha jarigina parledu gaanee ilanti amsaalu janam medallaloki ekkithe daanni u nayaa leda kashaya desha bhaktulu u tattukoleru. anduke tamadaina saililo irse adhikaarulanu kondaru arban naksalse ani nindistuu postulu pettaaru. entha durmargam ?
desamloni 140 kotla mandi janabhaku koty 75lakshala kotla meraku uddeepana prakatinchina kendram,antaku koddi vaaraala mundu vaella meeda lekkinchadagina dhanikulaku laksha 45vela kotla roopaayala pannu raayitii tagginchina vishayam maruvagalama ? kotta parisramalaku pannu retlu tagginchaaru. aa vidhaanaanni irse adhikaarulu tappu paduthoo bajaarukekkite adhi udyoga nibandhanalaku, prabhutva vidhaanaalaku vyatirekam kanuka charya teesukunnamante ardham undi. wara pani cheyalede ! desham, prapancham yavate aarogya atyavasara parisdhitini edurkontunna samayamlo udyogaa marokara annadaanito nimittam lekunda suuchanalu cheyataanni kuudaa mana prajaaswaamya vyavasdha angeekarinchadaa ?deenni prajaaswaamyam anaalo niyantrutvam ani varninchaalo evariki vaaru nirnayinchukovachhu.
nooru poovulu pooyanivvandi, nooru aalochanalanu tarkinchanivvandi idhi chainaalo mavo ichina oka udyama pilupu. chaina edurkonna samasyalaku parishkaaraalanu, vidhaanaala meeda savimarsalanu vyaktam cheyanivvalanna kamyuunistu party nirnayaanni amalu chesenduku mavo ee udyamaaniki srikaram chuttaaru.(kondaru nooru poovulu pooyanivvandi, veyi aalochanalanu vikasinchanivvandi ani kuudaa deenni varninchaaru. deenilo kuudaa tappuledu). alanti aalochanalanu aahvaaninchina kaaranamgaane nedu prapanchamlo rendava dhanika desangaa chaina edigindi. sare kondaru kamyuunistu niyantrutvam ani aaropinche vaaru, adhi nijame ani nammevaaru unnaaru, raboye rojullo kuudaa untaaru. idhi chaina vyavahaaram kanuka pakkana pedadam. mana desham vipatkara parisdhitullo unnapudu aadaaya pempu suuchanalu cheste vaatithone desha aardhika vyavasdha talakindulai potundannatlugaa bhayapadatam ante gatha aidendlalo mana perugudala wapa, balupa ?
laeni pratishtakosam aneka mandi rajulu, rangappalu bhatrajulu, kirai kavulanu pooshinchinatlu vinnam. ippudu vache lokesabha ennikala kosam narendramody gurinchi alanti kiraayibaapatu reyimbavallu pani chestunnadi. vaaru srushtinchina avaastavaalu, vakreekaranalanu aneka mandi amaayakulu nijamani nammatame kaadu, vaaru kuudaa jeetam bhatyam laeni prachaarakartalugaa pani chestunnaru. alanti vaatilo gatha naalugu samvatsaraala narendramody paalanalo okka roopaayi kuudaa videshee appulu cheyaledu ane himalayaparvata manta abaddaanni prachaaram okati.. nijam nidaanamgaa oka adugu vesesariki abaddam vanda adugula mundu vuntundi. ilanti vaatini prachaaram chese vaarantaa baga chaduvukunna prabuddhulu kavatame vichaarakaram, aandolana kaliginche amsam.
prati moodu maasaalaku okasari mana appula gurinchi rijarvubyaanku adhikaarikamgaa vivaraalanu prakatistundi. daanilo appula teerutennula gurinchi vuntaayi. aina sare rijarvubyaanku vivaraalanu entha mandi chustaru, nijam telise lopala manam cheppe abaddaalanu janam guddiga nammutaaru, prayojanam neraverutundane temparitanamto mody parivaaram vyavaharistondi.
asalu gatha naalugendlalo maa mody sarkarke appule cheyaledani chebutaaru. adhi avaastavamani rujuvu chuupithee teelu kuttina dongala maadiri daani gurinchi matladaru. narendramody adhikaaraaniki vache sariki ante 2014 marchi 30 naatiki mana videshee appu 446.2 kotlu, adhi 2018 marchi naatiki khararugani ankela prakaaram 529 bilianni daalarlaku cherindi. rijarvubyaanku vivaralivi. deenitho modiki elanti sambandham ledani chebutara? okavela adhe praatipadika ayithe gatha paalakulaku kuudaa sambandham vundadu. alantapudu mody appu cheyaledani ela chebutaaru. ee vivaraala sangathemiti ani adigithe, gatha prabhutvaalu ekkuva mottamlo chesaayi, mody chesindi takkuva ani kindapadda paicheyi maade annatlugaa vaadanalu chese vaari gurinchi cheppalsindemundi?
gatamlo appu cheyyaledani evaru cheppaaru. avasaramaite teesukovachhu. adhi avamana sharatulu leda mana illu gulla ayyetluga vundakudadu. appula kosam prapanchabyaanku,imf sharatulanu amalu jariparane kada vaamapakshaalu vimarsalu chesaayi. divalakoru, prajaavyatireka vidhaanaalanu amalu jaripina kaaranamgaane mana aardhika vyavasdhalo innendlalo dhanikulu marinta dhanikulayyaru, sampada antaa koddi mandi chetilo pogupadutondi. phalitamgaa magerity janamlo konugolu sakti leka mana abhivruddiki parimitulu erpaddai. prapancheekarana paerutho mana aardhika vyavasdhanu barla teravatamtho videshee sarakulatho mana dukaanaalu nindutunnaayi. labhala paerutho sampada videsaalaku taralipotondi. aa vidhaanaalanu bijepi puurtigaa samardhinchindi, vyatirekinchina charitra daaniki ledu. aa vidhaanam nunchi mody sarkarke vaidolagadalachukunte evaru addu paddaaru. 2016loo 484bilianni dalarla appunu mody 2017naatiki 471ki ante 13 bilianni daalarlu tagginchina ghanudani mody bhaktulu baja vaayistunnaaru. deenne athi telivi antaaru. pravasa bhaaratheeyulu chese depaajitlu kuudaa mana videshee runaallo kalasi vuntaayi. paina perkonna 13 bilianni dalarla appu taggataaniki aa edaadi pravaasabhaaratiiyula depajitlalo padi bilianni daalarlu taggaayi. adhi kuudaa modiigaari goppataname antara? videsaallo vupaadhi leda dabbu sampaadana dhyeyamgaa vunnavaaru matrame pravasa bhaaratheeyulu. vaaru sampaadinchina oka dalaru maroka daalarunu ela jatha chesukuntundi anede vaariki pradhaana lakshyamgaa vuntundi. anduvalana aayaa parisdhitulanu batti ekkada labhasatiga vunte akkada tama sommunu depajitluga pedataaru. ikkada deshabhakti marokato samasyagaa raadu. ilanti kaaranaalatoe videshee runaalalo oka khaataalo taggavachhu, okadaanilo peragavacchu. mottamgaa appu perugutonda taggutonda annade geeturaayi. 2018 marchi naatiki chuupina anchanaallo vaanijya runaalu, swalpakaalika runaalalo bhari perugudala kanipistondi. anduvallane 471 nunchi 529 bilianni dalarluga arebi perkonnadi. asalu naalugendlalo appule cheyaledu ani prachaaram chese vaaru leda daanini nammutunna vaaru arebi khararu chesina ankela prakaaram mody paalana toli edade appu 446.2 bilianni dalarla nunchi 474.7 bilianni daalarlaku ela perigindo chebutara ? raju kante mondi vaadu balavanthudu annatlugaa addagolu vaadanalu chese vaarini evaremi cheyaleru.
rijarvubyaanku ankela prakaaram 2006-14(marchi31) madhyakaalamlo mana videshee appu sagatuna jadipilo 17.5 saatam vundi. adhe mody naalugendlapalanalo 21.95 saatam vundi. ide samayamlo videshee appulapai manam chellinchina vaddi upia enimidendla sagatu 5.23 saatam kaga mody paalanalo adhi 8.05 vundi, mottam runaalalo raayiteelato kuudinavaati saatam tommidendla upia kaalamlo 17.36 saatam kaga mody elubadilo 9.07 saataaniki padipoyayi. inni chedu nijaalanu rijarvubyaanku manaku andistunte gatamlo chesina appulatho poliste mody kaalamlo perugudala saatam takkuvagaa vundi kanuka ee manchini vimarsakulu chudatam ledane vaadananu munduku testunnaru. ikkada chudalsindi mottamgaa phalitam, paryavasaanaalu emiti annadi. vaatini chusinapudu modeeni abhinandinchaalsindemi kanipinchatam ledu.
mana videshee appulalo prabhutvam chesevi, itara vaanijya runaalu, pravasa bhaaratheeyula leda videsheeyula depositlanni kalise vuntaayi. rijarvubyaanku andachesina vivaraala prakaaram prabhutva appula teerutennulu chuddam. 2014-16 madhya mana prabhutva appu 83.7 nunchi 93.4 bilianni daalarlaku perigindi.adhi 2018 naatiki 111.9 biliyanlaku cherindi. ante naalugendlalo mody sarkarke chesina appu 83.7 nunchi 111.9 bilianni daalarlaku cherindi. mottam perigina adhi jidipito poliste saataala roopamlo taggindi. idhi okka prabhutva runalake kaadu, prayivetu runaalakuu vartistundi. mana videshee appu perugudala taggudalalo roopaayi viluva prameyam kuudaa vuntondi. roopaayi viluva taggite kotta appulu teesukokapoyina mana appu kondala perigipotundi.
mana videshee appulo 2007loo pravasa bhaaratheeyula depaajitlu, vaanijya runaalu daadaapu samangaa vunnayi. aa edaadi mottam appu 172 bilianni daalarlayithe 41 choppuna depaajitlu, vaanijya runaalu vunnayi. 2018 naatiki avi 126-189 bilianni dalarluga maripoyayi. mana videshee runaalalo atyadhika bhagam daalarmlo mudi petti vunnayi. roopaayi viluva perigithe manaku laabham taggite adanapu bharam avutundi. upia paalana aina narendramody elubadi aina mana roopaayi viluva taggatam tappa peragatam ledu. phalitamgaa manaku teliyakundaane videshee appulaku ekkuva mottaalanu chellistunnamu. mana appulo (2017 decemberunaticaki) 78.8saatam prabhutvetara prayivetu companyla runaale vunnayi. ee edaadi praarambham nunchi inta varaku mana roopaayi viluva edusatam patanamaindi. ee meraku prabhutvamainaa, prayivetu samsdalainaa dalare chellimpulaku ameraku adanamgaa roopaayalu chellinchi daalarlanu konugolu cheyalsinde. chamuru dharalu perugutunna kaaranamgaa chellimpulaku adanapu daalarlu avasaramayyaayi. deentho daalarlaku demande perigandi. roopaayi viluva taggindi. roopaayi viluva patanam gakunda kaapaadaalsina baadhyata daani nirvahana chustunna kendra prabhutvaanidi, daani netha narendramodide. aayana bhaktulu chebutunnatlu appulu takkuvagaa chesinanduku mody khaataalo enni abhinandanalu veste roopaayi viluva patanam kaaranamgaa adhe mody khaataalo akshintalu kuudaa veste rendoo samanam avutunnaayi. america federalle rijarvu vaddi retlanu penchagaane mana desham nunchi dalarla pravaham atu tirigindi. daamto mana roopaayi patanaaniki adoka kaaranamaindi. ippatike ee edaadi rendusaarlu vaddi retlu penchina america ee edaadi aakhariki maro rendusaarlu penchavacchani anchana vestunnaru. adhe jarigithe mana roopaayi marinta patanam ayye muppu vundi. ee muppunu tappinchenduku mana rijarvu byaanku ippatike okasari vaddiiretlanu penchindi. idhi mana desham nunchi daalarlu taralipokunda chesenduku teesukunna charya. vaddi retlanu inka tagginchaalani demande chestunna vaanijya, paarisraamikavargaalaku idhi edurudebba. mottam janam meeda adanapu bhaaraalaku kaaranam avutundi. ee parisdhitini nivaarinchenduku mody daggara vunna mantradandaanni bayataku teeyamani aayana bhaktulu demande cheyali tappa vimarsakula meeda eduru daadi cheste prayojanam emundi ?
paerulo emunnadi pennidhi ani chulakanaga matladaru gaanee perulone vundi pennidhi. ippudu kumbhakonanni aa paerutho pilavakudadu. medante meda kaadu, goodante guuduu kaadu, kumbhakonam ante kumbhakonam kaadu, narendramody ani kotta ardhaalu rasukovalsina rojulu vachaayantunnaaru. congresse paalakulu aneka kumbhakonalaku terateesaaru. vaatini deshamanta chusindi. adhe baatalo bijepi paalakulu nadiste kikkemuntundi? antakante pedda kumbhakonalaku vaaru terateesaaru. vatininka janam chudaledu. anthe teda ! congresse runaalicchi vijayamalya vanti vaarini peddalugaa maariste jananiki kikku ekkinchenduku narendramody sarkarke vijaya malyanu maryaadagaa desham daatinchataaniki tana telivi tetalanu vupayoginchindi. alanti vaaru desham vidichi pothunte ekkadaku potunnaro telusukovali tappa povataanni addaginchakudadanna maargadarsakaala kaaranamgaa nighasibbandi adhe pani chesaru. congresse paalakulu runaalu iste bijepi paalakulu gatha rendunnara samvatsaraalugaa vaatini eda peda raddu chestunnaru. malya vanti 63 mandi peddalu tama byaankulaku egavesina mottaalalo taja vidatagaa 7016 kotlanu state banky aff india(esibi) raddu chesindi. idhi gatha 23 samvatsaraalugaa nadustondi. ippudu pedda ragada kaavatamtho ikkade paechee vachindi. daanni raddu ana koodadu, lekkalalo sardubaatu anaalani,aa mottaalanu vasulu chestaarani aardhika mantri arunnejtli selavicchaaru.aanglamlo raiti aff anna padaaniki ardham ebe vummeju, ranibakiga lekkalalo teesiveyuta u ani digavalli venkatasivarao 1934loo, yerda cheyu, teesiveyu u ani budaraju radhakrishna 2008loo ardham cheppaaru.
ee paeru, ardham vivaadam regagaane maa praanta peda ravuru khatala vyavahaaram gurtuku vachindi. naa chinnatanamlo maa voorlo oka vruddhudu naaku falana vaari kutumbam nunchi inta baaki ravali, antaraavaali ani kanipinchina vaarandarikee pedda mottamlo lekkalu chebutunde vaadu. adhi nijamena ani adigithe nijame avannee peda ravuru khaataalo vunnayi ani peddala nunchi samadhanam vachindi. ardham ayyetlu cheppamante avi vachevi kaadu, pettevi kaadu, aa musalodu alaage chebutune vuntaadu annaru. ippudu jetley chebutunnadi kuudaa pedaravuru khatala gurinche mari. pedda corrensy notla raddutho talettina parisdhiti nunchi ela bayatapadala ani chustunna kendra prabhutvaaniki esibi runaala raddu vaarta kuudaa todaindi. ayithe saamaanyulaku tappa kendra prabhutvaaniki mundugaane telusu. tamadanta kipaadararsaalanam ani cheppukuntaaru ganuka daaniki anugunamgaa emuusipettaaru. prabhutvam ibbandulalo padindi anagaane esibi daaniki oka chitkaanu kanipettindi. aa eduvela kotla roopaayala mottaanni raithof (raddu) cheyaledu, memu asalu aa padaanni vupasamharinchukuntunna. aa mottaanni evasuululoo vunna khata'(eyusi-ecounte andary kalekshanki) sommu ani pilustunnamu antuu oka vivarana ichindi. saamaanya raitulu pantalu poyi teesukunna runam chellinchakapothe vuurantaa tantam veyistaaru.intlo saamaanu bayataku vesi avamaanaalu paalu chestaaru. indla kosam runaalu teesukunnavaaru kisteelu chellinchakapothe vaari paerlajaabitaanu patrikalalo prakatinchi aasdhulanu velaaniki pedataaru. byaankulu vaari mottaalanu kuudaa eyusi khaataalalo vesi sakti vachinapudu enduku vasulu chesukovu ? badababula paerlu patrikalalo prakatinchi aasdhulanu enduku velam veyatam ledu ?
saanketikamgaa raiti aff ante raddu kaadannadi vastavame. ayithe aacharanalo jarugutunnademito aarun jetley vanti peddalu, leda byankarlu cheppatam ledu. malya vanti pedda manushulaku vela kotla roopaayalanu appulu, advansuluga ivvatam vaaru vaatini tappudu maargaalalo daari mallinchi dachukovatam, taruvaata chellinchatamlo viphalamayyaarane paerutho kontha kaalam gadichina taruvaata nirardhaka aasthula jaabitaalo ekkinchatam, taruvaata raani baakeela khaataalo rayatam, aa meraku janam sommunu byaankulaku prabhutvam chellinchatamlo congresse prabhutvam aariterindi. adhi vaari hayamlo pillakaaluvagaa vundedi. daanini narendramody sarkarke daanini odalu prayaaninche panama, suizy kaaluvala saijuku penchindi. narendramody anuyaayulaina sarikotta deshabhaktulaku ilaa annanduku aagraham kalagavacchu.http://www.slideshare.net/deepakshenoy/kc-chakrabarty-on-npas-in-india idhi rijarvubyaanku deputy gavarnerga panichesina kesi chakravarti tayaaru chesi 2013loo oka samavesamlo samarpinchina patram. deenilo perkonna vivaraala prakaaram 2001 maarchinelatho antamaina aardhika samvatsaram nunchi 2013 maarchitho mugisina aardhika samvatsaraalalo prabhutva, prayivetu, videshee anni byaankulu raiti aff (raddu ) chesina mottam aksharala oka laksha 98vela aravayyaru( 1,98,066) kotla roopaayalu. ide kaalamlo vasulu chesina mottam kevalam 37,955 kotlu matrame. deeniki tanadi baadhyata ela avutundi ani narendramody amaayakamgaa haavabhaavaanni pradarsinchavachhu. aayana adhikaaraaniki vachina taruvaata gatha rikaardulanu tiragaraastuu bhari mottaalalo peddala bakaayilanu raithof leda raddu chesi athi pedda bhari kumbhakonaniki terateesaarani pratipakshaalu vimarsistunnaayi. daanini tippikottalante taanu adhikaaraanni sweekarinchina taruvaata anni byaankulu entha mottaanni raithof chesaayi, paata bakaayilanu entha mottam vasulu chesaayi anna vishayaalanu prakatiste chaalu. minnuvirigi meeda padda matladakudadani narendramody oka vrataanni paatistunnanduna aardhika mantri arun jaitley aina aapani cheyali. enduko gaanee intavaraku vivaraalu cheppakunda abhimaanullo kuudaa anumaanaalaku teraleputunnaru.
ee edaadi praarambhamlo indian expressee patrika samachara hakku chattam kinda pondina samacharam prakaaram 2013,14,15 aardhika samvatsaraalalo 29 prabhutva ranga byaankulu raddu chesina mottam laksha 14vela kotla roopaayalu. rijarvubyaanku velladinchina samacharam prakaaram 2012 marchi aakharuku paaru baakeelu ru.15,551 kotlu kaga 2015 maarchinaatiki ru.52,542 kotlaku perigaayi. vanda kotlu antakante ekkuva egavesina vaari vivaraalu tama vadda levani arebi telipindi.2004-15madhya ru.2.11lakshala kotlanu raddu cheyagaa vaatilo laksha 14vela 182 kotlu 2013-15 madhya chesinave vunnayi. tommidi samvatsaraalalo congresse cheyaleni panini moodu samvatsaraalalo mody chesarannamata. entha abhivruddhi ? anduke pedda corrensy notla raddunu bada paarisraamikavettalamta aakaasaaniki ettutunnara ? congresse hayamlo eta naalugu saatam choppuna perigithe 2014,15 samvatsaraalalo desamlo rendava pedda banky ayina panjab neshanalne byaanku raddu chesina baakeelu 2013-14 madhya 98saatam ayithe marusati edaadi 238saatam vruddhi chendaayi. prastutam eta 50vela kotlaku paigane bakaayilu pedaravuru khataloki potunnayi.
ilaa raddu cheyatam antaa vuttide, ankela garady, byaankulu chellinchaalsina aadaayapannu tagginchenduku, arebi nibandhanalanu paatinchenduku chesina lekkala sardubaatu tappa maremi kaadu, byaankula pradhaana kaaryaalayaala sdhaayilo paaru baakeelanu raddu chesinatlu chuupinaa diguva saakhalalooni pustakaalalo alaage vuntaayani kendra prabhutvam, rijarvubyaanku, peddadaina esibi cheppai. bakaayila vasulu sangati maatram emi matladatam ledu. aneka byaankula paaru baakeela vasulu saataalu padipotunnayane vaastavaanni daachipedutunnaaru. vudaaharanaku esibi 2012-13loo 19.06saatam vasulu cheste 2014-15 naatiki 10.88saataaniki padipoyinatlu daani lekkale velladinchaayi.icici byaankulo 26.74 nunchi 15.96saataaniki padipoyayi. kesi chakravarti tana patramlo velladinchina samacharam prakaaram raddu chesina runaalalo kevalam padisaatam lopugaane vasulu chesinatlu perkonnaru. prabhutva ranga samsdhala viluvanu takkuvagaa chuupi ayinakaadiki teganamme prabhutvam paarubaakeela vasulu vishayamlo maatram takkuva dharalaku aasthulanu vikrayinchataaniki nibandhanalu oppukovu ani chebutondi. mody adhikaaraaniki vachina taruvaata entha vasulu chesaranedi byaankulo, prabhutvamo velladiste tappa vivaraalu levu. nirardhaka aastulugaa prakatinchina mottaalu narendramody vijayaalaku suuchikagaa kondalla perigipotunnaayi. gatedadi antaku mundunna ru.3,24,300 kotla nunchi 2016 maarchinaatiki ru.4,26,400 kotlaku perugutaayani anchana vaesaaru. lekkala algibralo sardubaatu, punarvyasteekarinchina mottaalanu kuudaa kalupukunte paaru baakeela mottam ru.9,28,000 kotlani chebutunnaru. vuddheshyapoorvakamgaa egavesina carporatela runaala raddu ee sataabdamlone ippatiki pedda kumbhakonamgaa varnistunnaaru. gorrela gotraalu kaaparulake eruka annatlu dactor kesi chakravartiki runaala raddu gurinchi baga telusu. aayana cheppina prakaaram oka company kevalam enimidivela kotla roopaayala viluvagala aastulu matrame kaligi vundi 20vela kotla roopaayalu appulu teesukundanukunte oka vaela byaankulu raddu cheyalsi vaste pannenduvela kotla roopaayalaku matrame anumatinchaali.cony pustakaalalo vunna gaduvu meerina bakaayilu mottaanni radduchestunnaru. saanketika kaaranaalatoe raddu cheyataniki elanti niyamanibandhanalu, paddatulu levu, anduvalane adoka pedda kumbhakonamgaa pariganinchaali. idhi saralikarana vidhaanaalu praarambhamaina taruvaata 1993 nunchi anusaristunnaaru. runaale kaadu, advaansulanu kuudaa raddu chestunnaru. meeru oka chartade ekountentinu salahaadaarugaa pettukoni advaansulanu technicallegaa raddu cheyataniki avasamaina vidhi vidhaanaalanu roopondinchukovachhani byaankulaku rijarvubyanke swayamgaa cheppatam visesham. gatha padihenu samvatsaraalalo saanketika kaaranaalatoe chesina raddula mottam moodunnaralakshala kotla roopaayalu, deeni gurinchi evaruu matladatam ledani, ee mottaalaku vaddeeni kuudaa kalipithe raddu chesina mottaalu naalugu retlu vuntaayani chakravarti cheppaaru. egavesina peddala paerlu bayata pettaalani supreem kortu cheppinappatiki intavaraku aa pani cheyakunda tappinchukuntunnaaru.vaari nunchi baakeelu vasulu cheyakapovatam okataite 2018 naatiki bassele-3 nibandhanala prakaaram byaankulaku prabhutvam maro 2.4lakshala kotla roopaayalanu pettubadulu samakurchalsi vuntundani chebutunnaru. ante idhi kuudaa prajala somme.deenni ela samakuurchutaaraneedi chudalsi vundi. chitram emitante congresse adhikaaramlo vundagaa pratipaksha bijepi netha yashwantasinha aardhikasaakha parlamentary commity adhyakshudigaa vunnaru. runaala raddunu sameekshinchenduku oka sameeksha kamiteeni erpaatu cheyalani rijarvubyaankunu aa commity korindi. narendramody sarkarke adhikaaramloki vachinappati nunchi gavarnerga vunna raghuram rajan eppudu potada ani eduru chudataniki, daadi cheyatanike tana samayanni vecchinchindi tappa aa kamiti emaindo teliyadu.
japan-india, akkada dharalanu ela penchala ani talabaddalu kottukuntunte, ikkada ela tagginchala ani chustunnaru. ikkada vaddiiretu tagginchaalani demande chestunnaru. akkada byaankulo evaraina dabbu dachukunte vaare 0.10 saatam eduru chellinchaali. vaddi retu ekkuva vunte aardhikaabhivruddhi vundada ? prapanchamlo atyadhika vaddi retu latine americaloni argentynalo 34.45 saatam (mee 2016) vundi. akkada vruddhi retu gatedadi 2.1saatam. pakkane vunna americalo vaddi retu 0.50 saatame akkada vruddhi retu rendu saatam varaku vundi. sweedon, denmarke, swidjerlandlali evaraina byaankullo dabbu dachukunte vaare 0.5,0.65,0.75saatam choppuna byaankulaku eduru vaddi chellinchaali. mari akkada abhivruddhi leda ? antenduku pakkane vunna paakisthaannelo vaddi retu 5.5saatam kaga vruddhi retu 4.8saatam vundi. inka ilanti vivaraalanu perkonte burra baddalu avutundi. ee deshaalannii pettudaarii vidhaanaanni anusaristunnave. mari ee vaddi ratlemiti ? konni deshaalalo byaankulaku eduru vaddi ichi janam dabbu enduku daachukuntunnaaru? vaariki pettubadi avakaasaalu leva ? abhivruddhi retulo inta vyatyaasam emiti ? endukee prayasa antara ?
vaddi retu taggimpu, taditara vidhaanaalapai vibedhaalu, aaropanalu, avamaanaala kaaranamgaane rijarvu byaanku gavarnershe raghurame rajan asaadhaaranareetilo taanu podigimpunu korukovatam ledani, tanapani taanu chusukuntanani bahiranga lekha rayalsi vachindi.charitralo aneka mandi governarlu vachaaru, poyaru. bahusa ilanti parisdhiti evari vishayamloonuu taletti vundadu. koddi vaaraala mundu rajan ee prakatana chesi vunte narendramody sarkarke tana vijayaala jaabitaalo deenini kuudaa cherchi vundedi leda subramanyaswamy vantivaari chetha prakatanalu cheyinchi vundedemo ? vaddi retuku, abhivruddhi retukuu sambandham ledani cheppenduke paina anni vivaraalanu perkoni ibbandi pettalsi vachindi. narendramody cheppinatlugaa gujarathe modalli ledhoo, abhivruddii ledu daanni angeekarinchataaniki paalaka kootamiki dhairyamuu ledu, ee roju kakunna repayina janam adugutaaru. idigo raghurame rajan kaaranamgaane idantaa jarigindi, daanni sarididdataaniki moodu samvatsaraalu pattindi, marosari maaku avakaasam iste majike chupistam ani 2019ennikalalo saaku cheppenduke intaa chesara ? emo gatha 24 samvatsaraalalo prati gavarnerakuu rendava saari avakaasam ichina prabhutvam rajan patlane ilaa enduku vyavaharinchindi? deeni valana prabhutvaaniki adanamgaa vache prayojanam emiti? samadhanam lekapoga manchidi kotta gavarnernu chustam ani aardhika mantri jaitley taapeegaa cheppaaru.
okati maatram spashtam. vache rijarvubyaanku gavarnershe tamaku taana tandana palakaalanna sandesaanni mody sarkarke spashtamgaa palikindi. desamloni pratishtaatmaka samsthalannintini tana party kaaryakartalato nimputondi. tv seeriyalselo guddi paatrala vanti chinna chitaka anubhava tappa pedda anubhavam laeni gajendra chouhaannu pratishtaatmaka poona filmeinistityut adhipatigaa chesina vishayam telisinde. adhe baatalo maro chauhane rangam meedaku vachaaru. eeyanaku aa parimita anubham kuudaa ledu. taajaagaa jaateeya fyashan technology samsdha adhipatigaa 68 samvatsaraala maji cricketri chetana chouhaannu niyaminchindi. ee samstha adhipatulugaa suprasidda vidyaavetta, saastravetta, saanketikavetta, professionlanu niyaminchaalani chattamlo spashtamgaa vundi.daanni pakkana petti party kaaryakartanu andalamekkinchaaru.deenipai saamaajika maadhyamamlo prabhutva charyanu parihasistuu vyaakhyaanaalu veluvaddaayi. antariksha parisodhanaa samsdha isro adhipatigaa balivude kandala veerudu salmanni khanynu vestaremo annadi vaatilo okati. ivannee chuste repu e bijepi kaaryakartano rijarvubyaanku gavarnerga niyaminchinaa chesedemi ledu. endukante aardhikavetta subramanya swami elaaguu maargadarsanam chesenduku vunnaru kada !
prati desha rijarvu byaanku nela leda rendu nelalu, ledho oka nirneeta vyavadhilo tana vidhaana sameeksha chesukoni vaddi retlapai nirnayam teesukuntundi. pettubadidaarii aardhika suutraala prakaaram dravyolbana retu vastuvulu, sevala dharala perugudala teerutennulanu pratibimbistundi. saadhaarana suutram prakaaram vaddiiretu takkuva vunte ekkuva mandi appuchestaaru, aa sommutho vastuvulanu kontaaru, adhi aardhikavyavasdha purogatiki daariteestundi.dravyolbanam perugutundi. manadesamlo konni samvatsaraala kritam varaku vaayidaala meeda electranicke vastuvulu kone vaariki vaddi raayitii gurinchi vala visire vaaru. ippudu elanti vaddi lekunda vastuvula konugoluku appulistunnaaru. ante companyle vastuvu dharalo vaddeeni kuudaa kaluputaayi adhi vere vishayam. vaddi retlu perigithe janam tama sommunu podupu chesukovatam ekkuva chesi vastu konugolu taggistaaru.adhi aardhika vyavasdha mandaginchatame kaadu, dravyolbanam taggutundi. anduvalana vaddiiretu taggimpu, pempudala anedi aardhika vyavasthanu samathookamlo vunche saamu garidy vantidi.
tv seeriyalselo breake maadiri ikkadoka chinna pitta kadha cheppali. oka peddamanishi kaaranaalemainaa iddarini vivaham chesukunnadata. pedda bharya juttu nerisindi, bharta juttulo nalupu telupuu rendoo vunnayi. andukani aame nalla ventrukalanu peekivesedata. chinna bharya tana juttu nalupu kanuka tana bharta juttulo vunna tella ventrukalanu nirdhaakshinhyamgaa teesivesedata. chivariki emaindo cheppakkara ledu. aardhika vyavasthalo kuudaa viruddha saktulu vidhaanaanni tamavaipu vundetlu chusukuntayi. corrensy viluvane chudandi. viluva ekkuvagaa vunte digumati chesukone vastuvulu choukagaa vastaayi.takkuvagaa vunte mana vastuvula dharalu antarjaatiiya vipanitho takkuvagaa vundi egumatulu perugutaayi. anduvalana okaru mana roopaayi viluva tagginchaalani korithe, marokaru penchaalani korataru. vaddi retu kuudaa inthe.
ika raghurama rajan vishayaaniki vaste aayana pettubadidaarii vidhaana samardhakudu tappa vyatirekinche aardhikavetta kaadu. anduvalana aayana konasagithe saamaanya jananiki edho melu jarugutundani evaruu bhavinchanavasaram ledu, jaragaalsina keedu ippatike jarigindi kanuka jananiki peddagaa noppi kuudaa vundadu. vajepeyi naayakatvamloni endia prabhutvam tama prabhutvam paalana mugisina taruvaata ennikalalo desham veligipotondi ani prachaaram chesukundi. narendramody gujarathe modalli pradhaani kanuka paalana chepattina marusati roju nunche veligi potondani prachaaram praarambhinchaaru. mana rijarvubyaanku governerlalo rajan pinna vayaskudu. nirmohamaatamgaa matlade swabhaavam vundani chebutaaru. americalo vundi vachaaru kanuka akkadi maadiri prabhutvampai vimarsalu cheyavachu anukunnaremo. narendramody sarkarke atisayoktulanu bharinchaleka andhula raajyamlo onti kannu vade maharaju ani parokshamgaa churaka antinchaarani antunnaru.daani meeda evaru ela viruchukupadindii desham chusindi. appude rajanku maroka avakaasam raadani chala mandi anukunnaru. aa taruvathe sikhandi maadiri noti tuttara subramanya swaamini rangamloki dinchaaru. idantaa pommanakunda pogabettatam ani teliyananta amaayakamgaa rajan leru kanuka aayana kuudaa asaadhaarana reetilo padavee viramanaku 80 rojula mundugaane oka bahiranga lekha rasi tanemito pradarsinchukunnaaru. idantaa lekunda elanti vivaadaalu lekunda rajan tappukune avakaasaanni mody sarkarke srushtinchi vunte paristhiti vaerugaa vundedi. alaa jarigithe salahaadaarulaku panemuntundi?
ippudu prabhutva parisdhiti okarakamgaa irakaatamlo padindi.prapancha vyaapitamgaa pettubadidaarii aardhika vyavasthalo praarambhamaina ippadappude parishkaaramayye suuchanalu kanipinchatam ledu. ee sdhitilo mody janamlo enno aasalu kalpinchaaru. desamlo kante videsaallo ekkuva rojulu gadipi taanedo adbutadeepaanni testunnatlu hadavudi chesaru. raboye rijarvu byaanku noothana gavarnershe prati charyanu rajan hayantho polchutaaru. rajan aina marokaraina mana jeevanaadulanu chejikkinchukunna prapanchabyaanku, antarjaatiiya dravyanidhi samstha geechina paridhulalo matrame panicheyalsi vuntundi. daaniki bhinnamgaa velle avakaasam ledu.
prapancheekaranalo bhagamga mana aardhika vyavasthanu videshee pratyaksha pettubadulu, videshee portufolio pettubadulaku terichaaru. phortupolio pettubadulu ante vaddi vyaapaarula vanti vaaru. mana prabhutvam teesukone runaalapai vaddi retu ekkuvagaa vunte mana runapatraalu(bandlu) kontaaru. lekapothe ekkada ekkuva vaste akkadaku vellipotaaru. manaku aa roopamlo videshee maaraka dravyam rakapothe mana videshee chellimpulu pramaadamlo padataayi, bangaaraanni taakattu pettalsina rojulu vastaayi. anduvalana rijarvu byaanku gavarnaru leda vaddi retu vidhaanam gurinchi mody sarkarke entagaa vivaadam leda prachaaram cheste antagaa janam drushti vaatimeeda padutundi. paryavasaanaalapai spandana kuudaa ekkuvagaane vuntundi.
vijayamalya vanti runa egavetadaarulu gatha rendu samvatsaraala kaalamlo perigaaru, alantivaripai charyalaku vaanijyabyaankulanu rajan kadilinchaarani kondaru chebutunnaru. adhe nijamaithe kavuri saambasivaraavu vanti endaro bijepilo cherina runa egavetadaarula vattidi kuudaa narendramody meeda vunda ? raboye rojullo ilanti amsaalannii ajendaaloki vastaayi. paschima deshaala parinaamaalanu chuste aardhika sankshobha bhaaraalanu saamaanya janam meeda nettatam kanipistondi. daaniki ayaa deshaalalo vunna rijarvubyaankulu saadhanaalugaa panichestunnaayi. anduvalana mody sarkarke carporate samsthalaku marintagaa kattabettalanna, janampai bhaaraalu mopalanna rijarvubyaanku vidhaanaalu mukhyam. anduvalana kotta gavarnerga evarini testaaru ? ippati kante moulika maarpulu yem chestaaru ?