అమ్మభాషకు అందలం కోసమే ఉగాది! -
తెలుఁగదేలయన్న దేశంబు తెలుఁగు, యేను తెలుఁగు వల్లభుండ తెలుగొకండ ఎల్ల నృపులు గొలువ ఎఱుగవే బాసాడి దేశ భాషలందు తెలుఁగు లెస్స…
ప్రపంచంలో తెలుగు భాషకు మాత్రమే దేవుడున్నాడు. ఆయన ఆంధ్రమహావిష్ణువు. కృష్ణాజిల్లా శ్రీకాకుళంలో కొలువై ఉన్నాడు. "నేను తెలుగు వల్లభుణ్ణి, నాది తెలుగు నేల. నా తెలుగు తియ్యనిది. దేశభాష లన్నింటిలో కెల్లా తెలుగే గొప్పది" అని స్వయంగా ఆంధ్ర మహావిష్ణువే కలలో కనిపించి తనతో చెప్పాడని, అనేక భాషల ప్రముఖులతో మాట్లాడుతుంటావు కదా… ఈ మాత్రం నీకు తెలీదా? అని అడిగాడనీ, కృష్ణదేవరాయలు ఆముక్తమాల్యద ప్రబంధ కావ్యానికి ముందు మాటల్లో వ్రాసుకున్నాడు. ఆ దేవదేవుడి ఆదేశం మేరకే తానీ కావ్య రచనకు పూనుకున్నానని చెప్పుకున్నాడు.
ఆమ్మ భాష కోసం ఒక దేవుణ్ణి ప్రతిష్టించుకుని పూజించుకునే సంస్కృతి మనది. తెలుగు తల్లికి ఉగాది సారెనీ, ఆంధ్ర మహావిష్ణువుకు పంచెల చాపును పెట్టి కట్టుకుని, ఆరు రుచుల ప్రసాదాన్ని అందరికీ పంచి, మంచి భవిష్యత్తు చెప్పుకుని, కలకాలం ఆయురారోగ్య ఐశ్వర్యాలతో ఉండాలని సంకల్పించుకునే సంస్కారం ఉగాది పండుగ మనకందిస్తోంది.
తెలుగు భాషాసంస్కృతుల మీద పరదాడులు ఎన్నో జరిగినా, ప్రాచీన మూలాలు కలిగిన ఈ భాష, ఈ సంస్కృతి చెక్కు చెదర కుండా ఇన్ని యుగాలుగా నిలిచి ఉన్నాయి. కాగా, ప్రస్తుత కాలంలో ప్రజలెన్నుకున్న పాలకులే నేరుగా తెలుగు భాషా సంస్కృతుల పైన దాడికి పూనుకుంటున్న నేపథ్యంలో ఈ 2020 ఉగాది విశేష ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది. అమ్మభాష పరిరక్షణ కోసం ఆ తెలుగుతల్లి, ఆంధ్ర మహావిష్ణువులే మనకు అండగా ఉంటారని ఈ ఉగాది భరోసా ఇస్తోంది.
ఒక కొత్త ఆలోచనకు, కొత్త ఆచరణకు, కొత్త లక్ష్యానికి, కొత్త యుగానికి ఆరంభం కాబట్టి, ఈ పండుగను సంవత్సరాది, యుగాది, ఉగాది అంటున్నాం. కొత్త ఏడాది రోజున పంచాంగానికి దణ్ణం పెట్టి ప్రసాదం తీసుకునే పద్ధతి మనది. కొత్తదేదో వస్తోందనే యావకొద్దీ పాతని వదిలేసి కొత్తదాని కోసం ఆబగా అర్రులు చాచటం పాశ్చాత్య విధానంలో జనవరి ఒకటి పండుగని జరుపుతారు. "నిన్న పండిన పంటనే నేడు వండుకుంటున్నాం" అనే స్పృహ మనది కాగా, "నిన్న మనది కాదు, రేపు మనకు రాదు, నేడే సుఖం…." ధోరణి జనవరి ఒకటి పండుగలో కనిపిస్తుంది.
దేశీయత, జాతీయతలు ఉగాది పండుగకు శోభస్కరాలు. వాటిని రద్దుచేయగలగటం ఎవరికీ సాధ్యం కాదు. ఎందుకంటే, వాటి మూలాలు అతి ప్రాచీనమైనవి కాబట్టి! దేశదేశాల్లో సంవత్సరాదులు క్రీస్తుపూర్వం అనేక వందల యేళ్ళకు ముందే అనేక జాతులలో సంవత్సరాదులు వాడకంలో ఉన్నాయి. జనవరి 1 అనేది అన్నింటి కన్నా ఆఖర్న వచ్చిన పండుగ. వెనకొచ్చిన కొమ్ములు వాడికదా!
జనుస్ అనే రోమన్ దేవత పేరున జనవరి నెల ఏర్పడింది, రోమన్ చక్రవర్తి జులియస్ సీజర్ క్రీ. శ. 45లో తన పేరున జులియన్ క్యాలెండర్ ఏర్పరచి, జనవరి 1నిరోమన్లకు నూతన సంవత్సరంగా ప్రకటించాడు. సృష్టి ప్రారంభకుడు, జనకుడుగా జనుస్ దేవత (god of gateways and beginnings) రోమన్లకు ఆరాధనీయుడు. ద్వారమే ఒక దేవత వారికి. కాన్ స్టన్ టైన్ చక్రవర్తి రోములో క్రైస్తవాన్ని ప్రవేశపెట్టిన తరువాత, జనవరి ఒకటిని క్రైస్తవులంతా గుర్తించి ఆచరించటం ప్రారంభించారు. అంతకు పూర్వం రోమన్లు మార్చి 1 నూతన సంవత్సరంగా జరుపుకునేవారు.
భారతీయులతో పాటు, ద్యోతిష, ఖగోళ పరిజ్ఞానం ఉన్న ప్రాచీన గ్రీకులు, చైనీయులు, ఈజిప్షియన్లు, ఫినీషియన్లు, పర్షియన్లు వీళ్లందరికీ తమతమ క్యాలెండర్ల ప్రకారం తలా ఒక తేదీన సంవత్సరాదు లుండేవి. ప్రాచీన మెసపొటేమియన్లు (ప్రస్తుత ఇరాక్ ప్రాంతం) క్రీ.పూ. 2000 నాటికే సంవత్సరాది జరుపుకునే వాళ్లు. ప్రాచీన బాబిలోనియన్లకి మార్చి చివరిలో పౌర్ణమినాడు కొత్త సంవత్సరం. మనకి చైత్ర శుద్ధ పాడ్యమి (మార్చి 28), ప్రాచీన అస్సీరియన్లకు ఖాట్' నిసాన్(ఏప్రియల్ 1), ప్రాచీన ఇరానీయులకు నౌరోవ్(మార్చి 20), ప్రాచీన థాయ్ దేశీయులకు సంగ్ క్రాన్ (ఏప్రియల్ 13), ఇజ్రాయేలీయులకు రోష్ హషనా (సెప్టెంబర్-అక్టోబర్) జరుపుతారు. జెర్మన్లు spring rites of fertility అంటే పంటల పండుగని మార్చి 25న జరుపు తారు. కొరియన్ల సంవత్సరాది Seollal, బలి దీవుల వారికి Nyepi సింహళీయులకు Aluth Avurudda ఇలా ప్రాచీన జాతుల వారందరికీ ఎవరి ఉగాదులు వారికున్నాయి.
స్కాటిష్ ఆచారం ప్రకారం, కొత్త సంవత్సరం రోజున ఆకస్మికంగా ఇంటికి వచ్చిన అతిధి తమ ఇంట్లో వేసే తొలి అడుగుని ఒక పవిత్రోత్సవంగా జరుపుకుని ఆ అతిథిని కానుకలతో గౌరవించుకుంటారు. స్కాటిష్ పదం Hogmanay అంటే, 'ఏడాదిలో చివరి రోజుకు వీడ్కోలు, మొదటి రోజుకు స్వాగతం' అని! స్కాటీషియన్ల ద్వారా పాశ్చాత్యులందరికీ ఈ అలవాటు వ్యాపించి ఇప్పుడు అర్ధరాత్రి 12 గంటల హడావిడి చేసే కార్యక్రమాలన్నీ భారతదేశానిక్కూడా పాకాయి. డిసెంబరు 31 అర్ధరాత్రి స్కాట్లాండ్ ప్రజలు బంధుమిత్రులకు, పెద్దలకు కానుకలిచ్చి, పాదపూజచేసి గౌరవిస్తారు. అదే సమయంలో మనవాళ్లు మద్యపాన ఉన్మత్తతతో రోడ్ల మీద నానాయాగీ చేస్తున్నారు.
ఉగాది: తెలుగువారు, కన్నడిగులు, మహారాష్ట్రులు కొత్త లక్ష్యాలకు, కొత్త ఆలోచనలకు కొత్త యుగానికి ఆరంభంగా చాంద్రమానం ప్రకారం చైత్ర శుద్ధ పాడ్యమిన ఉగాది (యుగాది) పండుగ జరుపుతారు. బ్రహ్మ దేవుని పూజిస్తారు. తెలుగు వారికి ఇది షడ్రుచుల పండుగ. ఆరు రుచులతో ఉగాది పచ్చడి ప్రసాదంగా తీసుకుంటారు. ఉగాది నుండి శ్రీరామనవమి వరకూ రోజు ఈ ఉగాది పచ్చడి తింటే రానున్న వేసవికి శరీరం తట్టుకో గలుగుతుందని ఆరు రుచుల ఉగాది పచ్చడిని ప్రసాదంగా మన పూర్వులు ఎంచుకున్నారు. ఆరు రుచులూ ఇందులో తగు పాళ్లలో ఉంటాయి కాబట్టి వాత, పిత్త కఫ దోపాలను ఇది సమస్థితికి తెస్తుంది. ప్రతీరోజు ఇలా షడ్రసోపేతంగా ఆహారం ఉండాలనేది ఉగాది అంతస్సూత్రం.
హోలీ: మధ్యప్రదేశ్, రాజస్థాన్, బీహార్, ఉత్తరప్రదేశ్, ఉత్తరాఖండ్, హర్యానా, హిమాచలప్రదేశ్, జార్ఖండ్ రాష్ట్రాల్లో సంవత్సరాది పండుగను హోలీ అంటారు. ఇది వాళ్ళకు రంగుల పండుగ. పంటల పండుగ. సమభావం, సోదరబావాలతో కుల, మత, వర్గాల తేడా లేకుండా అందరూ వసంతం చిమ్ముకుంటూ, రంగులు చల్లుకుంటూ ధాన్యసంపద నిచ్చాడని, దేవుడికి "హోలా (ధన్యవాదాలు) చెప్పుకునే పండుగ! –
గూఢీ పాడవా: మహరాష్ట్రీయులు సంవత్సరాదిని 'గూఢీపడవా' పండుగగా జరుపుకుంటారు. పొడవైన కర్రకు జరీ అంచు ఆకుపచ్చ లేదా పసుపు పచ్చని కొత్తచీర వ్రేలాడగట్టి, పైన చిన్న కలశాన్ని బోర్లిస్తారు. దాని మెడలో హారంలా వేపాకులు, మామిడాకులు, పంచదార చిలకల దండలు వేస్తారు. ఇది బ్రహ్మదేవుడి జెండా | ఇంటి సింహద్వారానికి కుడి వైపున ఆవరణలో దీన్ని నిలిపి, పూజిస్తారు. శాలివాహనులు శకుల్ని జయించినప్పుడు పైఠాన్లో ప్రజలు ఇళ్ళముందు దీన్ని నిలిపి స్వాగతం చెప్పారట. ఇది కూడా మన ఉగాది రోజునే వస్తుంది.
రొంగాలిబిహూ: ఇది అస్సామీ సంవత్సరాది! మాఘమాసంలో వస్తుందని 'మాఘబిహూ' అని కూడా అంటారు. ఏప్రిల్ 14-15 తేదీల్లో వచే ఈ పండుగ రోజున పశువుల్ని అలంకరిస్తారు. 'పీఠా కేకు' తయారు చేసి, అందరికీ పంచుకుంటారు.
పుత్తాండు (పుత్తాంటు): తమిళనాడు, అస్సాం, బెంగాల్, ఒరిస్సా, త్రిపురా, పంజాబ్ రాష్ట్రాల్లో సౌరమానం ప్రకారం మేష సంక్రాంతి మొదటి రోజు (ఏప్రియల్ 14)న ఒక దీపాన్ని వెలిగించటం ద్వారా సంవత్సరాదిని జరుపుకుంటారు.
చైరావోటా: ఇది మణిపురి సంవత్సరాది. ఉగాది రోజునే వస్తుంది. జానపదుల పండుగ ఇది.
నప్రే: కాశ్మీరీ హిందువులు భాద్రపద మాసంలో జరుపుకునే సంవత్సరాది ఇది. వసంత నవరాత్రులు కూడా జరుపుతారు. కాశ్మీరీ శైవులకు అది శివరాత్రి కూడా!
చేస్తు'వారాస్: విక్రమాదిత్య మానం ప్రకారం ఆపాఢ పూర్ణిమ నాడు గుజరాతీయులు జరుపుకునే సంవత్సరాది ఇది. ధప్న : రాజస్థానీ మార్వాడిల సంవత్సరాది ఇది. ఆ రోజున యజ్ఞాలు, హోమాలు ఎక్కువగా జరుపుకుంటారు.
చేతి చాంద్: సింద్రీల ఉగాది పండుగ ఇది. చేత్ అంటే చైత్రమాసంలో రెండవరోజు అంటే చంద్రుడు వచ్చే మొదటి రోజున ఈ 'చేతి చాంద్' పండుగ జరుపుతారు. మన ఉగాది మర్నాడు సింద్రీల సంవత్సరాది వస్తుంది.
వైశాఖి: నానక్ 'శా- పాహి క్యాలెండర్ ప్రకారం పంజాబీల సంవత్సరాది. ఏప్రిల్ 13-14 తేదీల్లో వస్తుంది.
పోయిలా బోయిషక్: బెంగాలీ సంవత్సరాది. ఫిబ్రవరి 13-14 తేదీల్లో వస్తుంది. "శుభోనొటోపోరో" అంటూ శుభకామనలు చెప్పుకుంటారు.
ఇవన్నీ పరిశీలించినప్పుడు, దేశవ్యాప్తంగా జరిగే సంవత్సరాది పండుగలన్నీ దేశీయతను, జాతీయతను, సంస్కృతినీ నిలబెట్టుకోవాలనే తపనతో జరుగుతున్న వైనాన్ని మనం గమనించ వచ్చు. సంస్కృతి ప్రధానం. అది మన సంస్కారానికి ప్రతీక! తేదీ ఏదయినా సంవత్సరాది రోజు జనసందోహం ఐకమత్యంగా, భాషా సంస్కృతులపట్ల భక్తి గౌరవాలను ప్రదర్శిస్తో జరుపుకునే ఈ పండుగల్లోని స్పూర్తిని మనం అందుకో గలగాలి.
ముఖ్యంగా తెలుగువారి ఉగాది జరుమ్మడి పండుగ. ఆ రోజున అందరూ కలిసి మేధోపరమైన అంశాలు పంచుకుంటారు. కవులు కవితాగానం చేస్తారు.
గాయకులు, నర్తకులు, ఐంద్రజాలికులు తమ విద్యలు ప్రదర్శిస్తారు. పండితులు పంచాంగ శ్రవణం చేస్తారు. ఎండలు, వానలు, వరదల రాకపోకల గురించి, ప్రపంచ పోకడల గురించి ఆకళింపు కలిగిస్తుందని పంచాంగాన్ని పూజిస్తారు. రాశిఫలాలు తెలుసు కోవటం ద్వారా తమ బతుకు బండిని ఎలా నడుపుకోవాలో ఒక ఆలోచన చేస్తారు. భవిష్యత్తుకు బాటలు వేస్తారు. ఎండలు, వానలు, గ్రహణాలు, ద్వాదశరాశుల గమనాల గురించి ఎన్నో యేళ్లు ముందుగానే లెక్కగట్టి చెప్పగల పంచాంగ కర్తలకు మతమౌఢ్యాన్ని అంటగట్టి కొందరు గేలిచేస్తుంటారు. కానీ, ముఖ్యంగా రైతులకు వానలు, వరదలు, వాతావరణ పరిస్థితులు పంటల ధరవరల గురించి, ఏడాది కాలానికి సరిపడా ఎంతో ముందుగానే వివరించే ప్రయత్నం హేతువాదులు గానీ, శాస్త్రవేత్తలుగానీ చేయకుండా పంచాంగకర్తల్ని తూలనాడుతూ కాలక్షేపం చేస్తున్నారని ప్రజల భావన.
ఇతరుల సంవత్సరాదులకు పోలిక దహనం, రావణాసురుడి మరణం లాంటి పురాగాథలు కొంత తోడుగా కనిపిస్తాయి, కానీ, తెలుగు ఉగాది కేవలం తెలుగు భాషకు సంబంధించిన పండుగ. అనుక్షణం అమ్మబాషను కాపాడు కోవాలని ఒక నిశ్చయాన్ని మనలో కలిగించే పండుగ. ఆరోజున భాష కోసం మనం ఏ కొంచెం చేసినా గొప్ప విషయమే!
ammabhashaku andalam kosame ugaadi! -
telungaelayanna desambu telenugu, yenu telenugu vallabhunda telugokanda ella nrupulu goluva ergave basadi desha bhashalandu telenugu lessi
prapanchamlo telugu bhashaku matrame devudunnadu. aayana aandhramahaavishnuvu. krishnajilla srikaakulamlo koluvai unnaadu. "nenu telugu vallabhunni, naadi telugu neela. naa telugu tiyyanidi. deshabhasha lannintilo kella teluge goppadi" ani swayamgaa aandhra mahavishnuve kalalo kanipinchi tanatho cheppadani, aneka bhashala pramukhulatho matladutuntavu kadha ee maatram neeku teleedaa? ani adigadani, krishnadevaraayalu aamuktamaalyada prabandha kaavyaaniki mundu maatallo vraasukunnaadu. aa devadevudi aadesam merake taanee kaavya rachanaku poonukunnaanani cheppukunnadu.
aamma bhasha kosam oka devunni pratishtinchukuni poojinchukune samskruti manadi. telugu talliki ugaadi saareni, aandhra mahaavishnuvuku panchela chaapunu petti kattukuni, aaru ruchula prasaadaanni andarikee panchi, manchi bhavishyattu cheppukuni, kalakaalam aayurarogya aishwaryaalatho undaalani sankalpinchukune samskaaram ugaadi panduga manakandistondi.
telugu bhaashaasamskrutula meeda paradaadulu enno jarigina, praacheena moolaalu kaligina ee bhasha, ee samskruti chekku chedara kunda inni yugaluga nilichi unnaayi. kaga, prastuta kaalamlo prajalennukunna palakule nerugaa telugu bhasha samskrutula paina daadiki poonukuntunna nepathyamlo ee 2020 ugaadi visesha praadhaanyata santarinchukundi. ammabhasha parirakshana kosam aa telugutalli, aandhra mahavishnuvule manaku andagaa untaarani ee ugaadi bharosa istondi.
oka kotta aalochanaku, kotta aacharanaku, kotta lakshyaaniki, kotta yuganiki aarambham kabatti, ee panduganu samvatsaraadi, yugadi, ugaadi antunnam. kotta edaadi rojuna panchaamgaaniki dannam petti prasaadam teesukune paddhati manadi. kottadedo vastondane yavakoddi paatani vadilesi kottadaani kosam aabagaa arrulu chaachatam paaschaatya vidhaanamlo janavari okati pandugani jaruputaaru. "ninna pandina pantane nedu vandukuntunnam" ane spruha manadi kaga, "ninna manadi kaadu, repu manaku raadu, nede sukhim." dhorani janavari okati pandugalo kanipistundi.
desheeyata, jaateeyatalu ugaadi pandugaku sobhaskaraalu. vaatini radducheyagalagatam evariki saadhyam kaadu. endukante, vaati moolaalu athi praacheenamainavi kabatti! desadesallo samvatsaraadulu kristupurvam aneka vandala yellaku munde aneka jaatulalo samvatsaraadulu vaadakamlo unnaayi. janavari 1 anedi anninti kanna aakharna vachina panduga. venakochina kommulu vadikada!
janus ane roman devata paeruna janavari nela erpadindi, roman chakravarti julius seaser cree. sha. 45loo tana paeruna julian calender erparachi, janavari 1niromanlaku noothana samvatsaramgaa prakatinchaadu. srushti praarambhakudu, janakudugaa janus devata (god of gateways and beginnings) romanlaku aaraadhaneeyudu. dwarame oka devata vaariki. con ston tine chakravarti romulo kraistavaanni pravesapettina taruvaata, janavari okatini kraistavulantaa gurtinchi aacharinchatam praarambhinchaaru. antaku puurvam romanlu marchi 1 noothana samvatsaramgaa jarupukunevaaru.
bhaaratheeyulatho paatu, dyotisha, khagola parignaanam unna praacheena greekulu, chaineeyulu, eejipshiyanlu, phinicianlu, parshiyanlu veellandarikee tamatama calenderla prakaaram talaa oka tedeena samvatsaraadu lundevi. praacheena mesapotemianlu (prastuta irak praantam) cree.poo. 2000 naatike samvatsaraadi jarupukune vaallu. praacheena babilonianlaki marchi chivarilo pournaminaadu kotta samvatsaram. manaki chaitra suddha paadyami (marchi 28), praacheena asseerianlaku khat' nisan(eprial 1), praacheena iraaneeyulaku naurov(marchi 20), praacheena thaay desheeyulaku sang cran (eprial 13), ijraayeleeyulaku rosh hashana (september-actober) jaruputaaru. jermanlu spring rites of fertility ante pantala pandugani marchi 25na jarupu taaru. korianla samvatsaraadi Seollal, bali deevula vaariki Nyepi simhaleeyulaku Aluth Avurudda ilaa praacheena jaatula vaarandarikee evari ugaadulu vaarikunnaayi.
scatish aachaaram prakaaram, kotta samvatsaram rojuna aakasmikamgaa intiki vachina atidhi tama intlo vese toli aduguni oka pavitrotsavamgaa jarupukuni aa atithini kaanukalato gouravinchukuntaaru. scatish padam Hogmanay ante, 'edaadilo chivari rojuku veedkolu, modati rojuku swaagatam' ani! scaticianla dwara paaschaatyulandarikii ee alavaatu vyaapinchi ippudu ardharaatri 12 gantala hadavidi chese kaaryakramaalannii bharatadesanikkuda pakayi. disembaru 31 ardharaatri scatland prajalu bandhumitrulaku, peddalaku kaanukalicchi, paadapuujachesi gouravistaaru. adhe samayamlo manavaallu madyapaana unmattatatoe rodla meeda nanayagi chestunnaru.
ugaadi: teluguvaaru, kannadigulu, mahaaraashtrulu kotta lakshyaalaku, kotta aalochanalaku kotta yuganiki aarambhamgaa chandramanam prakaaram chaitra suddha paadyamina ugaadi (yugadi) panduga jaruputaaru. brahma devuni poojistaaru. telugu vaariki idhi shadruchula panduga. aaru ruchulatho ugaadi pachadi prasaadamgaa teesukuntaaru. ugaadi nundi sriramanavami varakuu roju ee ugaadi pachadi tinte raanunna vesaviki sareeram tattuko galugutundani aaru ruchula ugaadi pachadini prasaadamgaa mana puurvulu enchukunnaaru. aaru ruchuluu indulo tagu paallalo untaayi kabatti vaata, pitta kafa dopalanu idhi samasthitiki testundi. pratiiroju ilaa shadrasopetamgaa aahaaram undalanedi ugaadi antassuutram.
holy: madhyapradesh, rajasthan, beehar, uttarapradesh, uttarakhand, haryana, himachalapradesh, jarkhand rashtrallo samvatsaraadi panduganu holy antaaru. idhi vaallaku rangula panduga. pantala panduga. samabhavam, sodarabavalato kula, matha, vargala teda lekunda andaruu vasantam chimmukuntu, rangulu challukuntu dhaanyasampada nicchaadani, devudiki "hola (dhanyavaadaalu) cheppukune panduga! –
goodhee padawa: maharaashtreeyulu samvatsaraadini 'guudiipadavaa' pandugagaa jarupukuntaaru. podavaina karraku jari anchu aakupaccha leda pasupu pachani kottachira vrelaadagatti, paina chinna kalasaanni borlistaaru. daani medalo haramla vepaakulu, maamidaakulu, panchadaara chilakala dandalu vestaaru. idhi brahmadevudi jenda | inti simhadvaaraaniki kudi vaipuna aavaranalo deenni nilipi, poojistaaru. saalivaahanulu sakulni jayinchinappudu paithaanlo prajalu illamundu deenni nilipi swaagatam chepparata. idhi kuudaa mana ugaadi rojune vastundi.
rongalibihoo: idhi assami samvatsaraadi! maghamasamlo vastundani 'maghabihoo' ani kuudaa antaaru. epril 14-15 tedeello vache ee panduga rojuna pasuvulni alankaristaaru. 'peethaa keku' tayaaru chesi, andarikee panchukuntaaru.
puttaandu (puttaantu): tamilanadu, assam, bengal, orissa, tripura, panjab rashtrallo souramaanam prakaaram mesha sankraanti modati roju (eprial 14)na oka deepaanni veliginchatam dwara samvatsaraadini jarupukuntaaru.
chairaoto: idhi manipuri samvatsaraadi. ugaadi rojune vastundi. jaanapadula panduga idhi.
napre: kashmiri hinduvulu bhaadrapada maasamlo jarupukune samvatsaraadi idhi. vasanta navaraatrulu kuudaa jaruputaaru. kashmiri saivulaku adhi sivaratri kuudaa!
chestu'waras: vikramaaditya maanam prakaaram aapaada puurnima naadu gujaraateeyulu jarupukune samvatsaraadi idhi. dhapna : rajasthani maarvaadila samvatsaraadi idhi. aa rojuna yagnaalu, homalu ekkuvagaa jarupukuntaaru.
cheti chand: sindreela ugaadi panduga idhi. cheth ante chaitramasamlo rendavaroju ante chandrudu vache modati rojuna ee 'cheti chand' panduga jaruputaaru. mana ugaadi marnadu sindreela samvatsaraadi vastundi.
vaisakhi: nanak 'shaa- pahi calender prakaaram panjaabeela samvatsaraadi. epril 13-14 tedeello vastundi.
poila boishak: bengali samvatsaraadi. fibravari 13-14 tedeello vastundi. "subhonotoporo" antuu subhakaamanalu cheppukuntaaru.
ivannee pariseelinchinappudu, desavyaaptamgaa jarige samvatsaraadi pandugalannee desheeyatanu, jaateeyatanu, samskrutinii nilabettukovalane tapanatho jarugutunna vainaanni manam gamanincha vachhu. samskruti pradhaanam. adhi mana samskaaraaniki prateeka! tedee edayina samvatsaraadi roju janasandoham aikamatyamgaa, bhasha samskrutulapatla bhakti gouravaalanu pradarsistoe jarupukune ee pandugalloni spuurtini manam anduko galagaali.
mukhyamgaa teluguvaari ugaadi jarummadi panduga. aa rojuna andaruu kalisi medhoparamaina amsaalu panchukuntaaru. kavulu kavitaganam chestaaru.
gaayakulu, nartakulu, aindrajaalikulu tama vidyalu pradarsistaaru. panditulu panchaamga shravanam chestaaru. endalu, vaanalu, varadala rakapokala gurinchi, prapancha pokadala gurinchi aakalimpu kaligistundani panchaamgaanni poojistaaru. raasiphalaalu telusu kovatam dwara tama batuku bandini ela nadupukovalo oka aalochana chestaaru. bhavishyattuku baatalu vestaaru. endalu, vaanalu, grahanaalu, dwaadasaraasula gamanaala gurinchi enno yellu mundugaane lekkagatti cheppagala panchaamga kartalaku matamoudhyaanni antagatti kondaru gelichestuntaru. cony, mukhyamgaa raitulaku vaanalu, varadalu, vaataavarana paristhitulu pantala dharavarala gurinchi, edaadi kaalaaniki saripada entho mundugaane vivarinche prayatnam hetuvaadulu gaanee, saastravettalugaanii cheyakunda panchaangakartalni thoolanaaduthuu kalakshepam chestunnarani prajala bhavana.
itarula samvatsaraadulaku polika dahanam, ravanasurudi maranam lanti puraagaathalu kontha thodugaa kanipistaayi, cony, telugu ugaadi kevalam telugu bhashaku sambandhinchina panduga. anukshanam ammabashanu kaapaadu kovalani oka nischayaanni manalo kaliginche panduga. aarojuna bhasha kosam manam e konchem chesina goppa vishayame!