సమస్త జీవకోటి భారాన్ని మోసేది పుడమి తల్లి – Deccan Land
సమస్త జీవకోటి భారాన్ని మోసేది పుడమి తల్లి
ఏప్రిల్‍ 22న ధరిత్రీ దినోత్సవం
సమస్త జీవకోటి భారాన్ని మోసేది భూమి. ఈ విషయం అందరికీ తెలిసిందే. మరి ఇలాంటి భూమి పరిరక్షణపై ఎంతమందికి అవగాహన ఉంది అంటే సమాధానం శూన్యం. పరిరక్షణ కోసం ప్రత్యేకంగా చర్యలు తీసుకోకపోయినా పర్వాలేదు కనీసం హాని కలిగించ కుండా ఉంటే చాలు. ఇందుకోసం అవగాహన అవసరం. అటు పర్యావరణం, వాతావరణంతో పాటు ఇటు జీవన శైలిలోనూ మార్పులతో భూ పరిరక్షణపై అవగాహన కోసం కూడా ప్రత్యేక కార్యక్రమాలు అవసరమవుతున్నాయి. అందులో భాగంగానే.. తొలి 'ధరిత్రీ దినోత్సవం' (ఎర్త్ డే)ను 1970 ఏప్రిల్‍ 22న జరుపుకున్నారు. అప్పటి నుంచి ప్రతి సంవత్సరం అదే రోజు ధరిత్రి దినోత్సవాన్ని జరుపుకుంటున్నాం.
పెరుగుతోన్న భూతాపం, వాతావరణ కాలుష్యం, పర్యావరణ పరిరక్షణ విషయమై ప్రజల్లో అవగాహన పెంచి, అంతరించిపోతున్న జీవజాతులను కాపాడుకోవడానికి 1970లో బీజం పడింది. 1969 జనవరి 28న శాంటా బార్బరా సముద్రతీరం చమురు తెట్టులతో నిండిపోవడంతో సముద్ర తీరమే ఆలంబనగా ఉన్న వందలాది జీవజాతులు మృత్యువాతపడ్డాయి. సుమారు నాలుగు వేల పక్షులు ఆ చమురు తెట్టులో చిక్కుకొని ఎగిరే దారిలేక అవి ప్రాణాలొదిలాయి. జీవ వైవిధ్యం ప్రమాదంలో పడటంతో ప్రపంచ ధరిత్రి దినోత్సవానికి ఈ సంఘటన పునాదిగా మారింది. అమెరికన్‍ సెనేటర్‍ గెలార్డ్ నెల్సన్‍ పర్యావరణ పరిరక్షణకు పిలుపునివ్వడంతో అమెరికాలో 20 లక్షల మంది ఏప్రిల్‍ 22న నిర్వహించిన తొలి ధరిత్రి దినోత్సవంలో పాల్గొన్నారు. నేల అంటే మట్టి మాత్రమే కాదు, భూమంటే 84 లక్షల జీవరాశుల సముదాయం.
ధరిత్రీ గురించి
పర్యావరణ పరిరక్షణ గురించి ప్రజల్లో అవగాహన కలిగించడమే దీని ముఖ్యోద్దేశం. మొదట ఐక్యరాజ్యసమితి 1969, మార్చిలో జాన్‍ మెక్కల్‍తో ప్రారంభించింది. ఆ తర్వాత అమెరికా రాజకీయవేత్త గేలార్డ్ నెల్సన్‍ ప్రారంభించాడు. 1962లో సెనెటర్‍ నెల్సన్‍కి వచ్చిన ఆలోచనకు ప్రతిరూపమే ఈ ధరిత్రీ దినోత్సవం. తన చుట్టూ ఉన్న వాతావరణం కలుషితమవడం గమనించి అందరికీ ధరిత్రి సంరక్షణ పట్ల అవగాహన కలిగించేందుకు నెల్సన్‍ ఒక నిర్ణయం తీసుకున్నాడు. తర్వాత ప్రెసిడెంట్‍ కెన్నెడిని కలసి తన ఆలోచనను వివరించాడు. దీని ప్రకారం ప్రెసిడెంట్‍ కెన్నెడి అందరికీ ధరిత్రి సంరక్షణ పట్ల అవగాహన కలిగించేందుకు దేశమంతటా పర్యటించాల్సి వచ్చింది. ఈ ఆలోచన నచ్చి కెన్నెడి పర్యటించేందుకు ఒప్పుకున్నాడు. కాని ప్రెసిడెంట్‍ కెన్నెడి పర్యటన సఫలీకృతం కాలేదు. ఈ సమస్యపై అప్పటి సమాజం పెద్దగా పట్టించుకోలేదు. 1969లో సెనెటర్‍ నెల్సన్‍కి మరొక ఆలోచన వచ్చింది. మన వాతావరణంలో జరిగే మార్పులనూ వివరిస్తూ మనం ఎంత జాగ్రత్తగా ఉండాలో మన వంతు ఏమి చెయ్యాలో అందరికీ తెలియ చెప్పడానికి ఒక రోజంటూ ఉంటే బాగుంటుందని అనుకున్నారు. వెంటనే తన ఆలోచనకు రూపకల్పన చేస్తూ, ఒక వార్తాపత్రిక ద్వారా ప్రజలకూ ఈ ధరిత్రీ దినోత్సవం గూర్చి వివరించారు. 1970 ఏప్రిల్‍ 22న మొదటి ధరిత్రీ దినోత్సవం జరిగింది. ఆరోజు ఆ దేశంలోని ప్రజలంతా ధరిత్రిని రక్షించుకునేందుకు తమవంతు కృషి చేస్తామని ప్రమాణాలు చేసారు. ఇలా తొలుత అమెరికాలో ప్రారంభమైన ఈ ఉత్సవం ఆ తర్వాత ప్రపంచవ్యాపితమైంది. ప్రజలలో మరింత అవగాహన కలిగించేందుకు ఎర్త్ డే నెట్‍వర్క్ ఏర్పడింది.
ధరణిని కాపాడి జీవ జాతిని రక్షించుకుందాం!
సమస్త జీవకోటి భారాన్ని మోసేది భూమి అనేది అందరికీ తెలిసిందే. మరి ఇలాంటి భూమి పరిరక్షణ కోసం ప్రత్యేకంగా చర్యలు తీసుకోకపోయినా పర్వాలేదు కనీసం హాని కలిగించకుండా ఉంటే చాలు. ఇందుకోసం అవగాహన అవసరం. అటు పర్యావరణం, వాతావరణంతోపాటు ఇటు జీవన శైలిలోనూ మార్పులతో భూ పరిరక్షణపై అవగాహన కోసం కూడా ప్రత్యేక కార్యక్రమాలు అవసరమవుతున్నాయి. ఈ క్రమంలోంచి వచ్చిందే 'ప్రపంచ ధరిత్రి దినోత్సవం'. 1970 నుంచి ప్రారంభమైన ఈ దినోత్సవాన్ని ప్రపంచవ్యాప్తంగా 190 కంటే ఎక్కువ దేశాల్లో ఏప్రిల్‍ 22న జరుపుకుంటున్నాయి. భూగోళంపై మానవ ప్రభావాన్ని తెలియజేయడం, అవగాహన కల్పించడమే లక్ష్యంగా ఈ కార్యక్రమాన్ని ఏటా నిర్వహిస్తున్నారు. ఏటా ఒక నినాదంతో ధరిత్రి దినోత్సవాన్ని నిర్వహిస్తున్నాం. ఈ ఏడాది 'జీవ జాతులను రక్షిద్దాం (ప్రొటెక్ట్ అవర్‍ స్పీసెస్‍)' అనే నినాదం ఇచ్చారు.
మనిషి ఎంత ఎత్తుకు ఎదిగినా దీనికి ఆధారం భూమి. గాలి, నీరు, నింగి, నిప్పు, నేల అనే పంచభూతాల వల్లే మానవ మనుగడ సాధ్యమవుతుంది. వీటిలో ఏ ఒక్కటి లోపించినా జీవనం అస్తవ్యస్తమవుతుంది. భూమిపై అన్ని వనరులూ సక్రమంగా ఉంటేనే మానవ అభివ•ద్ధి నిజమవుతుంది. కానీ, అంతులేని ఆధిపత్య దాహం వల్ల భూమండలం కాలుష్య కాసారంగా మారిపోయింది.
ఉపరితలంపై ఉన్న వనరులే కాదు, భూగర్భ జలాలు, ఖనిజ వనరులను పలు దేశాలు విచక్షణారహితంగా వాడుకోవడం వల్ల భూతాపం పెరిగి రాబోయే కొన్ని దశాబ్దాలలో ముడిచమురు నిల్వలు అంతరించిపోయే ప్రమాదం ఉందని పరిశోధకులు హెచ్చరిస్తున్నారు. రోజురోజుకూ భూగోళంపై హరితదనం తగ్గిపోవడం, కొన్ని రకాల జీవరాశులు నశించిపోవడం వల్ల భూతాపం పెరుగుతూ వస్తోంది. నానాటికీ పెరుగుతున్న భూతాపంతో ప్రకృతి సమతౌల్యత దెబ్బతిని జీవరాశి మనుగడకు ముప్పు ఏర్పడుతోంది.
పరిశ్రమలు, వాహనాలు తదితరాల నుంచి వెలువడుతోన్న క్లోరోఫోరో కార్బన్ భూగ్రహాన్ని మరింత వేడెక్కిస్తూ పలు కాలుష్యాలకు కారణమవుతున్నాయి. భూతాపం పెరగడంవల్ల పర్యావరణంలో పెనుమార్పులు చోటుచేసుకుని జీవరాశుల మనుగడకు ఇబ్బందులు ఏర్పడుతున్నాయి. మరోవైపు వాతావరణంలో మార్పుల కారణంగా జీవ వైవిధ్యం దెబ్బతింటోంది. వృక్షాలను విచక్షణారహితంగా నరికివేస్తున్నందున అడవులు అంతరించి పోతున్నాయి. సరైన వర్షాలు లేక కరువుకాటకాలు సంభవిస్తున్నాయి. దీంతో జల వనరులు నానాటికీ తీసుకట్టుగా మారుతున్నాయి. తత్ఫలితంగా భూగర్భ జలాలు అడుగంటిపోతున్నాయి. అకాల వర్షాలు, విపరీతమైన వేడిమి కారణంగా గ్లోబల్‍ వార్మింగ్‍తో ఓజోన్‍ పొర దెబ్బతింటోంది.
ధరిత్రి దినాన్ని 2009 నుంచి ఐక్యరాజ్యసమితి 'ఇంటర్నేషనల్‍ మదర్‍ ఎర్త్డే'గా మార్చింది. కొన్ని దేశాల్లో 'ధరిత్రి వారం'ను నిర్వహిస్తున్నారు. భూమితో మానవాళికి ఉన్న సంబంధాన్ని తెలియజేస్తూ పలు కార్యక్రమాలు, ప్రచారంతో 'ధరిత్రీ వారం'ని జరుపుతున్నారు. మొత్తం 192 దేశాలు 'ఎర్త్డే'లో భాగమవుతున్నాయి. ప్లాస్టిక్‍ వాడకపోవడమే మంచిది. ప్రతి నీటిబొట్టును ఒడిసిపట్టాలి. నీటి వృథాను అరికట్టాలి. వీలైనన్ని మొక్కలు నాటాలి. తొమ్మిదో దశకం నుంచి ప్రపంచవ్యాప్తంగా సుమారు 12.9 కోట్ల హెక్టార్ల విస్తీర్ణంలో అటవీ భూములు కనుమరుగయ్యాయి.
ఈ చిన్న సూచనలు పాటిస్తే భూతాపం కొంత తగ్గించవచ్చు. బయటకు వెళ్లే సమయంలో వాహనాలు కాకుండా నడిచి వెళ్ళడం లేదా సైకిల్‍ను ఎంచుకోవడం. దూర ప్రాంతాలకు వెళ్లటేప్పుడు స్వంత వాహనాలు కాకుండా ప్రజా రవాణను ఆశ్రయించడం. మాంసాహారానికి దూరంగా ఉండటం వల్ల కూడా కర్బన ఉద్గారాల ప్రభావాన్ని తగ్గించవచ్చు. పర్యావరణ అనుకూల ఉత్పత్తులను ఉపయోగించాలి. చెత్తను ఎప్పటికప్పుడు తొలగించాలి. పునర్వినియోగ ఇంథనాలు, వస్తువులను వినియోగించాలి. స్థానికంగా దొరికే ఆహారాన్నే వినియోగించాలి.
samasta jeevakoti bhaaraanni mosedi pudami talli – Deccan Land
samasta jeevakoti bhaaraanni mosedi pudami talli
eprille 22na dharitri dinotsavam
samasta jeevakoti bhaaraanni mosedi bhoomi. ee vishayam andarikee telisinde. mari ilanti bhoomi parirakshanapai entamandiki avagaahana undi ante samadhanam shoonyam. parirakshana kosam pratyekamgaa charyalu teesukokapoyina parvaaledu kaneesam haani kaligincha kunda unte chaalu. indukosam avagaahana avasaram. atu paryaavaranam, vaataavaranamto paatu itu jeevana saililoonuu maarpulatho bhoo parirakshanapai avagaahana kosam kuudaa pratyeka kaaryakramaalu avasaramavutunnaayi. andulo bhagamgane.. toli 'dharitri dinotsavam' (erth dee)nu 1970 eprille 22na jarupukunnaru. appati nunchi prati samvatsaram adhe roju dharitri dinotsavaanni jarupukuntunnam.
peruguthonna bhootaapam, vaataavarana kaalushyam, paryaavarana parirakshana vishayamai prajallo avagaahana penchi, antarinchipotunna jeevajaatulanu kapadukovadaniki 1970loo beejam padindi. 1969 janavari 28na santa barbara samudratiiram chamuru tettulatho nindipovadamto samudra teerame aalambanagaa unna vandalaadi jeevajaatulu mrutyuvaatapaddaayi. sumaru naalugu vela pakshulu aa chamuru tettulo chikkukoni egire daarileka avi praanaalodilaayi. jeeva vaividhyam pramaadamlo padatamtho prapancha dharitri dinotsavaaniki ee sanghatana punaadigaa maarindi. americonne senatere gelard nelson paryaavarana parirakshanaku pilupunivvadamto americalo 20 lakshala mandi eprille 22na nirvahinchina toli dharitri dinotsavamlo paalgonnaaru. neela ante matti matrame kaadu, bhoomante 84 lakshala jeevaraasula samudayam.
dharitri gurinchi
paryaavarana parirakshana gurinchi prajallo avagaahana kaliginchadame deeni mukhyoddesam. modata aikyaraajyasamiti 1969, maarchilo jaan mcclecto praarambhinchindi. aa tarvaata america raajakeeyavetta galard nelson praarambhinchaadu. 1962loo seneter nelsonki vachina aalochanaku pratiroopame ee dharitri dinotsavam. tana chuttu unna vaataavaranam kalushitamavadam gamaninchi andarikee dharitri samrakshana patla avagaahana kaliginchenduku nelson oka nirnayam teesukunnadu. tarvaata presidenti kennedini kalasi tana aalochananu vivarinchaadu. deeni prakaaram presidenti kennedi andarikee dharitri samrakshana patla avagaahana kaliginchenduku deshamantata paryatinchaalsi vachindi. ee aalochana nachi kennedi paryatinchenduku oppukunnadu. kaani presidenti kennedi paryatana safaleekrutam kaaledu. ee samasyapai appati samajam peddagaa pattinchukoledu. 1969loo seneter nelsonki maroka aalochana vachindi. mana vaataavaranamlo jarige maarpulanuu vivaristuu manam entha jaagrattagaa undaalo mana vantu emi cheyyaalo andarikee teliya cheppadaaniki oka rojantu unte baguntundani anukunnaru. ventane tana aalochanaku roopakalpana chestu, oka vaartaapatrika dwara prajalakuu ee dharitri dinotsavam goorchi vivarinchaaru. 1970 eprille 22na modati dharitri dinotsavam jarigindi. aaroju aa desamloni prajalantaa dharitrini rakshinchukunenduku tamavantu krushi chestamani pramaanaalu chesaru. ilaa toluta americalo praarambhamaina ee utsavam aa tarvaata prapanchavyaapitamaindi. prajalalo marinta avagaahana kaliginchenduku erth dee netmerk erpadindi.
dharanini kapadi jeeva jaatini rakshinchukundam!
samasta jeevakoti bhaaraanni mosedi bhoomi anedi andarikee telisinde. mari ilanti bhoomi parirakshana kosam pratyekamgaa charyalu teesukokapoyina parvaaledu kaneesam haani kaliginchakunda unte chaalu. indukosam avagaahana avasaram. atu paryaavaranam, vaataavaranamtopaatu itu jeevana saililoonuu maarpulatho bhoo parirakshanapai avagaahana kosam kuudaa pratyeka kaaryakramaalu avasaramavutunnaayi. ee kramamlonchi vachinde 'prapancha dharitri dinotsavam'. 1970 nunchi praarambhamaina ee dinotsavaanni prapanchavyaaptamgaa 190 kante ekkuva deshaallo eprille 22na jarupukuntunnaayi. bhoogolampai manava prabhaavaanni teliyajeyadam, avagaahana kalpinchadame lakshyamgaa ee kaaryakramaanni eta nirvahistunnaaru. eta oka ninaadamtoe dharitri dinotsavaanni nirvahistunnam. ee edaadi 'jeeva jaatulanu rakshiddam (protect avarn speacesse)' ane ninaadam icharu.
manishi entha ettuku ediginaa deeniki aadhaaram bhoomi. gaali, neeru, ningi, nippu, neela ane panchabhootaala valle manava manugada saadhyamavutundi. veetilo e okkati lopinchina jeevanam astavyastamavutundi. bhoomipai anni vanaruluu sakramamgaa untene manava abhiva•ddhi nijamavutundi. cony, antuleni aadhipatya daaham valla bhoomandalam kalushya kasaranga maaripoyindi.
uparitalampai unna vanarule kaadu, bhugarbha jalaalu, khanija vanarulanu palu deshaalu vichakshanhaarahitamgaa vaadukovadam valla bhootaapam perigi raboye konni dasaabdaalalo mudichamuru nilvalu antarinchipoye pramaadam undani parisodhakulu hecharistunnaru. rojurojuku bhoogolampai haritadanam taggipovadam, konni rakala jeevaraasulu nasinchipovadam valla bhootaapam perugutuu vastondi. naanaatikii perugutunna bhuutaapamtoe prakruti samathoulyata debbatini jeevarasi manugadaku muppu erpadutondi.
parisramalu, vaahanaalu taditaraala nunchi veluvadutoonna chlorophoro carban bhuugrahaanni marinta vedekkistuu palu kaalushyaalaku kaaranamavutunnaayi. bhootaapam peragadamvalla paryaavaranamlo penumaarpulu chotuchesukuni jeevaraasula manugadaku ibbandulu erpadutunnayi. marovaipu vaataavaranamlo maarpula kaaranamgaa jeeva vaividhyam debbatintondi. vrukshaalanu vichakshanhaarahitamgaa narikivestunnanduna adavulu antarinchi potunnayi. saraina varshaalu leka karuvukaatakaalu sambhavistunnaayi. deentho jala vanarulu naanaatikii teesukattugaa maarutunnaayi. tatphalitamgaa bhugarbha jalaalu adugantipotunnayi. akaala varshaalu, vipareetamaina vedimi kaaranamgaa globalle vaarmingeatho ojone pora debbatintondi.
dharitri dinaanni 2009 nunchi aikyaraajyasamiti 'internationalsi madarn erthde'gaa maarchindi. konni deshaallo 'dharitri vaaram'nu nirvahistunnaaru. bhoomitho maanavaaliki unna sambandhaanni teliyajestu palu kaaryakramaalu, prachaaramtho 'dharitri vaaram'ni jaruputunnaru. mottam 192 deshaalu 'erthde'loo bhaagamavutunnaayi. plasticke vadakapovadame manchidi. prati neetibottunu odisipattali. neeti vruthaanu arikattali. veelainanni mokkalu natali. tommido dasakam nunchi prapanchavyaaptamgaa sumaru 12.9 kotla hectarla vistiirnamlo atavi bhoomulu kanumarugayyaayi.
ee chinna suuchanalu paatiste bhootaapam kontha tagginchavachhu. bayataku velle samayamlo vaahanaalu kakunda nadichi velladam leda saikilnu enchukovadam. dhoora praantaalaku vellateppudu swanta vaahanaalu kakunda praja ravaananu aasrayinchadam. maamsaahaaraaniki dooramgaa undatam valla kuudaa karbana udgaaraala prabhaavaanni tagginchavachhu. paryaavarana anukuula utpattulanu upayoginchaali. chettanu eppatikappudu tolaginchaali. punarviniyoga inthanaalu, vastuvulanu viniyoginchaali. sthaanikamgaa dorike aahaaraanne viniyoginchaali.