అమ్మ | SOPATHI SUNDAY SPECIAL | www.NavaTelangana.com
Sat 02 Nov 23:19:15.960153 2019
మాక్సీమ్‌ గోర్కీ 'అమ్మ'ని చదివిన వారు ఎవరయినా ఒకసారి తమ అమ్మకు ఆ నవల చదివి వినిపించాలనుకుంటారు. అంతటి ప్రభావవంతమైన నవల 'అమ్మ'. దానిని మొట్టమొదటి సారి తెలుగులోకి అనువాదం చేసిన వారు క్రొవ్విడి లింగరాజు (03 నవంబర్‌ 1904-03 జనవరి 1986). వారి జయంతి ఇవాళ. గోర్కీ రష్యన్‌ భాషలో రచించిన అమ్మ నవల మొదట ఇంగ్లీషులోకి అనువాదమై 1906లో వెలువడింది. ఆ తర్వాతనే 1907లో రష్యన్‌ భాషలో పుస్తకంగా వచ్చింది. వివిధ భాషల్లోకి అనువాదమై ప్రతి తరం పాఠకుల్ని ఉత్తేజితుల్ని చేసే ఈ నవలని క్రొవ్విడి లింగరాజు ఎంతో ఇష్టంగా, ప్రేమగా, శ్రద్ధగా అనువాదం చేశారు. 'మదర్‌' పేరుతో ఉన్న ఈ నవలను 'అమ్మ' శీర్షికన అనువాదం చేసిన ఆయనకు సోవియట్‌ ల్యాండ్‌ నెహ్రూ అవార్డు లభించింది. ఈ పురస్కారాన్ని పొందిన తొలి తెలుగు రచయిత క్రొవ్విడి లింగరాజు.
తెలుగు నాట లింగరాజు అనువాదం చేసిన 'అమ్మ' నవల నేటికీ అనేకమందికి స్ఫూర్తిగా ఉంది. గోర్కీ 'అమ్మ' గొప్పతనాన్ని పరిచయం చేసి, తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయారు. ఒక అనువాదం ద్వారా విఖ్యాతి చెందిన సృజనశీలురలో లింగరాజు ప్రముఖులు. తెలుగు నాట ఎంతోమంది 'అమ్మ' నవల చదివి కమ్యూనిస్టులయ్యారు. పీడనకు లోనయ్యే వారి పట్ల నిలబడాలన్న ఆకాంక్షని, పట్టుదలని, ప్రేరణని అందించడంలో 'అమ్మ' నవల పాత్ర అమేయమైంది. అందుకే ఈతరం యువతీయువకులకు అమ్మ నవలని బహుమతిగా అందించండి. ప్రతి ఒక్కరి చేత చదివించండి. 'అమ్మ' గొప్పతనం తెలుసుకోడం ద్వారా మానవీయ ప్రవర్తనని అలవరుచుకుంటారు. హృదయ సంస్కారంతో వ్యవహరించడం తెలుస్తుంది.
పోరాటస్ఫూర్తిని ప్రోది చేయడమే కాదు, మనుషుల మధ్య మనిషిగా బతకడంలోని ఉదాత్తతని చెప్పే నవల ఇది. పుస్తకరూపంలో వచ్చి 110 సంవత్సరాలు దాటినా దాని ప్రాశస్త్యం చెక్కుచెదరలేదు. ఈ నవలను ఎనభయి సంవత్సరాల కిందటనే బెర్టోల్‌ బ్రెక్ట్‌ నాటకంగా మలిచారు. ఈ నవల ఆధారంగా నాటకాలు రూపొందాయి. సినిమాలు వచ్చాయి.
అమ్మ నవల గొప్పదనం రచనా సంవిధానంలోనూ, పాత్రల్ని రూపు గట్టించడంలోనూ ఉంది. అలాగే పాత్రల చైతన్యస్థాయి క్రమానుగతంగా పురివిప్పిన వైనాన్ని చిత్రించడంలో ఉంది. నవలలో పావెల్‌ ప్రధాన పాత్ర అయినప్పటికీ, అతని తల్లి ముఖ్యభూమికని పోషిస్తుంది. అందువల్లనే ఈ నవలకు 'అమ్మ' అన్న శీర్షిక పెట్టడం సముచితంగా ఉంది. విప్లవాల గురించి, పోరాటాల గురించి నవలలు, కథలు రాసే వారు నేర్చుకోవాల్సిన అంశాలు ఈ నవలలో అనేకం ఉన్నాయి. కవులు, రచయితలు ఈ నవలని ఒక పాఠ్యాంశంగా అధ్యయనం చేయాలి. తొలుదొలుత ఏ రాజకీయ చైతన్యం లేని పావెల్‌ తల్లి విప్లవ పోరాటంలో సంలీనమై ముందుకు సాగడం ఆకస్మికంగా జరగలేదు. ఆమె చైతన్యం పతాకస్థాయికి చేరుకోడానికి అవసరమైన సన్నివేశాలు, సంఘటనలు, వాటి మధ్యన సమన్వయంతో ఈ నవల పరిపూర్ణతని సాధించుకుంది. తద్వారా దశాబ్దాలు గడిచినా తరం నుంచి తరం ఈ నవలనించి స్ఫూర్తి పొందుతున్నది. కనుకనే ఈ నవలని తెలుగులోకి అనువాదం చేసిన క్రొవ్విడి లింగరాజును స్మరించుకోవాలి.
amma | SOPATHI SUNDAY SPECIAL | www.NavaTelangana.com
Sat 02 Nov 23:19:15.960153 2019
maxime gorki 'amma'ni chadivina vaaru evarayina okasari tama ammaku aa navala chadivi vinipinchaalanukuntaaru. antati prabhaavavantamaina navala 'amma'. daanini mottamodati saari teluguloki anuvaadam chesina vaaru krovvidy lingaraju (03 navambare 1904-03 janavari 1986). vaari jayanti ivaala. gorki rashyan bhashalo rachinchina amma navala modata ingleeshuloki anuvaadamai 1906loo veluvadindi. aa tarvatane 1907loo rashyan bhashalo pustakamgaa vachindi. vividha bhashalloki anuvaadamai prati taram paatakulni uttejitulni chese ee navalani krovvidy lingaraju entho ishtamgaa, premagaa, shraddhagaa anuvaadam chesaru. 'madarn' paerutho unna ee navalanu 'amma' sheershikana anuvaadam chesina aayanaku soviyate lande nehroo avaardu labhinchindi. ee puraskaaraanni pondina toli telugu rachayita krovvidy lingaraju.
telugu naata lingaraju anuvaadam chesina 'amma' navala netiki anekamandiki sphuurtigaa undi. gorki 'amma' goppatanaanni parichayam chesi, telugu saahitya charitralo chirasthaayigaa nilichipoyaaru. oka anuvaadam dwara vikhyaati chendina srujanaseeluralo lingaraju pramukhulu. telugu naata entomandi 'amma' navala chadivi kamyuunistulayyaru. peedanaku lonayye vaari patla nilabadaalanna aakaankshani, pattudalani, preranani andinchadamlo 'amma' navala paatra ameyamaindi. anduke eetaram yuvateeyuvakulaku amma navalani bahumatigaa andinchandi. prati okkari chetha chadivinchandi. 'amma' goppatanam telusukodam dwara manaveeya pravartanani alavaruchukuntaaru. hrudaya samskaaramtho vyavaharinchadam telustundi.
poraatasphoortini prodi cheyadame kaadu, manushula madhya manishigaa batakadamloni udaattatani cheppe navala idhi. pustakaroopamlo vachi 110 samvatsaraalu datina daani praasastyam chekkuchedaraledu. ee navalanu enabhayi samvatsaraala kindatane bertolle breakte naatakamgaa malichaaru. ee navala aadhaaramgaa naatakaalu roopondaayi. cinimaalu vachayi.
amma navala goppadanam rachana samvidhaanamloonuu, paatralni roopu gattinchadamloonuu undi. alaage paatrala chaitanyasthaayi kramaanugatamgaa purivippina vainaanni chitrinchadamlo undi. navalalo pavele pradhaana paatra ayinappatiki, athani talli mukhyabhoomikani pooshistundi. anduvallane ee navalaku 'amma' anna sheershika pettadam samuchitamgaa undi. viplavaala gurinchi, poraataala gurinchi navalalu, kathalu rase vaaru nerchukovalsina amsaalu ee navalalo anekam unnaayi. kavulu, rachayitalu ee navalani oka paatyaamsamgaa adhyayanam cheyali. toludoluta e rajakeeya chaitanyam laeni pavele talli viplava poraatamlo samleenamai munduku saagadam aakasmikamgaa jaragaledu. aame chaitanyam pataakasthaayiki cherukodaniki avasaramaina sannivesaalu, sanghatanalu, vaati madhyana samanvayamtho ee navala paripuurnatani saadhinchukundi. tadwara dasaabdaalu gadichina taram nunchi taram ee navalaninchi sphurthy pondutunnadi. kanukane ee navalani teluguloki anuvaadam chesina krovvidy lingarajunu smarinchukovali.