ఆదివాసి భాష, సంస్కృతి-సవాళ్లు - Desi Disa - Bahul Bahujan Voice
Home Blog ఆదివాసి భాష, సంస్కృతి-సవాళ్లు
ఇవ్వాళ అడవిని కార్పొరేట్‌ కంపెనీలు కబళిస్తున్నాయి. వాటికి ప్రభుత్వాలు అండగా నిలుస్తున్నాయి. ఆదివాసీ జవజీవాలకు జీవనాడి అయిన అడవి అంతరించిపోతే ఆదివాసీల భాషా సంస్కృతులే కాదు… అసలు వారి మనుగడే ప్రశ్నార్థకమవుతుంది. అట్లాగే భాషాంతరీకరణ, మతాంతరీకరణ ప్రమాదాలు వారిని కొత్త దారుల్లోకి ఈడ్చుకుపోతున్నాయి. ఫలితంగా అనేక ఆదివాసీ సమాజాలు తమకే ప్రత్యేకమైన సామూహికత్వాన్ని, ప్రజాస్వామ్య స్వభావాన్ని కోల్పోతున్నాయి. ఈ పరిస్థితుల నుంచి బయటపడటం కోసం ఆదివాసీ యువతలో వస్తున్న చైతన్యం గురించి వివరిస్తున్న వ్యాసం ఇది.
అడవి తల్లికి దండాలో… మా తల్లి అడవికి దండాలో…
పంటలింటికి వస్తే… పండుగజేసుకుంటాము
జింబకు… జింబకు… జింబకు బాలా… జింబకు జింబకు జం
పాట,.. ఆట… లయ… సంగీతం… అడవి బిడ్డల సొంతం.
వేట, వ్యవసాయం, అటవీ ఉత్పత్తుల సేకరణ వారి జీవన విధానం. ఉప్పు, కిరసనాయిలు, బట్టలు వంటి అత్యవసర వస్తువులు కోసం మాత్రమే వారానికోసారి సంతకు వచ్చి (వస్తుమారకం పద్ధతుల్లో) కొనుక్కుపోతుంటారు. ఇప్పటికే కొన్ని ఆదివాసీ తెగలు కొండల్లో, కోనల్లో అదే పద్ధతిలో బతుకుతున్నారనేది అతిశయోక్తి కాదు. ఆ ప్రత్యేక వెనుకబడిన తెగల తొలితరంవారి బిడ్డలు ఇప్పుడిప్పుడే బడిబాట పడుతున్నారు. ఏ తెగకు ఆ తెగ భాషున్నది. సవర్లకు సవర భాష, గోండులకు గోండు భాష, ఖోద్‌లకు కువి భాష, కోయలకు కోయ భాష, కొండరెడ్లకు, భగతలకు కొండి భాష ఉన్నాయి. కొన్ని భాషలు ఇప్పటికే కాల గతిలో అంతరించిపోయాయి. గిడుగు రామమూర్తి పంతులుగారి విశేష కృషి ఫలితంగా సవరలకు మాత్రమే సవరభాషకు లిపి ఉన్నది. హిందీని రాయడానికి ఉపయోగించే దేవనాగరి లిపికి దగ్గరగా ఇది ఉంటుంది. పైన పేర్కొన్న మిగతా భాషలకు సాధారణంగా తెలుగు-కన్నడ లిపినే రాయడానికి ఉపయోగిస్తారు తెలుగు ప్రాంతాల్లో ఉన్న స్థానిక ఆదివాసీలు. అయితే ఆదిలాబాదు జిల్లాలోని గోండులు దేవనాగరి లిపిలో తమ భాషను లిఖించడం చూడవచ్చు.
ఏ బిడ్డకైనా రెండవ ఇల్లుగా బడి లేదా అంగన్‌వాడీ కేంద్రంను చెప్పవచ్చు. ఈ అంగన్‌వాడీ కేంద్రం, బడి టీచర్లుగా ఆ తెగకు సంబంధించినవారు చాలా అరుదుగా ఉంటారు. ఎక్కువమంది మైదానప్రాంత తెలుగు మాతృభాషకలిగిన టీచర్లే ఉంటారు. వారంతా దూర ప్రాంతం నుంచి బడికి వచ్చిపోతూ ఉంటారు. ఇంటి నుండి బడికి వచ్చిన పసి బిడ్డల భాష టీచర్‌కి అర్థం కాదు. టీచర్‌ మాట్లాడే తెలుగు ఈ బిడ్డలకు అర్థం కాదు. మంచి టీచర్లయితే ఆ బిడ్డలతో కలసిపోయి వారి భాషను అర్థం చేసుకోవడమే కాక, అనతికాలంలోనే నేర్చుకుంటారు. అది వారి వృత్తిలో భాగమని భావిస్తారు. ఆ విధంగా పిల్లలతో కలసిపోయి వారి జీవన వికాసానికి తోడ్పడతారు. అట్లా కాని పక్షంలో పిల్లకు- టీచర్‌కి మధ్య ఉన్న అనేక అంతరాలు (ఎక్కువ-తక్కువ)తో పాటు ఈ భాషాంతరం కూడా ఓ ప్రధాన అడ్డుగోడగా నిలుస్తుంది. ఈ బాధను అర్థంచేసుకుని కొన్ని చోట్ల ఉభయ భాషలు (తెలుగు-తెగ భాష) ఉండేవిధంగా ప్రాథమిక భాషావాచకాలు పెద్దలు గతంలో రూపొందించారు. ఆ తెగ భాష కూడా తెలుగు లిపిలోనే ఉండేది. పిల్లలకు, టీచర్‌కు సమన్వయం కుదిర్చేందుకు కొన్ని చోట్ల ఇందుకుగాను భాషా వలంటీర్లను కూడా నియమించారు. అయితే ఈ పద్ధతులు అన్ని చోట్ల సక్రమంగా అమలుకాకపోవడంతో పరిస్థితి ఎక్కడ వేసిన గొంగళి అక్కడే అన్నట్టు తయారయింది. అంతరం స్థిరీకరణకు గురై… పిల్లల దారి పిల్లలది, టీచర్‌ దారి టీచర్‌ది అన్నట్టు సమాంతరంగా నడుస్తున్నది.
ఇది పిల్లలు పాడుకునే పాట. ఇదే కోయవాళ్ల భాషలో…
భాషా సంస్కృతులు ఆ తెగలో సజీవత్వాన్ని నింపుతాయని… తరతరాలుగా నిర్మించుకుంటు వస్తున్న వారి ప్రజాస్వామ్మ స్వభావానికి ఈ కొత్త మత భావాలు విఘాతం కలిగిస్తున్నాయని ఆదివాసీ యువత తెలుసుకోలేకపోతున్నది. ఇప్పుడు అడవులు తరిగిపోతూ, జనం పెరిగిపోతూ… కొండల మధ్యనున్నవారు బ్రతుకుదెరువుకై కిందికి చేరుకుంటున్నారు. కిందున్న ఆదివాసేతరులు స్వప్రయోజనం కోసం కొండలనెక్కుతున్నారు. సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో వలసలు పెరుగుతున్నాయి. భాషాసమస్యలు ఉత్పన్నమవుతున్నాయి. కొన్నిచోట్ల అసలు ఆదివాసులు ఎవరు, నకిలీ ఆదివాసులెవరు అనే విషయంలో గందరగోళం ఏర్పడుతున్నది. ఈ అగమ్య గోచర పరిస్థితుల మద్య ఆదివాసుల సంస్కృతే కాదు… ఉనికే ప్రశ్నార్థకమవుతున్నది.
aadivasi bhasha, samskruti-savaallu - Desi Disa - Bahul Bahujan Voice
Home Blog aadivasi bhasha, samskruti-savaallu
ivvaala adavini carporate companylu kabalistunnayi. vaatiki prabhutvaalu andagaa nilustunnaayi. aadivaasii javajeevaalaku jeevanadi ayina adavi antarinchipothe aadivaaseela bhasha samskrutule kaadu asalu vaari manugade prasnaarthakamavutundi. atlage bhaashaantareekarana, mataantareekarana pramaadaalu vaarini kotta daarulloki eedchukupotunnaayi. phalitamgaa aneka aadivaasii samaajaalu tamake pratyekamaina saamuuhikatvaanni, prajaaswaamya swabhaavaanni kolpotunnayi. ee paristhitula nunchi bayatapadatam kosam aadivaasii yuvatalo vastunna chaitanyam gurinchi vivaristunna vyaasam idhi.
adavi talliki dandalo maa talli adaviki dandalo
pantalintiki vaste pandugajesukuntamu
jimbaku jimbaku jimbaku balay jimbaku jimbaku jam
paata,.. aataa laiah sangeetham adavi biddala sontam.
veta, vyavasaayam, atavi utpattula sekarana vaari jeevana vidhaanam. uppu, kirasanaayilu, battalu vanti atyavasara vastuvulu kosam matrame vaaraanikosaari santaku vachi (vastumaarakam paddhatullo) konukkupotuntaru. ippatike konni aadivaasii tegalu kondallo, konallo adhe paddhatilo batukutunnaranedi atisayokti kaadu. aa pratyeka venukabadina tegala tolitaramvaari biddalu ippudippude badibata padutunnaru. e tegaku aa tega bhashunnadi. savarlaku savara bhasha, gondulaku gondu bhasha, khodmlaku kuvi bhasha, koyalaku koya bhasha, kondaredlaku, bhagatalaku kondi bhasha unnaayi. konni bhashalu ippatike kaala gatilo antarinchipoyaayi. gidugu ramamurthy pantulugaari visesha krushi phalitamgaa savaralaku matrame savarabhashaku lipi unnadi. hindeeni raayadaaniki upayoginche devanagari lipiki daggaragaa idhi untundi. paina perkonna migata bhashalaku saadhaaranamgaa telugu-kannada lipine raayadaaniki upayogistaaru telugu praantaallo unna sthaanika aadivaaseelu. ayithe aadilaabaadu jillaalooni gondulu devanagari lipilo tama bhashanu likhinchadam chudavachhu.
e biddakaina rendava illugaa badi leda anganmadi kendramnu cheppavachhu. ee anganmadi kendram, badi teacherlugaa aa tegaku sambandhinchinavaaru chala arudugaa untaaru. ekkuvamandi maidaanapraanta telugu maatrubhaashakaligina teacherley untaaru. vaarantaa dhoora praantam nunchi badiki vachipothu untaaru. inti nundi badiki vachina pasi biddala bhasha teacherki artham kaadu. teacher matlade telugu ee biddalaku artham kaadu. manchi teacharlayithe aa biddalatho kalasipoyi vaari bhashanu artham chesukovadame kaaka, anatikaalamlone neerchukuntaaru. adhi vaari vruttilo bhagamani bhaavistaaru. aa vidhamgaa pillalatho kalasipoyi vaari jeevana vikaasaaniki thodpadataaru. atla kaani pakshamlo pillaku- teacherki madhya unna aneka antaraalu (ekkuva-takkuva)thoo paatu ee bhaashaantaram kuudaa oo pradhaana addugodagaa nilustundi. ee baadhanu ardhamchaesukuni konni chotla ubhaya bhashalu (telugu-tega bhasha) undevidhamgaa praathamika bhaashaavaachaakaalu peddalu gatamlo roopondinchaaru. aa tega bhasha kuudaa telugu lipilone undedi. pillalaku, teachernuku samanvayam kudirchenduku konni chotla indukugaanu bhasha valantiirlanu kuudaa niyaminchaaru. ayithe ee paddhatulu anni chotla sakramamgaa amalukakapovadamto paristhiti ekkada vesina gongali akkade annattu tayaarayindi. antaram sthireekaranaku gurai pillala daari pillaladi, teacher daari teacherni annattu samaantaramgaa nadustunnadi.
idhi pillalu paadukune paata. ide koyavalla bhashalo
bhasha samskrutulu aa tegalo sajeevatvaanni nimputaayani tarataraalugaa nirminchukuntu vastunna vaari prajaswamma swabhaavaaniki ee kotta matha bhaavaalu vighaatam kaligistunnayani aadivaasii yuvata telusukolekapotunnada. ippudu adavulu tarigipotu, janam perigipothuna kondala madhyanunnavaaru bratukuderuvukai kindiki cherukuntunnaru. kindunna aadivaasetarulu swaprayojanam kosam kondalanekkutunnaru. sarihaddu praantaallo valasalu perugutunnaayi. bhashasamasyalu utpannamavutunnaayi. konnichotla asalu aadivaasulu evaru, nakili aadivaasulevaru ane vishayamlo gandaragolam erpadutunnadi. ee agamya gochara paristhitula madya aadivaasula samskrute kaadu unike prasnaarthakamavutunna.