వచ్చిన ఆదాయంతో... నేటి అవసరాలను తీర్చుకుంటూనే భవిష్యత్తు వ్యయాలను అంచనా వేసుకోవాలి.. దేశ బడ్జెట్‌ అయినా.. మన ఇంటి బడ్జెట్‌ అయినా సూత్రం ఇదే. ఫిబ్రవరి 1న కేంద్ర బడ్జెట్‌ రాబోతోంది. దీని ప్రభావం మనపై ప్రత్యక్షంగానో.. పరోక్షంగానో ఉంటుందన్నది వాస్తవం. ఈ సమయంలో కుటుంబానికీ ఒక లెక్కల పద్దు రాసుకోవడం ఎంతో అవసరం. ముఖ్యంగా కరోనా తర్వాత ఆదాయాల్లో అనిశ్చితి ఏర్పడింది. కాబట్టి, ఇంటి బడ్జెట్‌ అవసరం మరింత పెరిగింది. మరి దీనికోసం ఏం చేయాలో తెలుసుకుందామా!
వచ్చిన ఆదాయం... అయ్యే ఖర్చులు.. నేటి అవసరాలను తీర్చుకుంటూనే.. భవిష్యత్తు ఖర్చులను అంచనా వేసుకునేలా బడ్జెట్‌ రూపకల్పన జరగాలి. ఇప్పుడు ఎంత ఖర్చు చేస్తున్నామనే దానికి కచ్చితమైన లెక్కలుండాలి. కేంద్ర బడ్జెట్‌ ప్రభావం ప్రతి పౌరుడిపై ప్రత్యక్షంగానో.. పరోక్షంగానో ఉంటుంది. దీర్ఘకాలంలో అభివృద్ధికి ఇదే కీలకం. మన ఇంటికీ ఇదే సూత్రం వర్తిస్తుంది. సొంతిల్లు సమకూర్చుకోవడం, పిల్లల ఉన్నత చదువులు, వారి వివాహాలు.. పదవీ విరమణ ప్రణాళికలు.. ఇలా దీర్ఘకాలిక లక్ష్యాలు లేదా కారు కొనడం.. విదేశీ విహార యాత్రల్లాంటివి స్వల్పకాలిక లక్ష్యాలు.. వీటన్నింటినీ నెరవేర్చుకోవడానికి మన దగ్గరున్న ఆర్థిక వనరులను ఎంత సమర్థంగా వినియోగించుకోవాలో.. తెలుసుకోవడానికి ఉపయోగపడేదే మీ ఇంటి బడ్జెట్‌..
కుటుంబ పద్దు తయారు చేసే ముందు.. మీ ఆర్థిక లక్ష్యాలేమిటి అన్నది స్పష్టంగా తెలుసుకోండి. వాటిని వివరంగా ఒక చోట రాయండి. స్వల్పకాలికం, మధ్యకాలిక, దీర్ఘకాలిక లక్ష్యాలను విడివిడిగా పేర్కొనండి. ఇంట్లోకి కావాల్సిన వస్తువులు కొనడం స్వల్పకాలిక లక్ష్యం అయితే.. కారులాంటివి మధ్యకాలికం అవుతాయి. పదవీ విరమణ ప్రణాళికలు.. పిల్లల చదువులు, వివాహంలాంటివి దీర్ఘకాలిక లక్ష్యాలుగా ఉంటాయి. ఒకసారి వీటిపై స్పష్టత వస్తేనే మీరు ఏం చేయాలన్న విషయం అర్థం అవుతుంది. చాలామందికి ఆర్థిక ఇబ్బందులు రావడానికి ప్రధాన కారణం.. సంపాదించిన డబ్బును ఎలా సర్దుబాటు చేయాలన్నది తెలియకపోవడమే. లక్ష్యం సూటిగా ఉంటే.. దానికి ప్రణాళిక వేయడమూ సులభమే. నెలకు కొంత మొత్తాన్ని తీసి పొదుపు చేస్తే చాలు.. అదే పొదుపు చేయడం అనుకుంటారు. కానీ, వాస్తవంలో ఇది పొరపాటు.. మీరు ఎంత పక్కన పెడుతున్నారు.. అని కాకుండా.. మీ లక్ష్యం వాస్తవంలోకి రావడానికి ఎంత దాయాలి అనేది చూసుకోవాలి. అందుకే, అనుకున్న లక్ష్యాలు వాస్తవంలో సాధించేలా ఉండాలి.
ఎప్పుడు ఏ అవసరం వస్తుందో చెప్పడం కష్టం. అందుకే, ప్రతి ఒక్కరి దగ్గరా కొంత అత్యవసర నిధి తప్పనిసరి. మీ కుటుంబ బడ్జెట్‌లో దీనికి అధిక ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి. కనీసం 6 నెలల ఖర్చులకు సరిపడా మొత్తాన్ని ఈ నిధికి కేటాయించాలి.
ముందుచూపుతో..
ఆదాయం, ఖర్చుల వివరాలు రాసుకోవడం ఇప్పటి కోసం కాదు.. మన ఆర్థిక భవిష్యత్తుకు ఇదొక మార్గదర్శిలాగా ఉండాలి. బడ్జెట్‌ ప్రకారం వెళ్తున్నామా? లేదా? ఎప్పటికప్పుడు సమీక్షించుకోవాలి. మొదటి నెలలోనే ఏదైనా తేడా ఉంటే.. తెలిసిపోతుంది. అప్పుడు మీరు చూడాల్సిన అంశాలు కొన్ని ఉంటాయి..
* నా ఆదాయాన్ని సరిగ్గానే లెక్కవేసుకున్నానా?
* ఖర్చుల వివరాలు సరిపోతున్నాయా?
* కుటుంబ సభ్యుల ఖర్చుల వివరాలన్నీ లెక్కలోకి వస్తున్నాయా?
* ఆదాయం-వ్యయాల మధ్య తేడా ఎంత ఉంది?
* నిపుణుల సలహా అవసరం అవుతుందా? లాంటి సందేహాలకు సమాధానం తెలుసుకోవాలి.. అప్పుడే మీరు భవిష్యత్తులో ఇబ్బంది పడకుండా.. అనుకున్న లక్ష్యాన్ని చేరుకోగలరు..
ఆచరించాల్సిందే..
చాలామందికి డబ్బు లెక్కలు పెద్దగా నచ్చవు. ఆచితూచి ఖర్చు చేయడం.. చేసిన వ్యయానికి లెక్క రాయడంలాంటివీ ఇష్టముండవు. ఒకసారి కుటుంబం అంతా కలిసి బడ్జెట్‌ వేసుకున్నాక.. ఇలాంటి వాటికి చోటివ్వకూడదు. కచ్చితంగా ఉండాల్సిందే. ఆచరణ సాధ్యం కాని అంశాలను బడ్జెట్‌లో చేర్చకుండా చూసుకోండి. ఆదాయం కంటే ఖర్చులు ఎక్కువగా ఉంటే.. అప్పులు చేయక తప్పదు. అప్పులు ఉంటే ఆర్థికంగా మనం సాధించాల్సిన లక్ష్యాలు దూరం అవుతుంటాయని మర్చిపోవద్దు. ఆదాయం తగ్గినా.. ఖర్చులు పెరిగినా.. దానికి తగ్గట్టుగా సర్దుబాట్లు ఉండాలి. మీ దగ్గర మిగులు మొత్తం పెరిగితే.. దాన్ని పొదుపు వైపు మళ్లించాలి.
* కొంతమందికి స్థిరమైన ఆదాయం ఉండదు. ఇలాంటివారు బడ్జెట్‌ రూపకల్పనలో మరింత అప్రమత్తంగా ఉండాలి. ఒక ప్రత్యేక ఖాతాను ప్రారంభించి అందులో వచ్చిన ఆదాయాలన్నింటినీ జమ చేయాలి. ప్రతి ఖర్చు ఆ ఖాతా నుంచి వెళ్లే ఏర్పాటు చేయాలి. స్వయం ఉపాధి పొందుతున్న వారు.. వ్యాపార ఖాతా, వ్యక్తిగత ఖాతాలను ప్రత్యేకంగా నిర్వహించాలి.
అవసరాలు.. కోరికలు..
ప్రతి ఖర్చు రెండు రకాలు.. ఒకటి అవసరం.. మరోటి కోరిక. కొన్నిసార్లు ఖర్చు పెట్టిన తర్వాతే అది మనకు అనవసరం అని తెలుస్తుంది. ఇలాంటి వాటిపట్ల జాగ్రత్తగా ఉండాలి. ఉల్లాసంగా ఉన్నప్పుడు ఆ ఆనందాన్ని మరింత రెట్టింపు చేసుకోవడం కోసం ఖర్చు చేస్తుంటాం.. బాధలో ఉన్నప్పుడు దాని నుంచి బయటపడేందుకు డబ్బు వెచ్చిస్తాం.. ఇలా మన మానసిక పరిస్థితీ కొన్నిసార్లు మన ఖర్చులను నియంత్రిస్తాయి. మనం వేసుకునే బడ్జెట్‌లో ఏవి అవసరాలు.. ఏవి కోరికలు అనే తేడా ఉండాలి. కోరికల కోసం ఎంత ఖర్చు చేయాలనే దానికీ కొంత బడ్జెట్‌ కేటాయించాలి. కానీ, ఇది అవసరాలను మించిపోకూడదు.
ప్రతి రూపాయికీ లెక్క...
మీరు లక్ష్యాలను నిర్ణయించుకున్న తర్వాత చేయాల్సిన పని... మీకు వచ్చే ప్రతి రూపాయినీ లెక్కించడం. ఆదాయం ఎలా వస్తోంది.. ఖర్చులకు కోసం ఎలా వెళ్తోంది అనేది కచ్చితంగా తెలుసుకోవాలి. మీకు వచ్చే జీతం, ఇతర ఆదాయాలు.. అద్దెలు.. వడ్డీలు.. పెట్టుబడులపై ప్రతిఫలం.. ఇలా అన్ని ఆదాయాలనూ కలపండి. ఏడాదికి ఎంత మొత్తం రావచ్చనేది అంచనా వేయండి. ఆ తర్వాత చేయాల్సింది నెలవారీగా ఎంత ఖర్చు అవుతుంది? ఇందులో ప్రతి మూడు నెలలకు, ఆరు నెలలకు, ఏడాదికోసారి వచ్చే ఖర్చులూ చూసుకోండి. ఇవన్నీ పిల్లల ఫీజులు, బీమా పాలసీల ప్రీమియాల్లాంటివి ఉంటాయి. వీటినీ నెలకు ఇంతఅని విడగొట్టి, అందుకు తగినట్లుగా కేటాయింపులు చేయాలి.
* కుటుంబ సభ్యులు చేసే ప్రతి ఖర్చునూ లెక్క రాయాలి. వాటిని ప్రతి రెండు మూడు నెలలకోసారి సమీక్షించుకోవాలి. ఆర్థిక ప్రణాళికలో ఖర్చులను నియంత్రించడమే కీలకం అనే విషయాన్ని విస్మరించొద్దు.
అందరి ఆమోదం తర్వాతే..
డబ్బుకు సంబంధించి మీరు తీసుకునే ప్రతి నిర్ణయం కుటుంబ సభ్యులందరినీ ప్రభావితం చేస్తుంది. దేశ బడ్జెట్‌ను ఆమోదించాలంటే.. పార్లమెంటులో ముందు దానిపై విస్తృత చర్చ జరుగుతుంది. మెజార్టీ సభ్యులు దాన్ని ఆమోదించాలి. ఇదే సూత్రం ఇంటిలోనూ వర్తిస్తుంది. మీరు వేసిన బడ్జెట్‌ గురించి అందరికీ వివరించండి. మార్పులు చేర్పులు అవసరమైతే చేయండి. దీనివల్ల కుటుంబ సభ్యులందరికీ ఒక స్పష్టమైన అవగాహన వస్తుంది. పరిస్థితులకు అనుగుణంగా సర్దుబాట్లూ ఉంటాయని చెప్పండి. ఇలా చేసినప్పుడే.. కుటుంబ సభ్యుల సహకారంతో ఆర్థిక విజయం సొంతం చేసుకోవచ్చు.
vachina aadaayamto... neti avasaraalanu teerchukuntune bhavishyattu vyayaalanu anchana vesukovali.. desha budgetse aina.. mana inti budgetse aina suutram ide. fibravari 1na kendra budgetse rabotondi. deeni prabhaavam manapai pratyakshamgaano.. parokshamgaano untundannadi vaastavam. ee samayamlo kutumbaanikii oka lekkala paddu rasukovadam entho avasaram. mukhyamgaa karona tarvaata aadaayaallo anischiti erpadindi. kabatti, inti budgetse avasaram marinta perigindi. mari deenikosam yem cheyalo telusukundama!
vachina aadaayam... ayye kharchulu.. neti avasaraalanu teerchukuntune.. bhavishyattu kharchulanu anchana vesukunela budgetse roopakalpana jaragali. ippudu entha kharchu chestunnamane daaniki kachitamaina lekkalundaali. kendra budgetse prabhaavam prati pourudipai pratyakshamgaano.. parokshamgaano untundi. deerghakaalamlo abhivruddhiki ide keelakam. mana intiki ide suutram vartistundi. sontillu samakurchukovadam, pillala unnata chaduvulu, vaari vivaahaalu.. padavee viramana pranaalikalu.. ilaa deerghakaalika lakshyaalu leda kaaru konadam.. videshee vihara yaatrallaantivi swalpakaalika lakshyaalu.. veetannintinii neraverchukovadaaniki mana daggarunna aardhika vanarulanu entha samarthamgaa viniyoginchukovalo.. telusukovadaaniki upayogapadede mee inti budgetse..
kutumba paddu tayaaru chese mundu.. mee aardhika lakshyalemiti annadi spashtamgaa telusukondi. vaatini vivaramgaa oka chota rayandi. swalpakaalikam, madhyakaalika, deerghakaalika lakshyaalanu vidividigaa perkonandi. intloki kaavaalsina vastuvulu konadam swalpakaalika lakshyam ayithe.. kaarulaantivi madhyakaalikam avtayi. padavee viramana pranaalikalu.. pillala chaduvulu, vivaahamlaantivi deerghakaalika lakshyaalugaa untaayi. okasari veetipai spashtata vastene meeru yem cheyalanna vishayam artham avutundi. chaalaamandiki aardhika ibbandulu raavadaaniki pradhaana kaaranam.. sampaadinchina dabbunu ela sardubaatu cheyalannadi teliyakapovadame. lakshyam suutigaa unte.. daaniki pranaalika veyadamuu sulabhame. nelaku kontha mottaanni teesi podupu cheste chaalu.. adhe podupu cheyadam anukuntaaru. cony, vaastavamlo idhi porapaatu.. meeru entha pakkana pedutunnaaru.. ani kakunda.. mee lakshyam vaastavamloki raavadaaniki entha daayaali anedi chusukovali. anduke, anukunna lakshyaalu vaastavamlo saadhinchelaa undaali.
eppudu e avasaram vastundo cheppadam kashtam. anduke, prati okkari daggara kontha atyavasara nidhi tappanisari. mee kutumba budgetlo deeniki adhika praadhaanyam ivvali. kaneesam 6 nelala kharchulaku saripada mottaanni ee nidhiki ketayinchali.
munduchuuputoe..
aadaayam, kharchula vivaraalu rasukovadam ippati kosam kaadu.. mana aardhika bhavishyattuku idoka maargadarsilaagaa undaali. budgetse prakaaram veltunnama? leda? eppatikappudu sameekshinchukovali. modati nelalone edaina teda unte.. telisipotundi. appudu meeru chuudaalsina amsaalu konni untaayi..
* naa aadaayaanni sariggaane lekkavesukunnana?
* kharchula vivaraalu saripotunnaya?
* kutumba sabhyula kharchula vivaraalannii lekkaloki vastunnaya?
* aadaayam-vyayaala madhya teda entha undi?
* nipunula salaha avasaram avutundaa? lanti sandehaalaku samadhanam telusukovali.. appude meeru bhavishyattulo ibbandi padakunda.. anukunna lakshyaanni cherukogalaru..
aacharinchaalsinde..
chaalaamandiki dabbu lekkalu peddagaa nachavu. aachituchi kharchu cheyadam.. chesina vyayaaniki lekka rayadamlantivi ishtamundavu. okasari kutumbam antaa kalisi budgetse vesukunnaka.. ilanti vaatiki chotivvakudadu. kachitamgaa undalsinde. aacharana saadhyam kaani amsaalanu budgetlo cherchakunda chusukondi. aadaayam kante kharchulu ekkuvagaa unte.. appulu cheyaka tappadu. appulu unte aardhikamgaa manam saadhinchaalsina lakshyaalu dooram avutuntaayani marchipovaddu. aadaayam taggina.. kharchulu perigina.. daaniki taggattugaa sardubaatlu undaali. mee daggara migulu mottam perigithe.. daanni podupu vaipu mallinchaali.
* kontamandiki sthiramaina aadaayam undadu. ilantivaru budgetse roopakalpanalo marinta apramattamgaa undaali. oka pratyeka khaataanu praarambhinchi andulo vachina aadaayaalannintinii jama cheyali. prati kharchu aa khata nunchi velle erpaatu cheyali. swayam upaadhi pondutunna vaaru.. vyapara khata, vyaktigata khaataalanu pratyekamgaa nirvahinchaali.
avasaraalu.. korikalu..
prati kharchu rendu rakalu.. okati avasaram.. maroti korika. konnisaarlu kharchu pettina tarvate adhi manaku anavasaram ani telustundi. ilanti vaatipatla jaagrattagaa undaali. ullaasamgaa unnappudu aa aanandaanni marinta rettimpu chesukovadam kosam kharchu chestuntam.. baadhalo unnappudu daani nunchi bayatapadenduku dabbu vecchistaam.. ilaa mana maanasika paristhitii konnisaarlu mana kharchulanu niyantristaayi. manam vesukune budgetlo evi avasaraalu.. evi korikalu ane teda undaali. korikala kosam entha kharchu cheyalane daanikee kontha budgetse ketayinchali. cony, idhi avasaraalanu minchipokudadu.
prati roopaayiki lekka...
meeru lakshyaalanu nirnayinchukunna tarvaata cheyalsina pani... meeku vache prati roopoiny lekkinchadam. aadaayam ela vastondi.. kharchulaku kosam ela veltondi anedi kachitamgaa telusukovali. meeku vache jeetam, itara aadaayaalu.. addelu.. vaddeelu.. pettubadulapai pratiphalam.. ilaa anni aadaayaalanuu kalapandi. edaadiki entha mottam ravachanedi anchana veyandi. aa tarvaata cheyalsindi nelavaareegaa entha kharchu avutundi? indulo prati moodu nelalaku, aaru nelalaku, edaadikosari vache kharchulu chusukondi. ivannee pillala feejulu, beema paalaseela preemiyaallaantivi untaayi. veetinee nelaku intaani vidagotti, anduku taginatlugaa ketayimpulu cheyali.
* kutumba sabhyulu chese prati kharchunu lekka rayali. vaatini prati rendu moodu nelalakosari sameekshinchukovali. aardhika pranaalikalo kharchulanu niyantrinchadame keelakam ane vishayaanni vismarinchoddu.
andari aamodam tarvate..
dabbuku sambandhinchi meeru teesukune prati nirnayam kutumba sabhyulandarinii prabhaavitam chestundi. desha badjetynu aamodinchaalante.. paarlamentulo mundu daanipai vistruta charcha jarugutundi. mejarty sabhyulu daanni aamodinchaali. ide suutram intiloonuu vartistundi. meeru vesina budgetse gurinchi andarikee vivarinchandi. maarpulu cherpulu avasaramaite cheyandi. deenivalla kutumba sabhyulandarikii oka spashtamaina avagaahana vastundi. paristhitulaku anugunamgaa sardubaatluu untaayani cheppandi. ilaa chesinappude.. kutumba sabhyula sahakaaramtho aardhika vijayam sontam chesukovachhu.