మూడు లక్షల కోట్ల రూపాయలకు పైగా వార్షిక అమ్మకాలను సాగిస్తూ గణనీయమైన లాభాలను మూటగట్టుకుంటూ, ప్రపంచ దేశాలన్నింటికీ తమ ఉత్పత్తులను ఎగుమతి చేస్తూ భారతీయ మందుల పరిశ్రమ ఏటేటా వృద్ధి చెందుతోంది. అయితే - ఆరోగ్యాన్ని మెరుగు పర్చడంలో ముఖ్యపాత్ర వహించే మందుల ధరలు సామాన్యునికి అందుబాటులో ఉండట్లేదనీ, అందువలన మందుల ధరలను తగ్గించాలనీ, అత్యవసర, ప్రాణ రక్షక మందులపై జీఎస్‌టీని ఎత్తివేయాలనీ, మన దేశ ప్రజానీకానికి అత్యంత నాణ్యమైన మందులను తక్కువ ధరకే అందించగలిగే ప్రభుత్వరంగ మందుల కంపెనీ లను వ్యాక్సిన్‌ కంపెనీలను పునరుద్ధరించాలనీ... ప్రజారోగ్య అవసరాల కోసం కృషి చేసే ప్రజారోగ్య వేదిక, జన స్వాస్థ్య అభియాన్‌ వంటి సంస్థలతో పాటు ''ఫెడరేషన్‌ ఆఫ్‌ మెడికల్‌ రిప్రజంటేటివ్స్‌ అసోసియేషన్స్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా (ఎఫ్‌ఎంఆర్‌ఎఐ)'' ఎంతో కాలంగా డిమాండ్‌ చేస్తున్నాయి.
అలాగే మన దేశ ప్రజల ఆరోగ్య స్థాయి సూచికలు అత్యంత అందోళన కలిగించే స్థాయిలో ఉన్నాయనీ వీటిని మెరుగు పర్చాలంటే, స్థూల జాతీయాదా యంలో 5శాతాన్ని బడ్జెట్‌లో ఆరోగ్య రంగానికి కేటాయించాలనీ, అలాగే ఒక హేతుబద్ధమైన (రేషనల్‌) డ్రగ్‌పాలసీ ఉండాలనీ కూడా ఇటువంటి సంస్థలు కోరుతున్నాయి. తమ మందుల అమ్మకాలను పెంచుకోవడానికిగాను తమ కంపెనీ మందులనే పేషెంట్లకు సిఫారసు చేయాలని ఆయా కంపెనీలు వైద్యులను కోరుతూ ఉంటాయి. ''మందుల కంపెనీలు అవలంబించే వివిధ మార్కెటింగ్‌ విధానాలు ఒక అనారోగ్యకర వాతావరణాన్ని సృష్టిస్తున్నాయి. అంతేగాక అసంబద్ధమైన, అనైతిక విధానాల ద్వారా తమ అమ్మకాలను, తద్వారా లాభాలను పెంచుకోవడా నికి అవి నిరంతరం పోటీ పడుతూంటాయి. ఇటువంటి అనైతిక మార్కెటింగ్‌ కోసం అయ్యే విపరీతమైన ఖర్చు మందుల ధరలపై పడి మందుల ధరలు విపరీతంగా పెరగడానికి కూడా కారణమవుతున్నాయి. ఇటువంటి వాటిని నివారిం చాలి. మందుల మార్కెటింగ్‌లో నైతికమైన విధానాలు అవలంబించాలి. అందుకోసం ఒక నియమావళిని రూపొందించి అమలు చేయాలి'' అని కూడా వివిధ అభ్యుదయకర ప్రజా సంఘా లు, పౌర సంస్థలు ఎప్పటినుండో కోరుతున్నాయి.
అనైతికమైన విధానాలను విడనాడాలని 1981లోనే ఎఫ్‌ఎం ఆర్‌ఎఐ తమ ఛార్టర్‌ ఆఫ్‌ డిమాండ్స్‌లో పేర్కొని నైతికపరమైన విధానాల కోసం పలుమార్లు వివిధ రూపాల్లో ఆందోళనలు నిర్వహిం చింది. అంతేగాక మందుల మార్కెటింగ్‌కు సంబంధించి ఒక ''సార్వత్రిక నియమావళి''ని రూపొందించి చట్టబద్ధత కల్పించి అమలు చేయాలని వివిధ అభ్యుదయకర ప్రజా సంఘాలతో కలిసి కృషి చేస్తోంది. ఫలితంగా అనైతిక మార్కెటింగ్‌ విధానాలు కొన్ని రుజువులు, సాక్ష్యాలతో సహా పలు సందర్భాలలో బహిర్గతమయ్యాయి. ఏతావాతా ఇన్ని సంవత్స రాల పోరాటాలు, ఒత్తిళ్ళ దరిమిలా కేంద్ర ప్రభుత్వం కూడా మందుల మార్కెటింగ్‌కు సంబంధించి ఒక యూనిఫామ్‌ కోడ్‌ ఆఫ్‌ ఫార్మా స్యూటికల్స్‌ మార్కెటింగ్‌ ప్రాక్టీసెస్‌ (యుసిపిఎంపి) పేరిట ఒక నియమావళిని 2015 జనవరి 1 నుండి అమలు లోకి వచ్చేలా రూపొందించింది.
యుసిపిఎంపి కోడ్‌లో ఏముంది?
మందుల పరిశ్రమ ఈ కోడ్‌ను 2015 జనవరి 1వ తారీకు నుండి 6 నెలల పాటు స్వచ్ఛందంగా అమలు చేయాలనీ, 6 నెలల తర్వాత సమీక్ష జరిపి, ఈ కోడ్‌ అమలు సరిగ్గా జరగలేదని తేలితే దీనిని స్టాట్యుటరీ కోడ్‌గా రూపొందిస్తామని (చట్టబద్ధత కల్పిస్తామని) మొదటి పేరాలోనే పేర్కొన్నారు. ఈ కోడ్‌ ప్రకారం తమ మందులు సిఫారసు చేయాల్సిందిగా డాక్టర్లకు కానీ, మందులు సరఫరా చేసే డిస్ట్రిబ్యూటర్లు, హౌల్‌సేలర్లు, రిటైలర్లకు కానీ ఎటువంటి బహుమతులూ (వస్తు, ధన రూపంలో) ఇవ్వరాదు. డాక్టర్లను కానీ వారి కుటుంబ సభ్యులను కానీ వినోద విహారాల కోసం కంపెనీల ఖర్చులతో తీసుకెళ్ళరాదు. సెలవలు గడపడానికి కానీ, మెడికల్‌ సెమినార్లు, వర్క్‌ షాపులు, కాన్ఫÛరెన్సులు, మీటింగ్‌లకు హాజరవ డానికి చేసే దేశ, విదేశీ పర్యటనలకు అయ్యే రైలు, విమాన, ఓడ ప్రయాణాలకయ్యే ఖర్చును కంపెనీలు భరించరాదు. అటువంటి ఖర్చును మెడికల్‌ ప్రాక్టీషనర్లు తమకు తామే భరించాలి. ఏ కారణానైనా సరే డాక్టర్లకు కానీ వారి కుటుంబ సభ్యులకు కానీ హౌటళ్లలో ఉండటానికయ్యే ఖర్చులను కంపెనీలు భరించరాదు. మెడికల్‌ రంగంలో పరిశోధనలకు, అధ్యయనాలకు అయ్యే ఖర్చులకు గాను నిధులను నిర్దిష్ట చట్టాలకు, నిబంధనలకు లోబడి ఆమోదించబడిన సంస్థల ద్వారా పూర్తి పారదర్శకంగా నిర్వహించాలి. ఇవేగాక ప్రమోషనల్‌ మెటీరియల్‌ ఏవిధంగా ఉండాలి? మెడికల్‌ రిప్రజెంటేటివ్‌ల పాత్ర ఏవిధంగా ఉండాలి? మందుల శాంపిళ్లు ఎలా ఇవ్వాలి? అనే అంశాలు కూడా ఈ కోడ్‌లో పొందుపర్చారు. ఈ కోడ్‌ను మందుల కంపెనీలు స్వచ్ఛందంగా పాటించాలి కాబట్టి ప్రతి కంపెనీ ఈ కోడ్‌ను పాటిస్తాననీ డిక్లరేషన్‌ ''ఎ''నూ, ఆర్థిక సంవత్సరం పిదప కోడ్‌ను అమలు జరిపినట్లు డిక్లరేషన్‌ ''బి''ను సమర్పించాలి. మందుల కంపెనీలు కోడ్‌ను పాటించేలా చూడడానికి కమిటీలను కూడా ఏర్పాటు చేస్తారు.
ఇటువంటి కోడ్‌ను మందుల కంపెనీలు ఏవిధంగా అమలు చేస్తున్నాయో సంబంధిత మంత్వ్రిశాఖ పలుమార్లు సమీక్ష జరిపింది. అయినప్పటికీ ఎటువంటి ప్రయోజనం కనిపించలేదు. ''డ్రగ్స్‌ మ్యాజిక్‌ రెమెడీస్‌ యాక్ట్‌''ను ఉల్లంఘిస్తూ మందుల ఎడ్వర్‌టైజ్‌మెంట్‌ను కూడా మందుల కంపెనీలు చేపడ్తున్నాయనీ, మెడికల్‌ ఎడ్యుకేషన్‌ కాన్ఫÛరెన్స్‌ పేరుతో చేసే ఈ భారీ ఖర్చు, మందుల ధరలు పెరిగిపోవడానికి కారణమవుతున్నాయనీ, ''జాతీయ ఔషధ విధానం''లో దీనికి ఒక పరిష్కారం సూచించాలనీ కేంద్ర ఔషధ మంత్రిత్వశాఖ పేర్కొంది. ఇటువంటి కోడ్‌ స్వచ్ఛందంగా అమలు చేయాలనడం వలన ఎలాంటి ప్రయోజనం ఉండదని, దీనికి చట్టబద్ధత కల్పించి అమలు చేసినప్పుడే తగిన ఫలితం ఉంటుందని కూడా పేర్కొంది. ఇన్ని సంవత్సరాలు గడిచినా కూడా ''స్టాట్యుటరీ కోడ్‌'' రూపొందించని కారణంగా, కఠినమైన నిబంధనలతో చట్టబద్ధ యుసిపిఎంపిని రూపొందించాలనీ, ఉల్లంఘించినవారికి తగిన శిక్షలను కూడా చట్టంలో పొందుపర్చాలని కోరుతూ ఎఫ్‌ఎంఆర్‌ఎఐ ఒక ప్రజాప్రయోజన వ్యాజ్యాన్ని (పిఐఎల్‌) సుప్రీంకోర్టులో దాఖలు చేసింది. ఇది జరిగిన 16 నెలల తర్వాత (2022 మార్చి 11వ తేదీన) ప్రభుత్వం తన స్పందనను 25 జులై 2022 నాటికి ఇవ్వాలని సుప్రీంకోర్టు ఆదేశించింది. అయినప్పటికీ 18 ఆగస్టు 2022 వరకు ప్రభుత్వం నుండి ఏవిధమైన స్పందనా రాలేదని కోర్టు ఆశ్చర్యం వెలిబుచ్చింది. 29 సెప్టెంబరు 2022 కల్లా ప్రభుత్వం ఏ చర్యలు తీసుకోబోతోందో కోర్టుకు నివేదించాలని సుప్రీంకోర్టు ఆదేశించింది.
మార్కెటింగ్‌ ఖర్చులన్నీ తడిసి మోపెడై ఆ ఖర్చు కూడా చేరి మందుల ధరలు సామాన్యులకు అందకుండా పోతున్నాయి. మందుల మార్కెటింగ్‌ విధానాలు నైతికంగా కొనసాగాలి. నాణ్యమైన, సహేతుకమైన కాంబినేషన్‌ మందులను మాత్రమే అనుమతించాలి. నిర్దేశిత మోతాదుల్లో మాత్రమే మందులను వాడేవిధంగా చూడాలి. ఒక మందును అనుమతించిన ఇండికేషన్‌లో మాత్రమే సూచించేలా చర్యలు చేపట్టాలి. అత్యవసర మందుల జాబితాను ఎటువంటి లొసుగులూ లేకుండా పటిష్టంగా రూపొందించాలి. ఒక మందు పని తీరును వివరించే మెడికల్‌ ఇన్ఫర్మేషన్‌, ట్రయళ్ల ఫలితాలు సంబంధిత వైద్యులకు మాత్రమే అందుబాటులో ఉండేలా చర్యలు ఉండాలి-అని వివిధ ప్రజాసంఘాలు అందోళన వ్యక్తం చేస్తూనే ఉన్నాయి.
moodu lakshala kotla roopaayalaku paiga vaarshika ammakaalanu saagistuu gananeeyamaina laabhaalanu mootagattukuntu, prapancha deshaalannintikii tama utpattulanu egumati chestu bhaarateeya mandula parisrama eteta vruddhi chendutondi. ayithe - aarogyaanni merugu parchadamlo mukhyapatra vahinche mandula dharalu saamaanyuniki andubaatulo undatledanee, anduvalana mandula dharalanu tagginchaalanii, atyavasara, praana rakshaka mandulapai gsntni ettiveyaalanii, mana desha prajaaneekaaniki atyanta naanhyamaina mandulanu takkuva dharake andinchagalige prabhutvaranga mandula company lanu vyaaksinni companylanu punaruddharinchaalanii... prajarogya avasaraala kosam krushi chese prajarogya vedika, jana swaasthya abhianni vanti samsthalatho paatu ''federation aff medicalle reprajantetivsm asosiationsi aff india (ffreru)'' entho kaalamgaa demande chestunnayi.
alaage mana desha prajala aarogya sthaayi suuchikalu atyanta andolana kaliginche sthaayilo unnaayanee veetini merugu parchalante, sthoola jatiyada yamlo 5saataanni budgetlo aarogya rangaaniki ketayinchalanii, alaage oka hetubaddhamaina (reshanalni) dregmalasy undaalanee kuudaa ituvanti samsthalu korutunnayi. tama mandula ammakaalanu penchukoovadaanikigaanu tama company mandulane peshentlaku sifaarasu cheyalani aayaa companylu vaidyulanu korutu untaayi. ''mandula companylu avalambinche vividha marchetingli vidhaanaalu oka anarogyakara vaataavaranaanni srushtistunnaayi. antegaaka asambaddhamaina, anaitika vidhaanaala dwara tama ammakaalanu, tadwara laabhaalanu penchukovada niki avi nirantaram poty paduthoontaayi. ituvanti anaitika marchetingli kosam ayye vipareetamaina kharchu mandula dharalapai padi mandula dharalu vipareetamgaa peragadaaniki kuudaa kaaranamavutunnaayi. ituvanti vaatini nivarim chaali. mandula marchetingilo naitikamaina vidhaanaalu avalambinchaali. andukosam oka niyamaavalini roopondinchi amalu cheyali'' ani kuudaa vividha abhyudayakara praja sangha lu, poura samsthalu eppatinundo korutunnayi.
anaitikamaina vidhaanaalanu vidanaadaalani 1981lone efm arai tama chartery aff demandesle perkoni naitikaparamaina vidhaanaala kosam palumaarlu vividha roopaallo aandolanalu nirvahim chindi. antegaaka mandula marketingeku sambandhinchi oka ''saarvatrika niyamavali''ni roopondinchi chattabaddhata kalpinchi amalu cheyalani vividha abhyudayakara praja sanghaalato kalisi krushi chestondi. phalitamgaa anaitika marchetingli vidhaanaalu konni rujuvulu, saakshyaalato sahaa palu sandarbhaalalo bahirgatamayyaayi. etavata inni samvatsa raala poraataalu, ottilla darimila kendra prabhutvam kuudaa mandula marketingeku sambandhinchi oka unifame kode aff farma suticalse marchetingli practicessi (usipmpi) paerita oka niyamaavalini 2015 janavari 1 nundi amalu loki vachela roopondinchindi.
usipmpi kodelo emundi?
mandula parisrama ee kodenu 2015 janavari 1va taareeku nundi 6 nelala paatu swachchandamgaa amalu cheyalani, 6 nelala tarvaata sameeksha jaripi, ee kode amalu sarigga jaragaledani telithe deenini statutery kodega roopondistaamani (chattabaddhata kalpistaamani) modati peralone perkonnaru. ee kode prakaaram tama mandulu sifaarasu cheyalsindiga doctorlaku cony, mandulu sarafara chese distributerlu, houleselarlu, retilarlaku cony etuvanti bahumatuluu (vastu, dhana roopamlo) ivvaraadu. daaktarlanu cony vaari kutumba sabhyulanu cony vinoda viharala kosam companyla kharchulatho teesukellaraadu. selavalu gadapadaaniki cony, medicalle seminarlu, varky shapulu, conferensulu, meetingelaku hajarava daaniki chese desha, videshee paryatanalaku ayye railu, vimana, ooda prayaanaalakayye kharchunu companylu bharincharaadu. atuvanti kharchunu medicalle practitionerlu tamaku taame bharinchali. e karananaina sare doctorlaku cony vaari kutumba sabhyulaku cony houtallalo undataanikayye kharchulanu companylu bharincharaadu. medicalle rangamlo parisoedhanalaku, adhyayanaalaku ayye kharchulaku gaanu nidhulanu nirdishta chattaalaku, nibandhanalaku lobadi aamodinchabadina samsthala dwara puurti paaradarsakamgaa nirvahinchaali. ivegaaka pramoshanalni materialli evidhamgaa undaali? medicalle reprajentetivelo paatra evidhamgaa undaali? mandula saampillu ela ivvali? ane amsaalu kuudaa ee kodelo ponduparchaaru. ee kodenu mandula companylu swachchandamgaa paatinchaali kabatti prati company ee kodenu paatistaananii dickleration ''e''noo, aardhika samvatsaram pidapa kodenu amalu jaripinatlu dickleration ''bi''nu samarpinchaali. mandula companylu kodenu patinchela chudadaniki kamiteelanu kuudaa erpaatu chestaaru.
ituvanti kodenu mandula companylu evidhamgaa amalu chestunnayo sambandhita mantvrisaakha palumaarlu sameeksha jaripindi. ayinappatiki etuvanti prayojanam kanipinchaledu. ''drugse magicke remediesse acte''nu ullanghistuu mandula edvertisementyno kuudaa mandula companylu chepadtunnayani, medicalle education conferense paerutho chese ee bhari kharchu, mandula dharalu perigipovadaaniki kaaranamavutunnaayanii, ''jaateeya aushadha vidhaanam''loo deeniki oka parishkaaram suuchimchaalanii kendra aushadha mantritvasaakha perkondi. ituvanti kode swachchandamgaa amalu cheyalanadam valana elanti prayojanam undadani, deeniki chattabaddhata kalpinchi amalu chesinappude tagina phalitam untundani kuudaa perkondi. inni samvatsaraalu gadichina kuudaa ''statutery kode'' roopondinchani kaaranamgaa, kathinamaina nibandhanalatho chattabaddha usipimpini roopondinchaalanii, ullanghinchinavaariki tagina sikshalanu kuudaa chattamlo ponduparchaalani korutu ffreru oka prajaaprayojana vyaajyaanni (pile) supreenkortulo daakhalu chesindi. idhi jarigina 16 nelala tarvaata (2022 marchi 11va tedeena) prabhutvam tana spandananu 25 julai 2022 naatiki ivvaalani supreenkortu aadesinchindi. ayinappatiki 18 aagastu 2022 varaku prabhutvam nundi evidhamaina spandana raledani kortu aascharyam velibuchindi. 29 septembaru 2022 kalla prabhutvam e charyalu teesukobotondo kortuku nivedinchaalani supreenkortu aadesinchindi.
marchetingli kharchulanni tadisi mopedai aa kharchu kuudaa cheri mandula dharalu saamaanyulaku andakunda potunnayi. mandula marchetingli vidhaanaalu naitikamgaa konasagali. naanhyamaina, sahetukamaina combination mandulanu matrame anumatinchaali. nirdesita motaadullo matrame mandulanu vaadevidhamgaa chudali. oka mandunu anumatinchina indikeshankilo matrame suchinchela charyalu chepattali. atyavasara mandula jaabitaanu etuvanti losuguluu lekunda patishtamgaa roopondinchaali. oka mandu pani teerunu vivarinche medicalle infermationsi, trayalla phalitaalu sambandhita vaidyulaku matrame andubaatulo undela charyalu undaali-ani vividha prajaasanghaalu andolana vyaktam chestune unnaayi.