బ్రిటన్ రాణి విక్టోరియా - వికీపీడియా
విక్టోరియా (అలెగ్జాండ్రినా విక్టోరియా; మే 24, 1819 - జనవరి 22, 1901) యునైటెడ్‌ కింగ్‌డమ్‌ ఆఫ్‌ గ్రేట్‌ బ్రిటన్‌ మరియు ఐర్లాండ్‌కు క్వీన్‌ రీజెంట్గా 1837, జూన్‌ 20 నుంచి,‌ మరియు 1876, మే 1 నుంచి భారత దేశంలోని బ్రిటిష్‌ రాజ్యానికి తొలి రాణిగా మరణించే వరకు కొనసాగారు. ఇతర బ్రిటీష్‌ రాజుల కంటేను, అదే విధంగా చరిత్రలోని ఇతర రాణుల కన్నా గరిష్ఠంగా ఆమె 63 సంవత్సరాల 7 నెలల పాటు పరిపాలించారు. ఆమె పాలనాకాలాన్ని విక్టోరియా కాలం (విక్టోరియన్‌ ఎరా) అంటారు. ఈ కాలంలో బ్రిటీష్‌ సామ్రాజ్యంలో పారిశ్రామిక, సాంస్కృతిక, రాజకీయ, శాస్త్ర, సైనిక రంగాలు అభివృద్ధి సాధించాయి.
విక్టోరియా జర్మనీ సంతతకి చెందినది; ఆమె జార్జ్3 నాలుగో కుమారుడు ప్రిన్స్ ఎడ్వర్డ్, డ్యూక్‌ ఆఫ్‌కెంట్‌, స్ట్రాధీర్న్ల కుమార్తె. ఆమె జన్మించిన ఏడాదికే డ్యూక్‌ ఆఫ్‌ కెంట్‌, మూడవ జార్జ్ మరణించారు. ముగ్గురు అన్నలు వారసులను కనకుండానే మరణించడంతో ఆమె తన 18వ ఏట పాలనా బాధ్యతలు పొందింది. ఆమె సింహసనం అధిష్టించే నాటికే బ్రిటన్‌ రాజ్యాంగం ఉన్న సుస్ధిర సామ్రాజ్యం. రాజు లేదా రాణికి కొన్ని స్వచ్ఛంద అధికారాలు ఉన్నాయి. వాటిని ప్రధాన మంత్రి సలహా మేరకు అమలు చేయవచ్చు; కానీ రాణికి ఎంతో కీలకమైన గుర్తింపు ఉండేది. ఆమె కాలంలో బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యం అప్రతిహాతంగా విస్తరించింది. రవి అస్తమించని సామ్రాజ్యంగా పేరుగాంచింది.
ఆమె తొమ్మిది మంది పిల్లలు మరియు 42 మంది మనువలు, మనవరాళ్ళు యూరోప్ ఖండంలోని రాజుకుటుంబాలతో వివాహం సంబంధాలు కలిగి ఉన్నారు. అందువల్లనే ఆమెను "యూరప్‌ అమ్మమ్మ" అని పిలుస్తారు.[1] ఆమె హనోవర్‌ రాజుకుటుంబానికి చెందిన చివరి రాణి; ఆమె కుమారుడు కింగ్‌ ఎడ్వర్డ్ 7 సాక్స్-కొబర్గ్ మరియు గోథా రాజ కుటుంబానికి చెందినవాడు.
1 సింహసన వారసురాలు
2 పరిపాలన తొలిరోజులు
2.1 యాక్సెషన్‌
2.3 విక్టోరియా తొలి రాజకీయాలు, హత్యాయత్నాలు :
3 ఐర్లాండ్
4 భారత్‌ రాణి
5 వైధవ్యం
6 తదుపరి సంవత్సరాలు
6.1 గోల్డెన్‌ జూబ్లీ, హత్యాయత్నం
6.2 డైమండ్‌ జూబ్లీ
6.3 మరణం, వారసత్వం
7.1 బ్రిటన్‌లో
8 చిత్రశ్రేణి (గ్యాలరీ)
8.1 ప్రపంచవ్యాప్తంగా
9 టైటిల్స్, స్టయిల్స్, కోట్‌ ఆఫ్‌ ఆర్మ్స్, సిఫర్‌
9.1 టైటిల్స్, స్టయిల్స్
9.2 సైనికుల కోట్
9.3 రాయల్‌ సిఫర్‌ (అక్షరాల అల్లిక)
10 పూర్వీకులు, వంశీయులు
10.1 పూర్వీకులు, సమీపబంధువులు
10.2 సారాంశాలు
12 గమనికలు మరియు సూచనలు
సింహసన వారసురాలు[మార్చు]
విక్టోరియా 1819 మే 24 న ఉదయం 4.15 నిమిషాలకు లండన్‌లోని కెన్సింగ్టన్‌ ప్యాలెస్‌లో జన్మించింది.[2] డ్యూక్‌ ఆఫ్‌ కెంట్‌ ప్రిన్స్‌ ఎడ్వర్డ్‌, మరియు ప్రిన్సెస్‌ విక్టోరియా ఆఫ్‌ సాక్స్‌, కొబర్గ్‌, సాల్‌ఫీల్డ్ స్టాథరిన్ యొక్క ఏకైక కుమార్తె. డ్యూక్‌ ఆఫ్‌ కెంట్‌ యునైటెడ్‌ కింగ్‌డమ్‌ ప్రస్తుత రాజు జార్జ్‌ 3 నాలుగవ కుమారుడు. విక్టోరియాకు ఆర్క్ ‌బిషప్‌ ఆఫ్‌ కాంటర్‌బరీ చార్లెస్‌ మానర్స్‌ సట్టాన్‌ 24 జూన్‌ 1819న కెన్సింగ్టన్‌ ప్యాలెస్‌లోని కపోలా గదిలో సన్నిహితుల సమక్షంలో పేరు పెట్టాడు. దీనికి ఆమె గాడ్‌పేరెంట్స్ రష్యా రాజు అలగ్జాండర్1‌ (బదులు ఆమె అంకుల్‌ డ్యూక్‌ ఆఫ్‌ యార్క్), ఆమె మామ ప్రిన్స్ రీజెంట్‌ (తర్వాత జార్జ్4, ఆమె అత్త ఉర్టమ్‌బర్గ్ రాణి చార్లోటి (బదులు ఆమె చెల్లెలు ప్రిన్సెస్‌ అగస్టా సోఫియా ఉన్నారు.) ఆమె అమ్మమ్మ డచెస్‌ ఆఫ్‌ సాక్స్ కోబర్గ్ సాల్‌ఫీల్డ్ (బదులుగా చిన్నారి రాకుమారి మేనత్త ప్రిన్సెస్‌ మేనీ, డచెస్‌ ఆఫ్‌ గ్లోసెస్టర్‌, ఎడిన్‌బర్గ్) పాల్గొన్నారు. ప్రిన్స్ రెజెంట్‌ సూచన మేరకు ఆమె తండ్రి పేరులోని అలెంగ్జాండ్రినా అని, తల్లి పేరులో ఉన్నవిక్టోరియా అనీ పేరుపెట్టారు.[3]
రాజుగారి పెద్ద కుమారులు ప్రిన్స్ రిజెంట్‌, డ్యూక్‌ ఆఫ్‌ యార్క్, డ్యూక్‌ ఆఫ్‌ క్లారెన్స్ ( తర్వాత విలియమ్‌4) ముగ్గురికీ చట్టబద్ద వారసులు లేరు. విక్టోరియా ఆమె తండ్రి, మేనమామల తర్వాత వారసత్వం అందుకునే విషయంలో అయిదవ స్థానములో ఉంది. ఆమె తాత, తండ్రి 1820లో మరణించారు. డ్యూక్‌ ఆఫ్‌ యార్క్ 1827లో మరణించాడు. 1830లో ఆమె అంకుల్‌ జార్జ్ 4 మరణించారు. తన మేనమామ విలియం4కు భావించదగ్గ వారసురాలయింది. విక్టొరియా మైనర్‌గా ఉన్నప్పుడు రాజు విలియం మరణిస్తే ఆ బాలికను రాణిని చేయడానికి వీలుకల్పించేందుకు పార్లమెంటు 1830లో రిజెంట్‌ చట్టం చేసింది. దీని ప్రకారం రాణి మైనర్‌గా ఉన్న సమయంలో విక్టోరియా తల్లి డచస్‌ ఆఫ్‌ కెంట్‌ రిజెంట్‌గా ఉంటుంది. ఆమె అధికారాలను నియంత్రించేందుకు కౌన్సిల్‌కు అధికారాలు ఉండవు.[4] రెజెంట్‌గా ఉండేందుకు డచస్‌ సామర్థ్యాన్ని కింగ్‌ విలియమ్‌ నమ్మలేదు. అందువల్ల ఆమె సమక్షంలోనే విక్టోరియాకు 18వ పుట్టినరోజు వరకూ జీవించి ఉండాలనుకుంటున్నానని, ఫలితంగా రెజెన్సీని తొలగించవీలుంటుందని ప్రకటించాడు.[1]
విక్టోరియా ఆ తర్వాత తన బాల్యాన్ని 'ఒక విషాదం' అని వర్ణించింది.[5] విక్టోరియా తల్లి రాకుమారిని సంరక్షిస్తుండేది, 'కెన్సింగ్టన్‌ విధానం'గా పేర్కొనే పద్ధతిలో ఆమెను దాదాపు ఏకాంతంలో పెంచింది. డచస్, ఆమె ప్రేమికునిగా పేర్కొనే, ఆమె ఆజ్ఞలు శిరసావహించే సర్‌ జాన్‌ కాన్రాయ్లు కఠిన నియమ నిబంధనల పరిధిలో ఆమెను పెంచారు. అనవసర వ్యక్తులు, బలహీనులగా భావించేవారిని, రాకుమారిపై ఆధారపడే వారిని కలవడాన్ని నిరాకరించారు.[6] ఇతర పిల్లలతో ఆమె కలవడానికి అనుమతించలేదు. కింగ్‌చార్లెస్‌ స్పానియల్‌, డాష్‌లు ఆమె ప్రధాన సహచారులు. రాణి అయ్యేవరకూ ఆమె రాత్రిపూట తల్లివద్ద పడుకునేది.[6] యుక్తవయసు వచ్చిన విక్టోరియా వారి నుంచి హెచ్చరికలు నిలువరించగలిగింది, కాన్రాయ్‌ని తన వ్యక్తిగత కార్యదర్శిగా చేయాలన్న వారి ప్రయత్నాలను వ్యతిరేకించింది. రాణి అయిన తర్వాత కాన్రాయ్‌ను తన నివాసప్రాంతం నుంచి తొలగించింది (కానీ అతన్ని తన తల్లి నివాసం నుంచి తొలగించలేక పోయింది) ఆమె తల్లిని కూడా ప్యాలెస్‌లో దూరంగా ఉంచి, ఆమెను కలవడానికి కూడా నిరాకరించింది.[6]
డచస్‌పై ఆమె మరుదుల భార్యలు, వారి పరసంబంధాల పిల్లలు పుకార్లు పుట్టించారు. అవి విస్తరించడంతో ప్రజలు రాజకుటుంబాన్ని చీదరించుకున్నారు; విక్టోరియా నైతికతగా ప్రతిపాదితమైన లైంగిక అక్రమత్వం గురించి చిన్నపాటి అనుమానాన్ని కూడా తోసిపుచ్చమని ఆమె తన కుమార్తెకు చెప్పింది.[6]
విక్టోరియా యొక్క సంరక్షకురాలు హానోవర్‌కి చెందిన బారోనెస్ లెజెన్‌ విక్టోరియా ప్రభావం ఉండేది, విక్టోరియా సింహాసనం అదిష్టించిన తర్వాత ఆమె విక్టోరియా గృహ బాధ్యతలు నిర్వహించడం కొనసాగించింది. విక్టోరియాకు బారెన్‌ లీజెన్‌తో సన్నిహిత సంబంధాలు రాణి ప్రిన్స్‌ విక్టోరియాను వివాహం చేసుకోవడంతో నిలిచిపోయాయి. ఇంటివ్యవహారాలు చూడగల సామర్థ్యం లీజెన్‌లో లేవని ప్రిన్స్‌ ఆల్బర్ట్‌ గుర్తించాడు, వారి తొలి సంతానం సంరక్షణ, ఆరోగ్య సంరక్షణ పరిస్థితులు అనుమానించాడు.
పరిపాలన తొలిరోజులు[మార్చు]
యాక్సెషన్‌[మార్చు]
విక్టోరియా రీసీవ్స్‌ ది న్యూస్‌ ఆఫ్‌ హర్‌ ఎస్సేసిన్‌ టు ది థ్రోన్‌ ఫ్రమ్‌ లార్డ్‌ కానింగ్‌హామ్‌ (లెఫ్ట్‌) అండ్‌ ది ఆర్క్‌ బిషప్‌ ఆఫ్‌ కాంటర్‌బరీ.
విక్టోరియాకు 1837 మే 24న 18యేళ్లు నిండాయి, మరియు రెండవ బ్రిటిష్ రిజెన్సీ తొలగించారు. 1837 జూన్‌ 20న విలియం4 తన 71వ యేట గుండెపోటుతో మరణించాడు,[7] విక్టోరియా యునైటెడ్‌ కింగ్‌డమ్‌ రాణి అయ్యింది.[8] ఆమె తన డైరీలో ఇలా రాసుకుంది, " అమ్మ లేపితే ఉదయం 6గంటలకు నిద్రలేచాను... కాంటర్‌బరీ ఆర్చ్ బిషప్‌, లార్డ్ కానిన్‌హామ్‌ నన్ను చూడ్డానికి వచ్చారని చెప్పింది. బెడ్‌ మీద నుంచి లేచి నా సిట్టంగ్‌ రూమ్‌కు ఒంటరిగా వెళ్లి (నా డ్రెసింగ్‌ గౌన్‌లో) వారిని చూసాను. ఆ ఉదయం 2 తర్వాత 12 నిమిషాలకు, "మా అంకుల్‌, రాజుగారు మరణించారని, అందువల్ల నువ్వే రాణివి అని లార్డ్ కానిన్‌హామ్‌ చెప్పారు..."[7] ఆమె పరిపాలన తొలి రోజు సిద్దం చేసిన అన్ని అధికారపత్రాలు (ప్రకటన, ప్రమాణస్వీకారం మొదలైనవి)ఆమెను అలెంగ్జాండ్రినా విక్టోరియాగా పేర్కొన్నాయి, కానీ ఆమె తన తొలి ప్రివీ కౌన్సిల్‌ సమావేశ రిజిస్టర్‌లో విక్టోరియా అనే సంతకం చేసింది; అందువల్ల తాను అలెగ్జాండ్రియా విక్టోరియాగానే పరిపాలించాలనుకున్నప్పటికీ తొలిపేరును ఆమె ఇష్టానుసారమే వదిలేసింది.[9] ఆమె సింహాసనాధిష్ట ఉత్సవం 1838 జూన్‌ 24న జరిగింది, ఆమె బకింగ్‌హామ్‌ ప్యాలెస్‌ను నివాసం చేసుకున్న తొలి రాణి అయింది.[10]
సాలిక్‌ చట్టం ప్రకారం ఏ మహిళా హానోవర్‌ పాలకులు కాలేరు; ఇది 1714నుంచి బ్రిటన్‌తో పాలుపంచుకుంటోంది. హానోవర్‌ ఆమె అంకుల్‌ డ్యూక్‌ ఆఫ్‌ కంబర్లాండ్‌, టెవియోట్‌డేల్‌ పరమైంది. ఆయనే కింగ్‌ అగస్టస్‌1 అయ్యాడు. (ఆయన జార్జ్3 యొక్క ఎనిమిది మంది సంతానంలో అయిదవ కుమారుడు). 1840లో విక్టోరియాకు తొలి సంతానం కలిగే వరకూ ఎర్నస్ట్ ఆగస్టస్‌ యునైటెడ్‌ ‌కింగ్‌డమ్‌ అధికారపగ్గాలు చేపట్టగల వారసునిగా ఉన్నాడు.[11]
క్వీన్‌ విక్టోరియా మరియు ఆమె పెద్ద కుమార్తే 1844, క్వీన్‌ విక్టోరియా ఫస్ట్‌ ఫోటోగ్రాఫ్‌ ఇది
ఆమె సింహాసనం అధిష్టించే నాటికి ప్రభుత్వం విగ్‌ పార్టీ నియంత్రణలో ఉంది. విగ్‌ ప్రధానమంత్రి లార్డ్ మెల్‌బోర్న్ రాణి అనుభవంలేని రాజకీయ జీవితంపై బలమైన ప్రభావం ఉండేది. ఆమె సలహాలకు అతనిపై ఆధారపడేది. కొందరు విక్టోరియాను "మిసెస్‌ మెల్‌బోర్న్" అని అంటూండేవారు.[12] అయితే మెల్‌బోర్న్‌ మంత్రివర్గం ఆట్టేకాలం నిలవలేదు; క్రమేపీ అది అపఖ్యాతికి గురైంది, అంతేగాక, బ్రిటీష్‌ కాలనీల నిర్వహణ, ముఖ్యంగా 1837లో తిరుగుబాటుల సమయంలో మరింత కష్టమైంది. జమైకా రాజ్యాంగాన్ని తొలగించే బిల్లును హౌస్‌ ఆఫ్‌ కామన్స్ లో రాడికల్స్, టోరీస్‌ (అప్పట్లో విక్టోరియా వీరిని అసహ్యించుకునేది) కలిసి అడ్డుకోవడంతో 1839లో లార్డ్ మెల్‌బోర్న్‌ రాజీనామా చేశాడు.[13]
విక్టోరియా ముఖ్య సలహాదారుడు ఆమె బంధువు బెల్జియం రాజు కింగ్‌ లియోపాల్డ్ 1 (ఆమె తల్లి సోదరుడు, విక్టోరియా సహజన్మురాలు‌ రాకుమారి చార్లెటి భర్త).[12]
టోరీకి చెందిన సర్‌ రాబర్ట్ పీల్‌ను కొత్త మంత్రిమండలిని ఏర్పాటుచేయమని రాణి ఆదేశించింది. కానీ ఓటమి ఎదుర్కొన్నది, దీన్నే బెడ్‌ఛాంబర్‌ క్రైసిస్‌ అంటారు. ఆ సమయంలో పోషణ విధానం (వారి పార్టీ అభిమానం ఆధారంగా రాజకుటుంబాలకు చెందిన సభ్యులను ప్రధాని నియమించాలి) ఆధారంగా రాజకుటుంబీకులను నియమించడం ఆనవాయితీ. రాణి బెడ్‌చాంబర్‌ మహిళల్లో చాలామంది విగ్‌ పార్టీకి చెందినవారి భార్యలే, వారి స్థానంలో టోరీల భార్యలను నియమించాలని పీల్‌ అనుకున్నారు. కానీ మర్యాదపూర్వ సంస్థల్లో సభ్యులుగానే కాకుండా తనకు ఎంతో సన్నిహితులుగా భావించిన వారిని తొలగించడాన్ని విక్టోరియా గట్టిగానే వ్యతిరేకించింది. రాణి ఏర్పరచిన నిబంధనల్లో తాను అధికారం కొనసాగించలేనని పీల్‌ తన కమిషన్‌ను రద్దు చేశాడు, దీంతో మెల్‌బోర్న్‌ తిరిగి అధికారంలోకి వచ్చాడు.[12]
క్వీన్‌ విక్టోరియా మరియు ప్రిన్స్‌ ఆల్బర్ట్‌, 1854
మ్యారేజ్‌ ఆఫ్‌ విక్టోరియా అండ్‌ ఆల్బర్ట్‌ బై సర్‌ జార్జ్‌ హేటర్‌.
విక్టోరియా తన భవిష్యత్‌ భర్త, సమీప బంధువు ప్రిన్స్ ఆల్బర్ట్ ఆఫ్‌ సాక్స్‌-కోబర్గ్, గోధాను మొదటసారిగా 1836లో తన 17వ ఏట కలిసింది. కొందరు రచయితలు ఆమె మొదట ఆల్బర్ట్ చాలా నిరుత్సుకతగా ఉన్నాడని గ్రహించినట్టు పేర్కొన్నారు.[14] అయితే ఆమె డైరీ ప్రకారం, మొదటినుంచి అతని స్నేహంలో ఎంతో ఆనందించింది. ఆల్బర్ట్ తో కలిసిన తర్వాత ఆమె ఇలా రాసింది "(ఆల్బర్ట్) చాలా అందగాడు, నా జుత్తు రంగులోనే అతని జుత్తూ ఉంది; అతని కళ్లు పెద్దవిగా నీలం రంగులో ఉన్నాయి. చక్కని ముక్కు, ముద్దొచ్చే పెదవులు, చక్కని పలువరస; అతని ముఖ కవళికలు భావప్రకటనలో మరింత చూడముచ్చటగా ఉంది".[15] తన మేనమామ బెల్జియం రాజు లియోపాల్డ్‌1కి రాసిన ఉత్తరంలో "ఆల్బర్ట్ రూపంలో నాకు అత్యంత ఆనందం కలిగించే బహుమతిని అందించినందుకు ఎంతో కృతజ్ఞతలు.... అతను నన్ను ఎంతో సుఖపెడతాడన్న నమ్మకం కలిగించే లక్షణాలు కలిగి ఉన్నాడు"[16] ఆల్బర్ట్ తండ్రి ఆమె తల్లి సోదరుడు ఎర్నెస్ట్ ఈ సంబంధానికి అంగీకరించాడు. అయితే కేవలం 17 ఏళ్ళ రాకుమారి విక్టోరియా ఆల్బర్ట్‌ పట్ల ఆసక్తిగా ఉన్నప్పటికీ, ఇంకా పెళ్ళికి సిద్ధపడలేదు.
విక్టోరియా 1837 జూన్‌ 20న 18 ఏళ్ళకే సింహాసనం అధిష్టించింది. రాణి ఇంకా పెళ్ళికాని యువతి అయినప్పటికీ, తన తల్లితో ఉండవలసిన అవసరం ఏర్పడలేదు. కెన్సింగ్టన్‌ విధానంతో ఆమె తన తల్లి పట్ల ఆగ్రహంతో ఉంది. బకింగ్‌హామ్‌ ప్యాలెస్ ‌లో మారుమూల అపార్ట్మెంట్ ను తన తల్లికి ఏర్పాటు చేసింది, ఆమెను కలవడానికి ఇష్టపడేది కాదు. తల్లి నుంచి విడిపోవాలంటే పెళ్ళి చేసుకోవాలని విక్టోరియాకు లార్డ్ మెల్‌బోర్న్ సూచించాడు. పెళ్ళి విషయంలో తొందరపాటును నిలువరించినప్పటికీ, ఆమె లేఖలు తన కాబోయే భర్తగా ఆల్బర్ట్ చదువు అవసరాన్ని విక్టోరియా తన లేఖల్లో పేర్కొంది.[17]
విక్టోరియా తొలిదశలో ఎంతో ప్రతిష్ఠ పొందినప్పటికీ, 1839లో కోర్టు వల్ల కొంత దెబ్బతిన్నది. అప్పట్లో ఆమె తల్లి వద్ద పనిచేస్తున్న లేడీ ఫ్లోరా హేస్టింగ్స్ కడుపులో కణితి కారణంగా 1839 జూలైలో మరణించింది. లేడీ ఫ్లోరా డాక్టర్‌ వద్ద పరీక్షలు చేయించుకోవడానికి నిరాకరించింది. విక్టోరియా తల్లి ప్రేమికునిగా చాలాకాలం ప్రచారంలో ఉన్న సర్‌జాన్‌ కాన్రాయ్‌ కు, ఫ్లారాతో అక్రమ సంబంధం ఉందని, ఆమె గర్భం దాల్చిందని పుకార్లు వ్యాపించాయి. తన బాల్యంలో ఆనందం లేకుండా చేసిన కెన్సింగ్టన్‌ విధానంలో కీలకపాత్ర వహించిన కాన్రాయ్‌ పట్ల ఆగ్రహంతో విక్టోరియా ఈ పుకార్లు నమ్మింది. లేడీ ఫ్లోరాకు ఒత్తిడిమీద పరీక్షలకు అంగీకరించగా ఆ పరీక్షలో ఆమెకు కణితి ఏర్పడిందని తేలింది. చాలా నెలలకు, ఆమె మరణించిన తర్వాత కాన్రాయ్‌, లేడీ ఫ్లారా సోదరుడు లేడీ ఫ్లారాపై రాణి దుష్ప్రచారం చేస్తోందని ఆరోపిస్తూ పత్రికా ప్రచారం చేపట్టారు.
విక్టోరియా రాణి అయిన తర్వాత 1839లో రెండో పర్యాయం ఆల్బర్ట్ ను కలిసి అతని స్నేహాన్ని అభిమానించడం కొనసాగించింది, ఆమె అతన్ని గురించి ఇలా రాసింది, "....డియర్‌ ఆల్బర్ట్‌... అతను ఎంతో సున్నితుడు, ఎంతో కరుణ గలవాడు, ఎంతో మంచివాడు, మరెంతో స్నేహ యోగ్యుడు కూడా. అంతకు మించి అతనిలో సౌమ్యత చూడగల్గుతారు"[14] ఆల్బర్ట్ విండ్సర్‌ చేరిన అయిదురోజుల తర్వాత 1839 అక్టోబర్‌ 15న వివాహానికి రాణి ప్రతిపాదించింది.[18]
రాణి, రాకుమారుడు ఆల్బర్ట్ ల వివాహం 1840 ఫిబ్రవరి 10న లండన్‌ సెంట్‌ జేమ్స్ ప్యాలెస్‌లోని చాపెల్‌ రాయల్‌లో జరిగింది. ఆల్బర్ట్‌, రాణి భర్తగా మాత్రమే కాకుండా లార్డ్ మెల్‌బోర్న్ స్థానంలో రాజకీయ సలహాదారునిగా, ఆమె రాణి జీవిత తొలినాళ్ళలో, మెల్‌బోర్న్ మరణానంతరం ఎంతో కీలకపాత్ర వహించాడు.[19] విక్టోరియా తల్లిని ప్యాలెస్‌ విడిచిపెట్టింది. విక్టోరియా ఆమెని అరుదుగా కలుస్తుండేది.
విక్టోరియా తొలి గర్భంతో ఉన్న సమయంలో ఆల్బర్ట్ తో కలిసి లండన్‌లో ఒక గుర్రపు బండిలో వెళుతుండగా ఎడ్వర్ట్ ఆక్స్ ఫోర్డ్ ఆమెపై హత్యాయత్నం చేశాడు.[8] ఆక్స్ ఫోర్డ్ రెండుసార్లు కాల్చాడు, కానీ రెండు బుల్లెట్లు గురితప్పాయి. రాజద్రోహం క్రింద విచారించి అతన్ని పిచ్చివాడిగా నిర్ధారించి వదిలేసారు.[20] రాజదంపతుల తొమ్మిదిమంది సంతానంలో, 1840 నవంబర్‌ 21న పుట్టిన మొదటి పాపకు విక్టోరియా అని పేరు పెట్టారు.[21]
కోర్ట్ డ్రెస్ లో క్వీన్‌ విక్టోరియా మరియు ప్రిన్స్ ఆల్బర్ట్
విక్టోరియా రాణిపై మరింత హత్యాయత్నాలు 1842 మే, జూలై మధ్య కాలంలో జరిగాయి. మొదటిది, 1842 మే 29న తన క్యారేజ్‌లో వెళుతుండగా సెంట్‌ జేమ్స్ పార్క్ వద్ద ఆమెపై జాన్‌ ఫ్రాన్సిస్‌ పిస్టల్‌తో కాల్చాడు,[8] కానీ వెంటనే పోలీస్‌ కానిస్టేబుల్‌ విలియం ట్రౌన్స్ అతన్ని పట్టుకున్నాడు. ఫ్రాన్సిస్‌పై రాజద్రోహం నేరం మోపారు. ఉరిశిక్షను జీవితఖైదుగా మార్చారు. ఫ్రాన్సిస్‌కు శిక్ష విధించిన మర్నాడే, జూలై 3న జాన్‌ విలియం బీన్‌ అనే కుర్రాడు రాణిపై కాల్పులు జరిపే యత్నం చేశాడు.[8] 1840లో ఆక్స్ ఫోర్డ్ ను వదిలేయడమే, ఇపుడు దాడులకు పురికొల్పుతోందని ఆల్బర్ట్ భావించాడు. అతని తుపాకీలో కేవలం కాగితాలు, పొగాకు పొడి మాత్రమే ఉన్నప్పటికీ విలియం బీన్‌కు మరణ దండన విధించారు. అయితే అలాంటి శిక్షలు మరీ దారుణమని భావించి, ప్రిన్స్ ఆల్బర్ట్ పార్లమెంటులో 1842 రాజద్రోహ చట్టం ఆమోదించడానికి మద్దతునిచ్చాడు. ఈ చట్టం క్రింద ఎవరైనా రాజు, రాణిల సమక్షంలో ఆయుధాలను రాణిని హెచ్చరించేందుకు ఉపయోగిస్తే ఏడేళ్ల కఠిన జైలు శిక్ష, కొరడా దెబ్బలు తినవలసి ఉంటుంది.[22] బీన్స్ కు ఆ విధంగా 18 నెలలు జైలు శిక్ష విధించారు. అతను కానీ, ఆ తరువాత ఎవరూ కొరడా దెబ్బలు తినలేదు.[23]
ఈ రెండు హత్యాయత్నాలు జరిగిన అదే ఎండకాలంలో విక్టోరియా మొదటిసారిగా రైలు ప్రయాణం చేసింది. స్లాఫ్‌ రైల్వే స్టేషను‌ (విండ్సర్‌ కోట సమీపంలోఉంది) నుంచి పాడింగ్టన్‌ బ్రిడ్జ్ (‌లండన్‌లో) వరకూ, గ్రేట్‌ వెస్టర్న్ రైల్వే ప్రత్యేకంగా ఏర్పాటు చేసిన క్యారేజ్‌లో 1842 జూన్‌ 13న ప్రయాణించింది. ఆమెతోపాటు ఆమె భర్త, వారితోపాటు గ్రేట్‌ వెస్టర్న్ రైల్వే లైన్‌ ఇంజనీర్‌ ఇసాంబర్డ్ కింగ్డమ్‌ బ్రూనెల్‌ ప్రయాణించారు. అప్పుడు రైలు చాలా వేగంగా వెళుతోందని,20 mph (30 km/h) పట్టాలు తప్పుతుందేమోనని భయాందోళనతో రాణి, రాజు ఇద్దరూ ఫిర్యాదు చేశారు.[8]
విక్టోరియా తొలి రాజకీయాలు, హత్యాయత్నాలు :[మార్చు]
యంగ్‌ క్వీన్‌ విక్టోరియా
కార్న్ చట్టాన్ని రద్దుచేయడంతో పీల్‌ మంత్రిమండలి సందిగ్ధంలో పడింది. అప్పట్లో కన్సర్వేటివ్స్ గా పిలువబడ్డ చాలామంది టోరీలు చట్టం రద్దును నిరాకరించారు. కానీ కొందరు టోరీలు (పీల్‌ వర్గీయులు), చాలామంది విగ్స్ పార్టీవారు అందుకు సమర్ధించారు. 1846లో పీల్‌ రాజీనామా చేశాడు. చాలా స్వల్ప మద్దతుతో రద్దుకు ఆమోదం లభించింది. ఆయన స్థానంలోకి లార్డ్ జాన్‌ రస్సెల్‌ వచ్చాడు. రస్సెల్‌ మంత్రివర్గం విగ్‌ పార్టీదే అయినా, రాణి ఆమోదించలేదు. విక్టోరియాను వ్యతిరేకించినవారిలో విదేశాంగ కార్యదర్శి లార్డ్ పామర్‌స్టాన్‌, మంత్రి మండలి, ప్రధానితో లేదా రాణితో చర్చించకుండానే పామర్‌స్టాన్ వ్యవహరించేవాడు.[24]
పామర్‌స్టాన్‌ తనకు తెలియకుండానే అధికార సమాచారాన్ని విదేశీ నాయకులకు పంపుతున్నాడని 1849లో విక్టోరియా లార్డ్ రస్సెల్‌కు ఫిర్యాదు చేసింది. 1850లో ఆమె తన అభ్యంతరాన్ని మళ్ళీ వ్యక్తం చేసింది. కానీ ప్రయోజనం లేకపోయింది. 1851లో పామర్‌స్టాన్‌ను అధికారం నుంచి తొలగించారు, అతను ఆ సందర్భంలోనూ ప్రెసిడెంట్‌ లూయిస్‌-నెపోలియన్‌ బోనపార్టీలు ఫ్రాన్స్‌లో సైనికదాడికి ప్రభుత్వం అంగీకరించిందన్న సంగతిని ముందే ప్రధానితో సంప్రదించకుండా ప్రకటించాడు.[24]
విక్టోరియా బ్రిటీష్‌ ప్రధానమంత్రులు
సంవత్సరం ప్రధానమంత్రి (పార్టీ)
1835 లార్డ్ మెల్‌బోర్న్ (విగ్ ‌)
1841 సర్‌ రాబర్ట్ పీల్‌ (కన్సర్వేటివ్‌)
1846 లార్డ్ జాన్‌ రస్సెల్‌ (విగ్స్)
1852 (ఫిబ్రవరి) లార్డ్ డర్బీ (కన్సర్వేటివ్‌)
1852 (డిసెంబర్ ) లార్డ్ అబర్డీన్ ‌ (పీల్‌ అనుచరుడు)
1855 లార్డ్ పామర్‌స్టాన్‌ (లిబరల్‌)
1858 డర్బీ (కన్సర్వేటివ్‌)
1859 పామర్‌స్టాన్‌ (లిబరల్‌)
1865 రస్సెల్‌ (లిబరల్‌)
1866 డర్బీ (కన్సర్వేటివ్‌)
1868 (ఫిబ్రవరి) బెంజిమన్‌ డిజ్రేయిలి (కన్సర్వేటివ్‌)
1868 (డిసెంబర్‌) విలియం ఎవర్ట్ గ్లాడ్‌స్టోన్‌ (లిబరల్‌)
1874 డిజ్రేయిలి (కన్సర్వేటివ్‌)
1880 గ్లాడ్‌స్లాన్‌ (లిబరల్‌)
1885 లార్డ్ సాల్సిబరి (కన్సర్వేటివ్‌)
1886 (ఫిబ్రవరి) గ్లాడ్‌స్టోన్‌ (లిబరల్‌)
1886 (జూలై) సాల్సిమరి (కన్సర్వేటివ్‌)
1892 గ్లాడ్‌స్టోన్‌ (లిబరల్‌)
1894 లార్డ్ సాల్సిబరి (లిబరల్‌)
1895 సాల్సిబరి (కన్సర్వేటివ్‌)
బ్రిటిష్‌ ప్రధానుల జాబితాను చూడండి.
ఆమె బ్రిటిష్‌ ప్రధానులకు
అలాగే విక్టోరియా రాణి ప్రధానుల జాబితాను చూడండి.
రస్సెల్‌ ప్రధానిగా ఉన్న కాలంలోనూ విక్టోరియా రాణికి వ్యక్తిగతంగా అసంతృప్తిగా ఉన్నట్టు రుజువయింది. 1849లో లండన్‌లోని కాన్‌స్టిట్యూషన్‌ హాల్‌ వైపు రాణి వెళుతుండగా నిరుద్యోగి, ఆగ్రహంతో ఉన్న ఐరిష్‌ వ్యక్తి విలియం హామిల్టన్‌ పౌడర్‌తో నిండిన పిస్టల్‌తో ఆమెను బెదిరించాడు. హామిల్టన్‌కు 1842 చట్టం ప్రకారం ఛార్జ్ దాఖలు చేసారు. నేరం రుజువు కావడంతో అత్యధికంగా ఏడేళ్ల కారాగారం విధించారు.[25]
1850లో మతిస్థిమితం లేని మాజీ సైనికాధికారి రాబర్ట్ ‌పేట్‌ ఆమెపై దాడి చేయడంతో రాణి స్వల్ప గాయాలతో తప్పించుకుంది. క్యారేజ్‌లో వెళుతుండగా పేట్‌ తన చేతి కర్రతో దాడిచేసి, ఆమె టోపీని ధ్వంసం చేశాడు, రాణికి గాయాలయ్యాయి. పేట్‌పై విచారణ జరిపారు. పేట్‌ తనకు మతిస్థిమితం లేదని రుజువు చేసుకోలేకపోయాడు. హామిల్టన్‌ తరహాలో శిక్షకు గురయ్యాడు.[24]
విక్టోరియా రాణికు ఐర్లాండ్‌ పట్ల ఎంతో అభిమానం ఉండేది. కెర్రీలోని కిల్లర్నీలో సెలవు రోజులు గడపాలనుకునేది. రాణి పట్ల ఐరిష్‌ అభిమానం ఆమెకు ఆ దేశం పట్ల ప్రత్యేక దృష్టి కల్పించింది. 1845లో బంగాళదుంప తెగులు వ్యాపించి నాలుగు మిలియన్ల ఐరిష్‌ ప్రజల ప్రాణనష్టం సంభవించింది, మరో మిలియన్‌ మంది వలసపోయారు.[26] ఈ భీకర కరువు (ఐరిష్‌ భాషలో 'అన్‌గోర్టా మోర్‌ ')కు స్పందించి విక్టోరియా రాణి స్వయంగా 2000 స్టెర్లింగ్‌లు (2000 పౌండ్ల స్టెర్లింగ్‌లు) ఐర్లాండ్‌కు విరాళంగా అందజేసింది.[27] అయితే, ఒట్టామాన్‌ సామ్రాజ్యానికి చెందిన సుల్తాన్‌ అబ్దూల్‌ మెసిద్‌ 10,000 పౌండ్లు సహాయం పంపుతానని ప్రకటించాడు. విక్టోరియా రాణి తాను కేవలం 2,000 పౌండ్లే పంపిన కారణంగా 1,000 పౌండ్లే పంపమని సుల్తాన్‌ను కోరింది. సుల్తాన్‌ వెయ్యి స్టెర్లింగ్‌లే పంపినప్పటికీ ఆయన రహస్యంగా మూడు ఓడల్లో ఆహారపదార్ధాలు పంపాడు. బ్రిటిష్ కోర్టులు ఆ ఓడలను నిలువరించేందుకు ప్రయత్నించాయి. కానీ ఆహారంతో ఉన్నవి డ్రోగేడా హార్బర్‌ చేరుకున్నాయి. అక్కడ ఒట్టామన్‌ నావికులు వాటిని ఒదిలేసి వెళ్లారు.[ఉల్లేఖన అవసరం] కానీ ఐర్లాండ్‌కు వితరణగా 5 స్టెర్లింగ్‌లే ఇచ్చిందన్న ఊహాగానాలు 19వ శతాబ్దిలో ప్రచారంలోకి వచ్చాయి. అదే రోజు బాటర్‌ సి డాగ్‌ షెల్టర్‌కి మరో 5 స్టెర్లింగ్స్‌ రాణి దానం చేసింది. ఇది అబద్ధం. నిజానికి ఆమె 2000 స్టెర్లింగ్‌లు అందజేసింది. ఐరిష్‌ కేథలిక్‌ బిషప్స్ అందరికంటే ఎక్కువే పంపింది, వారిలో ఒక్కరు మాత్రం 1000 స్టెర్లింగ్‌లు ఆకలితో ఉన్నవారికి, 10వేల స్టెర్లింగ్‌లు ఒక విశ్వవిద్యాలయం ప్రాజెక్టుకు అందజేశారు.[28]
దీనికి తోడు ఆమె ప్రధానమంత్రి లార్డ్ జాన్‌ రస్సెల్‌ ఐర్లాండ్‌ కరువు పరిస్థితులను అతిగా చూపించే పాలసీని అనుసరించాడని, ఫలితంగా ఆమెకు ఐర్లాండ్‌లో ప్రతిష్ఠ దెబ్బతిన్నదని నిత్యం ఆరోపణలు ఎదుర్కొన్నాడు. ఐరిష్‌కు గట్టి మద్దతునిస్తున్న రాణి మెనూత్‌ గ్రాండ్‌ మద్దతునిచ్చి, ఐర్లాండ్‌లో పర్యటనకు వస్తానని, సెమినరీ సందర్శిస్తానని చెప్పింది.[29]
విక్టోరియా తొలి ఐర్లాండ్‌ అధికార పర్యటనను 1849లో ఐర్లాండ్‌ లార్డ్ లెఫ్టెనెంట్‌ లార్డ్ క్లారెండ్‌ ఏర్పాటు చేశాడు. ఆయన ఐర్లాండ్‌లో బ్రిటీష్‌ అధికారి. ఐర్లాండ్‌లో సంక్షోభం దృష్ట్యా అక్కడి బ్రిటిస్‌ రాజకీయ నాయకులను రాణి సమక్షంలో ఉండాలని హెచ్చరించాడు, కరువు ప్రాంతాల నుంచి దృష్టి మరల్చే ఏర్పాటు చేశాడు. ఐర్లాండ్‌లో రాణి ప్రతిష్ఠకు అక్కడి కరువు పరిస్థితుల వల్ల భంగం కలిగినప్పటికీ అక్కడి పార్టీ సమావేశాల్లో ఐరిష్‌ జాతీయులు భగవంతుడా రాణిని రక్షించు అని కీర్తించారు.[30] ఆమె ఐర్లాండ్‌లో 'కరువురాణి'గా గుర్తింపు పొందింది,[31] ఇప్పటిలానే అప్పుడు కూడా అవమానాలకు గురయింది.[32] 1852లో ఆమె ఐర్లాండ్‌లో అంతర్జాతీయ స్థాయిలో ఏర్పాటు చేసిన పెద్ద ఇండస్ట్రియల్‌ ఎగ్జిబిషన్‌ సందర్శించింది. మిలియన్‌కు పైగా ప్రజలు దానికి హాజరయ్యారు, ఆ ఎగ్జిబిషన్‌ రూపకర్త జాన్‌ బెన్సన్‌ను రాణి నైట్‌హుడ్‌తో సత్కరించింది.[33]
ప్రిన్స్ ఆల్బర్ట్, క్వీన్‌ విక్టోరియా మరియు ఆమె తొమ్మిది మంది పిల్లలు ఎడమ నుంచి కుడి వైపు : ఆలెస్‌, ఆర్థర్‌, ది ప్రిన్స్ కాన్సార్ట‌, ది ప్రిన్స్ ఆఫ్‌ వేల్స్, లియోపాల్డ్‌ (ముందు), లూయిస్‌, క్వీన్‌ విక్టోరియా విత్‌ బెట్రీసి, ఆల్‌ఫ్రెడ్‌, విక్టోరియా అండ్‌ హెలీనా.
1870,1880లో ఐర్లాండ్‌లో రాచరిక ప్రభావం చాలామటుకు తగ్గింది. ఆమె కుమారుడు ప్రిన్స్ ఆఫ్‌ వాలెస్ డెన్మార్క్ రాకుమారి అలెగ్జాండ్రా వివాహ సందర్భంగా వీరి పెద్ద కుమారుడు ప్రిన్స్ ఆల్బర్ట్ పుట్టిన రోజున శుభాకాంక్షలు తెలపరాదని డబ్లిన్‌ కా ర్పోరేషన్‌ నిర్ణయించడాన్ని నిరసిస్తూ విక్టోరియా రాణి ఐర్లాండ్‌లో పర్యటించడానికి నిరాకరించింది. డబ్లిన్‌ ప్రజలకు బహుమానంగా ఇచ్చిన ఆమె భర్త స్వర్గీయ ఆల్బర్ట్ విగ్రహాన్ని డబ్లిన్‌ కార్పోరేషన్‌ రాణికి తిరిగి పంపించడంతో విక్టోరియా ఎంతో బాధపడింది. దీనికి తోడు డబ్లిన్‌లోని సెయింట్ ‌ స్టిఫెన్స్ గ్రీన్‌ ప్రాంతములో ఆల్బర్ట్ విగ్రహాన్ని ఏర్పాటుచేసి, ఆ ప్రాంతానికి ఆల్బర్ట్ గ్రీన్‌గా పేరు మార్చాలన్న ఆలోచనను వ్యతిరేకించడం, ఆమెను మరింత బాధించింది. ఆమె ఎంతో ప్రేమించిన ఆల్బర్ట్ జ్ఞాపకాలకు సంభవించిన అవమానాలతో, ఐరిష్‌ ప్రజల పట్ల ఆమె అభిప్రాయాన్ని మార్చివేశాయని పేర్కొంటారు.[34]
ఐర్లాండ్‌ రాయల్‌ రెసిడెన్స్ ఏర్పాటు చేయాలని అనేకమంది ప్రధానులు, లార్డ్ లెఫ్టెనెంట్‌, రాజకుటుంబీకులు సైతం చేసిన ఒత్తిడులను విక్టోరియా తిరస్కరించింది.[30] ఐరిష్‌ యూనియనిస్ట్ పార్టీ అధినేత లార్డ్ మిడిల్టన్‌ రాసిన '1930 ఐర్లాండ్‌: డూప్‌ ఆర్‌ హీరోయిన్ ‌' పుస్తకంలో ఆమె నిర్ణయం రాచరికానికి, యూనియన్‌కి పెద్ద దెబ్బగా రుజువైందని పేర్కొన్నాడు.[35]
రాణి చివరిసారిగా 1900 సంవత్సరంలో ఐర్లాండ్‌ పర్యటించింది. రెండవ బోయర్‌ యుద్ధంలో బ్రిటీష్‌ సైన్యంతో కలిసి పోరాడాలని పిలుపునిచ్చింది. ఆమె రాకను వ్యతిరేకించే ఉద్యమానికి ఆర్థర్‌ గ్రిఫిత్‌ నాయకత్వం వహించాడు. ఆయన కుమన్‌ న గేథేల్ ‌ అనే సంస్థను ఏర్పాటు చేసాడు. రాణిని నిరసిస్తూ చేసిన ప్రచారం కారణంగా ఏర్పడిన సంబంధాలను ఉపయోగించుకొని ఐదేళ్ల తర్వాత గ్రిఫిత్‌ సిన్‌పీన్‌[30] అనే కొత్త రాజకీయ విప్లవం తేవడానికి ప్రయత్నిచాడు. దీంతో ఐర్లాండ్‌ స్వతంత్ర దేశంగా అవతరించడానికి దోహదపడింది.
భారత్‌ రాణి[మార్చు]
చివరి మొగల్‌ చక్రవర్తిని బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ సింహాసనం నుంచి దించేసిన తర్వాత, కంపెనీ కూడా రద్దయిన తర్వాత విక్టోరియా 1876 మే 1 నుంచి ఆమె మరణించే వరకు భారత్‌కు మహారాణిగా వ్యవహరించింది. 1877లో ఢిల్లీ దర్బార్‌లో ఆ మేరకు ప్రకటించారు. బ్రిటీష్‌ సామ్రాజ్యంలో భారత్‌ లాంఛన ప్రాయంగా కలిసి, భారత ఉపఖండంపై బ్రిటన్‌ ఆధిపత్యం, సంరక్షణ పొందిన 19ఏళ్ల తర్వాత ఆ పదవి కల్పించారు. ఆమెకు ఆ పదవి అందడంలో ప్రధాని బెంజిమన్‌ డిజ్రేయిలి మన్ననలు అందుకుంటాడు.[36] విక్టోరియా 1867లో హిందీ, పంజాబీ నేర్చుకోవడం ప్రారంభించింది. రాణి విక్టోరియా స్మారకార్తం తెలంగాణ రాష్ట్ర రాజధాని హైదరాబాదులోని సరూర్‌నగర్‌ లో విక్టోరియా మెమోరియల్ హోం భవనం ఉంది.[37][38] ఈ భవనంలో ప్రస్తుతం అనాథ పిల్లలకోసం విక్టోరియా మెమోరియల్ స్కూల్ నడుపుతూ, వారందరికి ఉచిత విద్యను అందిస్తున్నారు.[39]
రాజు టైఫాయిడ్‌ జ్వరంతో 1861 డిసెంబర్‌ 14న మరణించడానికి విండ్సర్‌ కాజిల్‌లో పారిశుద్ధ్యం సరిగా లేకపోవడం కూడా ఒక కారణంగా పేర్కొన్నారు. విక్టోరియాకు అయన మరణం శరాఘాతమయింది. అదే యేడాది మార్చిలో తల్లి మరణం సయితం ప్రభావం చూపింది.[40] ఆమె శ్రద్ధాంజలి ఘటించే మార్గంలో పడింది. తర్వాత జీవితాంతం నల్లని దుస్తులే ధరించింది. ప్రజలకు కనిపించడం తగ్గించేసింది, ఆ తర్వాత సంవత్సరాల్లో ఎప్పుడోగాని రాణి లండన్‌లో కనిపించేది కాదు. ఆమె అలా ఏకాంతంలో ఉండడంతో ఆమెకు 'విడో ఆఫ్‌ విండ్సర్‌" అనే పేరు వచ్చింది. తన భర్త మరణానికి తన కుమారుడు ఎడ్వర్డ్, ప్రిన్స్‌ ఆఫ్‌ వేల్స్‌ కారణమని ఆమె ఆరోపించింది. తన కుమారుని యొక్క చెడు ప్రవర్తన గురించి నవంబర్‌లో వార్త చేరగానే, కుమారుడిని సముదాయించేందుకు ఆయన కేంబ్రిడ్జ్‌ బయలు దేరి వెళ్లాడు.
విక్టోరియా ప్రజలకు దూరంగా ఉండేందుకు కల్పించుకున్న ఒంటరితనం రాచరిక ప్రతిష్టను దెబ్బతీసింది. ప్రజా ఉద్యమాలకు ఊతమిచ్చింది. ఆమె తన అధికారబాధ్యతలు చేపట్టినా, తన రాజనివాసంలో, స్కాట్లాండ్‌లోని బల్మోరల్‌ కోట, రైట్‌ ఐలాండ్‌లోని ఓజ్బోర్న్‌ హౌస్‌లో, వండ్సర్‌ కేజిల్‌లో ఒంటరిగా ఉండేందుకు యిష్టపడింది.[40]
కాలం గడిచేకొద్దీ, ఆమె స్కాట్లాండ్‌కి చెందిన జాన్‌ బ్రౌన్‌ అనే పనివాడిపై అన్నింటికీ ఆధారపడటం ఎక్కువయింది.[40] వారి మధ్య ప్రేమబంధం, రహస్య వివాహం జరిగాయని ఆరోపణలు ఉన్నాయి, కానీ ఆ ఆరోపణలు సహజంగానే విలువలేకుండా పోయాయి. అయితే విక్టోరియా మరణించినపుడు ఆమె మృతదేహాన్ని కాఫిన్‌లో పెట్టినపుడు రెండు జతల జ్ఞాపకార్ధాలను ఆమె కోరిక మేరకు ఉంచారు. ఒక ప్రక్క ఆల్బర్ట్ డ్రసింగ్‌ గౌన్‌ ఒకటి ఉంచారు. ఆమె ఎడమచేతిలో కొద్దిగా బ్రౌన్‌ జుత్తును, అతని ఫోటోని ఉంచారు. విక్టోరియా చేతికి జాన్‌ బ్రౌన్‌ తల్లి పెళ్ళి ఉంగరం పెట్టారన్నది 2008లో తెలిసింది.[41][ఉల్లేఖన అవసరం] బ్రౌన్‌తో ప్రేమకలాపాలు, వివాహం సంబంధించిన పుకార్లు ఆమెకు మిసెస్‌ బ్రౌన్‌ అనే పేరు తెచ్చిపెట్టాయి.[40] వారి మధ్య సంబంధాలు ఆధారంగానే 1997లో మిసెస్‌ బ్రౌన్ ‌ సినిమా వచ్చింది.[42]
గోల్డెన్‌ జూబ్లీ, హత్యాయత్నం[మార్చు]
దస్త్రం:Victoria Coin.jpg
క్వీన్‌ విక్టోరియా గోల్డెన్‌ జూబ్లీ సిల్వర్‌ డబుల్‌ ఫ్లోరింగ్‌, స్ట్రక్‌ 1887.
బ్రిటీష్‌ సామాజ్రం 1887లో విక్టోరియా గోల్డెన్‌ జూబ్లీని నిర్వహించింది. జూన్‌ 20న విక్టోరియా తన అధికారంలోకి వచ్చి 50 ఏళ్ళు పూర్తయిన సందర్భంగా పెద్ద విందు ఏర్పాటు చేసింది. దీనికి 50 మంది యూరప్‌ రాజులు, రాకుమారులు ఆహ్వానం అందుకున్నారు. ఆ సమయంలో ఆమెకు తెలియకపోయినప్పటికీ, ఐరిష్‌ రాజరిక వ్యతిరేకులు కొందరు వెస్ట్ మినిస్టర్‌ ఎబేను పేల్చివేయడానికి పథకం వేశారు. ఈ హత్యాయత్నం బయటపడిన తరువాత అది జూబ్లీ కుట్ర‌గా పిలువబడింది. ఆ మర్నాడే విక్టోరియా పెద్ద ఊరేగింపులో పాల్గొంది. ఇది, మార్క్ ట్వైన్‌ మాటల్లో చెప్పాలంటే, "ఇరువైపులా కనుచూపుమేర విస్తరించింది'". ఈ సమయానికి విక్టోరియా గొప్ప రాణిగా మరింత ప్రతిష్ఠ సంపాదించుకుంది.[24]
డైమండ్‌ జూబ్లీ[మార్చు]
క్వీన్‌ విక్టోరియా డైమండ్‌ జూబ్లీ ఫోటోగ్రాఫ్‌ (లండన్‌,1897)
విక్టోరియా 1896 సెప్టెంబర్‌ 25న జార్జ్3ని ఇంగ్లండ్‌, స్కాట్లాండ్‌, బ్రిటీష్‌ చరిత్రలో సుదీర్ఘపాలకుడన్న స్థాయిని అధిగమించింది. తన యొక్క డైమండ్‌ జూబ్లీ జరిగే 1897 వరకు అన్ని రకాల ప్రభుత్వ ప్రత్యేక ఉత్సవాలను ఆలస్యం చేయాలని రాణి కోరింది. డైమండ్‌జూబ్లీ ఆనందోత్సాహ కార్యక్రమాలన్నింటినీ బ్రిటీష్‌ సామ్రాజ్యంలో పెద్ద ఎత్తున నిర్వహించాలని కలోనియల్‌ సెక్రలరీ జోసెఫ్‌ ఛాంబర్లీన్‌ ప్రతిపాదించాడు.
స్వయంపాలనా సంస్థానాలు, వలస ప్రధానులను ఆహ్వానించారు. డైమండ్‌ జూబ్లీ ఊరేగింపులో ప్రతీ బ్రిటీష్‌ కాలనీ, డొమేనియన్‌ల నుంచి వచ్చిన సైనికదళాలు, మహారాణి గౌరవార్ధం భారత్‌ పంపిన సైనికులు పాల్గొన్నారు. ‌డైమండ్‌ జూబ్లీ ఉత్సావాల్లో మహారాణి పట్ల అభిమానం వెల్లివిరిసింది. సెంట్‌పాల్స్ కేథడ్రల్‌ బయట థాంక్స్ గివింగ్‌ సర్వీస్‌ నిర్వహించారు. విక్టోరియా రాణి తన కేరేజ్‌లో ప్రయాణించింది; ఆమె నల్లని దుస్తులు, తెల్ల లేసులతో ఉన్న దుస్తులు ధరించింది.[12] డైమండ్‌ జూబ్లీ సందర్భంగా అనేక మొక్కలు నాటారు, హెన్లీ ఆన్‌ థేమ్స్ వద్ద విక్టోరియా క్రాస్‌ ఆకారంలో 60 మొక్కలు నాటారు.[43][44] విక్టోరియా క్రాస్‌ను 1856 జనవరి 29న విక్టోరియా క్రిమియన్‌ యుద్ధంలో శౌర్యప్రతాపాలు ప్రదర్శించినవారికి రివార్డులిచ్చే సమయంలో ప్రవేశపెట్టింది. ఇప్పటికీ ఈ శౌర్య అవార్డులను ఆధునిక కామన్‌వెల్త్ దేశాలయిన బ్రిటన్‌, కెనడా, ఆస్ట్రేలియా, న్యూజిలాండ్‌, కామన్‌వెల్త్ బ్రేవరీ అవార్డులుగా బహూకరిస్తున్నారు.
భర్త మరణానంతరం పెట్టుకున్న ఆనవాయితీగా విక్టోరియా 1900 సంవత్సరం క్రిస్మస్‌ను రైట్‌ దీవుల్లోని ఆస్బోర్న్ హౌస్‌లో గడిపేందుకు వెళ్లింది. అక్కడే 1901 జనవరి 22న సాయింత్రం ఆరింటికి బ్రెయిన్‌ హెమరేజ్‌తో మరణించింది,[45][46] అప్పుడు ఆమె వయసు 81 సంవత్సరాలు. మరణ సమయంలో ఆమె పెద్ద కుమారుడు భవిష్యత్‌ రాజు పెద్ద మనవడు జర్మనీ రాజు విల్ హేలం2 ఉన్నారు. ఆమె కోరిక మేరకు పార్ధివ శరీరాన్ని తెల్లని దుస్తుల్లో ఉంచారు. పెళ్ళి టోపీ ధరింపచేసారు. ఓస్బోర్న్‌ హౌస్‌పై రెపరెపలాడుతుండే రాయల్‌ స్టాండర్డ్‌ను కాఫిన్‌పై కప్పారు. దీన్ని ఆ తర్వాత విక్టరియా మనవడు జార్జ్ టొరంటో విశ్వవిద్యాలయంలోని విక్టోరియా కాలేజికి బహూకరించాడు.[47] ఫిబ్రవరి 2 సాయంత్రం తర్వాత విండ్సర్‌ గ్రీన్‌ పార్క్ వద్ద ఫ్రాగ్‌మోర్‌ మొసొలియమ్‌లో ఆల్బర్ట్ సమాధి పక్కన సమాధి చేశారు. విక్టోరియాకు బ్లాక్‌ ఫ్యూనల్‌ ఇష్టం ఉండేది కాదు, కనుక లండన్‌లో అంతా ఉదారంగు, తెలుపు రంగుతో నిండిపోయింది. మొసోలియాలో ఆమెను ఖననం చేసే సమయంలో మంచుకురిసింది.[48]
అమెరికాలో ఆమె గౌరవార్ధం అధ్యక్షుడు విలియం మెక్‌ కిన్లీ జాతీయ పతాకాన్ని అవనతం చేయించాడు. ఈ విధంగా విదేశీయుల గౌరవార్ధం అక్కడ గతంలో జరగలేదు. అందువల్లనే మెక్‌ కిన్లీ ఆతరువాత ఏడాది హత్యకు గురై మరణించినపుడు బ్రిటన్‌ ఆయన పట్ల గౌరవాన్ని ప్రకటించింది. విక్టోరియా 63 సంవత్సరాల ఏడు నెలల రెండురోజులు పాలించింది. ఇది బ్రిటిష్‌ రాజులు అందరికంటే అత్యధిక పాలన. ఆమె తన తాత జార్జ్3 దీర్ఘకాల రాచరికాన్ని (ఎలిజిబెత్‌ 2 అధిగమించినప్పట్నుంచీ) ఆమె మరణానికి మూడు రోజుల ముందే అధిగమించింది.[49]
విక్టోరియా మరణంతో యునైటెడ్‌ కింగ్‌డమ్‌లో హానోవర్‌ వంశస్తుల పాలన ముగిసింది. ఆమె భర్త సాక్స్ కోబర్గ్-గోధా వంశానికి చెందినవాడు. ఆమె కుమారుడు, వారసుడు ఎడ్వర్డ్ 7 ఈ కొత్త రాజకుటుంబానికి తొలిరాజు.[14] ఆ తర్వాత 1917 లో కింగ్‌ జార్జ్ మనవడు తమ రాజకుటుంబంలో ఇంటి పేరును సాక్స్ కోబర్గ్-గోధా నుంచి (ప్రస్తుతం ఉన్న) విండ్‌సర్‌ హౌస్‌గా మార్చాడు.
పెద్ద కుమార్తె మరణించిన ఏడు నెలల వ్యవధిలో మరో ముగ్గురు సంతానాన్ని రాణి కోల్పోయింది. (ఆమె పెద్ద కుమార్తె విక్టోరియా తన 60వ యేట 1901 ఆగస్టులో వెన్ను కాన్సర్‌తో మరణించింది). ఆమె తన 42మంది మనవలు, మనవరాళ్లలో 11 మందిని కోల్పోయింది. (ముగ్గురు మృతశిశువులు, ఆరుమంది బాల్యంలో పోయారు, ఇద్దరు యుక్తవయసులో మరణించారు.)[50]
బ్రిటన్‌లో[మార్చు]
బకింగ్‌హామ్‌ పాలెస్‌ ముందు ది విక్టోరియా మెమోరియల్‌
విక్టోరియా రాణి పాలన క్రమేపీ ఆధునిక రాజ్యాంగబద్ద రాచరికాన్ని నెలకొల్పడాన్ని సూచించింది. అనేక చట్టబద్ద సంస్కరణలతో హౌస్‌ ఆఫ్‌ కామన్స్ అధికారాలు పెరగడం గమనించారు, హౌస్‌ ఆఫ్‌ లార్డ్స్, అధికారాలు తగ్గించారు, క్రమేపీ రాజు కేవలం సింబల్‌గా మారుతూ వచ్చారు. వాల్టర్‌ బెగహాట్‌ మాటల్లో చెప్పాలంటే విక్టోరియా పాలన నుంచి రాజు కేవలం "సంప్రదించేందుకు, సలహాలు ఇచ్చేందుకు, హెచ్చరికలు జారీచేసేందుకే హక్కు కలిగి ఉన్నాడు".[30]
విక్టోరియా పాలన రాజకీయపరంగా కంటే క్రమేపీ నామమాత్రంగా మారింది. గతంలో హానోవర్‌ కుటుంబానికి చెందిన అంతకు ముందున్నవారి లైంగిక, ఆర్థిక, వ్యక్తిగత దుష్ప్రచారాలు రాజరికానికి అప్రతిష్ఠ తెచ్చాయి. అందుకు విరుద్ధంగా విక్టోరియా పాలన నీతికి నియమాలకు, కుటుంబ విలువలకు అధిక ప్రాధాన్యతనిచ్చింది. బ్రిటన్‌లో కుటుంబపాలన ధోరణితో మధ్యతరగతి గుర్తింపు పొందే వీలుకలిగింది.[14]
విక్టోరియా వంశీయులలో హఠాత్తుగా వంశానుగతంగా వచ్చే రక్తస్రావ జబ్బు గుర్తించడంతో ఆమె అసలు తండ్రి డ్యూక్‌ ఆఫ్‌ కెంట్‌ కాదని, ఆ జబ్బు ఉన్నవాడని సూచనలు వ్యక్తమయ్యాయి. రాజకుటుంబీకుల్లో ఆ జబ్బు మొదటగా విక్టోరియాకే ఉన్నట్టు ప్రతీతి. ఆమె సొంతవారసుల్లో ఎవరికీ అలాంటి జబ్బు లేకపోవడంతో, ఆమెలో అప్పటికప్పుడు వచ్చిన పరివర్తన లేదా ఆమె నిజానికి వివాహేతర పుట్టుక కావడం అయి ఉండవచ్చు, ఆమె తండ్రి హిమోషిలియా జబ్బు ఉన్న వ్యక్తి తప్ప డ్యూక్‌ ఆఫ్‌ కెంట్‌ కాదు.[51] ఉన్నట్టుండి కలిగే పరివర్తన సుమారు 30 శాతం హెమోఫిలియా ఎ, బి కేసుల్లోనే సంభవిస్తుంది.[52][53] అయితే విక్టోరియా తల్లికి హెమోఫిలియా వ్యక్తితో సంబంధం ఉన్నట్టు ఎలాంటి ఆధారాలు లేవు. అలాంటి జబ్బు ఉన్న వ్యక్తి ఎక్కడైనా వుంటే తీవ్రస్థాయి అనారోగ్యానికి గురవుతాడన్నది ఎక్కడా పేర్కొనలేదు.[54]
విక్టోరియా ద్వారా ఆమె ఐదుగురు కుమార్తెల్లో ఇద్దరికి, రాకుమారి అలైస్‌, రాకుమారి బిట్రీస్‌కూ సంక్రమించిందన్న ఆధారాలు ఉన్నాయి. ఆమె కుమారుడు లియోపాల్డ్‌కి ఆ జబ్బు వచ్చింది. ఆమె కుటుంబీకుల్లో ఆమె ముని మనవడు రష్యా జావెర్కి అలెక్సి, ఆస్టురియా ప్రిన్స్ ఆల్ఫెన్స్, స్పెయిన్‌ రాజు అల్ఫెన్సో 8, రాణి విక్టోరియా యూజిని (విక్టోరియా మనవరాలు)ల పెద్ద, చిన్న కుమారులు హెమోఫిలియా జబ్బుబారిన పడ్డారు.[55]
రాణి విక్టోరియా తొలినాళ్లలో అపఖ్యాతికి గురయినప్పటికీ ఆ తర్వాత 1880ల్లో, 1890ల్లో ఎంతో గౌరవ మర్యాదలు అందుకుంది. 2002లో BBC వందమంది గొప్ప బ్రిటీష్‌ వ్యక్తుల సర్వేలో విక్టోరియా 18వ స్థానంలో నిలిచింది.[56]
తొలి పోస్టల్‌ స్టాంప్‌పై ఆమె తల బొమ్మ ముద్రించారు. దీనికి 1837లో వేయన్‌సిటీ మెడల్‌ ఆధారం. నాణాల రూపకర్త విలియం వ్యాన్ దీన్ని తయారుచేసాడు. విక్టోరియా 15యేళ్ల వయసులో ఉన్నప్పుడు ఆమె ముఖాన్ని వ్యాన్ చిత్రించాడు.[57] పెళ్ళి కూతురు చక్కటి తెల్ల దుస్తులు ధరించడాన్ని ఆమె వివాహం నుంచి సంప్రదాయంగా చేసింది. అంతకుముందు పెళ్ళిల్లో పెళ్ళికూతురు తనకు ఇష్టమైన రంగు దుస్తులనే ధరించేది.[58]
మ్యాప్‌ ఆఫ్‌ ది డొమేనియన్స్ అండ్‌ ది క్వీన్‌ విక్టోరియా ఎట్‌ ది ఎండ్‌ ఆఫ్‌ ది నైన్‌టీన్‌ సెంచరీ.
క్వీన్‌ విక్టోరియా 20 సెంట్‌ స్టాంప్‌,1893
క్వీన్‌ విక్టోరియా నోవాస్కాటియా 8-1/2సెంట్‌ స్టాంప్‌, 1860
స్టాట్యూ ఆఫ్‌ విక్టోరియా ఆన్‌ పార్లమెంట్‌ హిల్‌, కెనడా
క్వీన్‌ విక్టోరియా స్టాట్యూ, క్వీన్‌విక్టోరియా స్క్వేర్‌, బల్లారట్‌, విక్టోరియా, ఆస్ట్రేలియా.
అంతర్జాతీయ స్థాయిలో విక్టోరియా అత్యంత గౌరవప్రతిష్ఠలు కలిగిన వ్యక్తి అయింది. బ్రిటన్‌ సామ్రాజ్య విస్తరణ ప్రభావంతోనే గాకుండా యూరప్‌ అంతటా ఆమె కుటుంబసంబంధాలు కలిగి ఉండి 'యూరప్‌ అమ్మమ్మ'గానూ ఆప్యాయంగా పిలవబడింది. ఉదాహరణకు మొదటి ప్రపంచయుద్ధంలో కీలకపాత్ర వహించిన మూడు దేశాల రాజులు విక్టోరియా మనుమలు లేదా ఆమె మనుమరాళ్ళతో వైవాహిక సంబంధాలు కలిగినవారే. విక్టోరియా తొమ్మిదిమంది సంతానంలో ఎనిమిది మంది యూరప్‌ రాజకుటుంబాల వారినే వివాహం చేసుకున్నారు, మరో కుమార్తె ప్రిన్సెస్‌ లూయిసి లోర్నీ మార్కస్‌ భవిష్యత్తు కెనడా గవర్నర్‌ జనరల్‌ను పెళ్ళి చేసుకుంది.[59]
విక్టోరియా,ఆల్బర్ట్ లకు 42 మంది మనవలు, మనవరాళ్ళు, వారి సంతతివారు మొత్తం వందల్లో ఉంటారు. 2009 నాటికి విక్టోరియా వారసులైన యూరప్‌ రాజులు, మాజీ రాజులు: క్వీన్‌ ఎలిజిబెత్‌ 2 ( ఆమె భర్త కూడా), నార్వే రాజు హెరాల్డ్, స్వీడన్‌ రాజు కార్ల్16, గస్టాఫ్‌, డెన్మార్క్ రాణి మార్గరెటి2, స్పెయిన్‌ రాజు జువాన్‌ కార్లోస్‌1 (ఆయన భార్య), గ్రీస్‌ పదవీచ్యుత రాజు కాన్‌స్టాంటిన్‌ 2 (ఆయన భార్యకూడా), రొమేనియాకు చెందిన మైకేల్‌, సెర్బియా, రష్యా, జర్మనీ, సాక్స్ కోబర్గ్-గోధా, హానోవర్‌, హెస్సీ, బాడెన్‌, ఫ్రాన్స్ (లెజిటమిస్ట్‌) రాజ్యాధికారానికి పోటీలో ఉన్నవారంతా ఆమె వంశీకులే.[60]
ప్రపంచంలో అనేక ప్రదేశాలకు విక్టోరియా పేరు పెట్టారు. వాటిలో రెండు ఆస్ట్రేలియా రాజ్యాలు (విక్టోరియా, క్వీన్స్ లాండ్‌), బ్రిటిష్‌ కొలంబియా రాజధాని (విక్టోరియా), సాస్కబవాన్‌ (రెగినా) సియాచెలిస్‌ రాజధాని; ఆఫ్రికాలోని పెద్ద సరస్సు, విక్టోరియా ఫాల్స్ ఉన్నాయి.[30]
విక్టోరికా లేదా సిట్టా విక్టోరియా మధ్యధరా సముద్రంలోని గోజో దీవి రాజధాని మాలైసి గ్రామం పేరు. దానికి విక్టోరియా అనే పేరును 1887లో విక్టోరియా రాణి డైమండ్‌ జూబిలీ ఉత్సవాల సందర్భంగామాల్టా బిషప్‌ మాన్స్‌ సర్‌ పిట్రీపేస్‌ అభ్యర్ధన మేరకు పెట్టాడని బ్రిటన్‌ ప్రభుత్వం అంగీకరించింది. కానీ ఇప్పటికీ ఆ దీవిలోని గోజిటన్లు మాత్రం పాత పేరు రబత్‌తోనే ఆ పట్టణాన్ని పిలుస్తున్నారు.
కెనడాలో విక్టోరియా డేగా మే 24న లేదా అంతకుముందు చివరి సోమవారం సెలవుదినంగా వాడుకలో ఉంది. విక్టోరియా రాణి జన్మదినం, ప్రస్తుత కెనడా సార్వభౌమాధికారిగా వ్యవహరిస్తున్న రాజు పుట్టినరోజు గౌరవార్ధం సెలవుదినం పాటిస్తుంటారు. ఇది కేవలం కెనడాలోనే పాటించేది అయినప్పటికీ, స్కాట్లాండ్‌లో కొన్ని ప్రాంతాల్లో ముఖ్యంగా ఎడిన్‌బర్గ్ డూండీలలో సెలవుదినాన్ని పాటిస్తున్నారు.[61]
చరిత్రలో అత్యంత ఆదరణ పొందిన బ్రిటష్‌ రాణి ఆమె, బ్రిటీష్‌ సామ్రాజ్యం గతంలో ఉన్న ప్రాంతాల్లో ఆమె విగ్రహాలు వెలిశాయి. బకింగ్‌హామ్‌ ప్యాలెస్‌లోనే కాకుండా విక్టోరియా మెమోరియల్‌ను, ఆమె మరణించిన ఏడాది తర్వాత ప్యాలెస్‌ రూపు తిరిగి మార్చడంలో భాగంగా ఆమె విగ్రహం ఏర్పాటు చేశారు. భారత్‌లో కోల్‌కతాలో ప్రముఖంగా విక్టోరియా మెమోరియల్‌ ఏర్పాటు చేశారు, ఘనాలోని కేప్‌ కోర్ట్ పట్టణంలో ఘనంగా రాణి ముఖం వరకు ఉండే బొమ్మను అక్కడి పార్క్ లో నిర్లక్ష్యానికి గురవుతోంది, అక్కడ మేకలు గడ్డి తింటున్నాయి. అనేక సంస్థలు, మార్గాలు, పార్కులు, కట్టడాలకూ ఆమె పేరు పెట్టారు.[14]
దక్షిణ ఆస్ట్రేలియా రాజధాని నగరం అడెలైడ్‌లోని విక్టోరియా స్క్వేర్‌లో[62], క్వీన్స్ లాండ్‌ స్టేట్‌ రాజధాని నగరం [63] బ్రిస్బేన్‌ లోని క్వీన్స్ స్వ్వేర్‌, అలానే విక్టోరియా స్టేట్‌ రాజధాని మెల్‌బోర్న్ లోని డొమైన్‌ గార్డెన్స్లో విక్టోరియా రాణి విగ్రహాలు ఉన్నాయి. న్యూసౌత్‌వేల్స్ రాజధాని సిడ్నీలో (డబ్లిన్‌లోని ఐరిష్‌ పార్లమెంట్‌ భవనం ప్రాంగణంలో తిరిగి ఏర్పాటు చేశారు), క్వీన్‌ విక్టోరియా భవనం (1898లో విక్టోరియా గౌరవార్ధం ఆమె పేరు పెట్టారు) దక్షిణ ద్వారం వద్ద ప్రసస్థంగా కనపడుతుంది. సిడ్నీలో విక్టోరియా రాణి విగ్రహం మకారీ వీధిలోని ఫెడరల్‌ కోర్టు ప్రాంగణం ముందుభాగంలో ఉంది, రోడ్డుకి అవతలవైపు ఆల్బర్ట్‌ ది గుడ్‌ పేర చెక్కిన ఆల్బర్ట్‌ విగ్రహాన్ని చూస్తున్నట్టు ఉంటుంది.
దక్షిణ ఆస్ట్రేలియా రాజధాని పెర్త్‌లోని కింగ్స్‌ పార్క్‌లో చలువరాతి విగ్రహం ఉంది, వాటర్లూ యుద్ధంలో ఉపయోగించిన ఫిరంగులూ ఆ విగ్రహం చుట్టూ ఉన్నాయి. ఆస్ట్రేలియా విక్టోరియాలోని బల్లార్ట్‌ ప్రధాన వీధిలో విక్టోరియా రాణి కాంస్య విగ్రహం ఉంది. భారత్‌లో బెంగుళూరు నగరంలో ప్రధాన రహదారుల్లో ఒకటైన MG రోడ్డు ప్రారంభంలో రాణి విగ్రహం ఉంది.[64] అలాగే న్యూజిలాండ్‌ రాజధాని వెల్లింగ్టన్‌లో హార్బర్‌ వైపు కెంట్‌, కేంబ్రిడ్జ్‌ టెర్రాస్‌ మధ్య ఒక విగ్రహం ఉంది.
విక్టోరియా గౌరవార్ధం విగ్రహాలు ఏర్పాటుచేయడం కెనడాలో సర్వసాధారణం, ఆమె పాలనలో ఆ దేశ సమూహం సరిహద్దులతో కూడి ఉండడంతో, అనేక కొత్త ప్రావేన్సీలు కల్పించడంతో ఆమెకు కెనడాలో గౌరవం ఎక్కువ. కెనడా పార్లమెంటు గోడ మీద ఆమె బొమ్మ చెక్కారు. అలాగే పార్లమెంటు లైబ్రరీలో, ఆవరణలోనూ ఆమె విగ్రహాలున్నాయి.[65]
హాంకాంగ్‌లో హాంకాంగ్‌ ద్వీపం కాజ్‌వే బేలోని విక్టోరియా పార్క్ తూర్పు వైపు విక్టోరియా రాణి విగ్రహం ఉంది. సెంట్రల్‌లోని స్టాట్యూ స్క్వేర్‌లో ఆమె విగ్రహాన్ని ఉంచిన తర్వాత రెండో ప్రపంచ యుద్ధంలో జపాన్‌ ఆక్రమణ సమయంలో ధ్వంసం చేస్తారన్న భయంతో ఆ విగ్రహాన్ని టోక్యోకు తరలించారు. జపాన్‌ ఆ యుద్ధంలో ఓడిపోగా 1945లో సైన్యాన్ని వెనక్కి రప్పించిన తర్వాత హాంగ్‌కాంగ్‌ తిరిగి తేరుకోవడానికి యునైటెడ్‌ కింగ్‌డమ్‌ తోడ్పడింది. రాణి విగ్రహాన్ని తెచ్చి ఆ పార్క్లో అమర్చారు. అలాగే మాల్టా రాజధాని వెల్లెట్టా నగరం మధ్యలో విక్టోరియా రాణి విగ్రహం ఉంది.[66]
యూనియన్‌ ఆఫ్‌ సౌత్‌ ఆఫ్రికా ఏర్పడటానికి ముందు బ్రిటిష్‌ కాలనీగా ఉన్న వా జులూ నాటల్‌ ప్రావెన్సీ రాజధాని పీటర్‌ మారిట్జ్‌బర్గ్ లో ప్రావెన్సీ శాసనసభ భవనం ఎదుట విక్టోరియా విగ్రహం ఉంది. అలాగే దక్షిణాఫ్రికా పార్లమెంట్‌ ఎదుట కూడా ఏర్పాటుచేశారు.
విక్టోరియా రాణి 1892 జూలై 16న లిబేరియా అంబాసిడర్‌ ఎడ్వర్డ్ విల్మాంట్‌ బ్లిడన్‌ ప్రతినిధిగా మార్థా ఆన్‌ రిక్స్ ను విండ్సర్‌ కేజిల్‌కు ఆహ్వానించింది. మార్త రీక్స్‌, టెన్నెసీకి చెందిన మాజీ బానిస. వెస్ట్‌ ఆఫ్రికా నుంచి అమెరికాకు బానిసల వ్యాపారం నిమిత్తం బానిసలను పంపకుండా అడ్డుకునేందుకు తీరంలో గస్తీ నిర్వహించేందుకు బ్రిటిష్‌ నావీని పంపడంతో రాణిని అభినందించేందుకు సుమారు పదిహేనేళ్లపాటు పైసాపైసా కూడబెట్టి, లైబీరియా నుంచి అమె ఇంగ్లాండ్‌ చేరుకుంది. రాణితో మార్థా కరచాలనం చేసి ఆమెకు కాఫీట్రీ క్విల్ట్‌ను బహుమతిగా ఇచ్చింది, దాన్ని రాణి 1893లో అంతర్జాతీయ కొలంబియా ప్రదర్శనకు పంపింది. అయితే ఇపుడు ఆ క్విల్ట్‌ ఎక్కడున్నదీ రహస్యమే. గాంబియాలోని రాయల్‌ విక్టోరియా టీచింగ్‌ హాస్పిటల్‌కు రాణి పేరు పెట్టారు. [67]
టైటిల్స్, స్టయిల్స్, కోట్‌ ఆఫ్‌ ఆర్మ్స్, సిఫర్‌[మార్చు]
టైటిల్స్, స్టయిల్స్[మార్చు]
24మే 1819- 20జూన్‌ 1837 : హర్ రాయల్‌ హైనెస్ ‌ ప్రిన్సెస్‌ అలెగ్రాండ్రినా విక్టోరియా ఆఫ్‌ కెంట్‌[68]
20జూన్‌ 1837-22జనవరి 1901 : హర్‌ మెజస్టీ ది క్వీన్‌[68]
1మే 1876-22 జనవరి 1901 : హర్‌ ఇంపీరియల్‌ మెజిస్టీ ది క్వీన్‌ ఎంప్రస్‌.[68]
హానోవర్‌ రాజు మేల్‌ లైన్‌ మనవరాలు, విక్టోరియాకు హానోవర్‌ రాకుమారి ; బ్రన్స్ విక్‌,బనెన్‌బర్గ్ డచస్‌ టైటిల్స్ ఉన్నాయి. అలాగే సాక్స్-కోబర్గ్-గోధా రాకుమారి గా, సాక్సోని డచస్ ‌గానూ, రాకుమారుడు ప్రిన్స్ భార్యగా గౌరవపదవులు ఉన్నాయి.[68]
ఆమె పాలనాకాలం పూర్తయ్యే సమయానికి ఆమెకున్న గౌరవపదవులు, స్టయిల్స్.
" Her Majesty Victoria, by the Grace of God, of the United Kingdom of Great Britain and Ireland Queen, Defender of the Faith, Empress of India.[69] "
క్వీన్‌ విక్టోరియా రాయల్ సైఫేర్
హానోవర్‌ సింహాసనాన్ని విక్టోరియా అధిష్టించలేకపోవడంతో రాజకుటుంబ ఆయుధాలు 1837 నుంచి హానోవర్‌ గుర్తులను కలిగిలేవు. కానీ నాలుగు వంతులు, ఇంగ్లండ్‌, స్కాట్లాండ్‌, ఐర్లాండ్‌ గుర్తులు ఉండేవి. విక్టోరియా ఆయుధాలు మాత్రం ప్రస్తుతరాణితో సహా ఆమె తర్వాత సింహాసనం అధిష్టించిన వారసులందరూ పొందారు.
స్కాట్లాండ్‌ వెలుపల విక్టోరియా ఆయుధాల షీల్డ్, ఆమె రాయల్‌ స్టాండర్డ్‌పై ఉన్నది:
మూడు మాసాలకు ఒకసారి ఉపయోగించేది:
1, 4 గులెస్‌ , మూడు సింహాలు పస్సంట్ గార్జెంట్‌ పేల్‌ లేదా (ఇంగ్లండ్‌కి);
2, లేదా పురాతన సింహం బొమ్మ, డబుల్‌ త్రేఅస్సృరే ట్రర్‌ఫ్లారీ-కౌంటర్‌ఫ్లారీ గులెస్‌ (స్కాట్లాండ్‌కి) త్రేస్సురే
3 అజూరీ ; హార్ప్‌ లేదా తీగెల ఆర్జంట్ ‌ (ఇర్లాండ్ ‌కి);
దౌత్య సంబంధ పతకం, లేదా బంగారం (లేదా పసుపు), గులెస్ ‌ ఎరుపు రంగుది, అజూరీ నీలం, అర్జెంట్‌ కాంస్యం ( లేదా తెలుపు).
స్కాట్లాండ్‌లో మొదటి, నాలుగవ భాగాలు స్కాట్‌సింహం, రెండవది ఇంగ్లీష్‌ సింహాలు ఉన్నాయి. సింహం, యూనికార్న్ కూడా స్కాట్లాండ్‌, మిగతా యునైడెడ్‌ కింగ్డమ్కఈ వ్యత్యాసం ఉంది.[70][71]
రాయల్‌ సిఫర్‌ (అక్షరాల అల్లిక)[మార్చు]
విక్టోరియా రాయల్‌ సిఫర్‌ను మొదట పోస్టుబాక్స్ పై ఉపయోగించేది. ఉత్తరాల మీద వి.ఆర్‌ అనే అక్షరాలు ఒకదానికొకటి కలిసిపోయి ఉండేవి. విక్టోరియా రెజినా, గుర్తుగా VR అని రాసేది. ఆమె రాణి అయిన తర్వాత ఇవి పోస్ట్ బాక్స్ పై కనిపించలేదు. విక్టోరియా సిఫర్‌ అక్షరాలు మాత్రమే పోస్ట్ బాక్స్ లపై క్రౌన్‌ లేకుండా కనపడేవి.[71]
పూర్వీకులు, వంశీయులు[మార్చు]
పూర్వీకులు, సమీపబంధువులు[మార్చు]
సాక్స్ కోబర్ గసాల్‌ ఫీల్డ్ డ్యూక్‌ ఫ్రాన్సిస్‌ మనవరాలు, మనవడు, ప్రిన్సు కుమారుడు డ్యూక్‌ ఎర్నెస్ట్ ఆల్బర్ట్ తండ్రి, ఫ్రాన్సిస్‌ కుమార్తె రాకుమారి విక్టోరియా, విక్టోరియా తల్లి.
(డ్యూక్‌ ఫ్రాన్సిస్‌ మరోకుమారుడు లియోపాల్డ్1 బెల్జియం తొలిరాజు (1831-1865 మధ్యకాలంలో పరిపాలించాడు), విక్టోరియా అంకుల్‌ మాత్రమే గాకుండా, కింగ్‌ లియోపాల్డ్2 (1865-1909), మెక్సికో రాణి కార్లోటా (1864-1867) తండ్రి కూడా.
మూస:Ahnentafel-compact6|}
ఇవి కూడా చూడండి: Grandchildren of Victoria and Albert
ఫ్రాంజ్‌ జావెర్‌ వింటర్‌ హాల్టర్‌ 1846లో గీసిన విక్టోరియా రాణి కుటుంబ చిత్రం..
(ఎడమనుంచి కుడికి ) ఆల్‌ఫ్రెండ్‌, ఆల్బర్ట్ ఎడ్వర్డ్; రాణి, రాజు; రాకుమార్తెలు లూసీ, హెలీనా, విక్టోరియా.
భర్తలేక భార్య (పుట్టిన లేక మరణించిన తేదీలు)పిల్లలు[69][72]
ప్రిన్సెస్‌ విక్టోరియా
ప్రిన్సెస్‌ రాయల్ 184021 నవంబర్‌
1840 19015 ఆగస్టు 1901
వివాహం 1858 (జనవరి 25)
ప్రష్యా క్రౌన్‌ ప్రిన్స్ ఫ్రెడ్రిక్‌, తర్వాత ఫ్రెడ్రిక్‌ 3, జర్మనీ చక్రవర్తి, ప్రష్యా రాజు (1831-1888);
4కుమారులు, 4 కుమార్తెలు
(జర్మనీ చక్రవర్తి విలయం 2,
సోఫియా అఫ్ ప్రష్యా, గ్రీకు రాణులతో సహా)
ప్రిన్స్ ఆల్బర్ట్ ఎడ్వర్డ్
ప్రిన్స్ ఆఫ్‌ వేల్స్
తర్వాత కింగ్‌ ఎడ్వర్డ్7 18419 నవంబర్‌
1841 19106 మే
1910 వివాహం 1863 (మార్చి10)
ప్రిన్సెస్‌ అలెగ్జాండ్ర ఆఫ్‌ డెన్మార్క్ (1844-1925)
3 కుమారులు, 3 కుమార్తెలు
(కింగ్‌ జార్జ్ 5
మాడ్‌ ఆఫ్‌ వేల్స్, నార్వే రాణితోసహా)
ప్రిన్సెస్‌ అలైస్‌ 184325 ఏప్రిల్‌
1843 187814 డిసెంబర్‌
1878 వివాహం 1862 (జూలై1)
లూయిస్‌4 గ్రాండ్‌ డ్యూక్‌ ఆఫ్‌ మోస్సి, డైని (1837-1892),
2 కుమారులు, 5 కుమార్తెలు
(రష్యా మొత్తానికి చివరి రాణి అలెగ్జాండ్రాతోసహా)
ప్రిన్స్ ఆల్‌ఫ్రెండ్‌
డ్యూక్‌ ఆఫ్‌ సాక్స్ కోబర్గ్‌-గోధా
డ్యూక్‌ ఆఫ్‌ ఎడిన్‌బర్గ్
ఫ్లీట్‌ అడ్మిరల్ 18446 ఆగస్టు
1844 190031 జూలై
1900 వివాహం 1874 (జనవరి 23)
గ్రాండ్ డచస్‌ మారియా అలెగ్జాండ్రానోవా, రష్యా
2 కుమారులు (ఒకరు మృతశిశువు, 4 కుమార్తెలు
(ఎడిన్‌బర్గ్ కి చెందిన మేరీ, రోయేనియా రాణితో సహా)
ప్రిన్సెస్‌ మోలినా 184625 మే
1846 19239 జూన్‌
1923 వివాహం 1866 (జూలై 5)
ప్రిన్స్ క్రిస్టియన్‌ ఆఫ్‌ ఫ్లెస్వింగ్‌, హాల్‌స్టీన్‌ సాండర్‌బర్గ్ ఆగస్టస్‌ బర్గ్‌1831-1917)
4కుమారులు (ఒకరు మృతశశువు), 2 కుమార్తెలు.
ప్రిన్సెస్‌ లూయిసి 184818 మార్చి
1848 19393 డిసెంబర్‌
1939 వివాహం 1871 (మార్చి 21)
జాన్‌ డగ్లస్‌ సదర్లాండ్‌ కాంప్‌బెల్‌ (1845-1914),
మార్కస్‌ ఆఫ్‌ లోర్ని, తర్వాత డ్యూక్‌ ఆఫ్‌ అజిల్‌,
కెనడా గవర్నర్‌ జనరల్‌ (1878-83)కూడా
పిల్లలు లేరు.
ప్రిన్స్ ఆర్థర్‌,
డ్యూక్‌ ఆఫ్‌ కనాట్‌ అండ్‌ స్ట్రీధీర్న్
ఫీల్డ్ మార్షల్‌,
కెనడా గవర్నర్‌ జనరల్‌ (1911-1916). 18501 మే
1850 194216 జనవరి
1942 వివాహం 1879 (13 మార్చి),
ప్రిన్సెస్‌ లూయిసి మార్గెరెట్‌, ప్రష్యా (1860-1917),
1 కుమారుడు, 2 కుమార్తెలు.
ప్రిన్స్ లియోపాల్డ్,
డ్యూక్‌ ఆఫ్‌ అల్బెని 18537 ఏప్రిల్
1853 188428 మార్చి
1884 వివాహం 1882 (ఏప్రిల్‌ 27),
ప్రిన్సెస్‌ హెలీనా ఆఫ్‌ వాల్డెక్‌, పిర్మాంట్‌ (1861- 1922),
1 కుమారుడు, 1 కుమార్తె.
ప్రిన్సెస్‌ బిట్రీస్‌ 18 ఏప్రిల్ 1857
1857[73] 194426 అక్టోబర్‌ 1944
1944 వివాహం 1885 (23 జూలై )
ప్రిన్స్ హెన్రీ ఆఫ్‌ బాటన్‌బెర్గ్ (1858-1896).
(విక్టోరియా యుజిని, స్పెయిన్‌ రాణితో సహా)
మూస:House of Hanover
విక్టోరియా సాంస్కృతిక చిత్రీకరణలు
పెళ్ళి చేసుకున్న సమీప బంధువుల జాబితా
విక్టోరియా రాణి, క్రిస్టియన్‌11 యొక్క రాజు రాజవంశీయులు
విక్టోరియారాణి చిన్న డైమండ్‌ క్రౌన్‌
విక్టోరియా, ఆల్బర్ట్ మ్యూజియం
విక్టోరియా శకం
విక్టోరియాన్‌ మొరాలిటీ
విక్టోరియా రాణి మున్షి, అబ్దుల్‌ కరీమ్‌.
↑ 1.0 1.1 Carolly Erickson (1997). Her Little Majesty: The Life of Queen Victoria. Simon & Schuster. ISBN 0-7432-3657-2.
↑ ఉధామ్‌-స్మిత్‌, వాల్యూమ్‌ 1, పి. 29
↑ ఉధామ్‌-స్మిత్‌, వాల్యూమ్‌ 1, పిపి. 34–35
↑ ఉధామ్‌-స్మిత్‌, వాల్యూమ్‌ 1, పి. 81
↑ Mike Mahoney. "Queen Victoria". Englishmonarchs.co.uk. Retrieved 1 May 2010. Cite web requires |website= (help)
↑ 6.0 6.1 6.2 6.3 Lacey, Robert (2006). Great Tales from English History, Volume 3. London: Little, Brown, and Company. pp. 133–136. ISBN 0-316-11459-6.
↑ 7.0 7.1 Giles St. Aubyn (1992). Queen Victoria. Hodder & Stoughton. pp. 55–60. ISBN 978-0340571095. OCLC 27171944.
↑ 8.0 8.1 8.2 8.3 8.4 Giles St. Aubyn (1992). Queen Victoria. Hodder & Stoughton. pp. 161–165. ISBN 978-0340571095. OCLC 27171944.
↑ "Buckingham Palace". The Royal Family. Retrieved 14 September 2008. Cite web requires |website= (help)
↑ 12.0 12.1 12.2 12.3 Christopher Hibbert (2001). Victoria: A Biography. Da Capo Press. pp. 16–78. ISBN 978-0306810855. OCLC 191215627 48687442 Check |oclc= value (help).
↑ "Lord Melbourne (1779–1848)". BBC. Retrieved 19 September 2008. Cite web requires |website= (help)
↑ 14.0 14.1 14.2 14.3 14.4 Dorothy Marshall (1972). The Life and Times of Queen Victoria. Book Club Associates. pp. 16–154. ASIN B0006DJ3R2.
↑ విక్టోరియా కోటెడ్‌ ఇన్‌ విన్‌ట్రాబ్‌, స్టాన్లీ(1997) ఆల్బర్ట్:అన్‌ క్రౌన్డ్ కింగ్‌ లండన్‌ : జాన్‌ ముర్రే. ఐఎస్‌బిఎన్‌ 0-7195-5756-9, p. 49
↑ విక్టోరియా కోటెడ్‌ ఇన్‌ విన్‌ట్రాబ్‌, స్టాన్లీ(1997) ఆల్బర్ట్‌:అన్‌ క్రౌన్డ్‌ కింగ్‌ లండన్ ‌: జాన్‌ ముర్రే. ఐఎస్‌బిఎన్‌ 0-7195-5756-9, పి. 49.
↑ విన్‌స్ట్రాబ్‌, స్టాన్లీ(1997) ఆల్బర్ట్‌:అన్‌ క్రౌన్డ్‌ కింగ్‌ లండన్‌ : జాన్‌ ముర్రే. ఐఎస్‌బిఎన్‌ 0-7195-5756-9, పి. 62.
↑ విన్‌స్ట్రాబ్‌, స్టాన్లీ(1997) ఆల్బర్ట్‌:అన్‌ క్రౌన్డ్‌ కింగ్‌ లండన్ ‌: జాన్‌ ముర్రే. ఐఎస్‌బిఎన్‌ 0-7195-5756-9, పిపి 77-81.
↑ "Prince Albert (1819–1861)". BBC. Retrieved 19 September 2008. Cite web requires |website= (help)
↑ "Empress Frederick: The Last Hope for a Liberal Germany?". The Historian. 22 September 1999. మూలం నుండి 18 July 2012 న ఆర్కైవు చేసారు. Retrieved 19 September 2008. Cite web requires |website= (help)
↑ "Treason Act 1842 (c.51) – Statute Law Database". Statutelaw.gov.uk. [16 July 1842]. Retrieved 18 September 2008. Cite web requires |website= (help); Check date values in: |date= (help)
↑ 24.0 24.1 24.2 24.3 Giles St. Aubyn (1992). Queen Victoria. Hodder & Stoughton. pp. 9–27. ISBN 978-0340571095. OCLC 27171944.
↑ Pope Pius IX. "Multitext – Private Responses to the Famine". Multitext.ucc.ie. మూలం నుండి 6 ఏప్రిల్ 2013 న ఆర్కైవు చేసారు. Retrieved 18 September 2008. Cite web requires |website= (help)
↑ కెన్నీ ఎం., 'క్రౌన్‌ అండ్‌ షాంరాక్‌: లవ్‌ అండ్‌ హేట్‌ బిట్వీన్‌ ఐర్లాండ్‌ అండ్‌ ది బ్రిటీష్‌ మోనార్కీ', న్యూ ఐలెండ్‌, 2009.
↑ "Victoria (queen of United Kingdom)". Encyclopedia Britannica. Retrieved 14 September 2008. Cite web requires |website= (help)
↑ 30.0 30.1 30.2 30.3 30.4 Giles St. Aubyn (1992). Queen Victoria. Hodder & Stoughton. ISBN 978-0340571095. OCLC 27171944.
↑ మాడ్‌ గానీస్‌ 1900 ఆర్టికల్‌ అపాన్‌ క్వీన్‌ విక్టోరియాస్‌ విజిట్‌ టు ఐర్లాండ్‌ వాజ్‌ ఎంటైటల్డ్ దిస్‌
↑ డబ్లిన్‌ 1853 మెయిన్‌ హాల్‌- ఎ ట్రజరీ ఆఫ్‌ వరల్డ్స్ ఫెయిర్‌ ఆర్ట్ అండ్‌ ఆర్కిటెక్చర్‌.
↑ కెన్నీ ఎం., 'క్రౌన్‌ అండ్‌ షాంరాక్‌: లవ్‌ అండ్‌ హేట్‌ బిట్వీన్‌ ఐర్లాండ్‌ అండ్‌ ది బ్రిటీష్‌ మోనార్కీ',(2009,న్యూ ఐలెండ్‌ ప్రెస్‌.
↑ "History of the Monarchy, Victoria". Royal.gov.uk. Retrieved 1 May 2010. Cite web requires |website= (help)
↑ 40.0 40.1 40.2 40.3 Dorothy Marshall (1972). The Life and Times of Queen Victoria. Book Club Associates. ASIN B0006DJ3R2.
↑ "Queen Victoria's sex life exposed (Royal Watch News)". Monsters and Critics.com. 30 May 2008. మూలం నుండి 3 Jan 2013 న ఆర్కైవు చేసారు. Cite web requires |website= (help)
↑ "Mrs. Brown (1997)". Rotten Tomatoes. Retrieved 19 September 2008. Cite web requires |website= (help)
↑ "Special trees and woods – Henley Cross | The Chilterns AONB". Chilternsaonb.org. Retrieved 18 September 2008. Cite web requires |website= (help)[permanent dead link]
↑ "Google Maps". Retrieved 28 April 2010. Cite web requires |website= (help)
↑ "Calendar for year 1901". Gazzetes-Online.co.uk. Retrieved 23 August 2008. Cite web requires |website= (help)
↑ "Supplement to The London Gazette". London Gazette. 23 January 1901. Retrieved 23 August 2008. Cite web requires |website= (help)
↑ Hamilton, Alan (21 December 2007). "The record-breaking age of Elizabeth, longest-lived monarch to reign over us". London: The Times. Retrieved 14 September 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
↑ "Grieving a grown-up child". BBC News. 15 February 2002. Retrieved 14 September 2008. Cite web requires |website= (help)
↑ డి.ఎం పాట్స్‌ అండ్‌ డబ్ల్యు టి డబ్ల్యు పాట్స్‌, క్వీన్‌ విక్టోరియాస్‌ జెని , సట్టాన్‌ పబ్లిషింగ్‌ లిమిటెడ్‌., ఐఎస్‌బిఎన్‌ 0750908688.
↑ "Hemophilia A (Factor VIII Deficiency)". Retrieved 20 June 2010. Cite web requires |website= (help)
↑ "Hemophilia B (Factor IX)". Retrieved 20 June 2010. Cite web requires |website= (help)
↑ Wells, Matt (22 August 2002). "The 100 greatest Britons: lots of pop, not so much circumstance". London: Guardian. Retrieved 14 September 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
↑ "A Royal Icon – The Machin Stamp". Postal Heritage. Retrieved 14 September 2008. Cite web requires |website= (help)[permanent dead link]
↑ Newell, Claire (9 April 2006). "Here comes the scarlet bride". London: The Times. Retrieved 14 September 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
↑ Hepburn, Bob (15 May 2008). "Let's get rid of Victoria Day". The Toronto Star. Retrieved 14 September 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
↑ "Adelaide – Statues and Memorials". State Library South Australia. Retrieved 14 September 2008. Cite web requires |website= (help)
↑ "Valour of the visionary". The Australian. 21 July 2008. మూలం నుండి 7 సెప్టెంబర్ 2008 న ఆర్కైవు చేసారు. Retrieved 14 September 2008. Cite web requires |website= (help)
↑ "Striving for musical freedom". Decan Herald. Retrieved 14 September 2008. Cite web requires |website= (help)
↑ Taylor, Bill (17 May 2008). "Sun never sets on Queen Victoria statues". The Toronto Star. Retrieved 14 September 2008. Cite news requires |newspaper= (help)ఇన్‌ కల్‌కత్తా, ఇండియా, ఎ ఇంపోజింగ్‌ బిల్డింగ్‌ నేమ్డ్‌ విక్టోరియా మెమోరియల్‌ హాల్‌, వాజ్‌ బిల్ట్‌ టూ హోమేజస్‌ ది క్వీన్‌.
↑ "Statue of Queen Elizabeth in Valletta, Malta". Maltadailyphoto.blogspot.com. 8 March 2007. Retrieved 1 May 2010. Cite web requires |website= (help)
↑ 68.0 68.1 68.2 68.3 Greg Taylor, Nicholas Economou (2006). The Constitution of Victoria. Federation Press. pp. 72–74. ISBN 9781862876125. OCLC 81948853.
↑ 69.0 69.1 విటేకర్స్‌ ఆల్మనాక్‌ , 1900 ఫెపిమైల్‌ రీప్రింట్‌ 1999(ఐఎస్‌బిఎన్‌ 0-11-702247-0), పేజ్‌ .86.
↑ 71.0 71.1 Stephen Patterson (1996). Royal Insignia. Merrell Holberton. ISBN 9781858940250. OCLC 185677084 243897335 37141041 Check |oclc= value (help).
↑ విటేకర్స్‌ ఆల్మనాక్‌ , 1993 కన్సైజ్‌ ఎడిషన్‌, (ఐఎస్‌బిఎన్‌ 0-85021-232-4), పేజెస్‌ 134, 136.
↑ తన చిన్న కుమారుడు బెట్రస్‌ పుట్టేటపుడు విక్టోరియా వయస్సు 37 సంవత్సరాల 326 రోజులు. 1964లో క్వీన్‌ ఎలిబిజెత్‌ ప్రిన్స్‌ ఎడ్వర్డ్‌కు 1964లో జన్మనివ్వడానికి కేవలం రెండే రోజులు తక్కువ. అతి ఎక్కు వ వయస్సులో పిల్లలకు జన్మనిచ్చిన బ్రిటిష్‌ రాణిగా ఆమె పేరు నిలిచింది.
ఆషిన్‌క్లాస్‌, లూయిస్‌. పర్సన్స్ ఆఫ్‌ కాన్సిక్వెన్స్‌: క్వీన్‌విక్టోరియా అండ్‌ హర్‌ సర్కిల్‌ . రాండమ్‌ హౌస్‌, 1979 ఐఎస్‌బిఎన్‌ 0-15-506372-3
బెన్సన్‌, ఆర్థర్‌ క్రిస్టఫర్‌ అండ్‌ ఇషర్‌ (విస్కౌంట్‌). ది లెటర్స్ ఆఫ్‌ క్వీన్‌ విక్టోరియా: ఎ సెలక్షన్‌ ఫ్రమ్‌ హర్‌ మెజిస్టీస్‌ కరస్పాండెన్స్ బిట్వీన్‌ ది ఇయర్స్ 1837, 1861. జాన్‌ ముర్రే, 1908.
కార్టర్‌, మిరాండా. త్రీ ఎంపరర్స్‌: త్రీ కజిన్స్, త్రీ ఎంపైర్స్ అండ్‌ ది రోడ్‌ టుది ఫస్ట్ వరల్డ్ వార్‌ . లండన్‌, పెంగ్విన్‌. 2009 ఐఎస్‌బిఎన్‌ 0262081504
సిసిల్‌, ఆల్గెర్నాన్‌. క్వీన్‌ విక్టోరియా అండ్‌ హర్‌ ప్రైమ్‌ మినిస్టర్స్ . ఐవిరి అండ్‌ స్పాటిస్‌వాడ్‌, 1953.
ఈలర్స్,మార్లిన్‌ ఎ. క్వీన్‌ విక్టోరియా డిసెండెంట్స్ . 2డి ఎన్‌లార్జ్ అండ్‌ అప్‌డేటెడ్‌ ఎడిషన్. ఫాల్కొపింగ్‌, స్వీడన్‌: రోజ్‌వెల్‌ రాయల్‌ బుక్స్, 1997. ఐఎస్‌బిఎన్‌ 0-15-506372-3
హిబ్బర్ట్, క్రిస్టోఫర్. క్వీన్‌ విక్టోరియా: ఎ పర్సనల్‌ హిస్టరీ. హార్పర్‌ కాలిన్స్ పబ్లిషింగ్‌, 2000.
హిక్స్‌, కైరా ఇ. మార్థా ఆన్స్ క్విల్ట్ ఫర్‌ క్వీన్‌ విక్టోరియా. బ్రౌన్‌ బుక్స్ 2007. ఐఎస్‌బిఎన్‌ 978-1-933285-59-7
కిర్వోన్‌, ఆనా. ది రాయల్‌ డైరీస్‌ : విక్టోరియా. మే బ్లాసమ్‌ ఆఫ్‌ బ్రిటానియా' . స్కోలాస్టిక్‌ ఐఎన్‌సి. న్యూయార్క్, 2001
లాంగ్‌ఫోర్డ్ ఎలిజిబెత్‌విక్టోరియా ఆర్‌ఐ, వీడెన్‌ఫెల్డ్‌ అండ్‌ నికోల్సన్‌, 1998. ఐఎస్‌బిఎన్‌ 0-15-506372-3
మార్షల్‌, డోరొథీ. ది లైఫ్‌ అండ్‌ టైమ్స్ ఆఫ్‌ క్వీన్‌ విక్టోరియా . జార్జ్ వీరెన్‌ఫెల్డ్‌ అండ్‌ నికొల్సన్‌ లిమిటెడ్‌, 1972.
పెకార్డ్ జెరాల్డ్ ఎం. విక్టోరియాస్‌ డాటర్స్ . సెంట్‌ మార్టిన్స్ ప్రెస్‌, 1998. ఐఎస్‌బిఎన్‌ 0-43-956827-7.
పాట్స్, డిఎం అండ్‌ డబ్ల్యుటి డబ్ల్యు పాట్స్. క్వీన్‌ విక్టోరియాస్‌ జెని: హెమోఫిలియా అండ్‌ ది రాయల్‌ ఫామిలీ, అలెన్‌ సట్టాన్‌, 1995. ఐఎస్‌బిఎన్‌ 0-15-506372-3
సెంట్‌ ఆబిన్‌, గ్లీస్‌. క్వీన్‌ విక్టోరియా: ఎ పోట్రైట్‌ . సింక్లెయర్‌: స్టీవెన్‌సన్‌, 1991. ఐఎస్‌బిఎన్‌ 1-58883-001-2
స్ట్రాచి, లిట్టన్‌. క్వీన్ విక్టోరియా క్వీన్‌ విక్టోరియా. లాండ్రస్‌, చాటో ఇటి విండర్స్ పబ్లిషర్స్, 1921. ఐఎస్‌బిఎన్‌ 0-385-14348-6.
వాలర్‌, మౌరీన్‌, సావెరీన్‌ లేడీస్‌: సెక్స్, సాక్రిఫైస్‌ అండ్‌ పవర్‌. ది సిక్స్ రీనింగ్‌ క్వీన్స్ ఆఫ్‌ ఇంగ్లండ్‌. సెంట్‌ మార్టిన్స్ ప్రెస్‌, న్యూయార్క్, 2006. ఐఎస్‌బిఎన్‌ 0-15-506372-3
ఉడ్‌హామ్‌: స్మిత్‌, సిసిల్‌ (1972) క్వీన్‌ విక్టోరియా: హర్‌ లైఫ్‌ అండ్‌ టైమ్స్, లండన్‌: హామిష్‌ హామిల్టన్‌, ఐఎస్‌బిఎన్‌ 0241022002
మూస:Wikisource-author
Wikimedia Commons has media related to బ్రిటన్ రాణి విక్టోరియా.
ది లెటర్స్ ఆఫ్‌ క్వీన్‌ విక్టోరియా వాల్యూమ్‌ 1 ఎట్‌ archive.org
ది లెటర్స్ ఆఫ్‌ క్వీన్‌ విక్టోరియా వాల్యూమ్‌ 2 archive.org
ది లెటర్స్ ఆఫ్‌ క్వీన్‌ విక్టోరియా వాల్యూమ్‌ 3 ఎట్ archive.org
ది డెత్‌ ఆఫ్‌ క్వీన్‌ విక్టోరియా ఒరిజినల్‌ రిపోర్ట్స్ ఫ్రమ్‌ ది టైమ్స్
స్పీచెస్‌ ఇన్‌ పార్లమెంట్‌ ఎట్ archive.org
లీవ్స్ ఫ్రమ్‌ ది జర్నల్‌ ఆఫ్‌ అవర్‌ లైఫ్‌ ఇన్‌ ది హైలాండ్స్, ఫ్రమ్‌ 1848 -1861, మెమోయిర్‌. ఎట్‌ archive.org
మోర్‌ లీవ్స్ ఫ్రమ్‌ ది జర్నల్‌ ఆఫ్‌ హర్‌ లైఫ్‌ ఇన్‌ ది హైలాండ్స్ ఫ్రమ్‌ 1862-1882. మెమోయిర్‌. ఎట్‌ archive.org
క్వీన్‌ విక్టోరియా మెమోరియల్‌ పేజ్‌ ఎట్‌ఫైండ్‌ ఎ గ్రేవ్‌
హిస్టారికాస్ హెరిటేజ్‌ మినిట్‌ వీడియో డాక్యు.డ్రామా రెస్పాన్స్ బుల్‌ గవర్నమెంట్‌. (ఆడోబ్‌ ఫ్లాష్‌ ప్లేయర్‌)
Archival material relating to బ్రిటన్ రాణి విక్టోరియా listed at the UK National Archives
హిస్టారికల్‌ ఇమేజెస్‌ ఆఫ్‌ స్లాఫ్‌ రైల్వేస్టేషను‌. క్వీన్‌ విక్టోరియాస్‌ ఫస్ట్ రైల్‌ జర్నీ.
హిస్టారికల్‌ ఇమేజెస్‌ ఆఫ్‌ కాన్‌స్టిట్యూషన్‌ హిల్‌, లండన్‌. సీన్‌ ఆఫ్‌ ఫెయిల్డ్ ఎసాసినేషన్స్ ఆన్‌ క్వీన్‌ విక్టోరియా.
హిస్టారికల్‌ ఇమేజెస్‌ ఆఫ్‌ ఆర్స్ బోర్న్ హౌస్‌, వన్‌ ఆఫ్‌ ది రాయల్‌ రెసిడెన్సీస్‌ హెల్డ్ బై క్వీన్‌ విక్టోరియా.
ఇమేజెస్‌ ఆఫ్‌ క్వీన్‌ విక్టోరియాస్‌ గోల్డెన్‌ జూబిలీ ఎట్‌ వెస్ట్ మినిస్టర్‌ ఎబే.
హిస్టారికల్‌ ఇమేజెస్‌ ఆఫ్‌ ది రాయల్‌ మాసోలియం ఎట్‌ ఫ్రాగ్‌మోర్‌ విచ్‌ విక్టోరియా ఆర్డర్డ్ టు బి బిల్ట్ ఫాలోయింగ్‌ ది డెత్‌ ఆఫ్‌ ప్రిన్స్ ఆల్బర్ట్
20 June 1837 – 22 January 1901 తరువాత వారు
26 June 1830 – 20 June 1837 తరువాత వారు
మూస:Canadian monarchs మూస:English, Scottish and British monarchs మూస:British princesses మూస:Hanoverian princesses మూస:Princesses of Saxe-Coburg and Gotha by marriage
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=బ్రిటన్_రాణి_విక్టోరియా&oldid=2827341" నుండి వెలికితీశారు
briton raani victoria - vikipedia
victoria (alegjandrina victoria; mee 24, 1819 - janavari 22, 1901) unaitede kingydamm aff grate briton mariyu irlandeaku kween regentga 1837, joony 20 nunchi,u mariyu 1876, mee 1 nunchi bhaarata desamloni british raajyaaniki toli raanigaa maraninche varaku konasaagaaru. itara britishe rajula kantenu, adhe vidhamgaa charitraloni itara raanula kanna garishtamgaa aame 63 samvatsaraala 7 nelala paatu paripaalinchaaru. aame palanakalanni victoria kaalam (viktorianni era) antaaru. ee kaalamlo britishe saamraajyamlo paarisraamika, saamskrutika, rajakeeya, saastra, sainika rangaalu abhivruddhi saadhinchaayi.
victoria jarmani santataki chendinadi; aame jarj3 naalugo kumarudu prins edword, ducke affecnte, stradhirnla kumarte. aame janminchina edaadike ducke aff kente, moodava jarj maraninchaaru. mugguru annalu vaarasulanu kanakundaane maraninchadamtho aame tana 18va eta palana baadhyatalu pondindi. aame simhasanam adhishtinche naatike briton raajyaangam unna susdhira saamraajyam. raju leda raaniki konni swachchanda adhikaaraalu unnaayi. vaatini pradhaana mantri salaha meraku amalu cheyavachu; cony raaniki entho keelakamaina gurtimpu undedi. aame kaalamlo british saamraajyam apratihaatamgaa vistarinchindi. ravi astaminchani saamraajyamgaa perugaanchindi.
aame tommidi mandi pillalu mariyu 42 mandi manuvalu, manavaraallu europ khandamloni raajukutumbaalato vivaham sambandhaalu kaligi unnaaru. anduvallane aamenu "eurapm ammamma" ani pilustaaru.[1] aame hanovern raajukutumbaaniki chendina chivari raani; aame kumarudu kingy edword 7 sacks-coberg mariyu gotha raja kutumbaaniki chendinavaadu.
1 simhasana vaarasuraalu
2 paripaalana tolirojulu
2.1 accession
2.3 victoria toli rajakeeyaalu, hatyaayatnaalu :
3 irland
4 bharathm raani
5 vaidhavyam
6 tadupari samvatsaraalu
6.1 goldene jubley, hatyaayatnam
6.2 dimande jubley
6.3 maranam, vaarasatvam
7.1 britonle
8 chitrashreni (gallery)
8.1 prapanchavyaaptamgaa
9 titils, stials, kote aff arms, sifarm
9.1 titils, stials
9.2 sainikula kot
9.3 rayale sifarm (aksharaala allika)
10 poorveekulu, vamseeyulu
10.1 poorveekulu, sameepabandhuvulu
10.2 saaraamsaalu
12 gamanikalu mariyu suuchanalu
simhasana vaarasuraalu[maarchu]
victoria 1819 mee 24 na udayam 4.15 nimishaalaku landanleni kensington paleselo janminchindi.[2] ducke aff kente prinse edworde, mariyu prinsesse victoria aff saxe, kobarge, saleafyld statherin yokka ekaika kumarte. ducke aff kente unaitede kingydamm prastuta raju jarje 3 nalugava kumarudu. viktoriaku ark kubishap aff contermbery charlesse manarse suttan 24 joony 1819na kensington paleseloni kapola gadilo sannihitula samakshamlo paeru pettaadu. deeniki aame gadeparents rashya raju alagjander1u (badulu aame ankule ducke aff yark), aame maama prins regente (tarvaata jarj4, aame atta urtommberg raani charloti (badulu aame chellelu prinsesse agasta sophia unnaaru.) aame ammamma dachesse aff sacks coberg saleafyld (badulugaa chinnari rakumari menatta prinsesse maenee, dachesse aff glosestersi, edeneberg) paalgonnaaru. prins rejenti suuchana meraku aame tandri paerulooni alengjandrina ani, talli paerulo unnaviktoria any perupettaaru.[3]
rajugari pedda kumaarulu prins resenti, ducke aff yark, ducke aff clarrens ( tarvaata viliyam4) mugguriki chattabadda vaarasulu leru. victoria aame tandri, menamamala tarvaata vaarasatvam andukune vishayamlo ayidava sthaanamulo undi. aame taata, tandri 1820loo maraninchaaru. ducke aff yark 1827loo maraninchaadu. 1830loo aame ankule jarj 4 maraninchaaru. tana menamama viliyam4ku bhavinchadagga vaarasuraalayindi. victoria mineriga unnappudu raju viliyam maraniste aa baalikanu raanini cheyadaaniki veelukalpinchenduku paarlamentu 1830loo resenti chattam chesindi. deeni prakaaram raani mineriga unna samayamlo victoria talli dachasn aff kente resentega untundi. aame adhikaaraalanu niyantrinchenduku kounsilleku adhikaaraalu undavu.[4] rejentega undenduku dachasn saamarthyaanni kingy viliyam nammaledu. anduvalla aame samakshamlone viktoriaku 18va puttinaroju varakuu jeevinchi undaalanukuntunnaanani, phalitamgaa rejenseeni tolaginchaveeluntundani prakatinchaadu.[1]
victoria aa tarvaata tana balyanni 'oka vishaadam' ani varninchindi.[5] victoria talli raakumaarini samrakshistundedi, 'kensington vidhaanam'gaa perkone paddhatilo aamenu daadaapu ekaantamlo penchindi. duchus, aame premikunigaa perkone, aame aagnalu sirasaavahinche sary jaan kaanraaylu kathina niyama nibandhanala paridhilo aamenu penchaaru. anavasara vyaktulu, balaheenulagaa bhaavinchevaarini, rakumaripai aadhaarapade vaarini kalavadaanni niraakarinchaaru.[6] itara pillalatho aame kalavadaaniki anumatinchaledu. kingnichlesse spanialli, dashelu aame pradhaana sahachaarulu. raani ayyevarakuu aame raatripuuta tallivadda padukunedi.[6] yuktavayasu vachina victoria vaari nunchi heccharikalu niluvarinchagaligindi, kaanrayeni tana vyaktigata kaaryadarsigaa cheyalanna vaari prayatnaalanu vyatirekinchindi. raani ayina tarvaata kaanraaynu tana nivaasapraantam nunchi tolaginchindi (cony atanni tana talli nivasam nunchi tolaginchaleka poyindi) aame tallini kuudaa paleselo dooramgaa unchi, aamenu kalavadaaniki kuudaa niraakarinchindi.[6]
dachaspai aame marudula bhaaryalu, vaari parasambandhaala pillalu pukaarlu puttinchaaru. avi vistarinchadamto prajalu rajakutumbanni cheedarinchukunnaru; victoria naitikatagaa pratipaaditamaina laingika akramatvam gurinchi chinnapati anumaanaanni kuudaa tosipuchamani aame tana kumaarteku cheppindi.[6]
victoria yokka samrakshakuraalu hanovareki chendina barones legene victoria prabhaavam undedi, victoria simhaasanam adishtinchina tarvaata aame victoria gruha baadhyatalu nirvahinchadam konasaginchindi. viktoriaku barene leejennetho sannihita sambandhaalu raani prinse viktorianu vivaham chesukovadamto nilichipoyayi. intivyavahaaraalu chudagala saamarthyam legenelo levani prinse alberte gurtinchaadu, vaari toli santaanam samrakshana, aarogya samrakshana paristhitulu anumaaninchaadu.
paripaalana tolirojulu[maarchu]
accession[maarchu]
victoria recvese dhi neuse aff hary essesine tu dhi throne framm larde kaningehame (lefte) andi dhi arke bishapm aff contermbery.
viktoriaku 1837 mee 24na 18yellu nindaayi, mariyu rendava british regensy tolaginchaaru. 1837 joony 20na viliyam4 tana 71va yeta gundepotutho maraninchaadu,[7] victoria unaitede kingydamm raani ayyindi.[8] aame tana dirilo ilaa rasukundi, " amma lepithe udayam 6gantalaku nidralechaanu... contermbery arch bishapm, lard coninehame nannu chuddaniki vacharani cheppindi. bedny meeda nunchi lechi naa sittange roomku ontarigaa velli (naa dresinge gounlo) vaarini chusanu. aa udayam 2 tarvaata 12 nimishaalaku, "maa ankule, rajugaru maraninchaarani, anduvalla nuvve ranivi ani lard coninehame cheppaaru..."[7] aame paripaalana toli roju siddam chesina anni adhikaarapatraalu (prakatana, pramaanasveekaaram modalainavi)aamenu alengjandrina viktoriaga perkonnayi, cony aame tana toli privy councille samavesa resister victoria ane santakam chesindi; anduvalla taanu alegzandria viktoriyaagaane paripaalinchaalanukunnapa toliperunu aame ishtanusarame vadilesindi.[9] aame simhasanadhishta utsavam 1838 joony 24na jarigindi, aame bakingyhame pyaalesnu nivasam chesukunna toli raani ayindi.[10]
salike chattam prakaaram e mahila hanoveri paalakulu kaaleru; idhi 1714nunchi britonnetho palupanchukuntondi. hanoveri aame ankule ducke aff kambarlandi, teviotedli paramaindi. aayane kingy augasties1 ayyadu. (aayana jarj3 yokka enimidi mandi santaanamlo ayidava kumarudu). 1840loo viktoriaku toli santaanam kalige varakuu ernust augastasm unaitede chechinghemonky adhikaarapaggaalu chepattagala vaarasunigaa unnaadu.[11]
kween victoria mariyu aame pedda kumarte 1844, kween victoria fusse photogrephy idhi
aame simhaasanam adhishtinche naatiki prabhutvam vign party niyantranalo undi. vign pradhaanamantri lard meleborn raani anubhavamleni rajakeeya jeevitampai balamaina prabhaavam undedi. aame salahaalaku atanipai aadhaarapadedi. kondaru viktorianu "misses meleborn" ani antuundevaaru.[12] ayithe meleborni mantrivargam auttekaalam nilavaledu; cramepy adhi apakhyaatiki guraindi, antegaaka, britishe kaalaneela nirvahana, mukhyamgaa 1837loo tirugubaatula samayamlo marinta kashtamaindi. jamaika raajyaamgaanni tolaginche billunu house aff comans loo radicals, toriesse (appatlo victoria veerini asahyinchukunedi) kalisi addukovadamto 1839loo lard meleborni rajinama cheshaadu.[13]
victoria mukhya salahaadaarudu aame bandhuvu beljium raju kingy leopald 1 (aame talli sodarudu, victoria sahajanmurali rakumari charleti bharta).[12]
toriki chendina sary rabert peelnu kotta mantrimandalini erpatucheyamani raani aadesinchindi. cony otami edurkonnadi, deenne bednambarsi crisesse antaaru. aa samayamlo poshana vidhaanam (vaari party abhimanam aadhaaramgaa rajakutumbalaku chendina sabhyulanu pradhaani niyaminchaali) aadhaaramgaa raajakutumbeekulanu niyaminchadam aanavaayitii. raani bednambarsi mahilallo chaalaamandi vign paarteeki chendinavaari bharyale, vaari sthaanamlo toryla bhaaryalanu niyaminchaalani peele anukunnaru. cony maryadapurva samsthallo sabhyulugaane kakunda tanaku entho sannihitulugaa bhaavinchina vaarini tolaginchadaanni victoria gattigaane vyatirekinchindi. raani erparachina nibandhanallo taanu adhikaaram konasaginchalenani peele tana kamishanne raddu cheshaadu, deentho meleborni tirigi adhikaaramloki vachaadu.[12]
kween victoria mariyu prinse alberte, 1854
marrege aff victoria andi alberte bai sary jarje hateri.
victoria tana bhavishyathm bharta, sameepa bandhuvu prins albert aff saxe-coberg, godhaanu modatasaarigaa 1836loo tana 17va eta kalisindi. kondaru rachayitalu aame modata albert chala nirutsukatagaa unnaadani grahinchinattu perkonnaru.[14] ayithe aame diry prakaaram, modatinunchi athani snehamlo entho aanandinchindi. albert thoo kalisina tarvaata aame ilaa rasindi "(albert) chala andagaadu, naa juttu rangulone athani juttu undi; athani kallu peddavigaa neelam rangulo unnaayi. chakkani mukku, muddoche pedavulu, chakkani paluvarasa; athani mukha kavalikalu bhavaprakatanalo marinta chudamuchhatagaa undi".[15] tana menamama beljium raju leopaldi1ki raasina uttaramlo "albert roopamlo naaku atyanta aanandam kaliginche bahumatini andinchinanduku entho krutagnatalu.... atanu nannu entho sukhapedatadanna nammakam kaliginche lakshanaalu kaligi unnaadu"[16] albert tandri aame talli sodarudu ernest ee sambandhaaniki angeekarinchaadu. ayithe kevalam 17 ella rakumari victoria alberte patla aasaktigaa unnappatikii, inka pelliki siddhapadaledu.
victoria 1837 joony 20na 18 ellake simhaasanam adhishtinchindi. raani inka pellikaani yuvati ayinappatiki, tana tallitho undavalasina avasaram erpadaledu. kensington vidhaanamtho aame tana talli patla aagrahamto undi. bakingyhame pales elo maarumuula apartment nu tana talliki erpaatu chesindi, aamenu kalavadaaniki ishtapadedi kaadu. talli nunchi vidipovalante pelli chesukovalani viktoriaku lard meleborn suuchimchaadu. pelli vishayamlo tondarapaatunu niluvarinchinappatiki, aame lekhalu tana kaboye bhartagaa albert chaduvu avasaraanni victoria tana lekhallo perkondi.[17]
victoria tolidasalo entho pratishta pondinappatikii, 1839loo kortu valla kontha debbatinnadi. appatlo aame talli vadda panichestunna lady flora hastings kadupulo kaniti kaaranamgaa 1839 juulailoo maraninchindi. lady flora dactor vadda pareekshalu cheyinchukovadaaniki niraakarinchindi. victoria talli premikunigaa chalakalam prachaaramlo unna surgane kanriy ku, flaratho akrama sambandham undani, aame garbham daalchindani pukaarlu vyaapinchaayi. tana baalyamlo aanandam lekunda chesina kensington vidhaanamlo keelakapatra vahinchina kanriy patla aagrahamto victoria ee pukaarlu nammindi. lady floraku ottidimeeda pareekshalaku angeekarinchagaa aa pareekshalo aameku kaniti erpadindani telindi. chala nelalaku, aame maraninchina tarvaata kanriy, lady flara sodarudu lady flarapai raani dushprachaaram chestondani aaropistuu patrika prachaaram chepattaru.
victoria raani ayina tarvaata 1839loo rendo paryayam albert nu kalisi athani snehaanni abhimaaninchadam konasaginchindi, aame atanni gurinchi ilaa rasindi, "....diery alberte... atanu entho sunnitudu, entho karuna galavaadu, entho manchivaadu, marentho sneha yogyudu kuudaa. antaku minchi athanilo soumyata chudagalgutaaru"[14] albert vindsery cherina ayidurojula tarvaata 1839 actobere 15na vivaahaaniki raani pratipaadinchindi.[18]
raani, rakumarudu albert la vivaham 1840 fibravari 10na landan sente james paleseloni chapele raayallo jarigindi. alberte, raani bhartagaa matrame kakunda lard meleborn sthaanamlo rajakeeya salahaadaarunigaa, aame raani jeevita tolinaallalo, meleborn maranaanantaram entho keelakapatra vahinchaadu.[19] victoria tallini palesse vidichipettindi. victoria aameni arudugaa kalustundedi.
victoria toli garbhamto unna samayamlo albert thoo kalisi landanle oka gurrapu bandilo velutundagaa edwort aux ford aamepai hatyaayatnam cheshaadu.[8] aux ford rendusaarlu kaalchaadu, cony rendu bulletlu guritappayi. rajadroham krinda vichaarinchi atanni picchivaadigaa nirdhaarinchi vadilesaaru.[20] raajadampatula tommidimandi santaanamlo, 1840 navambare 21na puttina modati paapaku victoria ani paeru pettaaru.[21]
court dress loo kween victoria mariyu prins albert
victoria raanipai marinta hatyaayatnaalu 1842 mee, juulai madhya kaalamlo jarigai. modatidi, 1842 mee 29na tana carreglo velutundagaa sente james park vadda aamepai jaan fransisse pistalnetho kaalchaadu,[8] cony ventane polise conistable viliyam trouns atanni pattukunnadu. francissepy rajadroham neram moparu. urisikshanu jeevitakhaidugaa maarchaaru. fraansisse shiksha vidhinchina marnade, juulai 3na jaan viliyam been ane kurradu raanipai kaalpulu jaripe yatnam cheshaadu.[8] 1840loo aux ford nu vadileyadame, ipudu daadulaku purikolputondani albert bhaavinchaadu. athani tupaakeelo kevalam kaagitaalu, pogaaku podi matrame unnappatikii viliyam beenku marana dandana vidhinchaaru. ayithe alanti shikshalu mari daarunamani bhavinchi, prins albert paarlamentulo 1842 rajadroha chattam aamodinchadaaniki maddatunichaadu. ee chattam krinda evaraina raju, raanila samakshamlo aayudhaalanu raanini hecharinchenduku upayogiste edella kathina jailu shiksha, korada debbalu tinavalasi untundi.[22] beens ku aa vidhamgaa 18 nelalu jailu shiksha vidhinchaaru. atanu cony, aa taruvaata evaruu korada debbalu tinaledu.[23]
ee rendu hatyaayatnaalu jarigina adhe endakaalamlo victoria modatisaarigaa railu prayaanam chesindi. slaffe railve stationu (vindsery kota sameepamlooundi) nunchi paadingtanki bridge (elandanle) varakuu, grate vestern railve pratyekamgaa erpaatu chesina carreglo 1842 joony 13na prayaaninchindi. aamethopaatu aame bharta, vaarithopaatu grate vestern railve laine injaneery isamberd kingdamme broonelle prayaaninchaaru. appudu railu chala vegamgaa velutondani,20 mph (30 km/h) pattaalu tapputundemonani bhayandolanatho raani, raju iddaruu firyaadu chesaru.[8]
victoria toli rajakeeyaalu, hatyaayatnaalu :[maarchu]
yange kween victoria
carn chattaanni radducheyadamto peele mantrimandali sandigdhamlo padindi. appatlo consorvatives gaa piluvabadda chaalaamandi torylu chattam raddunu niraakarinchaaru. cony kondaru torylu (peele vargeeyulu), chaalaamandi wigs paartiivaaru anduku samardhinchaaru. 1846loo peele rajinama cheshaadu. chala swalpa maddatuto radduku aamodam labhinchindi. aayana sthaanamloki lard jaan russelle vachaadu. russelle mantrivargam vign paarteede aina, raani aamodinchaledu. viktorianu vyatirekinchinavaarilo videsaanga kaaryadarsi lard pamarmestani, mantri mandali, pradhaanitho leda raanitoe charchinchakundaane pamarestan vyavaharinchevaadu.[24]
pamarmestani tanaku teliyakundaane adhikara samaachaaraanni videshee naayakulaku pamputunnaadani 1849loo victoria lard rasseleku firyaadu chesindi. 1850loo aame tana abhyantaraanni mallee vyaktam chesindi. cony prayojanam lekapoyindi. 1851loo paamarmstaane adhikaaram nunchi tolaginchaaru, atanu aa sandarbhamloonuu presidenti luise-nepolianni bonapartilu franselo sainikadaadiki prabhutvam angeekarinchindanna sangatini munde pradhaanitho sampradinchakundaa prakatinchaadu.[24]
victoria britishe pradhaanamantrulu
samvatsaram pradhaanamantri (party)
1835 lard meleborn (vig u)
1841 sary rabert peele (kansarvetive)
1846 lard jaan russelle (wigs)
1852 (fibravari) lard durby (kansarvetive)
1852 (dissember ) lard abardin u (peele anucharudu)
1855 lard pamarmestani (libarle)
1858 durby (kansarvetive)
1859 pamarmestani (libarle)
1865 russelle (libarle)
1866 durby (kansarvetive)
1868 (fibravari) benjimanki dizreyili (kansarvetive)
1868 (dissember) viliyam evert gladmestone (libarle)
1874 dizreyili (kansarvetive)
1880 gladmeslan (libarle)
1885 lard salsibari (kansarvetive)
1886 (fibravari) gladmestone (libarle)
1886 (juulai) salsimari (kansarvetive)
1892 gladmestone (libarle)
1894 lard salsibari (libarle)
1895 salsibari (kansarvetive)
british pradhaanula jaabitaanu chudandi.
aame british pradhaanulaku
alaage victoria raani pradhaanula jaabitaanu chudandi.
russelle pradhaanigaa unna kaalamloonuu victoria raaniki vyaktigatamgaa asantruptigaa unnattu rujuvayindi. 1849loo landanleni connettitune hale vaipu raani velutundagaa nirudyogi, aagrahamto unna irishy vyakti viliyam hamiltonne poudernetho nindina pistalnetho aamenu bedirinchaadu. hamiltoneku 1842 chattam prakaaram charj daakhalu chesaru. neram rujuvu kaavadamtho atyadhikamgaa edella karagaram vidhinchaaru.[25]
1850loo matisthimitam laeni maji sainikaadhikaari rabert nepete aamepai daadi cheyadamtho raani swalpa gaayaalato tappinchukundi. carreglo velutundagaa pate tana cheti karratho daadichesi, aame topeeni dhwamsam cheshaadu, raaniki gayalayyayayi. patemai vichaarana jariparu. pate tanaku matisthimitam ledani rujuvu chesukolekapoyadu. hamiltonne tarahaalo shikshaku gurayyadu.[24]
victoria raaniku irlande patla entho abhimanam undedi. kerriloni killarneelo selavu rojulu gadapalanukunedi. raani patla irishy abhimanam aameku aa desham patla pratyeka drushti kalpinchindi. 1845loo bangaaladumpa tegulu vyaapinchi naalugu millianla irishy prajala praananashtam sambhavinchindi, maro milianni mandi valasapoyaru.[26] ee bheekara karuvu (irishy bhashalo 'anegorta more ')ku spandinchi victoria raani swayamgaa 2000 sterlingle (2000 poundla sterlingle) irlandeaku viraalamgaa andajesindi.[27] ayithe, ottamanni saamraajyaaniki chendina sultann abdoolle mesidke 10,000 poundlu sahayam pamputaanani prakatinchaadu. victoria raani taanu kevalam 2,000 poundley pampina kaaranamgaa 1,000 poundley pampamani sultaannu korindi. sultann veyyi sterlingle pampinappatikii aayana rahasyamgaa moodu odallo aahaarapadaardhaalu pampaadu. british kortulu aa odalanu niluvarinchenduku prayatninchaayi. cony aahaaramtho unnavi drogade harbery cherukunnayi. akkada ottamanni naavikulu vaatini odilesi vellaaru.[ullekhana avasaram] cony irlandeaku vitaranagaa 5 sterlingle ichindanna oohaagaanaalu 19va sataabdilo prachaaramloki vachayi. adhe roju batare si dagn shelterke maro 5 sterlingsi raani daanam chesindi. idhi abaddham. nijaaniki aame 2000 sterlingle andajesindi. irishy kethalike bishaps andarikante ekkuve pampindi, vaarilo okkaru maatram 1000 sterlingle aakalitho unnavaariki, 10vela sterlingle oka vishwavidyaalayam praajektuku andajesaaru.[28]
deeniki thodu aame pradhaanamantri lard jaan russelle irlande karuvu paristhitulanu atigaa choopinche paalaseeni anusarinchaadani, phalitamgaa aameku irlandelo pratishta debbatinnadani nityam aaropanalu edurkonnadu. irisheku gatti maddatunistunna raani menoothy grande maddatunichi, irlandelo paryatanaku vastaanani, seminari sandarsistaanani cheppindi.[29]
victoria toli irlande adhikara paryatananu 1849loo irlande lard leftenenti lard clarrende erpaatu cheshaadu. aayana irlandelo britishe adhikari. irlandelo sankshobham drishtya akkadi britisse rajakeeya naayakulanu raani samakshamlo undaalani heccharinchaadu, karuvu praantaala nunchi drushti maralche erpaatu cheshaadu. irlandelo raani pratishtaku akkadi karuvu paristhitula valla bhangam kaliginappatiki akkadi party samavesallo irishy jaateeyulu bhagavantuda raanini rakshinchu ani keertinchaaru.[30] aame irlandelo 'karuvurani'gaa gurtimpu pondindi,[31] ippatilaane appudu kuudaa avamaanaalaku gurayindi.[32] 1852loo aame irlandelo antarjaatiiya sthaayilo erpaatu chesina pedda industrialli egjibishanci sandarsinchindi. miliyanku paiga prajalu daaniki haajarayyaaru, aa egjibishanci roopakarta jaan bensonne raani naithudentho satkarinchindi.[33]
prins albert, kween victoria mariyu aame tommidi mandi pillalu edama nunchi kudi vaipu : alesse, artherm, dhi prins consarte, dhi prins aff wales, leopaldi (mundu), luise, kween victoria vithy betrisi, aleafred, victoria andi heleena.
1870,1880loo irlandelo racharika prabhaavam chaalaamatuku taggindi. aame kumarudu prins aff walles denmark rakumari alegjandra vivaha sandarbhamgaa veeri pedda kumarudu prins albert puttina rojuna subhaakaankshalu telaparaadani dablin kaa rporation nirnayinchadaanni nirasistuu victoria raani irlandelo paryatinchadaaniki niraakarinchindi. dablin prajalaku bahumanamga ichina aame bharta swargeeya albert vigrahaanni dablin carporationsi raaniki tirigi pampinchadamtho victoria entho badhapadindi. deeniki thodu dablinleni seint u stiffens green praantamulo albert vigrahaanni erpatuchesi, aa praantaaniki albert greenga paeru maarchaalanna aalochananu vyatirekinchadam, aamenu marinta baadhinchindi. aame entho preminchina albert ghnaapakaalaku sambhavinchina avamaanaalato, irishy prajala patla aame abhipraayaanni maarchivesaayani perkontaaru.[34]
irlande rayale residens erpaatu cheyalani anekamandi pradhaanulu, lard leftenenti, raajakutumbeekulu saitam chesina ottidulanu victoria tiraskarinchindi.[30] irishy unianist party adhinetha lard midilton raasina '1930 irlande: doopm aari heroin u' pustakamlo aame nirnayam raacharikaaniki, uniyanyki pedda debbaga rujuvaindani perkonnadu.[35]
raani chivarisaarigaa 1900 samvatsaramlo irlande paryatinchindi. rendava boyari yuddhamlo britishe sainyamtho kalisi poraadaalani pilupunichindi. aame raakanu vyatirekinche udyamaaniki artherm griffee naayakatvam vahinchaadu. aayana kuman na gaethel u ane samsthanu erpaatu chesadu. raanini nirasistuu chesina prachaaram kaaranamgaa erpadina sambandhaalanu upayoginchukoni aidella tarvaata griffee sinpeenee[30] ane kotta rajakeeya viplavam tevadaaniki prayatnichaadu. deentho irlande swatantra desangaa avatarinchadaaniki dohadapadindi.
bharathm raani[maarchu]
chivari mogalni chakravartini british eest india company simhaasanam nunchi dinchesina tarvaata, company kuudaa raddayina tarvaata victoria 1876 mee 1 nunchi aame maraninche varaku bhaarathnaku maharaniga vyavaharinchindi. 1877loo dhilli darbarelo aa meraku prakatinchaaru. britishe saamraajyamlo bharathm laanchana praayamgaa kalisi, bhaarata upakhandampai briton aadhipatyam, samrakshana pondina 19ella tarvaata aa padavi kalpinchaaru. aameku aa padavi andadamlo pradhaani benjimanki dizreyili mannanalu andukuntaadu.[36] victoria 1867loo hindi, panjabi nerchukovadam praarambhinchindi. raani victoria smaarakaartam telamgaana rashtra rajadhani hyderabaduloni sarurinagarsham loo victoria memorial homem bhavanam undi.[37][38] ee bhavanamlo prastutam anatha pillalakosam victoria memorial scool naduputuu, vaarandariki uchita vidyanu andistunnaaru.[39]
raju typhoide jwaramtho 1861 dissember 14na maraninchadaaniki vindsery kaajillo paarisuddhyam sarigaa lekapovadam kuudaa oka kaaranamgaa perkonnaru. viktoriaku ayana maranam saraaghaatamayindi. adhe yedadi maarchilo talli maranam sayitam prabhaavam chuupindi.[40] aame shraddhaanjali ghatinche maargamlo padindi. tarvaata jeevitaantam nallani dustule dharinchindi. prajalaku kanipinchadam tagginchesindi, aa tarvaata samvatsaraallo eppudogaani raani landanle kanipinchedi kaadu. aame alaa ekaantamlo undadamtho aameku 'vido aff vindsery" ane paeru vachindi. tana bharta maranaaniki tana kumarudu edword, prinse aff velles kaaranamani aame aaropinchindi. tana kumaruni yokka chedu pravartana gurinchi navambarelo vaarta cheragaane, kumarudini samudaayinchenduku aayana cambridge bayalu deri vellaadu.
victoria prajalaku dooramgaa undenduku kalpinchukunna ontaritanam racharika pratishtanu debbateesindi. praja udyamaalaku ootamichindi. aame tana adhikaarabaadhyathalu chepattina, tana rajanivasamlo, scatlandeloni balmoralle kota, raiti ilandeloni ojborne houselo, vandsery kejileelo ontarigaa undenduku yishtapadindi.[40]
kaalam gadichekoddii, aame scatlandeakki chendina jaan broun ane panivaadipai annintikii aadhaarapadatam ekkuvayindi.[40] vaari madhya premabandham, rahasya vivaham jarigayani aaropanalu unnaayi, cony aa aaropanalu sahajamgaane viluvalekunda poyayi. ayithe victoria maraninchinapudu aame mrutadehaanni coffinlo pettinapudu rendu jatala ghnaapakaardhaalanu aame korika meraku unchaaru. oka prakka albert drusinge gounni okati unchaaru. aame edamachetilo koddigaa broun juttunu, athani photoni unchaaru. victoria chetiki jaan broun talli pelli ungaram pettarannadi 2008loo telisindi.[41][ullekhana avasaram] brounnetho premakalaapaalu, vivaham sambandhinchina pukaarlu aameku misses broun ane paeru tecchipettaayi.[40] vaari madhya sambandhaalu aadhaaramgaane 1997loo misses broun u sinima vachindi.[42]
goldene jubley, hatyaayatnam[maarchu]
dastram:Victoria Coin.jpg
kween victoria goldene jubley silvarm dabule floringle, streky 1887.
britishe saamaajram 1887loo victoria goldene juubleeni nirvahinchindi. joony 20na victoria tana adhikaaramloki vachi 50 ellu puurtayina sandarbhamgaa pedda vindu erpaatu chesindi. deeniki 50 mandi eurapm rajulu, raakumaarulu aahvaanam andukunnaru. aa samayamlo aameku teliyakapoyinappatiki, irishy rajarika vyatirekulu kondaru west ministerse ebenu pelchiveyadaaniki pathakam vaesaaru. ee hatyaayatnam bayatapadina taruvaata adhi jubley kutriga piluvabadindi. aa marnade victoria pedda ooregimpulo palgondi. idhi, mark twaine maatallo cheppalante, "iruvaipula kanuchupumera vistarinchindi'". ee samayaniki victoria goppa raanigaa marinta pratishta sampaadinchukundi.[24]
dimande jubley[maarchu]
kween victoria dimande jubley photogrephy (landan,1897)
victoria 1896 septembersi 25na jarj3ni inglande, scatlandi, britishe charitralo sudiirghapaalakudanna sthaayini adhigaminchindi. tana yokka dimande jubley jarige 1897 varaku anni rakala prabhutva pratyeka utsavaalanu aalasyam cheyalani raani korindi. dimendesoobly anandotsah kaaryakramaalannintina britishe saamraajyamlo pedda ettuna nirvahinchaalani kalonial secralary josefe chambarline pratipaadinchaadu.
swayampaalanaa samsthaanaalu, valasa pradhaanulanu aahvaaninchaaru. dimande jubley ooregimpulo pratee britishe kaalanee, domaniannila nunchi vachina sainikadalaalu, maharani gouravaardham bharathm pampina sainikulu paalgonnaaru. edaimandi jubley utsaavaallo maharani patla abhimanam vellivirisindi. centepols kethadralle bayata thanks givinge sarviesse nirvahinchaaru. victoria raani tana kerejilo prayaaninchindi; aame nallani dustulu, tella lesulatho unna dustulu dharinchindi.[12] dimande jubley sandarbhamgaa aneka mokkalu naataaru, henli aany thames vadda victoria crosse aakaaramlo 60 mokkalu naataaru.[43][44] victoria crassenu 1856 janavari 29na victoria crimianni yuddhamlo shouryaprataapaalu pradarsinchinavaariki rivaardulichhe samayamlo pravesapettindi. ippatikee ee shourya avaardulanu aadhunika comanmelth desaalayina briton, kenada, australia, neujilaandi, comanmelth brevery avaardulugaa bahuukaristunnaaru.
bharta maranaanantaram pettukunna aanavaayitiigaa victoria 1900 samvatsaram crismassenu raiti deevulloni ausborn houselo gadipenduku vellindi. akkade 1901 janavari 22na saayintram aarintiki braine hemarejnetho maraninchindi,[45][46] appudu aame vayasu 81 samvatsaraalu. marana samayamlo aame pedda kumarudu bhavishyathm raju pedda manavadu jarmani raju vill helam2 unnaaru. aame korika meraku paardhiva sariiraanni tellani dustullo unchaaru. pelli topy dharimpachesaaru. osboren housepai reparepalaadutunde rayale standerdanu coffinpy kapparu. deenni aa tarvaata victaria manavadu jarj toranto vishwavidyaalayamlooni victoria kaalejiki bahuukarinchaadu.[47] fibravari 2 saayantram tarvaata vindsery green park vadda fragmoreersi mosoliyamlo albert samadhi pakkana samadhi chesaru. viktoriaku blacke funale ishtam undedi kaadu, kanuka landanle antaa udaarangu, telupu rangutho nindipoyindi. mosolialo aamenu khananam chese samayamlo manchukurisindi.[48]
americalo aame gouravaardham adhyakshudu viliyam mc kinley jaateeya pataakaanni avanatam cheyinchaadu. ee vidhamgaa videsheeyula gouravaardham akkada gatamlo jaragaledu. anduvallane mc kinley aataruvaata edaadi hatyaku gurai maraninchinapudu briton aayana patla gowravanni prakatinchindi. victoria 63 samvatsaraala edu nelala rendurojulu paalinchindi. idhi british rajulu andarikante atyadhika paalana. aame tana taata jarj3 deerghakaala raacharikaanni (elijibethy 2 adhigaminchinappatnunchu) aame maranaaniki moodu rojula munde adhigaminchindi.[49]
victoria maranamtho unaitede kingydamle hanoveri vamsastula paalana mugisindi. aame bharta sacks coberg-godha vamsaaniki chendinavaadu. aame kumarudu, vaarasudu edword 7 ee kotta raajakutumbaaniki toliraju.[14] aa tarvaata 1917 loo kingy jarj manavadu tama rajakutumbamlo inti paerunu sacks coberg-godha nunchi (prastutam unna) vindissersi housega maarchaadu.
pedda kumarte maraninchina edu nelala vyavadhilo maro mugguru santaanaanni raani kolpoyindi. (aame pedda kumarte victoria tana 60va yeta 1901 aagastulo vennu kaansaretho maraninchindi). aame tana 42mandi manavalu, manavaraallalo 11 mandini kolpoyindi. (mugguru mrutasisuvulu, aarumandi baalyamlo poyaru, iddaru yuktavayasulo maraninchaaru.)[50]
britonle[maarchu]
bakingyhame palesse mundu dhi victoria memorialli
victoria raani paalana cramepy aadhunika rajyangabadda raacharikaanni nelakolpadaanni suuchimchimdi. aneka chattabadda samskaranalato house aff comans adhikaaraalu peragadam gamaninchaaru, house aff lards, adhikaaraalu tagginchaaru, cramepy raju kevalam simballegaa maarutuu vachaaru. walterse begahate maatallo cheppalante victoria paalana nunchi raju kevalam "sampradinchenduku, salahalu ichenduku, heccharikalu jaareechesenduke hakku kaligi unnaadu".[30]
victoria paalana raajakeeyaparamgaa kante cramepy naamamaatramgaa maarindi. gatamlo hanoveri kutumbaaniki chendina antaku mundunnavaari laingika, aardhika, vyaktigata dushprachaaraalu raajarikaaniki apratishta tecchaayi. anduku viruddhamgaa victoria paalana neetiki niyamaalaku, kutumba viluvalaku adhika praadhaanyatanichindi. britonle kutumbapaalana dhoranitho madhyataragati gurtimpu ponde veelukaligindi.[14]
victoria vamseeyulalo hataattugaa vamsaanugatamgaa vache raktasrava jabbu gurtinchadamtho aame asalu tandri ducke aff kente kaadani, aa jabbu unnavaadani suuchanalu vyaktamayyaayi. rajakutumbikullo aa jabbu modatagaa victoriacay unnattu prateeti. aame sontavaarasullo evariki alanti jabbu lekapovadamto, aamelo appatikappudu vachina parivartana leda aame nijaaniki vivahetara puttuka kaavadam ayi undavacchu, aame tandri himotilia jabbu unna vyakti tappa ducke aff kente kaadu.[51] unnattundi kalige parivartana sumaru 30 saatam hemophylia e, bi kesullone sambhavistundi.[52][53] ayithe victoria talliki hemophylia vyaktito sambandham unnattu elanti aadhaaraalu levu. alanti jabbu unna vyakti ekkadaina vunte teevrasthaayi anaarogyaaniki guravutaadannadi ekkada perkonaledu.[54]
victoria dwara aame aiduguru kumartello iddariki, rakumari alaism, rakumari bitriseakoo sankraminchindanna aadhaaraalu unnaayi. aame kumarudu leopaldenki aa jabbu vachindi. aame kutumbeekullo aame muni manavadu rashya javerki alexi, asturia prins alfence, spaine raju alphenso 8, raani victoria yoojini (victoria manavaraalu)la pedda, chinna kumaarulu hemophylia jabbubaarina paddaaru.[55]
raani victoria tolinaallalo apakhyaatiki gurayinappatiki aa tarvaata 1880llo, 1890llo entho gaurava maryaadalu andukundi. 2002loo BBC vandamandi goppa britishe vyaktula sarvelo victoria 18va sthaanamlo nilichindi.[56]
toli postalle stampemi aame tala bomma mudrinchaaru. deeniki 1837loo veyansity medalli aadhaaram. naanaala roopakarta viliyam vyaan deenni tayaruchesadu. victoria 15yella vayasulo unnappudu aame mukhanni vyaan chitrinchaadu.[57] pelli koothuru chakkati tella dustulu dharinchadaanni aame vivaham nunchi sampradaayamgaa chesindi. antakumundu pellillo pellikuturu tanaku ishtamaina rangu dustulane dharinchedi.[58]
mapm aff dhi domanians andi dhi kween victoria ety dhi endi aff dhi nienteene senchary.
kween victoria 20 sente stampe,1893
kween victoria novascatia 8-1/2sente stampe, 1860
statue aff victoria aany parlamenti hilli, kenada
kween victoria statue, queenriktoria skware, ballarate, victoria, australia.
antarjaatiiya sthaayilo victoria atyanta gouravapratishtalu kaligina vyakti ayindi. briton samrajya vistarana prabhaavamtoonae gakunda eurapm antataa aame kutumbasambandhaalu kaligi undi 'eurapm ammamma'gaanuu aapyaayamgaa pilavabadindi. udaaharanaku modati prapanchayuddhamlo keelakapatra vahinchina moodu deshaala rajulu victoria manumalu leda aame manumaraallato vaivaahika sambandhaalu kaliginavare. victoria tommidimandi santaanamlo enimidi mandi eurapm rajakutumbala vaarine vivaham chesukunnaru, maro kumarte prinsesse looisi lorni markse bhavishyattu kenada gavarnershe janaralnu pelli chesukundi.[59]
victoria,albert laku 42 mandi manavalu, manavaraallu, vaari santativaaru mottam vandallo untaaru. 2009 naatiki victoria vaarasulaina eurapm rajulu, maji rajulu: kween elijibethy 2 ( aame bharta kuudaa), narve raju herald, sweedon raju carle16, gastaffe, denmark raani margareti2, spaine raju juwan carlose1 (aayana bharya), greesse padaveechyuta raju constantine 2 (aayana bharyakuda), romeniaku chendina micale, serbia, rashya, jarmani, sacks coberg-godha, hanoveri, hessi, badden, frans (legitamisti) raajyaadhikaaraaniki potilo unnavaarantaa aame vamseekule.[60]
prapanchamlo aneka pradesaalaku victoria paeru pettaaru. vaatilo rendu australia raajyaalu (victoria, queens lande), british kolambia rajadhani (victoria), saskabavanki (regina) siachelise rajadhani; africaloni pedda sarassu, victoria falls unnaayi.[30]
victorica leda sitta victoria madhyadhara samudramloni gojo deevi rajadhani malaisi graamam paeru. daaniki victoria ane paerunu 1887loo victoria raani dimande jubili utsavaala sandarbhangamalta bishapm manse sary pitripessi abhyardhana meraku pettadani briton prabhutvam angeekarinchindi. cony ippatikee aa deevilooni gojitanlu maatram paata paeru rabathenhone aa pattanaanni pilustunnaru.
kenadaalo victoria dega mee 24na leda antakumundu chivari somavaram selavudinamgaa vaadukalo undi. victoria raani janmadinam, prastuta kenada saarvabhoumaadhikaarigaa vyavaharistunna raju puttinaroju gouravaardham selavudinam paatistuntaaru. idhi kevalam kenadalone paatinchedi ayinappatiki, scatlandelo konni praantaallo mukhyamgaa edeneberg doondeelalo selavudinaanni paatistunnaaru.[61]
charitralo atyanta aadarana pondina britsha raani aame, britishe saamraajyam gatamlo unna praantaallo aame vigrahaalu velisai. bakingyhame paleselone kakunda victoria memorialni, aame maraninchina edaadi tarvaata palesse roopu tirigi maarchadamlo bhagamga aame vigraham erpaatu chesaru. bhaarathmlo kolnatalo pramukhamgaa victoria memorialli erpaatu chesaru, ghanaloni kepe court pattanamlo ghanamgaa raani mukham varaku unde bommanu akkadi park loo nirlakshyaaniki guravutondi, akkada mekalu gaddi tintunnaayi. aneka samsthalu, maargaalu, paarkulu, kattadaalakuu aame paeru pettaaru.[14]
dakshina australia rajadhani nagaram adelideloni victoria skverelo[62], queens lande state rajadhani nagaram [63] brisbane loni queens swvare, alaane victoria state rajadhani meleborn loni domaine gardenslo victoria raani vigrahaalu unnaayi. neusouthevels rajadhani sidneelo (dablinleni irishy parlamenti bhavanam praamganamlo tirigi erpaatu chesaru), kween victoria bhavanam (1898loo victoria gouravaardham aame paeru pettaaru) dakshina dwaram vadda prasasthamgaa kanapadutundi. sidneelo victoria raani vigraham makari veedhilooni federalle kortu praanganam mundubhaagamlo undi, rodduki avatalavaipu alberte dhi gudy paera chekkina alberte vigrahaanni chustunnattu untundi.
dakshina australia rajadhani perthelooni kingse parkylo chaluvaraati vigraham undi, vaatarluu yuddhamlo upayoginchina phiranguluu aa vigraham chuttu unnaayi. australia viktoriyaaloni ballarte pradhaana veedhilo victoria raani kaamsya vigraham undi. bhaarathmlo benguluru nagaramlo pradhaana rahadaarullo okataina MG roddu praarambhamlo raani vigraham undi.[64] alaage neujilaandi rajadhani vellingtonle harbery vaipu kente, cambridge terrasse madhya oka vigraham undi.
victoria gouravaardham vigrahaalu erpatucheyadam kenadaalo sarvasaadhaaranam, aame paalanalo aa desha samuuham sarihaddulatoe kuudi undadamtho, aneka kotta praavenseelu kalpinchadamtho aameku kenadaalo gowravam ekkuva. kenada paarlamentu goda meeda aame bomma chekkaaru. alaage paarlamentu librarilo, aavaranaloonuu aame vigrahaalunnaayi.[65]
hancongelo hanconge dveepam kajive beloni victoria park thoorpu vaipu victoria raani vigraham undi. centralleni statue skverelo aame vigrahaanni unchina tarvaata rendo prapancha yuddhamlo japan aakramana samayamlo dhwamsam chestaranna bhayamto aa vigrahaanni tokyoku taralinchaaru. japan aa yuddhamlo odipogaa 1945loo sainyaanni venakki rappinchina tarvaata hangnackga tirigi terukovadaniki unaitede kingydamm todpadindi. raani vigrahaanni tecchi aa paarklo amarchaaru. alaage malta rajadhani velletta nagaram madhyalo victoria raani vigraham undi.[66]
uniani aff southm africa erpadataniki mundu british kaalaneegaa unna waa juluu natalle pravensy rajadhani peetery maritzeberg loo pravensy saasanasabha bhavanam eduta victoria vigraham undi. alaage dakshinaafrikaa parlamenti eduta kuudaa erpaatuchesaaru.
victoria raani 1892 juulai 16na libaria ambasidershe edword vilmanti blidon pratinidhigaa martha aany ricks nu vindsery kejileku aahvaaninchindi. maarta reakse, tenneseeki chendina maji banisa. wesse africa nunchi americaku baanisala vyaparam nimittam baanisalanu pampakunda addukunenduku teeramlo gastee nirvahinchenduku british naaveeni pampadamtho raanini abhinandinchenduku sumaru padihenellapatu pysapaisa koodabetti, liberia nunchi ame inglandi cherukundi. raanitoe martha karachaalanam chesi aameku kafitri kwiltenu bahumatigaa ichindi, daanni raani 1893loo antarjaatiiya kolambia pradarsanaku pampindi. ayithe ipudu aa quillet ekkadunnadii rahasyame. gambialoni rayale victoria teachinge haspitaleku raani paeru pettaaru. [67]
titils, stials, kote aff arms, sifarm[maarchu]
titils, stials[maarchu]
24mee 1819- 20joony 1837 : har rayale hines u prinsesse alegrandrina victoria aff kente[68]
20joony 1837-22janavari 1901 : hary majsty dhi kween[68]
1mee 1876-22 janavari 1901 : hary imperialli majisty dhi kween empresse.[68]
hanoveri raju mele laine manavaraalu, viktoriaku hanoveri rakumari ; brans vike,banemeberg dachasn titils unnaayi. alaage sacks-coberg-godha rakumari gaa, saxoni duchus negaanuu, rakumarudu prins bharyaga gouravapadavulu unnaayi.[68]
aame palanakalam puurtayyee samayaniki aamekunna gouravapadavulu, stials.
" Her Majesty Victoria, by the Grace of God, of the United Kingdom of Great Britain and Ireland Queen, Defender of the Faith, Empress of India.[69] "
kween victoria rayal saifer
hanoveri simhaasanaanni victoria adhishtinchalekapovadamtho rajakutumba aayudhaalu 1837 nunchi hanoveri gurtulanu kaligilevu. cony naalugu vantulu, inglande, scatlandi, irlande gurtulu undevi. victoria aayudhaalu maatram prastutaraanito sahaa aame tarvaata simhaasanam adhishtinchina vaarasulandaruu pondaaru.
scatlandi velupala victoria aayudhaala sheeld, aame rayale standerdapei unnadi:
moodu maasaalaku okasari upayoginchedi:
1, 4 gulesse , moodu simhaalu pussant garjenti paelny leda (inglandeki);
2, leda puraatana simham bomma, dabule treasrusre trerflary-counterphlary gulesse (scatlandeakki) tressure
3 ajuri ; harpe leda teegela argent u (irland eki);
dautya sambandha patakam, leda bangaram (leda pasupu), gules u erupu rangudi, ajuri neelam, argente kaamsyam ( leda telupu).
scatlandelo modati, nalugava bhaagaalu scatmesimham, rendavadi inglishe simhaalu unnaayi. simham, unicarn kuudaa scatlandi, migata unaidede kingdamkay vyatyaasam undi.[70][71]
rayale sifarm (aksharaala allika)[maarchu]
victoria rayale sifarnu modata postubacs pai upayoginchedi. uttaraala meeda vi.aari ane aksharaalu okadaanikokati kalisipoyi undevi. victoria rejina, gurtugaa VR ani rasedi. aame raani ayina tarvaata ivi post backs pai kanipinchaledu. victoria sifarm aksharaalu matrame post backs lapai croun lekunda kanapadevi.[71]
poorveekulu, vamseeyulu[maarchu]
poorveekulu, sameepabandhuvulu[maarchu]
sacks kobar gasalle feald ducke fransisse manavaraalu, manavadu, prinsu kumarudu ducke ernest albert tandri, fransisse kumarte rakumari victoria, victoria talli.
(ducke fransisse marokumarudu leopald1 beljium toliraju (1831-1865 madhyakaalamlo paripaalinchaadu), victoria ankule matrame gakunda, kingy leopald2 (1865-1909), mexico raani carlota (1864-1867) tandri kuudaa.
muusa:Ahnentafel-compact6|}
ivi kuudaa chudandi: Grandchildren of Victoria and Albert
frange javeri vintery haltre 1846loo geesina victoria raani kutumba chitram..
(edamanunchi kudiki ) aleafrendsi, albert edword; raani, raju; raakumaartelu loosy, heleena, victoria.
bhartaleka bharya (puttina leka maraninchina tedeelu)pillalu[69][72]
prinsesse victoria
prinsesse rayal 184021 navambare
1840 19015 aagastu 1901
vivaham 1858 (janavari 25)
prashya croun prins fredricke, tarvaata fredricke 3, jarmani chakravarti, prashya raju (1831-1888);
4kumaarulu, 4 kumaartelu
(jarmani chakravarti vilayam 2,
sophia afh prashya, greeku raanulatoe sahaa)
prins albert edword
prins aff wales
tarvaata kingy edword7 18419 navambare
1841 19106 mee
1910 vivaham 1863 (marchi10)
prinsesse alegjandra aff denmark (1844-1925)
3 kumaarulu, 3 kumaartelu
(kingy jarj 5
made aff wales, narve ranitosaha)
prinsesse alaism 184325 eprille
1843 187814 dissember
1878 vivaham 1862 (juulai1)
luise4 grande ducke aff mossi, daini (1837-1892),
2 kumaarulu, 5 kumaartelu
(rashya mottaaniki chivari raani alegjandratosaha)
prins aleafrendsi
ducke aff sacks kobarge-godha
ducke aff edeneberg
fleete admiral 18446 aagastu
1844 190031 juulai
1900 vivaham 1874 (janavari 23)
grand dachasn maria alegjandranova, rashya
2 kumaarulu (okaru mrutasisuvu, 4 kumaartelu
(edeneberg ki chendina mary, royenia raanitoe sahaa)
prinsesse molina 184625 mee
1846 19239 joony
1923 vivaham 1866 (juulai 5)
prins cristianni aff flesvinge, halmestine sandereberg augastasm bargn1831-1917)
4kumaarulu (okaru mrutasasuvu), 2 kumaartelu.
prinsesse looisi 184818 marchi
1848 19393 dissember
1939 vivaham 1871 (marchi 21)
jaan daglasse sadarlandi compebelli (1845-1914),
markse aff lorni, tarvaata ducke aff ajilli,
kenada gavarnershe janaralni (1878-83)kuudaa
pillalu leru.
prins artherm,
ducke aff kanate andi streedheern
feald marshalle,
kenada gavarnershe janaralni (1911-1916). 18501 mee
1850 194216 janavari
1942 vivaham 1879 (13 marchi),
prinsesse looisi margeretse, prashya (1860-1917),
1 kumarudu, 2 kumaartelu.
prins leopald,
ducke aff albeni 18537 epril
1853 188428 marchi
1884 vivaham 1882 (eprille 27),
prinsesse heleena aff waldecke, pirmanti (1861- 1922),
1 kumarudu, 1 kumarte.
prinsesse bitriesse 18 epril 1857
1857[73] 194426 actobere 1944
1944 vivaham 1885 (23 juulai )
prins henri aff batanberg (1858-1896).
(victoria yujini, spaine raanitoe sahaa)
muusa:House of Hanover
victoria saamskrutika chitreekaranalu
pelli chesukunna sameepa bandhuvula jabita
victoria raani, cristianni11 yokka raju raajavamseeyulu
viktoriyaaraani chinna dimande croun
victoria, albert musium
victoria sakam
viktorianni morality
victoria raani munshi, abdulle kareem.
u 1.0 1.1 Carolly Erickson (1997). Her Little Majesty: The Life of Queen Victoria. Simon & Schuster. ISBN 0-7432-3657-2.
u udhame-smithy, valume 1, pi. 29
u udhame-smithy, valume 1, pipi. 34–35
u udhame-smithy, valume 1, pi. 81
u Mike Mahoney. "Queen Victoria". Englishmonarchs.co.uk. Retrieved 1 May 2010. Cite web requires |website= (help)
u 6.0 6.1 6.2 6.3 Lacey, Robert (2006). Great Tales from English History, Volume 3. London: Little, Brown, and Company. pp. 133–136. ISBN 0-316-11459-6.
u 7.0 7.1 Giles St. Aubyn (1992). Queen Victoria. Hodder & Stoughton. pp. 55–60. ISBN 978-0340571095. OCLC 27171944.
u 8.0 8.1 8.2 8.3 8.4 Giles St. Aubyn (1992). Queen Victoria. Hodder & Stoughton. pp. 161–165. ISBN 978-0340571095. OCLC 27171944.
u "Buckingham Palace". The Royal Family. Retrieved 14 September 2008. Cite web requires |website= (help)
u 12.0 12.1 12.2 12.3 Christopher Hibbert (2001). Victoria: A Biography. Da Capo Press. pp. 16–78. ISBN 978-0306810855. OCLC 191215627 48687442 Check |oclc= value (help).
u "Lord Melbourne (1779–1848)". BBC. Retrieved 19 September 2008. Cite web requires |website= (help)
u 14.0 14.1 14.2 14.3 14.4 Dorothy Marshall (1972). The Life and Times of Queen Victoria. Book Club Associates. pp. 16–154. ASIN B0006DJ3R2.
u victoria kotede in vintrabbi, stanley(1997) albert:any crouned kingy landan : jaan murre. isbni 0-7195-5756-9, p. 49
u victoria kotede in vintrabbi, stanley(1997) alberte:any crounde kingy landan u: jaan murre. isbni 0-7195-5756-9, pi. 49.
u vinistrabbi, stanley(1997) alberte:any crounde kingy landan : jaan murre. isbni 0-7195-5756-9, pi. 62.
u vinistrabbi, stanley(1997) alberte:any crounde kingy landan u: jaan murre. isbni 0-7195-5756-9, pipi 77-81.
u "Prince Albert (1819–1861)". BBC. Retrieved 19 September 2008. Cite web requires |website= (help)
u "Empress Frederick: The Last Hope for a Liberal Germany?". The Historian. 22 September 1999. moolam nundi 18 July 2012 na aarkaivu chesaru. Retrieved 19 September 2008. Cite web requires |website= (help)
u "Treason Act 1842 (c.51) – Statute Law Database". Statutelaw.gov.uk. [16 July 1842]. Retrieved 18 September 2008. Cite web requires |website= (help); Check date values in: |date= (help)
u 24.0 24.1 24.2 24.3 Giles St. Aubyn (1992). Queen Victoria. Hodder & Stoughton. pp. 9–27. ISBN 978-0340571095. OCLC 27171944.
u Pope Pius IX. "Multitext – Private Responses to the Famine". Multitext.ucc.ie. moolam nundi 6 epril 2013 na aarkaivu chesaru. Retrieved 18 September 2008. Cite web requires |website= (help)
u kenni em., 'croun andi shamracke: lav andi hatee bitween irlande andi dhi britishe monarki', nyoo ilende, 2009.
u "Victoria (queen of United Kingdom)". Encyclopedia Britannica. Retrieved 14 September 2008. Cite web requires |website= (help)
u 30.0 30.1 30.2 30.3 30.4 Giles St. Aubyn (1992). Queen Victoria. Hodder & Stoughton. ISBN 978-0340571095. OCLC 27171944.
u made ganise 1900 articalle apan kween viktoriassi vijite tu irlande vaji entitald dism
u dablin 1853 maini hale- e trajari aff worlds faire art andi architecture.
u kenni em., 'croun andi shamracke: lav andi hatee bitween irlande andi dhi britishe monarki',(2009,nyoo ilende presse.
u "History of the Monarchy, Victoria". Royal.gov.uk. Retrieved 1 May 2010. Cite web requires |website= (help)
u 40.0 40.1 40.2 40.3 Dorothy Marshall (1972). The Life and Times of Queen Victoria. Book Club Associates. ASIN B0006DJ3R2.
u "Queen Victoria's sex life exposed (Royal Watch News)". Monsters and Critics.com. 30 May 2008. moolam nundi 3 Jan 2013 na aarkaivu chesaru. Cite web requires |website= (help)
u "Mrs. Brown (1997)". Rotten Tomatoes. Retrieved 19 September 2008. Cite web requires |website= (help)
u "Special trees and woods – Henley Cross | The Chilterns AONB". Chilternsaonb.org. Retrieved 18 September 2008. Cite web requires |website= (help)[permanent dead link]
u "Google Maps". Retrieved 28 April 2010. Cite web requires |website= (help)
u "Calendar for year 1901". Gazzetes-Online.co.uk. Retrieved 23 August 2008. Cite web requires |website= (help)
u "Supplement to The London Gazette". London Gazette. 23 January 1901. Retrieved 23 August 2008. Cite web requires |website= (help)
u Hamilton, Alan (21 December 2007). "The record-breaking age of Elizabeth, longest-lived monarch to reign over us". London: The Times. Retrieved 14 September 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
u "Grieving a grown-up child". BBC News. 15 February 2002. Retrieved 14 September 2008. Cite web requires |website= (help)
u di.em patse andi dablyu ti dablyu patse, kween viktoriassi jeni , suttan pablishingci limited., isbni 0750908688.
u "Hemophilia A (Factor VIII Deficiency)". Retrieved 20 June 2010. Cite web requires |website= (help)
u "Hemophilia B (Factor IX)". Retrieved 20 June 2010. Cite web requires |website= (help)
u Wells, Matt (22 August 2002). "The 100 greatest Britons: lots of pop, not so much circumstance". London: Guardian. Retrieved 14 September 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
u "A Royal Icon – The Machin Stamp". Postal Heritage. Retrieved 14 September 2008. Cite web requires |website= (help)[permanent dead link]
u Newell, Claire (9 April 2006). "Here comes the scarlet bride". London: The Times. Retrieved 14 September 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
u Hepburn, Bob (15 May 2008). "Let's get rid of Victoria Day". The Toronto Star. Retrieved 14 September 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
u "Adelaide – Statues and Memorials". State Library South Australia. Retrieved 14 September 2008. Cite web requires |website= (help)
u "Valour of the visionary". The Australian. 21 July 2008. moolam nundi 7 september 2008 na aarkaivu chesaru. Retrieved 14 September 2008. Cite web requires |website= (help)
u "Striving for musical freedom". Decan Herald. Retrieved 14 September 2008. Cite web requires |website= (help)
u Taylor, Bill (17 May 2008). "Sun never sets on Queen Victoria statues". The Toronto Star. Retrieved 14 September 2008. Cite news requires |newspaper= (help)in kalekatta, india, e imposingi bildingli nemed victoria memorialli hale, vaji bille too homagesi dhi kween.
u "Statue of Queen Elizabeth in Valletta, Malta". Maltadailyphoto.blogspot.com. 8 March 2007. Retrieved 1 May 2010. Cite web requires |website= (help)
u 68.0 68.1 68.2 68.3 Greg Taylor, Nicholas Economou (2006). The Constitution of Victoria. Federation Press. pp. 72–74. ISBN 9781862876125. OCLC 81948853.
u 69.0 69.1 vitekarse almanacke , 1900 fepimile reprinte 1999(isbni 0-11-702247-0), page .86.
u 71.0 71.1 Stephen Patterson (1996). Royal Insignia. Merrell Holberton. ISBN 9781858940250. OCLC 185677084 243897335 37141041 Check |oclc= value (help).
u vitekarse almanacke , 1993 kansaijm edishan, (isbni 0-85021-232-4), pagesse 134, 136.
u tana chinna kumarudu betrisse puttetapudu victoria vayassu 37 samvatsaraala 326 rojulu. 1964loo kween elibijethy prinse edverdeaku 1964loo janmanivvadaaniki kevalam rende rojulu takkuva. athi ekku va vayassulo pillalaku janmanicchina british raanigaa aame paeru nilichindi.
ashinnaklessi, luise. persons aff consicbense: queenriktoria andi hary sarkille . randame house, 1979 isbni 0-15-506372-3
benson, artherm christafershe andi isheri (viscounte). dhi leters aff kween victoria: e selakshanki framm hary magistise corspandens bitween dhi iers 1837, 1861. jaan murre, 1908.
carterse, miranda. tree empererse: tree cazins, tree empires andi dhi rode tudhi fust werald vare . landan, pengvine. 2009 isbni 0262081504
sisille, algernenni. kween victoria andi hary prime ministers . iviri andi spatisewadky, 1953.
elers,marline e. kween victoria decendents . 2di enlarj andi aptadeted edition. falcopingi, sweedon: rojewelli rayale books, 1997. isbni 0-15-506372-3
hibburt, christopher. kween victoria: e parsanalle histery. harpery calins pablishingci, 2000.
hixe, kaira i. martha ans quillt fare kween victoria. broun books 2007. isbni 978-1-933285-59-7
kirwone, ana. dhi rayale direse : victoria. mee blassem aff britania' . scholasticke ins. neuark, 2001
langeford elijibethyviktoria areai, veedenfelde andi nikolson, 1998. isbni 0-15-506372-3
marshalle, dorothy. dhi laife andi times aff kween victoria . jarj veerenfeldsi andi nikolsanki limited, 1972.
pecard jerald em. viktoriassi daters . sente martins presse, 1998. isbni 0-43-956827-7.
pats, dm andi dablyuti dablyu pats. kween viktoriassi jeni: hemophylia andi dhi rayale fomily, alen suttan, 1995. isbni 0-15-506372-3
sente abin, gleesse. kween victoria: e potrite . synclearier: steevensanni, 1991. isbni 1-58883-001-2
strachi, litton. kween victoria kween victoria. landrisse, chato ity vinders publishers, 1921. isbni 0-385-14348-6.
valare, mourine, saverine ladise: secks, sacrifise andi pavarn. dhi sicks reeninge queens aff inglande. sente martins presse, neuark, 2006. isbni 0-15-506372-3
udhemahm: smithy, sisille (1972) kween victoria: hary laife andi times, landan: hamishe hamiltonne, isbni 0241022002
muusa:Wikisource-author
Wikimedia Commons has media related to briton raani victoria.
dhi leters aff kween victoria valume 1 ety archive.org
dhi leters aff kween victoria valume 2 archive.org
dhi leters aff kween victoria valume 3 ett archive.org
dhi dethy aff kween victoria orijinalli reports framm dhi times
speachesse in parlamenti ett archive.org
leaves framm dhi jarnalm aff avarn laife in dhi hylands, framm 1848 -1861, memoire. ety archive.org
more leaves framm dhi jarnalm aff hary laife in dhi hylands framm 1862-1882. memoire. ety archive.org
kween victoria memorialli page etifinde e grewe
histaricas heritage minite veedio daakyu.drama respans bulli gavarnamente. (audobe flashy playery)
Archival material relating to briton raani victoria listed at the UK National Archives
histaricalli imagesse aff slaffe railvestationai. kween viktoriassi fust raile jarni.
histaricalli imagesse aff connettitune hilli, landan. seeni aff faild acsanications aany kween victoria.
histaricalli imagesse aff ars born house, van aff dhi rayale recidenciessie held bai kween victoria.
imagesse aff kween viktoriassi goldene jubili ety west ministerse ebe.
histaricalli imagesse aff dhi rayale masolium ety fragmoreersi viche victoria arderd tu bi billt phaloingi dhi dethy aff prins albert
20 June 1837 – 22 January 1901 taruvaata vaaru
26 June 1830 – 20 June 1837 taruvaata vaaru
muusa:Canadian monarchs muusa:English, Scottish and British monarchs muusa:British princesses muusa:Hanoverian princesses muusa:Princesses of Saxe-Coburg and Gotha by marriage
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=బ్రిటన్_రాణి_విక్టోరియా&oldid=2827341" nundi velikiteesaaru