ఐలమ్మ స్పూర్తితో ఒబిసి రిజర్వేషన్ల అమలు పోరాటం చేయాలి. విద్య, ఉద్యోగ, ఉపాధి అవకాశాలో ఒబిసి ల వాటా కోసం పోరు చేయాలి.
నిజాం ను దించిన తెలంగాణ తెగువతో దొర పాలనను అంతం చేయాలి
సామాన్య కుటుంబంలో పుట్టిన అతి సాధారణ మహిళ అయినా అసామాన్య పోరాటం చేసిన చాకలి ఐలమ్మ తెలంగాణ వీరాంగిని, తెలంగాణ సాయుధ పోరాట చరిత్రలో ఐలమ్మది కీలక అధ్యాయం. అయ్యా నీ బాంచన్ (బానిసను) కాల్మొక్కుతా అంటూ వెట్టి చేసిన బతుకుల విముక్తికోసం తిరగబడ్డ తెగువ ఐలమ్మది. అనాదిగా చేస్తున్న వెట్టిని వ్యతిరేకించిన ఐలమ్మపై దొరల పెత్తనం, అణచివేత చాలానే జరిగింది. సనాతన సాంప్రదాయ జీవితాన్ని వ్యతిరేకించి స్వాభిమాన జీవితాన్ని గడపాలనుకున్న ఐలమ్మ భూస్వాములు, దొరలపై పెద్ద యుద్ధమే చేసింది. ఆనాటి నిజాం సంస్థానంలో భాగమైన నేటి తెలంగాణ ప్రాంతంలో 1940 లలో దొరలు, దేశ్ ముఖ్ లు, దేశ్ పాండేలు, భూస్వాములు, పెత్తందార్లు, నిజాం రాజుకు కప్పం(పన్ను) కడుతూ గ్రామాలపై అధికారం చలాయించేవారు. దొరలు ప్రజలను వివిధ రకాల పన్నుల పేరుతో పీడించడమే కాకుండా వారితో నిర్బంధ వెట్టి చేయించుకునేవారు. చాకలి, మంగలి, కుమ్మరి, కమ్మరి, వడ్రంగి, చేనేత, నీరటికాడు, మాదిగ తదితర వృత్తి కులాల బ్రతుకులు వెట్టిలోనే తెల్లారేవి. వంతుల వారిగా పొద్దు పొడవక ముందే దొర గడీల్లో ప్రత్యక్షమై అన్ని పనులు చేసేవారు. దొరల వ్యవసాయ పనులైన నాట్లు, కోతలు, కుప్ప కొట్టి ధాన్యం దొరల గడీలకు చేర్చడం చేసిన తర్వాతనే గ్రామాల్లోని మిగతా వారి పని చేయాలనే నియంతృత్వం సాగే భయంకరమైన రోజులవి. స్వంత అస్థిత్వం, స్వాభిమానం గురించి మాట్లాడే ధైర్యం లేని ఆ రోజుల్లో దొర ముందుకు వెళ్లాలంటే నెత్తిన రుమాలు, కాళ్ల చెప్పులు చేతుల్లోకి తీసుకొని వంగి నడవాల్సిందే. మహిళల సంగతి మరీ దారుణంగా ఉండేది. భూస్వాములు, దొరలు ఆడింది ఆట పాడింది పాట. దేవదాసి, దాసీల వ్యవస్థతో మహిళలపై జరిగిన అఘాయిత్యాలు, వారు పడిన బాధలు వర్ణనాతీతం. పంటలు చేతికందిన నాడు సర్వ చాకిరి చేసిన కుల వృత్తుల వారికి బిక్షమేసినట్లు వారికి తోసినంత ధాన్యం పెట్టేది. మాదిగలనైతే కళ్ళం అడుగు ఊడ్చుకోమనే వారు.
ఇండియా చరిత్రలో 1940 నాటి తెలంగాణ ప్రజా పోరాటం విశిష్టమైనది. ఆనాటి తెలంగాణ ఉద్యమం దొరలు, రజాకార్లు, పోలీసు యాక్షన్ చేసిన ఎన్నో పోరాట గాధలను వివరిస్తాయి. తెలంగాణ సాయుధ పోరాటం కేవలం భూమి కోసం, భుక్తి కోసమో సాగింది కాదు దోపిడికి, అణచివేతకు వ్యతిరేకంగా, వెట్టి చాకిరి విముక్తికి, స్వాభిమాన జీవితానికి ప్రతీకగా, గడీల పాలన స్థానంలో ప్రజా పాలన స్థాపించేందుకు సాగిన సంగ్రామం. ఆనాటి నల్లగొండ, వరంగల్ జిల్లాల్లోని దేశ్ ముఖ్ లలో విసునూరు రామచంద్రారెడ్డి ఒకరు. జనగామ తాలూకాలో 40 గ్రామాల్లో సుమారు 40 వేల ఎకరాల భూమి కలిగి నరరూప రాక్షసుడని పేరున్న రామచంద్రారెడ్డి సమీప గ్రామం పాలకుర్తిలో సామాన్యులు తలెత్తుకు తిరుగాలంటే వణుకు. అలాంటి దొరపై తిరుగుబాటు చేసిన అగ్ని ఖనిక ఐలమ్మ గురించి ఎంత చెప్పినా తక్కువే. చాకిరి కులంలో పుట్టి వెట్టిని ఎదిరించిన ధీరురాలు ఐలమ్మ తెలంగాణ సాయుధ పోరాట చరిత్రలో ఎంతోమందికి స్ఫూర్తిగా నిలిచి దొరల రాజ్యాన్ని కూల్చడంలో కీలకపాత్ర వహించింది. తను చాకిరి చేస్తూనే తను ఊర్లో అడుక్కొచ్చిన బువ్వ అప్పటి కమ్యూనిస్టు నాయకులకు పెట్టి నిత్య నిర్బంధంలో కమ్యూనిస్టులకు ఆశ్రయం కల్పించడమే కాకుండా తాను ఉద్యమంలో పాల్గొన్నది.
వెట్టి నుండి, చాకిరి బతుకు నుండి బయటకు వచ్చి స్వాభిమానంగా జీవించాలని నిర్ణయించుకున్న ఐలమ్మ తనకున్న రెండెకరాల భూమిలో వ్యవసాయం చేస్తే ఆరుగురు సంతానంతో కూడిన తన కుటుంబం గడవడం కష్టమవడంతో సమీపంలోనున్న కొండలరావు దొర భూమిని కౌలుకు తీసుకొని వ్యవసాయం చేస్తుంది. వెట్టి వొదిలి వ్యవసాయం చేయడమే కాకుండా ఆనాటి సాయుధ పోరాటంలో బాగమవుతున్న ఐలమ్మను ఎన్నో విధాలుగా అనచివేయాలని ఐలమ్మ పండించిన పంటను బలవంతంగా తీసుకెళ్లాలనుకున్న విసునూరు దొరను తిప్పికొట్టింది. పంటను ఎత్తుకెళ్లాడానికి వచ్చిన దొర గుండాలను ఎదురించడంలో ఐలమ్మ సాహసం, తెగువ గొప్పది. ఆ సాహసం వీర తెలంగాణ రైతాంగ విప్లవోద్యమానికి ఎంతో బలమిచ్చింది. ఐలమ్మ తిరుగుబాటును గమనించిన ఆనాటి కమ్యూనిస్టు నాయకులు ఆరుట్ల రామచంద్రారెడ్డి, దేవులపల్లి వెంకటేశ్వరరావు, రావి నారాయణరెడ్డి, భీంరెడ్డి నర్సింహారెడ్డి, కట్కూరి రామచంద్రారెడ్డి, ధర్మభిక్షం, చకిలం యాదగిరి లాంటి వాళ్ళు పాలకుర్తిని కేంద్రంగా చేసుకుని ఉద్యమాన్ని కొనసాగించారు. ఐలమ్మ దంపతుల నాయకత్వంలో ఏర్పాటుచేసిన గుతుపల సంఘాన్ని అణచివేయాలని చూసిన గుండాలను, పోలీసులను తిప్పికొట్టారు. తన భర్తను, కొడుకులను, జైల్లో నిర్బంధించినా కూడా ఐలమ్మ భూపోరాటంలో వెనుకడుగు వేయలేదు. ఉద్యమంలో ఐలమ్మ కుమారులు సోమయ్య, లచ్చయ్య, భర్త నర్సయ్య కార్యకర్తల స్థాయి నుండి దళ కామాండర్లుగా ఎదిగారు. ఐలమ్మ కుమార్తె సోమ నర్సమ్మ, ఉద్యమంలో కొరియర్ గా పని చేసింది. రెండు సార్లు పాలకుర్తిని సందర్శించిన కమ్యూనిస్టు దిగ్గజం పుచ్చలపళ్లి సుందరయ్య ఐలమ్మ ఇంటిపై అరుణ పతాకం ఎగురవేశారు. "తెలంగాణ రైతు బిడ్డ కోసం జరిపిన తొలిదశ పోరాటానికి ఆమె చిహ్నం" అని ఐలమ్మ గురించి సుందరయ్య అభివర్ణించాడు.
ఊరందిరిని ఏకం చేసి వారు తిరగబడేలా చేస్తున్న ఇలమ్మను విసునూరు దొర పిలిచి నిలదీసాడు. కాలుస్తానని తుపాకి పెట్టి మరీ బెదిరించాడు. తనను కాల్చిన ఏమి కాదని తనకు నాలుగు ఎకరాల భూముందని, ఐదుగురు కొడుకులున్నారని కానీ నీకు ఒక్కడే కొడుకు వేల ఎకరాల భూమి ఉందని అయినా ఇంకా ఇతరుల భూమి ఎందుకు గుంజుకుంటున్నావని ఎదిరించి మాట్లాడింది. నన్ను చంపితే సంఘపోల్లు వస్తారని, జనం తిరగబడతారని, భూములు పంచి గడీని కూల్చుతారని, నీ ఘడీలో గడ్డి మొలుస్తుందని గళమెత్తి హెచ్చరించిన ధిక్కార స్వరం ఐలమ్మ. ఐలమ్మ మాటలు నిజమైనాయి. దొర అధికారం పోవడమే కాకుండా గడీల పాలన అంతమైంది. దొర కొడుకు దిక్కులేని చావు చచ్చాడు. ఆ తర్వాత దొర కూడా చచ్చాడు.
"కానరాని ఐలమ్మ తెగువ"
ఐలమ్మ ఉద్యమ కాలంలో ఆదివాసీ ప్రాంతంలో కొమరం భీం, జనగామ ప్రాంతంలో దొడ్డి కొమరయ్య లాంటి వాళ్ళ వీరోచిత పోరాటాలతో ప్రభుత్వాలు మారాయి. పాలకులు మారారు కాని ప్రజల జీవన స్థితిగతులేమి మెరుగుపడకపోగా మరింత బానిసత్వంలోకి నెట్టబడుతున్నాయి. సాయుధ పోరాటంతో గ్రామాలు విడిచి వెళ్లిన దొరలు, దేశ్ ముఖ్ లు పోలీసు యాక్షన్ తర్వాత కాంగ్రెస్ పాలనతో మళ్ళీ గ్రామాలకు వచ్చి పెత్తనం చెలాయించి దోపిడి, అణచివేత కొనసాగించారు. వృత్తి కులాల వారు వృత్తులు కోల్పోయి అవమానంతో, ప్రజాస్వామిక బానిసత్వంలో ఆకలితో, ఆత్మహత్యలతో, అనారోగ్యంతో మరణిస్తున్నారు. నక్సలైట్లుగా మారి తిరుగుబాటు చేస్తున్నారు. చాకిరి కులాల జీవితాల సంస్కృతిని సంస్కరించాలనే ఆలోచన పాలకులకు లేకపోవడం వల్లనే నేటికి ఉత్పత్తి, చాకిరి కులాలు అధోగతిలో జీవిస్తున్నారు. కింది కులాలను, ఉత్పత్తి కులాలను ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో రాజకీయ నిర్మాణంలో భాగస్థులను చేయాల్సిన పాలకులు వారిని ఓటు బాంకుగా మాత్రమే వాడుకుంటున్నారు. మారుతున్న పరిణామాల్లో ఆయా కులాలకు స్వతంత్రం, స్వేచ్ఛ, స్వేచ్ఛగా మాట్లాడడం, రాజకీయాల్లో పాల్గొనే సామాజిక స్వేచ్ఛ కల్పించబడాలి. సాంఘీక, ఆర్ధిక భావాలను మార్పు చేసి సామాజిక మూలాలను సంస్కరించకపోవడంతో ఆర్ధిక అరాచకత్వం పెరిగిపోతుంది. పాలకులు ఊదరగొడుతున్న బంగారు తెలంగాణ భ్రమల్లో బ్రతికినంతకాలం ప్రజల్లో మరింత బానిసత్వం పెరుగుతుంది తప్ప తిరుగుబాటు చేయలేరు. పాలనలో బాగస్వామ్యమవుదామనే భావన కింది, చాకిరి, ఉత్పత్తి కులాలకు రాలేదు. సాంఘీక సమానత్వంతో సమాజం పునఃనిర్మాణం జరగాలి. పేదరికంతో ఎన్నో తరాలుగా అవస్థలు పడుతున్న ప్రజలు భ్రమల్లోనుండి, పాలకుల ప్రలోభాల నుండి బయటపడి స్వేచ్చ జీవనానికి బాటలు వేయాలి. బర్రెలు, గొర్రెలు, ఇస్థిరీ పెట్టెలు, చేపలు ఇచ్చి 17 కులాలను బి.సి జాబితాలో చేర్చుతూ పాలకులు వెట్టిని ఆదునీకరిస్తుంటే ప్రజలు అదే భ్రమలో, బానిసత్వంలో బతికితే విముక్తి సాధ్యం కాదు. భ్రమల్లో బతికే సమాజం జీవితాన్ని అనుభవించలేదు.
ఎవరో వస్తారని, ఏదో చేస్తారని ఎదురు చూసే బానిస భావనను, గులాంగిరిని వీడి ఐలమ్మ స్ఫూర్తిగా ఏలికలం కాకుండా పాలకులుగా కావాల్సిన అవసరముంది. సంపద సృష్టిస్తున్న వాళ్లు, ఉత్పత్తి చేస్తున్న వాళ్ళు రాజ్యమేళాలి అప్పుడే ప్రజల నైపుణ్యత, ఉపాధి, సామాజిక ఉత్పత్తికి తోడ్పాటు లభించి సమసమాజం ఏర్పడుతుంది. ఆనాటి సమాజంలో భూమి ప్రదాన జీవనాదారం కావడంతో భూ పోరాటాలు జరిగాయి. పచ్చిమ బెంగాళ్ లో భూమి కోసం జరిగిన పోరాటమే నేడు దేశ వ్యాప్త నక్సలైట్ల ఉద్యమంగా కొనసాగుతుంది. భూమి కోసం, భుక్తి కోసం, విముక్తికోసం ఆనాడు జరిగిన పోరాటాన్ని స్ఫూర్తిగా తీసుకుని నేడు విద్య కోసం, వైద్యం కోసం, ఉపాధి, ఉద్యోగాల కోసం పోరాటం చేయాలి. బి.సి జనగణన, అన్ని సంస్థల్లో బి.సి లకు 27 శాతం రిజర్వేషన్లు అమలు, న్యాయ వ్యవస్థలో, ప్రైవేట్ రంగంలో ఒబిసి లకు రిజర్వేషన్లు, ప్రభుత్వ రంగాన్ని కాపాడుకోవడం కోసం, ఒబిసి రిజర్వేషన్లకు నష్టం కలిగిస్తున్న క్రిమిలేయర్ విధానాన్ని ఎత్తివేయడం కోసం, సామాజిక రిజర్వేషన్లలో 50 శాతం సీలింగ్ విధానాన్ని ఎత్తి వేయడం కోసం ఉద్యమించాల్సిన అవసరాన్ని బహుజన ప్రజలు గుర్తించాలి.
ఆనాడు పాలకుల దోపిడి ప్రత్యక్షంగా ఉండేది. ప్రపంచీకరణ, ప్రైవేటీకరణతో దోపిడి వ్యవస్థీకృతమైన నేటి తరుణంలో పాలకుల దోపిడీని పసిగట్టి నూతన ఉద్యమాలు చేయాల్సిన అవసరముంది. ప్రదానంగా ప్రలోభ రాజకీయాల పట్ల ప్రజలను చైతన్యం చేయాలి. పాలితులుగా ఉన్నంతకాలం దోపిడి పీడనల నుండి విముక్తి సాధ్యం కాదనే వాస్తవాన్ని ప్రజలకు బోధించాలి. అడుక్కుంటే హక్కులు రావని బానిసత్వం పోదని, బానిసలారా లెండిరా ఈ బానిస బతుకులు వద్దురా అంటూ ఓటు చైతన్యం కల్పించి బుద్ధిజీవులు అధికారం చేపట్టాలనే చైతన్యాన్ని కల్పించి పీడిత వర్గాల ప్రజలను పాలకులుగా మార్చే ఉద్యమం చేయాలి. ఆనాడు నిజాంను దించిన ఐలమ్మ లాంటి వాళ్ళ పోరాట స్పూర్తితో తెలుగు రాష్ట్రాలలో మారోజు వీరన్న లాంటి నాయకులు ఉద్బవించి "అందుకోరా గుతుపందుకో ఈ దొంగల తరిమేటందుకు" అని ఆనాడు పాడి ఉద్యమించిన తీరుకు కొనసాగింపుగా నేడు అందుకో ఓటందుకో ఈ దొరల దించేటందుకు అంటూ ప్రజలను చైతన్యం చేసి కేంద్ర రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల్లో కొనసాగుతున్న దోపిడి పాలనకు స్వస్తి పలికే ఉద్యమాలకు ప్రజలను సిద్ధం చేయాలి.
వరంగల్ జిల్లా పాలకుర్తి నియోజకవర్గం రాయపర్తి మండలం కిష్టాపురం గ్రామం ఓరుగంటి మల్లమ్మ సాయిలు దంపతులకు 1919 లో సద్దుల బతుకమ్మ నాడు జన్మించి1985 సెప్టెంబర్ 10 న తుదిశ్వాస వదిలిన ఐలమ్మ మహిళా లోకానికే కాకుండా నేటి తరం ఉద్యమాలకు స్ఫూర్తి, ధైర్యానికి ప్రతీక, సాయుధ పోరాటంలో వేగుచుక్క, నేటి తరం ఉద్యమ శక్తులు ఐలమ్మను స్ఫూర్తిగా తీసుకుని దోపిడి పాలనపై పోరు చేయడమే ఐలమ్మకు నిజమైన నివాళి.
ailamma spuurtitoe obisi reservationla amalu poratam cheyali. vidya, udyoga, upaadhi avakaasaalo obisi la wata kosam poru cheyali.
nijam nu dinchina telamgaana teguvatho dora paalananu antam cheyali
saamaanya kutumbamlo puttina athi saadhaarana mahila aina asaamaanya poratam chesina chaakali ailamma telamgaana veeraangini, telamgaana saayudha porata charitralo ailammadi keelaka adhyayam. ayya nee banchan (baanisanu) kaalmokkutaa antuu vetti chesina batukula vimuktikosam tiragabadda teguva ailammadi. anaadigaa chestunna vettini vyatirekinchina ailammapai dorala pettanam, anachiveta chalane jarigindi. sanaatana saampradaaya jeevitaanni vyatirekinchi swaabhimaana jeevitaanni gadapalanukunna ailamma bhuswamulu, doralapai pedda yuddhame chesindi. aanaati nijam samsthaanamlo bhagamaina neti telamgaana praantamlo 1940 lalo doralu, desh mukh lu, desh paandelu, bhuswamulu, pettandaarlu, nijam rajuku kappam(pannu) kaduthuu graamaalapai adhikaaram chalaayinchevaaru. doralu prajalanu vividha rakala pannula paerutho peedinchadame kakunda vaaritho nirbandha vetti cheyinchukunevaaru. chaakali, mangali, kummari, kammari, vadrangi, chenetha, neeratikaadu, maadiga taditara vrutti kulaala bratukulu vettilone tellarevi. vantula vaarigaa poddu podavaka munde dora gadeello pratyakshamai anni panulu chesevaaru. dorala vyavasaaya panulaina naatlu, kotalu, kuppa kotti dhaanyam dorala gadeelaku cherchadam chesina tarvatane graamaalloni migata vaari pani cheyalane niyantrutvam saage bhayankaramaina rojulavi. swanta asthithvam, swaabhimaanam gurinchi matlade dhairyam laeni aa rojullo dora munduku vellalante nettina rumalu, kaalla cheppulu chetulloki teesukoni vangi nadavalsinde. mahilala sangati mari daarunamgaa undedi. bhuswamulu, doralu aadindi aata paadindi paata. devadasi, daaseela vyavasthatho mahilalapai jarigina aghaayityaalu, vaaru padina baadhalu varnanaatiitam. pantalu chetikandina naadu sarva chaakiri chesina kula vruttula vaariki bikshamesinatlu vaariki tosinanta dhaanyam pettedi. maadigalanaite kallam adugu oodchukomane vaaru.
india charitralo 1940 naati telamgaana praja poratam vishishtamainadi. aanaati telamgaana udyamam doralu, rajaakaarlu, polisu action chesina enno porata gaadhalanu vivaristaayi. telamgaana saayudha poratam kevalam bhoomi kosam, bhukti kosamo saagindi kaadu dopidiki, anachivetaku vyatirekamgaa, vetti chaakiri vimuktiki, swaabhimaana jeevitaaniki prateekagaa, gadeela paalana sthaanamlo praja paalana sthaapinchenduku saagina sangraamam. aanaati nallagonda, varangal jillaalloni desh mukh lalo visunuru ramachandrareddy okaru. janagama taaluukaalo 40 graamaallo sumaru 40 vela ekaraala bhoomi kaligi nararoopa rakshasudani paerunna ramachandrareddy sameepa graamam paalakurtilo saamaanyulu talettuku tirugalante vanuku. alanti dorapai tirugubaatu chesina agni khanika ailamma gurinchi entha cheppina takkuve. chaakiri kulamlo putti vettini edirinchina dheeruraalu ailamma telamgaana saayudha porata charitralo entomandiki sphuurtigaa nilichi dorala rajyanni koolchadamlo keelakapatra vahinchindi. tanu chaakiri chestune tanu oorlo adukkochina buvva appati kamyuunistu naayakulaku petti nitya nirbandhamlo kamyoonistulaku aashrayam kalpinchadame kakunda taanu udyamamlo paalgonnadi.
vetti nundi, chaakiri batuku nundi bayataku vachi swaabhimaanamgaa jeevinchaalani nirnayinchukunna ailamma tanakunna rendekarala bhoomilo vyavasaayam cheste aaruguru santaanamtho kuudina tana kutumbam gadavadam kashtamavadamtho sameepamlonunna kondalarao dora bhoomini kauluku teesukoni vyavasaayam chestundi. vetti vodili vyavasaayam cheyadame kakunda aanaati saayudha poraatamlo bagamavutunna ailammanu enno vidhaalugaa anachiveyaalani ailamma pandinchina pantanu balavantamgaa teesukellaalanukunna visunuru doranu tippikottindi. pantanu ettukellaadaaniki vachina dora gundaalanu edurinchadamlo ailamma saahasam, teguva goppadi. aa saahasam veera telamgaana raitanga viplavodyamaaniki entho balamichindi. ailamma tirugubaatunu gamaninchina aanaati kamyuunistu naayakulu aarutla ramachandrareddy, devulapalli venkateswararao, ravi narayanareddy, bheemreddy narsimhaareddy, katkuri ramachandrareddy, dharmabhiksham, chakilam yadagiri lanti vaallu paalakurtini kendramgaa chesukuni udyamaanni konasaaginchaaru. ailamma dampatula naayakatvamlo erpaatuchesina gutupala sanghaanni anachiveyaalani chusina gundaalanu, poliisulanu tippikottaaru. tana bhartanu, kodukulanu, jaillo nirbandhinchinaa kuudaa ailamma bhuporatamlo venukadugu veyaledu. udyamamlo ailamma kumaarulu somayya, lachayya, bharta narsayya kaaryakartala sthaayi nundi dala kamanderluga edigaaru. ailamma kumarte soma narsamma, udyamamlo korier gaa pani chesindi. rendu saarlu paalakurtini sandarsinchina kamyuunistu diggajam puchchalapalli sundarayya ailamma intipai aruna pataakam eguravesaaru. "telamgaana raitu bidda kosam jaripina tolidasa poraataaniki aame chihnam" ani ailamma gurinchi sundarayya abhivarninchaadu.
oorandirini ekam chesi vaaru tiragabadela chestunna ilammanu visunuru dora pilichi niladeesaadu. kaalustaanani tupaki petti mari bedirinchaadu. tananu kaalchina emi kaadani tanaku naalugu ekaraala bhoomundani, aiduguru kodukulunnarani cony neeku okkade koduku vela ekaraala bhoomi undani aina inka itarula bhoomi enduku gunjukuntunnavani edirinchi matladindi. nannu champithe sanghapollu vastaarani, janam tiragabadataarani, bhoomulu panchi gadeeni kuulchutaarani, nee ghadeelo gaddi molustundani galametti heccharinchina dhikkara swaram ailamma. ailamma maatalu nijamainaayi. dora adhikaaram povadame kakunda gadeela paalana antamaindi. dora koduku dikkuleni chaavu chachaadu. aa tarvaata dora kuudaa chachaadu.
"kaanaraani ailamma teguva"
ailamma udyama kaalamlo aadivaasii praantamlo komaram bheem, janagama praantamlo doddi komarayya lanti vaalla veerochita poraataalato prabhutvaalu marai. paalakulu maaraaru kaani prajala jeevana sthitigatulemi merugupadakapogaa marinta baanisatvamloki nettabadutunnaayi. saayudha poraatamtho graamaalu vidichi vellina doralu, desh mukh lu polisu action tarvaata congress paalanatho mallee graamaalaku vachi pettanam chelaayinchi dopidi, anachiveta konasaaginchaaru. vrutti kulaala vaaru vruttulu kolpoi avamaanamtho, prajaaswaamika baanisatvamlo aakalitho, aatmahatyalatho, anaarogyamtho maranistunnaru. naksalaitlugaa maari tirugubaatu chestunnaru. chaakiri kulaala jeevitaala samskrutini samskarinchaalane aalochana paalakulaku lekapovadam vallane netiki utpatti, chaakiri kulaalu adhogatilo jeevistunnaaru. kindi kulaalanu, utpatti kulaalanu prajaaswaamya vyavasthalo rajakeeya nirmaanamlo bhaagasthulanu cheyalsina paalakulu vaarini otu bankuga matrame vaadukuntunnaaru. maarutunna parinaamaallo aayaa kulaalaku swatantram, swechha, swechhagaa matladadam, rajakeeyaallo palgone saamaajika swechha kalpinchabadaali. saangheeka, aardhika bhaavaalanu maarpu chesi saamaajika muulaalanu samskarinchakapovadamto aardhika araachakatvam perigipotundi. paalakulu oodaragodutunna bangaaru telamgaana bhramallo bratikinantakaalam prajallo marinta baanisatvam perugutundi tappa tirugubaatu cheyaleru. paalanalo bagaswamyamavudamane bhavana kindi, chaakiri, utpatti kulaalaku raledu. saangheeka samaanatvamto samajam punahnirmanam jaragali. paedarikamtho enno taraalugaa avasthalu padutunna prajalu bhramallonundi, paalakula pralobhaala nundi bayatapadi swechh jeevanaaniki baatalu veyali. barrelu, gorrelu, isthiry pettelu, chepalu ichi 17 kulaalanu bi.si jaabitaalo cherchutuu paalakulu vettini aaduneekaristunte prajalu adhe bhramalo, baanisatvamlo batikite vimukti saadhyam kaadu. bhramallo batike samajam jeevitaanni anubhavinchaledu.
evaro vastaarani, edho chestaarani eduru chuse banisa bhavananu, gulangirini veedi ailamma sphuurtigaa elikalam kakunda palakuluga kaavaalsina avasaramundi. sampada srushtistunna vaallu, utpatti chestunna vaallu rajyamelali appude prajala naipunhyata, upaadhi, saamaajika utpattiki thodpaatu labhinchi samasamajam erpadutundi. aanaati samaajamlo bhoomi pradaana jeevanaadaaram kaavadamtho bhoo poraataalu jarigai. pachima bengal loo bhoomi kosam jarigina poratame nedu desha vyaapta naksalaitla udyamangaa konasaagutundi. bhoomi kosam, bhukti kosam, vimuktikosam aanaadu jarigina poraataanni sphuurtigaa teesukuni nedu vidya kosam, vaidyam kosam, upaadhi, udyogaala kosam poratam cheyali. bi.si janaganana, anni samsthallo bi.si laku 27 saatam reservationlu amalu, nyaaya vyavasthalo, private rangamlo obisi laku reservationlu, prabhutva rangaanni kapadukovadam kosam, obisi reservationlaku nashtam kaligistunna crimilayer vidhaanaanni ettiveyadam kosam, saamaajika reservationlalo 50 saatam sealing vidhaanaanni etti veyadam kosam udyaminchaalsina avasaraanni bahujana prajalu gurtinchaali.
aanaadu paalakula dopidi pratyakshamgaa undedi. prapancheekarana, praiveteekaranato dopidi vyavastheekrutamaina neti tarunamlo paalakula dopideeni pasigatti noothana udyamaalu cheyalsina avasaramundi. pradaanamgaa pralobha rajakeeyala patla prajalanu chaitanyam cheyali. paalitulugaa unnantakaalam dopidi peedanala nundi vimukti saadhyam kaadane vaastavaanni prajalaku bodhinchaali. adukkunte hakkulu ravani baanisatvam podani, banisalara lendira ee banisa batukulu vaddura antuu otu chaitanyam kalpinchi buddhijeevulu adhikaaram chepattalane chaitanyaanni kalpinchi peedita vargala prajalanu palakuluga marche udyamam cheyali. aanaadu nijaamnu dinchina ailamma lanti vaalla porata spuurtitoe telugu rashtralalo maroju veeranna lanti naayakulu udbavinchi "andukora gutupanduko ee dongala tarimetanduku" ani aanaadu paadi udyaminchina teeruku konasaagimpugaa nedu anduko otanduko ee dorala dinchetanduku antuu prajalanu chaitanyam chesi kendra rashtra prabhutvaallo konasaagutunna dopidi paalanaku swasti palike udyamaalaku prajalanu siddham cheyali.
varangal jilla palakurti niyojakavargam rayaparti mandalam kishtapuram graamam oruganti mallamma saayilu dampatulaku 1919 loo saddula batukamma naadu janminchi1985 september 10 na tudishwasa vadilina ailamma mahila lokanike kakunda neti taram udyamaalaku sphurthy, dhairyaaniki prateeka, saayudha poraatamlo veguchukka, neti taram udyama saktulu ailammanu sphuurtigaa teesukuni dopidi paalanapai poru cheyadame ailammaku nijamaina nivaali.