కోళ్ళ పెంపకం — Vikaspedia
కోళ్ళ పెంపకం
గుడ్ల కోళ్ళ జాతులు, వాటి బ్రిడింగ్ పద్ధతులు
గుడ్డు పెట్టే జాతి కోడిపిల్లలు లభ్యమయ్యే హేచరీలు
కోళ్ళ షెడ్లు - వాటి నిర్మాణం
వివిధ దశల్లో కోళ్ళ యాజమాన్యం
కోడి పిల్లల పెంపకం
కోడి పిల్లలు వచ్చిన తరువాత పాటించాల్సిన విషయాలు
పెరిగే వయసు (9-20 వారాలు) కోళ్ళ పెంపకం
గుడ్ల కోళ్ళ పెంపకం (20 వారాలపైన)
గుడ్లు పెట్టని కోళ్ళను ఏరివేయటం
వేసవిలో కోళ్ళ పెంపకం
కోజ్ కోళ్ళ షెడ్లు
కోళ్ళ పోషణ - పద్ధతులు
ఆదర్శవంతమైన మేతకు ఉండవలసిన లక్షణాలు
కోడి వయస్సు ప్రకారం వాడుకోదగ్గ కొన్ని దాణా మిశ్రమాలు
వైరస్ వలన కలిగే వ్యాధులు
సూక్ష్మజీవుల వలన కలిగే రోగాలు
టీకాల మందులు - జాగ్రత్తలు
ఆదాయ, వ్యయ పట్టిక (1000 గ్రుడు పెట్టే కోళ్ళఫారం) - రూపాయల్లో
కోళ్ళ టీకాల కార్యక్రమం
ప్రపంచంలోని గుడ్ల ఉత్పత్తిలో భారతదేశం మూడవ స్థానం మరియు కోళ్ళ మాంసము ఉత్పత్తిలో ఐదవ స్థానంలో వుంది. కోళ్ళ సంఖ్యలోను, గుడ్ల మరియు మాంసము ఉత్పత్తిలోను మన రాష్ట్రం దేశంలోనే అగ్రస్థానాన ఉంది.
2005 నాటి కోళ్ళ పరిశ్రమల వివరాలు :
భారతదేశం ఉత్పత్తి (కోట్లలో)
ఆంధ్రప్రదేశ్ ఉత్పత్తి (కోట్లలో)
సంకరజాతి గుడ్ల కోళ్ళు
గుడ్ల ఉత్పత్తి
బ్రాయిలర్లు
దేశవాళీ కోడి, గుడ్ల ఉత్పత్తిలో చాలా వెనుకబడిఉంది. అందుచేత గుడ్ల దిగుబడి పెంచేందుకు, విదేశీ జాతులు మరియు వాటినుండి వచ్చిన సంకర జాతులు మన దేశంలోకి దిగుమతి చేసుకోబడ్డాయి. వీటిలో వైట్ లెగ్హార్న్ ముఖ్యమైనది. ఎక్కువ సంఖ్యలో గుడు పెట్టటానికి వైట్ లెగ్హార్న్ కోళ్ళ నుండి రూపొందించిన సంకరజాతి కోళ్ళు సాధారణంగా ఉపయోగించబడుచున్నవి.
గుడ్ల రకాల కోళ్ళు : బి.వి. 300, హెచ్.హెచ్. 260, బొవాన్సు, డికాల్ఫ్ శేవర్. వీటిలో ఏ రకాన్నైనా వాటి శ్రేష్టతను బట్టి మరియు అనుభవమున్న రైతుల సమాచారాన్ని బట్టి ఎంపిక చేసుకోవాలి.
హేచరీ
కోడిపిల్లల పేరు
శ్రీ వెంకటేశ్వర పశు వైద్య విశ్వవిద్యాలయం
ఐఎల్ఆర్-90 జూబ్లీ
బాలాజీ హేచరీస్
బివి-300
శ్రీనివాస్ హెచరీస్ ప్రైవేట్ లిమిటెడ్
సిస్టమిక్ హెచరీస్ ప్రైవేట్ లిమిటెడ్
హైలైన్
తిరుమల హెచరీస్ ప్రైవేట్ లిమిటెడ్
వెంకటేశ్వర హెచరీస్ ప్రైవేట్ లిమిటెడ్
సింగ్ పౌల్ట్రీ లిమిటెడ్
హైబ్రో
పెద్దు నిర్మాణానికి ఎంచిన స్థలం, మంచి నీటివసతి, విద్యుచ్చక్తి సరఫరా, మార్కెట్టుకు చేరువలో ఉండటం మున్నగు సదుపాయాలు కలిగి ఉండాలి. పెడు ఎత్తులో ఉంటే గాలి చలనం బాగా ఉండి, మురుగు నీరు నిల్వకు అవకాశం లేనటువంటి ప్రదేశాలను ఎన్నుకోవాలి.
షెడ్డు నిర్మాణానికి ఆయా ప్రాంతాల్లో సులభంగా తక్కువ ఖర్చులో దొరికే ఇటుక, కలప, బోద, కొబ్బరి లేక తాటాకు మొదలగునవి వాడవచ్చు. ఖర్చు తగ్గించే ప్రయత్నంలో పెడును ఎలుకలకు, అగ్ని ప్రమాదాలకు అనువుగా నిర్మించకూడదు. ఇందుకుగాను కాంక్రీటు నేల, ప్రక్కలకు అల్లిన ఇనుపతీగ, పై కప్పుకు రేకులు వాడటం మంచిది. కోడి పిల్లలను, పెరిగే కోళ్ళను, గ్రుడు పెట్టే కోళ్ళను వేర్వేరు షెడ్లలో పెంచడం మంచిది. అయితే చిన్నకారు రైతులకు ఇది సాధ్యం కాదు కాబట్టి ఒకే షెడ్డును అన్ని దశల్లోని కోళ్ళ కొరకు వాడుకోవచ్చు. షెడు వెడల్పు 25 నుండి 33 అడుగులకు మించకుండా ఉండాలి. కోళ్ళ సంఖ్యను బ్ట్టి పొడవు ఎంతైన ఉండవచ్చు. పెద్దు ప్రక్కగోడలు 1 అడుగు ఎత్తు ఉండి, ఆ పైన 6-7 అడుగుల ఎత్తు వరకు అల్లిన ఇనుపతీగను (వైర్మెష్) అమర్చాలి. చూరు కనీసం 3-4 అడుగులుండేటట్లు చూడాలి. కప్ప ఆకారంలో షెడ్, గేబులు, మోనిటర్, మొదలగు రకాలున్నప్పటికీ, గేబులు సాధారణంగా వాడబడతాయి. కప్పును ఆస్బెస్టాస్ రేకులతో వేయుట మంచిది. షెడ్డులో ఎండపడకుండా ఉండుటకుగాను, షెడ్ ను తూర్పు, పడమర దిశలో నిర్మించుకోవాలి. కోళ్ళను నేలమీద (డీప్ లిట్టరు) లేదా పంజరం (కేజ్)లో పెంచడానికి కావలసిన గృహవసతి వేరువేరుగా ఉంటుంది. కేజ్ గృహవసతి ఎత్తుగా ఉండి, రెట్టను నేలమీద పడేందుకు అనువుగా ఉండేలా చూడాలి. ఇలా చేయడం వలన ఈగల బెడద, దుర్వాసనలను అరికట్టవచ్చు.
కోడిని పెంచి పోషించే విధానంపైనే దాని గుడ్ల దిగుబడి ఆధారపడి ఉంటుంది. కోళ్ళ పోషణ వాటి వయస్సును బట్టి మూడు దశలుగా విభజించబడుతుంది. కాబట్టి వాటి యాజమాన్య పద్ధతులు కూడా కోళ్ళ వయస్సును బట్టి మారతాయి.
పుట్టినప్పటి నుండి 8 వారాల వయస్సు వచ్చే వరకు గల దశను పిల్లదశ లేదా స్టార్టరు దశ అంటారు. కోళ్ళ పెంపకంలో దాదాపు 5 లేక 6 శాతం ఖర్చు చిన్న పిల్లల కొరకు వినియోగించబడుతుంది. ఈ దశలో క్రోడి పిల్లలు సున్నితంగా ఉండి తక్కువ రోగ నిరోధక శక్తి కలిగి ఉంటాయి. కాబట్టి వాటి పోషణలో ప్రత్యేక శ్రద్ధ వహించాలి. అపుడే అవి వాతావరణ పరిస్థితుల నెదుర్కొని చక్కగా పెరిగి సమర్థవంతమైన గుడ్లు పెట్టే కోడిగా మారగల్లుతుంది. వీలైనంతవరకు ఒక రోజు వయస్సు పిల్లలతో పరిశ్రమ ప్రారంభించటం మంచిది.
కోడి పిల్లల రాకకు పది రోజుల ముందుగా పెడులోని బూజు, దుమ్ము దులిపి, శుభ్రపరచి, గోడలకు సున్నం వేయించాలి. బ్రూడరు, మేత తొట్ల, నీటి తొట్ల కడిగి క్రిమి సంహారక మందుతో శుభ్రపరచాలి. వరి పొట్టు లేక వేరుశెనగ పొట్టు 2-3 అంగుళాల మందంలో నేలపై పరచాలి (లిట్టరు). లిట్టరు పైన కాగితాలు పరచాలి. కోడి పిల్లల మేత తొట్లు, నీటి తొట్లు, బ్రూడరు క్రింద బండి చక్రంలోని ఆకులలాగా ఒక దాని తరువాత ఒకటి అమర్చాలి. మొక్కజొన్న నూకను కాగితంపై పలుచగా చల్లాలి. బ్రూడరు చుటూ 2-3 అడుగుల దూరంలో 18 అం. ఎత్తుగా అట్టగాని, రేకులుగాని వృత్తాకారంలో రక్షక దడిగా అమర్చాలి.
బ్రూడింగ్ :
కోడి పిల్లలు తొలిదశలో పరిసరాల ఉష్ణోగ్రత మార్పులకు తట్టుకొనేటంతటి శక్తి కలిగి ఉండవు. అందువల్ల కృత్రిమంగా వేడి ఇవ్వటాన్ని "బ్రూడింగ్" అంటారు. ఈ బ్రూడింగ్ ఆయా ప్రదేశాల వాతావరణ పరిస్థితులనుబట్టి 4-6 వారాల వరకు అవసరం. అయితే బ్రూడింగ్కు ఉపయోగించే బ్రూడరు క్రింద వేడిని కోడి పిల్లల వయస్సుని బట్టి క్రమంగా 90-95o ఫారన్హీట్ నుండి 70-75 o ఫారన్ హీట్ కు (వారానికి 5-7o F) తగ్గించాలి. బ్రూడరు క్రింద వేడి ఎక్కువైతే పిల్లలు దూరంగా వెళ్ళిపోతాయి. తక్కువైనట్లయితే పిల్లలన్నీ మధ్యలో గుంపుగా ఉంటాయి. దీన్ని బట్టి వేడిని అంచనా వేసి వేడిని తగ్గించడమో, ఎక్కువ చేయడమో చేయాలి. 4 అడుగుల వ్యాసం గల బ్రూడరు క్రింద 250 నుండి 300 పిల్లలను పెంచవచ్చు.
కోడి పిల్లలు వచ్చిన తరువాత ముందుగా అమర్చిన బ్రూడరు క్రింద వదిలేముందు కొన్ని పిల్లల (5 లేదా 10) ముక్కు నీటితొట్లలో ముంచాలి. దీనితో అవి నీరు త్రాగడానికి అలవాటు పడతాయి. చుటూ అమర్చిన అట్టదడిని 2 రోజుల కోసారి క్రమంగా దూరంగా జరుపుతూ, 10వ రోజున పూర్తిగా తీసివేసి గది మూలలందు అట్టలను అమర్చాలి. బ్రూడరు క్రింది కాగితం 5 లేక 6 రోజుల తరువాత తీసివేయాలి.
ప్రతి 50 పిల్లలకు ఒక మేత తొట్టి మరియు నీటి తొట్టి అమర్చాలి. మొదటి వారంలో ఒక పిల్లకు ఒక అంగుళం స్థలం చొప్పున, 50 పిల్లలకు దాదాపు 24 అం. పొడవుగల మేత తొట్టి సరిపోతుంది. ప్రతి బ్రూడరు క్రింది అంచున 3-4 నీటి తొట్లను అమర్చాలి. వాటిని రోజూ శుభ్రపరచి మళ్ళీ నీటితో నింపుకోవాలి.
పిల్లల గృహంలో రాత్రంతా లైట్ల వెలుగుతుండాలి. పిల్లలకు మొదటి 7-10 రోజుల మధ్యలో "డీ బీకర్" అను పరికరం సహాయంతో ముక్కును కత్తిరించాలి. దీనివలన పిల్లలు ఒకదాని నొకటి పొడుచుకొనటం, మేతను తొట్లనుండి కిందకు తోయుట తగ్గుతుంది.
సాధారణంగా పుట్టిన రోజునే కోడిపిల్లలకు హేచరీవారు మేరెక్స్ రోగానికి టీకా వేస్తారు. తరువాత సామాన్య రోగాలైన కొక్కెర తెగులు, గంబోరో మరియు మశూచి వ్యాధులకు ఈ దశలో తగిన మోతాదు మరియు పద్ధతుల్లో టీకాలను వేయించాలి. రక్తపారుడు రోగం (కాక్సి) రాకుండ మేతలో కాక్సిడియోస్టాట్ మందులు, ఏంప్రాలు లేక డాట్ వంటి మందులను కంపెనీవారు సూచించిన మోతాదులో కలపాలి.
ప్రతిరోజు 2 లేదా మూడుసార్లు కోడిపిల్లల ఆరోగ్య అవసరాలను చూడాలి.
చిన్న పిల్లలను పెంచే షెడ్డుకు మరియు పెద్ద కోళ్ళ పెడ్కు మధ్య కనీసం 100 గజాల దూరం ఉండాలి.
పెద్దకోళ్ళ షెడ్లో పనిచేసే వ్యక్తి చిన్న పిల్లల షెడ్డులో ప్రవేశించరాదు.
ఎల్లప్పుడు లిట్టరు తడికాకుండా పొడిగా ఉండునట్లు జాగ్రత్తపడాలి.
నాటుజాతి కోళ్ళను షెడ్ ఆవరణలోనికి రానీయకూడదు. షెడ్ ద్వారంలో క్రిమి సంహారక మందు ఉంచిన తొట్టి ఉంచి షెడ్లోకి ప్రవేశించే ముందు పాదాలను ఆ ద్రావణంలో తడపాలి.
శీతాకాలంలో కోళ్ళ బ్రూడింగు పటిష్టతకు గ్యాస్ బ్రూడింగు వాడడం మంచిది. ఈదరగాలి సోకకుండ షెడ్డుకు యిరువైపుల గోనె పట్టాలను లేదా ప్లాస్టిక్ పరదాలను అవసరమున్నంత మేరకు వేలాడదీయాలి.
ఈ దశలో కోళ్ళను ప్రత్యేకమైన షెడ్లో కాని లేదా సాధారణంగా చిన్న పిల్లల నుంచిన షెడ్లో కాని పెంచవచ్చు. ప్రతి పెరిగే కోడి పిల్లకు వయసుని బట్టి 1-1.5 చదరపు అడుగుల స్థలం కావలసి ఉంటుంది. మేత తొట్టెలు, నీటి తొట్టెలు పిల్లలకుపయోగించిన వాటికంటె పెద్దవిగా ఉండాలి. దీనికిగాను ప్రతికోడికి 2.5 అం. మేత తినే స్థలం, 0.75 అం. నీరు త్రాగే స్థలం అవసరం. ఈ తొట్ల పొడువుగా గాని, వృత్తాకారంగా గాని ఉండవచ్చు. రాత్రులందు వెలుతురు ఇవ్వనవసరంలేదు.
ముక్కులను మరొకసారి 12-16 వారాల మధ్య కత్తిరించటంగాని, మొండిగా కాని చేయటం ముఖ్యం. లిట్టరును అపుడపుడూ తిరగ వేసూ, పొడిగా ఉండేట్లు చూడాలి. అవసరమైతే కొత్త లిట్టరు చల్లుకోవాలి.
ఈ వయసులో కోడి పిల్లల కడుపులో ఏలికపాములు, బద్దె పురుగులు పెరిగే అవకాశం కలదు. వీటి నివారణకు మందులు వాడాలి. లిట్టరుపై పడ్డ పురుగులను ఏరివేసి లిట్టరును బాగా తిరుగవేయాలి.
ఈ వయస్సులో, నాసికరకపు పిల్లలను వేరుచేసి వాటి పోషణలో ప్రత్యేక శ్రద్ధ వహించాలి. ఈ వయసులో రెండవసారి కొక్కెర తెగులుకు, మశూచికి బూస్టరు డోసు టీకాలు వేయాలి. సాధారణంగా 18–20 వారాల వయసు వచ్చేటప్పటికి కొన్ని కోళ్ళ గ్రుడు పెట్టటం మొదలు పెడతాయి. కాబట్టి ఈ సమయంలో షెడ్లో గూళ్ళను అమర్చాలి. ప్రతి 5 కోళ్ళకు ఒక గూడు చొప్పున అమర్చాలి.
గుడ్లు పెట్టే కోళ్ళకు ప్రత్యేక షెడ్ ఉన్న ఎడల, 16 లేక 17 వారాల్లో కోళ్ళను ఆ షెడ్లోనికి మార్చుకోవాలి. ఇలా చేయడం వలన క్రొత్త వాతావరణానికి అలవాటు పడటానికి వాటికి తగినంత అవకాశం ఉంటుంది.
ఈ దశలో ఏ విధమయిన ప్రయాస కలుగకుండా చూసుకోవడం, అతిముఖ్యం. టీకాలు, ముక్కులు రెండవసారి కత్తిరించటం మన్నగు కార్యక్రమాలు కోళ్ళు గుడు పెట్టే దశకు చేరకముందే పూర్తి చేయాలి.
ఈ దశలో కోళ్ళకు రోజుకు 14 నుంచి 16 గం. వెలుతురు అవసరం. అనగా పగటి వెలుతురుతోబాటు అదనంగా 4-5 గం| వెలుతురు రాత్రుల్లో యివాల్సి ఉంటుంది (వారానికి 1 గం| చొప్పన). కాబట్టి 19–20వ వారం నుంచి క్రమంగా వెలుతురు సమయాన్ని 24 వారాలకు 16 గం. వచ్చేవరకు పెంచాలి. షెడ్లోని వెలుతురు, కోళ్ల యొక్క గుడ్ల ఉత్పత్తికి దోహదం చేస్తుంది కాబట్టి, ఈ విషయాన్ని విస్మరించకూడదు. ప్రతి 200 చ.అ. స్థలానికి ఒక 40 వాట్ల బల్బునుకాని, ట్యూబులైటునుకాని అమర్చాలి.
ఒక్కొక్క కోడికి కనీసం 3-4 అం. మేత స్థలం, 1 అం. నీటి స్థలం లభించేలా చూడాలి. ఇందుకోసం తొట్టెల సైజును పెంచుకోవాలి. 10-12 కిలోల పరిమాణంగల మేత తొట్టి షుమారు 20-25 కోళ్ళకు సరిపోతుంది. దాణా మిశ్రమం ఒక రకం నుండి వేరొక రకానికి క్రమంగా మార్చాలి.
లిట్టరు తడిగా యుండి, అమ్మోనియా వాసన వచ్చే పరిస్థితుల్లో 10 చ.అలకు. 1 కిలో పొడిసున్నాన్ని కలిపినచో చెడువాసన నివారింపబడి కోళ్ళు ఆరోగ్యంగా ఉంటాయి.
ప్రతి కోడికి 1.5 నుండి 2 చ.అ. స్థలాన్ని కేటాయించాలి. దగ్గరలోని ఫారమ్లలో కాని, అదే ఫారమ్లోకాని ఏవైనా రోగాలు ప్రబలినపుడు అవసరాన్ని బట్టి మందులు లేదా టీకాలు వేసి కోళ్ళను కాపాడవచ్చు. పెరిగే దశలో ఎక్కువ సమయం వెలుతురునిస్తే గర్భసంచి బయటకు వచ్చి (ప్రాలాప్స్) చాలా సమస్యలు కలిగిస్తుంది. కోళ్ళు గుడ్లు పెట్టడం మొదలు అయిన తరువాత ఒక సంవత్సరము వరకు అంటె కోడి వయస్సు 72 వారాల వరకు లాభదాయకంగా పెంచవచ్చును.
కోళ్ళ పెంపకం లాభసాటిగా జరగడానికి, నాసిరకమయిన కోళ్ళను తరచు ఏరివేయటం ముఖ్యం. కోళ్ళు గుడ్ల దశకు వచ్చిన తరువాత మూడు మాసాల నుండి ప్రతి నెల గుడ్లు పెట్టని కోళ్ళను ఈ క్రింది లక్షణాలు గమనించి ఏరివేయవచ్చు.
నాసిరకపు కోళ్ళ అవకుండా తగు యాజమాన్య పద్ధతులను గృహవసతి, నాణ్యతగల దాణా, రోగనిరోధక శక్తి మరియు రోజువారి పోషణలో సక్రమమైన చర్యలను చేపట్టాల్సి ఉంటుంది. అన్ని దశల్లోనూ ఈ నాసిరకపు కోళ్ళ ఏరివేత పాటించినట్లయితే ఆరోగ్యవంతమైన కోళ్ళతో ఫారం లాభదాయకంగా సాగుతుంది.
శరీరభాగం
శ్రేష్ఠమైన కోళ్ళు
నాసిరకం కోళ్ళు
జట్టు ఉంటుంది
పెద్దదిగా, మృదువుగా, గులాబి రంగులో ఉంటుంది.
చిన్నగా, గరుకుగా, పాలిపోయి ఉంటుంది.
కటివలయ భాగం
వెడల్పుగా మెత్తగా ఉంటుంది. రెండు ఎముకల మధ్య రెండువేళ్ళకు పైగా వెడల్పుగా ఉంటుంది.
చిన్నదిగా కొంచెం గట్టిగా ఉంటుంది. ఎముకల మధ్య స్థలం ఇరుకుగా వెడల్పుగా ఉంటుంది.
కడుపు భాగం
ఛాతి ఎముకకు, ఉదర భాగం ఎముకకు స్థలం 3-4 వేళ్ళ వెడల్పుగా ఉంటుంది.
గట్టిగా ఉండి, ఛాతి ఎముకకు, ఉదర ఎముకకు మధ్య ఇరుకుగా ఉంటుంది.
కోడి శరీర నిర్మాణం చలిని తట్టుకొనే విధంగా మలచబడింది. కాబట్టి, ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రతకు కోడి తట్టుకోలేదు. ముఖ్యంగా వాతావరణ ఉష్ణోగ్రత, శరీర ఉష్ణోగ్రతకన్నా ఎక్కువ ఉన్నపుడు, కోళ్ళు ఆయాసపడుతూ తక్కువ మేత తింటాయి. ఎక్కువ నీళ్ళు తాగుతాయి. తీవ్ర పరిస్థితుల్లో వడదెబ్బకు చనిపోయే ప్రమాదం కూడా ఉంది. 80o ఫారన్ హీట్ వరకు కోళ్ళకు సదుపాయంగా ఉంటుంది. ఆపై ఉష్ణోగ్రతల్లో కోడియొక్క దేహ రసాయన ప్రక్రియ దెబ్బ తింటుంది. గుడ్ల ఉత్పత్తి బాగా పడిపోతుంది. అందుచేత వేసవిలో కోళ్ళ పెడులను సాధ్యమైనంతవరకు చల్లగా ఉండేట్లు చూడాలి. దీనికోసం ఈ క్రింది జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి.
కోళ్ళ షెడ్ ఎపుడూ తూర్పు పడమరలుగా కట్టుకుంటే ఉదయపు ఎండ, సాయంత్రపు ఎండ షెడ్లోనికి ప్రసరించదు.
షెడ్ చుటూ కొద్ది ఎత్తు వరకు గడ్డిని పెంచటం లేక నీడనిచ్చే చెట్లను పెంచటం వలన కూడా వేడిని తగ్గించవచ్చు.
పై కప్పులకి తెల్లని రంగువేసి, లేదా ఆపై గడ్డి పరచి, స్ప్రింక్లర్లతో తడిపితే మంచిది. ముఖ్యంగా వాతావరణంలో తేమ ఎక్కువగా ఉన్నప్పడు షెడ్లో పంఖాలు నడుపడం మంచిది.
చల్లని నీరు అన్ని వేళలా కోళ్ళకు అందుబాటులో ఉండాలి. షెడ్లో సీలింగు పంకాలను అమర్చవచ్చు. షెడ్ ప్రక్కలందు గోనెసంచులుకాని, వట్టివేళ్ళ తడికలనుకాని కట్టి, తరచుగా నీటితో తడిపితే మంచి ఫలితం కనిపిస్తుంది. నీటి తొట్టెలు షెడ్లోపల ఉండడం మంచిది.
కోళ్ళ వయస్సు మరియు ఎండ తీవ్రతను బట్టి దాణాలో ముఖ్య అమినోఆమాలు (మిథియోనిను), విటమిన్లు, ఖనిజాల (సున్నం, భాస్వరం) శాతం పెంచాలి.
వేసవిలో పేలు, నల్లులు, మొదలగు బాహ్య పరాన్న జీవుల బెడద ఎక్కువగా ఉంటుంది. మలాథియాన్ మొదలగు మందులను షెడ్డు నందు మరియు కోళ్ళపై పిచికారి చేయటం వలన వీటిని నివారించవచ్చు.
వేసవిలో రోగ నిరోధక శక్తి తగ్గిపోతుంది. కాబట్టి రోగాలు ప్రబలకుండ టీకాలు చల్లటి పూట లేదా రాత్రుల్లో వేయించాలి.
గుడ్ల నాణ్యతను కాపాడేందుకు ఎక్కువసార్లు గుడ్లను ఏరటం మంచిది.
మేతను ఉదయం మరియు సాయంత్ర సమయాల్లో ఇవ్వటం వలన కోళ్ళ మేత ఎక్కువగా తినగలవు.
మేతను కొంచెం నీటిలో తడిపి యిచ్చిన కోళ్ళు మేత ఎక్కువ తినగలవు. దాణా తొట్టెల్లో బూజు పట్టకుండా చూడాలి.
కోళ్ళ పరిశ్రమలో కేజ్ పద్ధతి నూతనాధ్యాయం ఆరంభింపచేసింది. కోళ్ళను కేజెస్లో పెంచటం వల్ల స్థలం మిగులుబాటు అవుతుంది. గుడ్ల ఉత్పత్తి అధికం, మేతలో మిగులు, కోళ్ళకు నట్టల బెడద తప్పటయేకాక, కాక్సీడియా రోగం నివారణ మొదలగు లాభాలు కలవు. గుడ్ల సైజు కూడా పెద్దగా ఉంటుంది. కేజెస్ షెడ్ల వల్ల కోడికి సగటు ఖర్చు తక్కువ కాగలదు. తక్కువ లేబర్తో ఎక్కువ పని తీసుకోవచ్చు. రోగం వచ్చిన, గుడ్ల ఉత్పత్తి తగ్గిపోయిన కోళ్ళ ఏరివేత, టీకాలు వేయడం కూడా సులభం. పొదిగే స్వభావం తగ్గిపోతుంది. ఒకదానినొకటి పొడుచుకోవు.
ఒక కేజ్ భాగం 15-20 అం. పొడవు, 12-15 అం. వెడల్పు (లోతు), 18 అం. ఎత్తుకలిగి ఉంటుంది. ఇందులో 3-4 కోళ్ళ నుంచవచ్చు. కేజెస్లో చాలా రకాలున్నాయి. ఒక అంతస్తుపై మరో అంతస్తు ఉండే పద్ధతి, ఎమ్ కాలీఫోర్నియా పద్ధతి, దీనిలో కేజస్ స్టెప్ ఆఫ్లో అమర్చబడి వుంటాయి. ఈ రెండో పద్ధతి అత్యంత ప్రచారంలో ఉన్నది. విదేశాల్లో దాదాపుగా కోళ్ళ పెడ్ కేజెస్తోనే నిర్మించబడి ఉంటుంది.
కోళ్ళ పరిశ్రమ ప్రోత్సాహకరంగా ఉండాలంటే సరియైన నాణ్యతగల దాణాను అందజేయడం మరియు మేతలో పొదుపు పాటించటం అత్యవసరం. ఎందుకంటే, కోళ్ళ పెంపకంలో దాదాపు 70-75 శాతం వరకు మేతకు మాత్రమే ఖర్చవుతుంది. ఈ మధ్యకాలంలో, కోళ్ళ పరిశ్రమ పెరిగినంత వేగంగా, కోళ్ళ మేతకు కావలసిన ముడి సరుకుల దిగుబడి అభివృద్ధి కాకపోవటం వలన మేత రేటు విపరీతంగా పెరిగిపోతుంది.
మేత తక్కువ ధరలో, కావలసిన పోషక విలువలు కలదిగా ఉండాలి.
తాజాగా, శుభ్రంగా ఉండి, తేలికగా జీర్ణమయ్యే ఆహార పదార్ధాలు కలిగి యుండాలి.
కోళ్ళు పీచును జీర్ణించుకోలేవు కాబట్టి మేతలో పీచు పదార్ధాలు 10 శాతం మించకుండా ఉండాలి.
కోళ్ళ పెరుగుదలకు, గుడ్ల ఉత్పత్తికి, పోషక పదార్థాలు అతి ముఖ్యం. మేతలో పోషక పదార్థాల లోపాల వల్ల కోళ్ళు సరిగా ఎదగవు. గుడ్ల ఉత్పత్తి తగ్గిపోతుంది. ఇతర రోగాల తాకిడికి గురవుతాయి.
రైతు తన కోళ్ళకు కావలసిన మేతను తానే తయారు చేసుకోవచ్చు.
సాధారణంగా కోడి మేతలో ఉపయోగించే పదార్ధాలను శక్తినిచ్చేవిగాను, మాంసకృత్తుల నిచ్చేవిగాను, విటమిన్లు, ఖనిజలవణాలనిచ్చేవిగాను, ఎడిటివ్స్గాను విభజించవచ్చు. శక్తి నిచ్చే వాటిలో మొక్కజొన్నలు జొన్నలు, సజ్ఞ మరియు ఇతర చిరుధాన్యాలు, బియ్యపు తెడు, నూనెతీసిన వరితొడు, మొదలగునవి ముఖ్యమైనవి. దాణాలో దాదాపు 60 శాతం ఇవే ఉంటాయి. వృక్ష సంబంధిత మాంసకృత్తుల నిచ్చే వాటిలో వేరుశనగ, నువ్వులపిండి, సోయాబీను పిండి, ప్రొద్దుతిరుగుడు పువ్వు పిండి మొదలగునవి మరియు జంతు సంబంధమైన మాంసకృత్తుల్లో చేపపొడి, మాంసపు పొడి ముఖ్యమైనవి.
కోడి వయస్సును బట్టి పోషకావసరాలు కూడా మారుతాయి. కాబట్టి దాణా కూడా మారుతుంది. చిన్న పిల్లలకిచ్చే దాణాలో (1 నుండి 8 వారాలు) శక్తి 2800 కిలో కేలరీలు, 22 శాతం మాంసకృత్తులు; 26 పిల్లలకిచ్చే దాణాలో (9 నుండి 20 వారాలు) 2600 కి. కేలరీల శక్తి, 16 శాతం మాంసకృత్తులు గ్రుడు పెట్టే కోడికి (21 వారాలపైబడి) 2700 కి. కేలరీల శక్తి, 18 శాతం మాంసకృత్తులు దాణాలో ఉండేటట్లు చేయాలి. ఈ అవసరాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని, లభిస్తున్న ముడి ఆహార పదార్థాలను ఉపయోగించి, దాణా తయారు చేసుకోవచ్చు. గుడ్లపెట్టే కోళ్ళ దాణాకి, మిగతా పిల్లల దాణాకి ముఖ్యమైన తేడా కాలియం మరియు అమైనో ఆసిడ్స్ కాలియం పిల్లలకి 0.9 - 1 శాతం సరిపోతే, పెద్ద కోళ్ళకు 2.5 నుండి 3 శాతం వరకూ ఇవ్వాలి. వీటితో పాటు, విటమిన్లు, లవణ మిశ్రమాలు, రోగ నిరోధక మందులు మొదలగునవి కూడా తగుపాళ్ళలో జత చేయవలసి ఉంటుంది. కోడి కడుపులో (జీర్ణాశయంలో) ఆహారం జీర్ణం కావడానికి చిన్న గులకరాయి (గ్రిట్) అవసరం. ఈ గ్రిట్ సున్నపురాయి రూపంలో కాని, ఆలుచిప్పల ముక్కల లేదా పాలరాతి ముక్కల రూపంలోగాని ఇవ్వవచ్చు.
మేతలో కలిపే ధాన్యపు గింజలు, వేరుశనగపిండి, చేప మొదలగు వాటిలో 12% కంటే ఎక్కువ తేమ కలిగియుండకూడదు. తేమ ఎక్కువగా వున్నయెడల ఫంగస్ వల్ల అప్లటాక్సికోసిస్ అను రోగం వస్తుంది.
చేపలలో ఉప్ప ఉంటుంది. చేపను వాడినప్పడు దాణాలో ఉప్ప శాతం నిర్ణీత స్థాయికి మించకూడదు. దాణాలో చేపలేనప్పడు, ఉప్పను లవణ మిశ్రమం ద్వారాగాని లేదా అదనంగా ఉప్పను (0.3%) కలపాల్సి ఉంటుంది.
రోగనిరోధక మందులు తరచుగా మార్చడం ముఖ్యం.
చిన్న కోడిపిల్లల మేతలో విటమిన్లు, కాక్సిడియోస్టాట్ మొదలగు మందులు తప్పకుండా ఉండాలి.
కోడి వయస్సు ప్రకారం ప్రత్యేకించి కేజ్ కోళ్ళకు కాలియం ఆవశ్యకత ఎక్కువగా ఉంటుంది.
వేసవిలో మేతను కాస్త తడిచేసి అందచేయాలి.
మేత వృధా కాకుండా చూడాలి. దీనికోసం సరియైన మేత తొట్ల, ఎలుకల నివారణ అవసరం.
కోడి పిల్లల దాణా మిశ్రమం (1 రోజు నుండి 8 వారాల వరకు) :
పాళ్ళు (శాతం)
మొక్కజొన్నలు
జొన్నలు/రాగులు/సజ్జలు
నూనె తీసిన తవుడు
నూనె తీసిన సోయా పిండి
నూనె తీసిన వేరుశనగ పిండి
నూనె తీసిన ప్రొద్దు తిరుగుడు పువ్వు పిండి
చేప (మంచిది)
డై కాల్షియం ఫాస్ఫేటు
సున్నపురాయి పొడి (కాలియం కార్బోనేట్)/గవ్వలపొడి)
సూక్ష్మ లవణాల మిశ్రమం
మెథియోనిన్
విటమిన్ ఎ, బి2, డి3, కె (గ్రా/100 కిలోలకు)
విటమిన్ బి కాంప్లెక్స్ (గ్రా/100 కిలోలకు)
విటమిన్ బి12 మిక్స్ (గ్రా/100 కిలోలకు)
కొలిన్ క్లోరైడ్ (గ్రా/100 కిలోలకు)
డాట్/డాట్ప్లస్/ఎమికాక్స్ (గ్రా/100 కిలోలకు)
జింక్ బెసిట్రేసిన్ (గ్రా/100 కిలోలకు)
పెరిగే కోళ్ళ దాణా మిశ్రమం (9-18 వారాల వరకు) :
గ్రుడ్లు పెట్ట కోళ్ళ దాణా మిశ్రమం (18 వారాల పై బడి) :
కోళ్ళ పెంపకంలో లోపాలున్నట్లయితే అంటువ్యాధులు ప్రబలి, ఒక్కోసారి తీవ్రనష్టాన్ని కలుగజేస్తాయి. కాబట్టి పెద్లో శుభ్రత, ఆరోగ్య సూత్రాలు పాటించాలి. కోళ్ళకు అంటువ్యాధులు సూక్ష్మక్రిముల వలన వస్తాయి.
కొక్కెర తెగులు : ఈ వ్యాధి మిగతా వ్యాధులన్నిటి కంటే అతి భయంకరమైనది. ఈ వ్యాధి వల్ల ఎక్కువ సంఖ్యలో కోళ్ళ చనిపోతాయి. ఈ వ్యాధి ఏ వయసు కోళ్ళకైనా రావచ్చు. ఈ రోగానికి గురైన కోళ్ళు ముడుచుకొని ఉండి రెక్కలు వ్రేలాడదీస్తాయి. పక్షవాతపు లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. మెడ వెనక్కి వాలుతుంది. విరేచనాలు తెలుపు, ఆకుపచ్చ రంగులో ఉంటాయి. శ్వాసలో కూడా ఇబ్బంది కలుగుతుంది. సన్నని రక్తపు గడ్డల చుక్కలు 'గిజర్డు' మరియు 'పెరికార్జియం'లో కనబడతాయి. 'ప్రొవెంట్రిక్యులస్' లో సన్నని రక్తపు చుక్కలుంటాయి. పేగులో పొరలు ఎఱ్ఱబారటం, 'సీకా' జంక్షన్లో రక్తపు జీరలుంటాయి. ప్రేగుల్లో 'అల్సర్స్' ఉండవచ్చు. నివారణకు మొదటి వారం, 4 వ వారం, ఆ తరువాత 6-8 వారాల మధ్య మరొకసారి, చివరిగా 20 వ వారం టీకాలు వేయటం వలన చాలా వరకు కోళ్ళను ఈ రోగం నుండి రక్షించుకొనవచ్చు.
కోళ్ళ మశూచి : కోళ్ళ అంటువ్యాధుల్లో ఇదొకటి. ఈ వ్యాధి వలన చనిపోవుట కాని, గ్రుడ్ల ఉత్పత్తి తగ్గిపోవుట కాని జరుగుతుంది. మశూచి సోకిన కోళ్ళకు జట్టుమీద, తమ్మెలకు, కనురెప్పల చుటూ పొక్కులు ఏర్పడతాయి. అపుడపుడు కండ్లలో కూడా ఈ పొక్కులు వచ్చి కళ్ళు కనబడవు. నివారణకు టీకాలు వేయించడం ఒక్కటే మార్గం. ఇవి 6-7 వారాల వయసులోనూ మరల 16-17 వారాల మధ్య వేయాలి.
మారెక్స్ వ్యాధి : ఈ వ్యాధి అన్ని వయస్సు కోళ్ళకు వస్తుంది. వ్యాధి సోకిన కోళ్ళు 5 నుండి 60 శాతం మరణిస్తాయి. రెక్కలు వాలిపోవటం, సరిగా నిలబడలేకపోవటం. పక్షవాతం వచ్చి కదలలేకపోవటం, గుడ్ల ఉత్పత్తి తగ్గిపోవటం మొదలగు లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. రెక్కల క్రిందనున్న "బ్రేకియల్" నరం మరియు తొడకండరాల క్రిందనున్న "సియాటిక్" నరం ఉబ్బి లావుగా ఉంటాయి. కాలేయం, స్పీన్, అండాశయం పెద్దవిగా ఉంటాయి. నివారణకు పుట్టిన రోజునే పిల్లలకు (హేచరి వద్ద) టీకాలు వేయించాలి. కోళ్ళలో జబ్బు కనపడిన తరువాత మిగతా కోళ్ళకు టీకాలు వేయకూడదు.
ఇవి కాక ఇన్ఫెక్షియస్ బ్రాంక్రెటిస్, ఇన్ఫెక్షియస్ బర్సల్ డిసీజ్, క్రానిక్ రెస్పిరేటరి డిసీజ్ మొదలగునవి కూడా తరచు కనిపిస్తాయి. వీటిని సంబంధిత టీకాలు వేసి నివారించవచ్చు.
పుల్లోరం : చిన్నపిల్లలు ఎక్కువగా గురికాబడతాయి. ఈ వ్యాధి తల్లి నుండి పిల్లలకు గుడ్ల ద్వారా కూడా సంక్రమిస్తుంది. రోగం సోక్రిన పిల్లలు గుంపులుగా గుమికూడటం, భారంగా శ్వాసతీయడం, రెక్కలు వాల్చడం గమనించవచ్చు. తెల్లని రెట్ట పిట్టల మలద్వారం వద్ద అంటుకొని ఉంటుంది. గుండె, గిజర్డ్, కాలేయం మరియు పేగులపై తెల్లని మచ్చలు కనిపిస్తాయి. నివారణకు ఆంటీ బయాటిక్ మందులు వాడాలి. ఇవికాక కోళ్ళ కలరా, ఇన్ఫెక్షియస్ కోరైజా అనే రోగాలు కూడా సోకవచ్చు.
కాక్సిడియోసిస్ (రక్తపారుడు రోగం) : ఇది చిన్న పిల్లల్లో ఎక్కువ కనపడుతుంది. కోళ్ళలో దారుధ్యత, వ్యాధి నిరోధక శక్తి తగ్గుతుంది. రోగం సోకిన పిల్లలు గుమికూడి, రక్త విరేచనాలతో బాధపడతాయి. "సీకా" అనే భాగం ఉబ్బి ఉంటాయి. నివారణకు లిట్టరు పొడిగా ఉండాలి. దాణాలో కాక్సిడియోస్టాట్స్ సక్రమంగా కలుపుతుండాలి.
అంతర్గత పరాన్నజీవులు : ఏలికపాములు, బద్దెపురుగులు తరచు కోళ్ళను బాధిస్తాయి. వీటి నివారణకు పైపరిజన్, లివామిసోల్, మెబెండజోల్ మొదలైన మందులతో అపుడపుడు డీవర్మింగ్ చేయడం వలన నివారించవచ్చు.
బాహ్యపరాన్నజీవులు : కోళ్ళకు పేలు, పిడుదులు, గోమారి, నల్లుల వంటి కీటకాలు తీవ్ర అసౌకర్యం కలిగిస్తాయి. వీటి బెడద శీతాకాలంలో ఎక్కువగా ఉంటుంది.
కోళ్ళ మీదగాని, షెడ్లోగాని ఈ కీటకాలు కనబడగానే కీటక సంహారక మందును వాడి నివారించవచ్చు. సెవిన్ (0.5 శాతం) లేదా మలాథియాన్ (0.5 శాతం) లేదా సుమిథియాన్ను కోళ్ళపై మరియు షెడ్డు లోపల, బయట పిచికారి చేసి ఈ వ్యాధులను నివారించవచ్చు.
టీకా మందులు ఎప్పుడు ఐస్లో లేక ఫ్రిజ్లో ఉంచాలి.
ఇతర రోగాలున్నపుడు టీకాలు వేయకూడదు.
కోళ్ళు అస్వస్థత లేదా ప్రైస్తో ఉన్నప్పుడు టీకాలు వేయరాదు.
టీకాలు రాత్రివేళల్లో వేయడం మంచిది.
టీకామందు సీసానుండి తీసి కలిపిన తరువాత 2 గంటల లోపే వాడాలి.
ఎ. పెట్టుబడి
స్థలం = ¼ ఎకరం స్వంతభూమి
కోళ్ళ పెడు
ఒక కోడికి 2 చ.అ. చొప్పున
1000 కోళ్ళకు (2 x 1000 చ.అ)
ఒక చ.అ. నకు రూ. 150.00 చొప్పున 2 x 1000 x 150
బ్రూడర్సు, మేత తొట్లు మొదలగు పరికరాలు
1 కోడికి రూ. 15.00 చొప్పున
1000 కోళ్ళకు.... 15 x 1000
కోడి పిల్లల ధర
ఒక కోడిపిల్లకు రూ. 16.50
1000 కోడి పిల్లలకు 16.50 x 1000
దాణా ఖర్చు
ఒక కోడిపిల్లకు 0 నుండి 20 వారాల వరకు
6.5 కిలోల దాణా చొప్పున 1000 కోళ్ళకు = 6500 కిలోలు
కిలో రూ. 11 చొప్పున
మొత్తం ఖర్చు 6.5 x 1000 x 11
వివిధ ఖర్చులు (లిట్టరు, మందులు, కరెంటు మొదలగునవి)
0 నుండి 20 వారాల వయస్సు వరకు ఒక కోడికి రూ. 6.00 చొప్పున
1000 కోళ్ళకు 6 x 1000
20 వారాల వయస్సు వరకు మొత్తం పెట్టుబడి ఖర్చు
బి. ఫారం నడుపు ఖర్చులు
ఎ. దాణా ఖర్చు (0 నుండి 20 వారాల వయస్సు వరకు)
బి. దాణా ఖర్చు (20 నుండి 72 వారాల వయస్సు వరకు)
ఒక కోడికి 38 కిలోల చొప్పున కిలో రూ. 10.00 చొప్పన
1000 కు 38 x 1000 x 10.00
ఎ. వివిధ ఖర్చులు (0 నుండి 20 వారాల వరకు)
బి. వివిధ ఖర్చులు (20–72 వారాలకు) ఒక కోడి రూ. 5.00 చొప్పున
1000 కోళ్ళకు రూ. 5 x 1000
తరుగు
ఎ. షెడ్లు ఖర్చులో 10 శాతం చొప్పున మొత్తం 3,00,000 x 10/100
బి. బ్రూడరు మొదలగు పరికరాల ఖర్చులో 15 శాతం చొప్పున మొత్తం
పెట్టుబడి మీద వడ్డీ 12 శాతం చొప్పున 3,68,100 x 12/100
లేబరు ఛార్జీలు వారానికి రూ. 500.00 చొప్పున 72 వారాలకు
ఫారం సదపు ఖర్చులు
5,91,422
సి. రాబడి
కోడిగుడ్ల నుండి ఆదాయం ఒక కోడికి సగటున 300 గుడ్ల చొప్పున 950 కోళ్ళకు 300 X 950 గుడ్లు, ఒక్క గుడ్డు సగటున రూ. 2,00
300 x 950 x 2.00
బతికిన కోళ్ళు
1 కోడి రూ. 30 చొప్పున 950 కోళ్ళకు రాబడి 950 x 30
ఖాళీ సంచులు
ఒక్క సంచి రూ. 6.00 చొప్పున
680 సంచులకు రాబడి 680 x 6.00
లిట్టరు ఎరువు
40 కోళ్ళకు 1 టన్ను చొప్పున 950 కోళ్ళకు 23.7 టన్నులు
ఒక టన్ను రూ. 800 చొప్పన 23.7 టన్నులకు 23.7 x 600
మొత్తం ఆదాయం (1000 కోళ్ళకు 18 నెలలకు)
మొత్తం ఖర్చు (1000 కోళ్ళకు 18 నెలలకు)
నికర లాభం (1000 కోళ్ళకు 18 నెలలకు)
నెలసరి ఆదాయం (18 నెలల కార్యక్రమానికి)
నెలసరి ఆదాయం కోడికి
లాభం ఒక కోడికి 18 నెలలకు
లాభం ఒక కోడికి సంవత్సర కాలంలో
6,22,900
పై ఆదాయ, వ్యయపట్టిక యందు 0-20 వారాల వయస్సు నందు 5 శాతం, 20-72 వారాల వయస్సునందు 8 శాతం కోళ్ళ చనిపోయినట్లు భావించబడింది. అంతేకాక గుడ్ల అమ్మకపు ధర, దాణా మొదలగు ఖర్చులు స్థానిక పరిస్థితులను బట్టి మారుతాయి.
టీకామందు
ఇచ్చే విధానం
మెరెక్స్
మెరెక్స్ వాక్సిన్
ఒక గొట్టంలో 1000 పిల్లలకు సరిపోవు మందు ఉంటుంది. దీనిని 200 మి.లీ. డైల్యుయెంటుతో కలిపి, ప్రతి పిల్లకు 0.2 మి.లీ. చొప్పున ఇంజక్షన్ మెడ భాగాన గల చర్మం క్రింద ఇవ్వాలి. దీని ప్రభావం 18 నెలల వరకు ఉంటుంది. హేచరివారు చేస్తారు.
4-7 వ రోజు
కొక్కెర తెగులు
ఎఫ్-1 (లసోట) వాక్సిన్
గొట్టంలో మందును 10-15 మి.లీ. సెలైన్ ద్రావణంలో కలిపి, ఒక్కొక్క చుక్క చొప్పున ప్రతి పిల్లకు కంటిలో లేక్త ముక్కులో వేయాలి. ఇది కోడి పిల్లలకు 2-4 నెలల వరకు రక్షణ కలిగిస్తుంది.
14-15 వ రోజు
గంబోరో
ఇంటర్మీడియేట్ స్ట్రైన్
బాటిల్ లోని వాక్సీనుకు దాని వెంట యిచ్చిన డైల్యుయెంట్ కలిపి, ఒక చుక్క ఒక కోడి పిల్లకు కంటిలో గాని, ముక్కు రంధ్రంలో గాని, నోటిలో గాని వేయాలి.
18-19 వ రోజు
మెరెక్స్ (మరోసారి)
ఒక గొట్టంలో 1000 పిల్లలకు సరిపోవు మందు వుంటుంది. దీనిని 200 మి.లీ. డైల్యుయెంటుతో కలిపి, ప్రతి పిల్లకు 0.2 మి.లీ. చొప్పున ఇంజక్షన్ మెడ భాగాన గల చర్మం క్రింద ఇవ్వాలి. దీని ప్రభావం 18 నెలల వరకు వుంటుంది.
21-25 వ రోజు
గంబోరో (మరోసారి)
బాటిల్ లోని వాక్సీనుకు దాని వెంట యిచ్చిన డైల్యుయెంట్ కలిపి, ఒక చుక్క ఒక కోడి పిల్లకు కంటిలో గాని, ముక్కు రంధ్రంలో గాని, నోటిలో గాని వేయాలి. లేక కొన్ని జాగ్రత్తలతో నీటిలో కలిపిగాని యివ్వవచ్చు.
4 వ వారం
కొక్కెర తెగులు మరియు ఇన్ఫెక్సియస్ బ్రాంకైటీస్ (ఐ.బి.)
లసోట + ఐ.బి.
పై విధంగాగాని, నీటిలోగాని యివ్వవచ్చు.
7 వ వారం
కోళ్ళ మశూచి
ఫౌల్ఫాక్స్ వాక్సిన్
గొట్టంలోని మందును షుమారు 5 మి.లీ. గ్లిజరిన్ సెలైన్ తో కలిపి, దీనిలో మంచిన సూదితో రెక్కలో గ్రుచ్చిన వ్యాధి నిరోధక శక్తి 1½ సం. ఉంటుంది. ఇది కూడా 4 నెలల వయస్సులో తిరిగి చేయాలి. గొట్టంలోని ముందును డైల్యుయెుంటు తో కలిపి కండరంలోకి కూడ ఇవ్వవచ్చును.
8 వ వారం
ముక్షేశ్వర్ రకం
గొట్టంలోని మందును కొక్కెర తెగులు డైల్యుయెంట్ కలిపి 1½ మి.లీ. ఒక కోడికి చర్మం క్రింద గాని లేక కండరంలోకి గాని ఇంజక్షన్ ఇవ్వాలి.
13 వ వారం
ఇన్ఫెక్సియస్ బ్రాంక్రెటీస్ (ఐ.బి.)
ఐ.బి. వాక్సిన్
గొట్టంలోని మందు వెయ్యి కోళ్లకు సరిపోతుంది. త్రాగునీటిలో కలిపి ఇవ్వాలి.
14 వ వారం
కోళ్ళమశూచి
గొట్టంలోని మందు వెయ్యి కోళ్ళకు సరిపోతుంది. ఈ మందు రెక్కలో గ్రుచ్చి గాని లేక ఇంజక్సన్ రూపంలో గాని ఇవ్వవచ్చు.
16 వ వారం
కొక్కెర తెగులు (మరోసారి)
గొట్టంలోని మందును కొక్కెర తెగులు డెల్యుయెంట్ కలిపి, ½ మి.లీ. ఒక కోడికి ఇంజక్షన్ వేయాలి.
40 - 45 వ వారం
లసోట వాక్సిన్
మాములుగా ఇచ్చేదానికంటే రెండింతలు పరిమాణం నీటిలో కలిపి కోళ్ళకు త్రాగు నీటి ద్వారా ఇవ్వాలి.
పైన సూచించబడిన టీకా మందులతో బాటు కోళ్ళ శాస్త్ర నిపుణుని సలహా మేరకు మాత్రమే ఇన్ ఫెక్షియస్ బ్రాంక్రెటిస్ వ్యాక్సిన్ ఇవ్వవలసి ఉంటుంది.
kolla pempakam u Vikaspedia
kolla pempakam
gudla kolla jaatulu, vaati bridding paddhatulu
guddu pette jaati kodipillalu labhyamayye hechareelu
kolla shedlu - vaati nirmaanam
vividha dasallo kolla yaajamaanyam
kodi pillala pempakam
kodi pillalu vachina taruvaata paatinchaalsina vishayaalu
perige vayasu (9-20 vaaraalu) kolla pempakam
gudla kolla pempakam (20 vaaraalapaina)
gudlu pettani kollanu eriveyatam
vesavilo kolla pempakam
koj kolla shedlu
kolla poshana - paddhatulu
aadarsavantamaina metaku undavalasina lakshanaalu
kodi vayassu prakaaram vaadukodagga konni daanaa mishramaalu
virus valana kalige vyaadhulu
suukshmajeevula valana kalige rogaalu
teekaala mandulu - jaagrattalu
aadaaya, vyaya pattika (1000 grudu pette kollapharam) - roopaayallo
kolla teekaala kaaryakramam
prapanchamloni gudla utpattilo bharatadesam moodava sthaanam mariyu kolla maamsamu utpattilo aidava sthaanamlo vundi. kolla sankhyalonu, gudla mariyu maamsamu utpattiloonu mana rashtram desamlone agrasthaanaana undi.
2005 naati kolla parisramala vivaraalu :
bharatadesam utpatti (kotlalo)
andhrapradesh utpatti (kotlalo)
sankarajaati gudla kollu
gudla utpatti
broilarlu
deshavali kodi, gudla utpattilo chala venukabadiundi. anducheta gudla digubadi penchenduku, videshee jaatulu mariyu vaatinundi vachina sankara jaatulu mana desamloki digumati chesukobaddayi. veetilo white legharn mukhyamainadi. ekkuva sankhyalo gudu pettataaniki white legharn kolla nundi roopondinchina sankarajaati kollu saadhaaranamgaa upayoginchabaduchunnavi.
gudla rakala kollu : bi.vi. 300, hehch.hehch. 260, bovansu, decalph shevar. veetilo e rakannaina vaati shreshtatanu batti mariyu anubhavamunna raitula samaachaaraanni batti empika chesukovali.
hatchee
kodipillala paeru
shree venkateshwara pashu vaidya vishwavidyaalayam
ilr-90 jubley
balaji haturies
bivi-300
srinivas hecheries private limited
sistamic hecheries private limited
hyline
tirumala hecheries private limited
venkateshwara hecheries private limited
sing poultri limited
hybro
peddu nirmaanaaniki enchina sthalam, manchi neetivasati, vidyuchchakti sarafara, maarkettuku cheruvalo undatam munnagu sadupaayaalu kaligi undaali. pedu ettulo unte gaali chalanam baga undi, murugu neeru nilvaku avakaasam lenatuvanti pradesaalanu ennukovali.
sheddu nirmaanaaniki aayaa praantaallo sulabhamgaa takkuva kharchulo dorike ituka, kalapa, boda, kobbari leka taataaku modalagunavi vaadavacchu. kharchu tagginche prayatnamlo pedunu elukalaku, agni pramaadaalaku anuvugaa nirminchakudadu. indukugaanu concreetu neela, prakkalaku allina inupateega, pai kappuku rekulu vaadatam manchidi. kodi pillalanu, perige kollanu, grudu pette kollanu ververu shedlalo penchadam manchidi. ayithe chinnakaaru raitulaku idhi saadhyam kaadu kabatti oke sheddunu anni dasallooni kolla koraku vaadukovachhu. shedu vedalpu 25 nundi 33 adugulaku minchakunda undaali. kolla sankhyanu btti podavu entaina undavacchu. peddu prakkagodalu 1 adugu ettu undi, aa paina 6-7 adugula ettu varaku allina inupateeganu (viremesh) amarchali. chuuru kaneesam 3-4 adugulundetatlu chudali. kappa aakaaramlo shed, gebulu, moniter, modalagu rakaalunnappatiki, gebulu saadhaaranamgaa vaadabadataayi. kappunu asbestas rekulatho veyuta manchidi. sheddulo endapadakunda undutakugaanu, shed nu thoorpu, padamara disalo nirminchukovali. kollanu neelameeda (deap littaru) leda panjaram (kej)loo penchadaaniki kaavalasina gruhavasati veruverugaa untundi. kej gruhavasati ettugaa undi, rettanu neelameeda padenduku anuvugaa undela chudali. ilaa cheyadam valana eegala bedada, durvaasanalanu arikattavachhu.
kodini penchi poshinche vidhaanampaine daani gudla digubadi aadhaarapadi untundi. kolla poshana vaati vayassunu batti moodu dasalugaa vibhajinchabadutundi. kabatti vaati yajamanya paddhatulu kuudaa kolla vayassunu batti maarataayi.
puttinappati nundi 8 vaaraala vayassu vache varaku gala dasanu pilladasa leda starteru dasha antaaru. kolla pempakamlo daadaapu 5 leka 6 saatam kharchu chinna pillala koraku viniyoginchabadutundi. ee dasalo crody pillalu sunnitamgaa undi takkuva roga nirodhaka sakti kaligi untaayi. kabatti vaati poshanalo pratyeka shraddha vahinchaali. apude avi vaataavarana paristhitula nedurkoni chakkaga perigi samarthavantamaina gudlu pette kodiga maaragallutundi. veelainantavaraku oka roju vayassu pillalatho parisrama praarambhinchatam manchidi.
kodi pillala raakaku padi rojula mundugaa pedulooni booju, dummu dulipi, subhraparachi, godalaku sunnam veyinchaali. broodaru, metha totla, neeti totla kadigi krimi samharaka mandutho subhraparachaali. vari pottu leka vaerusenaga pottu 2-3 angulaala mandamlo neelapai parachaali (littaru). littaru paina kaagitaalu parachaali. kodi pillala metha totlu, neeti totlu, broodaru krinda bandi chakramloni aakulalaagaa oka daani taruvaata okati amarchali. mokkajonna nookanu kaagitampai paluchagaa challali. broodaru chutuu 2-3 adugula dooramlo 18 am. ettugaa attagaani, rekulugaani vruttaakaaramlo rakshaka dadigaa amarchali.
bruding :
kodi pillalu tolidasalo parisaraala ushnograta maarpulaku tattukonetantati sakti kaligi undavu. anduvalla krutrimamgaa vedi ivvataanni "bruding" antaaru. ee bruding aayaa pradesaala vaataavarana paristhitulanubatti 4-6 vaaraala varaku avasaram. ayithe broodingku upayoginche broodaru krinda vaedini kodi pillala vayassuni batti kramangaa 90-95o foranheet nundi 70-75 o faran heat ku (vaaraaniki 5-7o F) tagginchaali. broodaru krinda vedi ekkuvaithe pillalu dooramgaa vellipotaayi. takkuvainatlayite pillalanni madhyalo gumpugaa untaayi. deenni batti vaedini anchana vesi vaedini tagginchadamo, ekkuva cheyadamo cheyali. 4 adugula vyaasam gala broodaru krinda 250 nundi 300 pillalanu penchavacchu.
kodi pillalu vachina taruvaata mundugaa amarchina broodaru krinda vadilemundu konni pillala (5 leda 10) mukku neetithotlalo munchaali. deenitho avi neeru traagadaaniki alavaatu padataayi. chutuu amarchina attadadini 2 rojula kosari kramangaa dooramgaa jaruputuu, 10va rojuna puurtigaa teesivesi gadi moolalandu attalanu amarchali. broodaru krindi kaagitam 5 leka 6 rojula taruvaata teesiveyaali.
prati 50 pillalaku oka metha totti mariyu neeti totti amarchali. modati vaaramlo oka pillaku oka angulam sthalam choppuna, 50 pillalaku daadaapu 24 am. podavugala metha totti saripotundi. prati broodaru krindi anchuna 3-4 neeti totlanu amarchali. vaatini roojoo subhraparachi mallee neetitho nimpukovali.
pillala gruhamlo raatrantaa laitla velugutundaali. pillalaku modati 7-10 rojula madhyalo "d beakar" anu parikaram sahaayamtho mukkunu kattirinchaali. deenivalana pillalu okadaani nokati poduchukonatam, metanu totlanundi kindaku thoyuta taggutundi.
saadhaaranamgaa puttina rojune kodipillalaku hechareevaaru marex roganiki teaka vestaaru. taruvaata saamaanya rogaalaina kokkera tegulu, gamboro mariyu masuchi vyaadhulaku ee dasalo tagina motaadu mariyu paddhatullo teekaalanu veyinchaali. raktapaarudu rogam (kaaksi) rakunda methalo caccidiostat mandulu, empraalu leka dat vanti mandulanu kampenivaaru suuchinchina motaadulo kalapali.
pratiroju 2 leda moodusaarlu kodipillala aarogya avasaraalanu chudali.
chinna pillalanu penche shedduku mariyu pedda kolla pedku madhya kaneesam 100 gajala dooram undaali.
peddakolla shedlo panichese vyakti chinna pillala sheddulo pravesincharaadu.
ellappudu littaru tadikakunda podigaa undunatlu jaagrattapadaali.
naatujaati kollanu shed aavaranalooniki raneeyakudadu. shed dwaaramlo krimi samharaka mandu unchina totti unchi shedloki pravesinche mundu paadaalanu aa draavanamlo tadapali.
sheethaakaalamlo kolla broodingu patishtataku gyas broodingu vaadadam manchidi. eedaragaali sokakunda shedduku yiruvaipula gone pattaalanu leda plastic paradaalanu avasaramunnanta meraku velaadadeeyaali.
ee dasalo kollanu pratyekamaina shedlo kaani leda saadhaaranamgaa chinna pillala nunchina shedlo kaani penchavacchu. prati perige kodi pillaku vayasuni batti 1-1.5 chadarapu adugula sthalam kavalasi untundi. metha tottelu, neeti tottelu pillalakupayoginchina vatikante peddavigaa undaali. deenikigaanu pratikodiki 2.5 am. metha tine sthalam, 0.75 am. neeru traage sthalam avasaram. ee totla poduvugaa gaani, vruttaakaaramgaa gaani undavacchu. raatrulandu veluturu ivvanavasaramledu.
mukkulanu marokasari 12-16 vaaraala madhya kattirinchatamgaani, mondigaa kaani cheyatam mukhyam. littarunu apudapuduu tiraga vesoo, podigaa undetlu chudali. avasaramaite kotta littaru challukovali.
ee vayasulo kodi pillala kadupulo elikapamulu, badde purugulu perige avakaasam kaladu. veeti nivaaranaku mandulu vaadaali. littarupai padda purugulanu erivesi littarunu baga tirugaveyaali.
ee vayassulo, naasikarakapu pillalanu veruchesi vaati poshanalo pratyeka shraddha vahinchaali. ee vayasulo rendavasari kokkera teguluku, masuchiki boostaru dosu teekaalu veyali. saadhaaranamgaa 18–20 vaaraala vayasu vachetappatiki konni kolla grudu pettatam modalu pedataayi. kabatti ee samayamlo shedlo goollanu amarchali. prati 5 kollaku oka goodu choppuna amarchali.
gudlu pette kollaku pratyeka shed unna edala, 16 leka 17 vaaraallo kollanu aa shedloniki marchukovali. ilaa cheyadam valana krotta vaataavaranaaniki alavaatu padataaniki vaatiki taginanta avakaasam untundi.
ee dasalo e vidhamayina prayasa kalugakunda chusukovadam, atimukhyam. teekaalu, mukkulu rendavasari kattirinchatam mannagu kaaryakramaalu kollu gudu pette dasaku cherakamunde puurti cheyali.
ee dasalo kollaku rojuku 14 nunchi 16 gam. veluturu avasaram. anagaa pagati veluturutobaatu adanamgaa 4-5 gam| veluturu raatrullo yivalsi untundi (vaaraaniki 1 gam| choppana). kabatti 19–20va vaaram nunchi kramangaa veluturu samayanni 24 vaaraalaku 16 gam. vachevaraku penchaali. shedloni veluturu, kolla yokka gudla utpattiki dohadam chestundi kabatti, ee vishayaanni vismarinchakudadu. prati 200 cha.a. sthalaaniki oka 40 vaatla balbunukani, tubulaitunukunaani amarchali.
okkokka kodiki kaneesam 3-4 am. metha sthalam, 1 am. neeti sthalam labhinchela chudali. indukosam tottela saijunu penchukovaali. 10-12 kilola parimaanangala metha totti shumaru 20-25 kollaku saripotundi. daanaa mishramam oka rakam nundi veroka rakaniki kramangaa marchali.
littaru tadigaa yundi, ammonia vasana vache paristhitullo 10 cha.alaku. 1 kilo podisunnaanni kalipinacho cheduvaasana nivaarimpabadi kollu aarogyamgaa untaayi.
prati kodiki 1.5 nundi 2 cha.a. sthalaanni ketayinchali. daggaraloni faaramlalo kaani, adhe faaramlokaani evaina rogaalu prabalinapudu avasaraanni batti mandulu leda teekaalu vesi kollanu kaapaadavachchu. perige dasalo ekkuva samayam veluturuniste garbhasanchi bayataku vachi (pralaps) chala samasyalu kaligistundi. kollu gudlu pettadam modalu ayina taruvaata oka samvatsaramu varaku ante kodi vayassu 72 vaaraala varaku laabhadaayakamgaa penchavacchunu.
kolla pempakam labhasatiga jaragadaaniki, naasirakamayina kollanu tarachu eriveyatam mukhyam. kollu gudla dasaku vachina taruvaata moodu masala nundi prati nela gudlu pettani kollanu ee krindi lakshanaalu gamaninchi eriveyavachhu.
naasirakapu kolla avakunda tagu yajamanya paddhatulanu gruhavasati, naanhyatagala daanaa, roganirodhaka sakti mariyu rojuvari poshanalo sakramamaina charyalanu chepattalsi untundi. anni dasalloonuu ee naasirakapu kolla erivetha paatinchinatlayithe aarogyavantamaina kollatho faaram laabhadaayakamgaa saagutundi.
sareerabhaagam
shreshtamaina kollu
naasirakam kollu
jattu untundi
peddadigaa, mruduvugaa, gulabi rangulo untundi.
chinnagaa, garukugaa, palipoi untundi.
kativalaya bhagam
vedalpugaa mettagaa untundi. rendu emukala madhya renduvellaku paiga vedalpugaa untundi.
chinnadigaa konchem gattigaa untundi. emukala madhya sthalam irukugaa vedalpugaa untundi.
kadupu bhagam
chaati emukaku, udara bhagam emukaku sthalam 3-4 vaella vedalpugaa untundi.
gattigaa undi, chaati emukaku, udara emukaku madhya irukugaa untundi.
kodi sareera nirmaanam chalini tattukone vidhamgaa malachabadindi. kabatti, ekkuva ushnogrataku kodi tattukoledu. mukhyamgaa vaataavarana ushnograta, sareera ushnogratakanna ekkuva unnapudu, kollu aayaasapadutuu takkuva metha tintaayi. ekkuva neellu taagutaayi. teevra paristhitullo vadadebbaku chanipoye pramaadam kuudaa undi. 80o faran heat varaku kollaku sadupaayamgaa untundi. aapai ushnogratallo kodiyokka deha rasayana prakriya debba tintundi. gudla utpatti baga padipotundi. anducheta vesavilo kolla pedulanu saadhyamainantavaraku challaga undetlu chudali. deenikosam ee krindi jaagrattalu teesukovali.
kolla shed epuduu thoorpu padamaralugaa kattukunte udayapu enda, saayantrapu enda shedloniki prasarinchadu.
shed chutuu koddi ettu varaku gaddini penchatam leka needanichhe chetlanu penchatam valana kuudaa vaedini tagginchavachhu.
pai kappulaki tellani ranguvesi, leda aapai gaddi parachi, sprinklarlatho tadipite manchidi. mukhyamgaa vaataavaranamlo tema ekkuvagaa unnappadu shedlo pankhaalu nadupadam manchidi.
challani neeru anni vaelalaa kollaku andubaatulo undaali. shedlo seelingu pankaalanu amarchavachhu. shed prakkalandu gonesanchulukaani, vattivella tadikalanukaani katti, tarachugaa neetitho tadipite manchi phalitam kanipistundi. neeti tottelu shedlopala undadam manchidi.
kolla vayassu mariyu enda teevratanu batti daanaalo mukhya aminoaamaalu (mithiyoninu), vitaminlu, khanijala (sunnam, bhaswaram) saatam penchaali.
vesavilo paelu, nallulu, modalagu bahya paraanna jeevula bedada ekkuvagaa untundi. malathian modalagu mandulanu sheddu nandu mariyu kollapai pichikari cheyatam valana veetini nivaarinchavacchu.
vesavilo roga nirodhaka sakti taggipotundi. kabatti rogaalu prabalakunda teekaalu challati poota leda raatrullo veyinchaali.
gudla naanhyatanu kaapaadenduku ekkuvasaarlu gudlanu eratam manchidi.
metanu udayam mariyu saayantra samayaallo ivvatam valana kolla metha ekkuvagaa tinagalavu.
metanu konchem neetilo tadipi yichina kollu metha ekkuva tinagalavu. daanaa tottello booju pattakunda chudali.
kolla parisramalo kej paddhati noothanaadhyaayam aarambhimpachesindi. kollanu kejeslo penchatam valla sthalam migulubatu avutundi. gudla utpatti adhikam, methalo migulu, kollaku nattala bedada tappatayekaka, caxidia rogam nivaarana modalagu labhalu kalavu. gudla saiju kuudaa peddagaa untundi. kages shedla valla kodiki sagatu kharchu takkuva kaagaladu. takkuva lebartho ekkuva pani teesukovachhu. rogam vachina, gudla utpatti taggipoyina kolla erivetha, teekaalu veyadam kuudaa sulabham. podige swabhaavam taggipotundi. okadaaninokati poduchukovu.
oka kej bhagam 15-20 am. podavu, 12-15 am. vedalpu (lothu), 18 am. ettukaligi untundi. indulo 3-4 kolla nunchavachhu. kejeslo chala rakalunnayi. oka antastupai maro antastu unde paddhati, em california paddhati, deenilo kejas step aaflo amarchabadi vuntaayi. ee rendo paddhati atyanta prachaaramlo unnadi. videsaallo daadaapugaa kolla ped kejestone nirminchabadi untundi.
kolla parisrama prothsaahakaramgaa undalante sariyaina naanhyatagala daanaanu andajeyadam mariyu methalo podupu paatinchatam atyavasaram. endukante, kolla pempakamlo daadaapu 70-75 saatam varaku metaku matrame kharchavutundi. ee madhyakaalamlo, kolla parisrama periginanta vegamgaa, kolla metaku kaavalasina mudi sarukula digubadi abhivruddhi kakapovatam valana metha retu vipareetamgaa perigipotundi.
metha takkuva dharalo, kaavalasina poshaka viluvalu kaladigaa undaali.
taajaagaa, subhramgaa undi, telikagaa jeernamayye aahaara padaardhaalu kaligi yundali.
kollu peechunu jeerninchukolevu kabatti methalo peechu padaardhaalu 10 saatam minchakunda undaali.
kolla perugudalaku, gudla utpattiki, poshaka padaarthaalu athi mukhyam. methalo poshaka padaarthaala lopala valla kollu sarigaa edagavu. gudla utpatti taggipotundi. itara rogala taakidiki guravutaayi.
raitu tana kollaku kaavalasina metanu taane tayaaru chesukovachhu.
saadhaaranamgaa kodi methalo upayoginche padaardhaalanu saktinichevigaanu, maamsakruttula niccheevigaanu, vitaminlu, khanijalavanaalanichevigaa, editivsgaanu vibhajinchavachhu. sakti nichhe vaatilo mokkajonnalu jonnalu, sagna mariyu itara chirudhaanyaalu, biyyapu tedu, noonetheesina varitodu, modalagunavi mukhyamainavi. daanaalo daadaapu 60 saatam ive untaayi. vruksha sambandhita maamsakruttula nichhe vaatilo verusanaga, nuvvulapindi, soyabeenu pindi, proddutirugudu puvvu pindi modalagunavi mariyu jantu sambandhamaina maamsakruttullo chepapodi, maamsapu podi mukhyamainavi.
kodi vayassunu batti pooshakaavasaraalu kuudaa maarutaayi. kabatti daanaa kuudaa maarutundi. chinna pillalakichhe daanaalo (1 nundi 8 vaaraalu) sakti 2800 kilo kelareelu, 22 saatam maamsakruttulu; 26 pillalakichhe daanaalo (9 nundi 20 vaaraalu) 2600 ki. kelareela sakti, 16 saatam maamsakruttulu grudu pette kodiki (21 vaaraalapaibadi) 2700 ki. kelareela sakti, 18 saatam maamsakruttulu daanaalo undetatlu cheyali. ee avasaraalanu drushtilo unchukuni, labhistunna mudi aahaara padaarthaalanu upayoginchi, daanaa tayaaru chesukovachhu. gudlapette kolla daanaaki, migata pillala daanaaki mukhyamaina teda kalium mariyu amaino asids kalium pillalaki 0.9 - 1 saatam saripothe, pedda kollaku 2.5 nundi 3 saatam varakuu ivvali. veetitho paatu, vitaminlu, lavana mishramaalu, roga nirodhaka mandulu modalagunavi kuudaa tagupaallalo jatha cheyavalasi untundi. kodi kadupulo (jeernaasayamlo) aahaaram jeernam kaavadaaniki chinna gulakarayi (grit) avasaram. ee grit sunnapuraayi roopamlo kaani, aaluchippala mukkala leda paalaraati mukkala roopamlogaani ivvavachhu.
methalo kalipe dhaanyapu ginjalu, verusanagapindi, chepa modalagu vaatilo 12u kante ekkuva tema kaligiyundakudadu. tema ekkuvagaa vunnayedala fangas valla applatcicosis anu rogam vastundi.
chepalalo uppa untundi. chepanu vaadinappadu daanaalo uppa saatam nirneeta sthaayiki minchakudadu. daanaalo chepalenappadu, uppanu lavana mishramam dwaaraagaani leda adanamgaa uppanu (0.3u) kalapalsi untundi.
roganirodhaka mandulu tarachugaa marchadam mukhyam.
chinna kodipillala methalo vitaminlu, caccidiostat modalagu mandulu tappakunda undaali.
kodi vayassu prakaaram pratyekinchi kej kollaku kalium aavasyakata ekkuvagaa untundi.
vesavilo metanu kaasta tadichesi andacheyaali.
metha vrudhaa kakunda chudali. deenikosam sariyaina metha totla, elukala nivaarana avasaram.
kodi pillala daanaa mishramam (1 roju nundi 8 vaaraala varaku) :
paallu (saatam)
mokkajonnalu
jonnalu/raagulu/sajjalu
noone teesina tavudu
noone teesina soya pindi
noone teesina verusanaga pindi
noone teesina proddu tirugudu puvvu pindi
chepa (manchidi)
dai kalshiyam fasphetu
sunnapuraayi podi (kalium carbonate)/gavvalapodi)
suukshma lavanaala mishramam
methionin
vitamin e, bi2, di3, ke (gra/100 kilolaku)
vitamin bi complexes (gra/100 kilolaku)
vitamin bi12 mix (gra/100 kilolaku)
kolin cloride (gra/100 kilolaku)
dat/datples/emicax (gra/100 kilolaku)
jink besitracen (gra/100 kilolaku)
perige kolla daanaa mishramam (9-18 vaaraala varaku) :
grudlu petta kolla daanaa mishramam (18 vaaraala pai badi) :
kolla pempakamlo lopalunnatlayite antuvyaadhulu prabali, okkosari teevranashtaanni kalugajestayi. kabatti pedlo subhrata, aarogya suutraalu paatinchaali. kollaku antuvyaadhulu suukshmakrimula valana vastaayi.
kokkera tegulu : ee vyaadhi migata vyaadhulanniti kante athi bhayankaramainadi. ee vyaadhi valla ekkuva sankhyalo kolla chanipotayi. ee vyaadhi e vayasu kollakaina raavacchu. ee roganiki guraina kollu muduchukoni undi rekkalu vrelaadadiistaayi. pakshavaatapu lakshanaalu kanipistaayi. meda venakki vaalutundi. virechanaalu telupu, aakupaccha rangulo untaayi. swaasalo kuudaa ibbandi kalugutundi. sannani raktapu gaddala chukkalu 'gijardu' mariyu 'pericargium'loo kanabadataayi. 'proventriculus' loo sannani raktapu chukkaluntaayi. pegulo poralu eribaaratam, 'seeka' jankshanlo raktapu jeeraluntaayi. pregullo 'alsers' undavacchu. nivaaranaku modati vaaram, 4 va vaaram, aa taruvaata 6-8 vaaraala madhya marokasari, chivarigaa 20 va vaaram teekaalu veyatam valana chala varaku kollanu ee rogam nundi rakshinchukonavachhu.
kolla masuchi : kolla antuvyaadhullo idokati. ee vyaadhi valana chanipovuta kaani, grudla utpatti taggipovuta kaani jarugutundi. masuchi sokina kollaku jattumeeda, tammelaku, kanureppala chutuu pokkulu erpadataayi. apudapudu kandlalo kuudaa ee pokkulu vachi kallu kanabadavu. nivaaranaku teekaalu veyinchadam okkate maargam. ivi 6-7 vaaraala vayasuloonuu marala 16-17 vaaraala madhya veyali.
marrex vyaadhi : ee vyaadhi anni vayassu kollaku vastundi. vyaadhi sokina kollu 5 nundi 60 saatam maranistaayi. rekkalu valipovatam, sarigaa nilabadalekapovatam. pakshavaatam vachi kadalalekapovatam, gudla utpatti taggipovatam modalagu lakshanaalu kanipistaayi. rekkala krindanunna "brakial" naram mariyu todakandaraala krindanunna "siatic" naram ubbi lavuga untaayi. kaaleyam, speen, andaasayam peddavigaa untaayi. nivaaranaku puttina rojune pillalaku (hechari vadda) teekaalu veyinchaali. kollalo jabbu kanapadina taruvaata migata kollaku teekaalu veyakudadu.
ivi kaaka infectias brancretis, infectias barsal dcg, cranic respiratory dcg modalagunavi kuudaa tarachu kanipistaayi. veetini sambandhita teekaalu vesi nivaarinchavacchu.
pulloram : chinnapillalu ekkuvagaa gurikaabadataayi. ee vyaadhi talli nundi pillalaku gudla dwara kuudaa sankramistundi. rogam sokrina pillalu gumpulugaa gumikudatam, bhaaramgaa swaasateeyadam, rekkalu valchadam gamaninchavachhu. tellani retta pittala maladwaram vadda antukoni untundi. gunde, gizerd, kaaleyam mariyu pegulapai tellani machalu kanipistaayi. nivaaranaku anty biatic mandulu vaadaali. ivikaka kolla kalara, infectias koraija ane rogaalu kuudaa sokavachu.
caccidiosis (raktapaarudu rogam) : idhi chinna pillallo ekkuva kanapadutundi. kollalo daarudhyata, vyaadhi nirodhaka sakti taggutundi. rogam sokina pillalu gumikudi, rakta virechanaalato badhapadatayi. "seeka" ane bhagam ubbi untaayi. nivaaranaku littaru podigaa undaali. daanaalo caccidiostats sakramamgaa kaluputundaali.
antargata paraannajeevulu : elikapamulu, baddepurugulu tarachu kollanu baadhistaayi. veeti nivaaranaku pyperision, livamisol, mebendazol modalaina mandulatho apudapudu deaverming cheyadam valana nivaarinchavacchu.
baahyaparaannajeevulu : kollaku paelu, pidudulu, gomari, nallula vanti keetakaalu teevra asoukaryam kaligistaayi. veeti bedada sheethaakaalamlo ekkuvagaa untundi.
kolla meedagaani, shedlogani ee keetakaalu kanabadagaane keetaka samharaka mandunu vaadi nivaarinchavacchu. sevin (0.5 saatam) leda malathian (0.5 saatam) leda sumithiyaannu kollapai mariyu sheddu lopala, bayata pichikari chesi ee vyaadhulanu nivaarinchavacchu.
teaka mandulu eppudu aislo leka frizlo unchaali.
itara rogalunnapudu teekaalu veyakudadu.
kollu aswasthatha leda praisto unnappudu teekaalu veyaraadu.
teekaalu raatrivelallo veyadam manchidi.
teekaamandu seesanundi teesi kalipina taruvaata 2 gantala lope vaadaali.
e. pettubadi
sthalam = u ekaram swantabhoomi
kolla pedu
oka kodiki 2 cha.a. choppuna
1000 kollaku (2 x 1000 cha.a)
oka cha.a. naku roo. 150.00 choppuna 2 x 1000 x 150
broodersu, metha totlu modalagu parikaraalu
1 kodiki roo. 15.00 choppuna
1000 kollaku.... 15 x 1000
kodi pillala dhara
oka kodipillaku roo. 16.50
1000 kodi pillalaku 16.50 x 1000
daanaa kharchu
oka kodipillaku 0 nundi 20 vaaraala varaku
6.5 kilola daanaa choppuna 1000 kollaku = 6500 kilolu
kilo roo. 11 choppuna
mottam kharchu 6.5 x 1000 x 11
vividha kharchulu (littaru, mandulu, karentu modalagunavi)
0 nundi 20 vaaraala vayassu varaku oka kodiki roo. 6.00 choppuna
1000 kollaku 6 x 1000
20 vaaraala vayassu varaku mottam pettubadi kharchu
bi. faaram nadupu kharchulu
e. daanaa kharchu (0 nundi 20 vaaraala vayassu varaku)
bi. daanaa kharchu (20 nundi 72 vaaraala vayassu varaku)
oka kodiki 38 kilola choppuna kilo roo. 10.00 choppana
1000 ku 38 x 1000 x 10.00
e. vividha kharchulu (0 nundi 20 vaaraala varaku)
bi. vividha kharchulu (20–72 vaaraalaku) oka kodi roo. 5.00 choppuna
1000 kollaku roo. 5 x 1000
tarugu
e. shedlu kharchulo 10 saatam choppuna mottam 3,00,000 x 10/100
bi. broodaru modalagu parikaraala kharchulo 15 saatam choppuna mottam
pettubadi meeda vaddi 12 saatam choppuna 3,68,100 x 12/100
lebaru chaarjeelu vaaraaniki roo. 500.00 choppuna 72 vaaraalaku
faaram sadapu kharchulu
5,91,422
si. rabadi
kodigudla nundi aadaayam oka kodiki sagatuna 300 gudla choppuna 950 kollaku 300 X 950 gudlu, okka guddu sagatuna roo. 2,00
300 x 950 x 2.00
batikina kollu
1 kodi roo. 30 choppuna 950 kollaku rabadi 950 x 30
khaalii sanchulu
okka sanchi roo. 6.00 choppuna
680 sanchulaku rabadi 680 x 6.00
littaru eruvu
40 kollaku 1 tannu choppuna 950 kollaku 23.7 tannulu
oka tannu roo. 800 choppana 23.7 tannulaku 23.7 x 600
mottam aadaayam (1000 kollaku 18 nelalaku)
mottam kharchu (1000 kollaku 18 nelalaku)
nikara laabham (1000 kollaku 18 nelalaku)
nelasari aadaayam (18 nelala kaaryakramaaniki)
nelasari aadaayam kodiki
laabham oka kodiki 18 nelalaku
laabham oka kodiki samvatsara kaalamlo
6,22,900
pai aadaaya, vyayapattika yandu 0-20 vaaraala vayassu nandu 5 saatam, 20-72 vaaraala vayassunandu 8 saatam kolla chanipoyinatlu bhaavinchabadindi. antekaka gudla ammakapu dhara, daanaa modalagu kharchulu sthaanika paristhitulanu batti maarutaayi.
teekaamandu
iche vidhaanam
merex
merex wacksin
oka gottamlo 1000 pillalaku saripovu mandu untundi. deenini 200 mi.lee. diluiyentutho kalipi, prati pillaku 0.2 mi.lee. choppuna injakshan meda bhaagaana gala charmam krinda ivvali. deeni prabhaavam 18 nelala varaku untundi. hecharivaaru chestaaru.
4-7 va roju
kokkera tegulu
ef-1 (lasota) wacksin
gottamlo mandunu 10-15 mi.lee. seline draavanamlo kalipi, okkokka chukka choppuna prati pillaku kantilo lektha mukkulo veyali. idhi kodi pillalaku 2-4 nelala varaku rakshana kaligistundi.
14-15 va roju
gamboro
intermediate strine
batil loni vaakseenuku daani venta yichina diluent kalipi, oka chukka oka kodi pillaku kantilo gaani, mukku randhramlo gaani, notilo gaani veyali.
18-19 va roju
merex (marosari)
oka gottamlo 1000 pillalaku saripovu mandu vuntundi. deenini 200 mi.lee. diluiyentutho kalipi, prati pillaku 0.2 mi.lee. choppuna injakshan meda bhaagaana gala charmam krinda ivvali. deeni prabhaavam 18 nelala varaku vuntundi.
21-25 va roju
gamboro (marosari)
batil loni vaakseenuku daani venta yichina diluent kalipi, oka chukka oka kodi pillaku kantilo gaani, mukku randhramlo gaani, notilo gaani veyali. leka konni jaagrattalato neetilo kalipigaani yivvavachhu.
4 va vaaram
kokkera tegulu mariyu infexius brankities (ai.bi.)
lasota + ai.bi.
pai vidhamgaagaani, neetilogaani yivvavachhu.
7 va vaaram
kolla masuchi
foulfox wacksin
gottamloni mandunu shumaru 5 mi.lee. gliserin seline thoo kalipi, deenilo manchina suuditoe rekkalo gruchina vyaadhi nirodhaka sakti 1u sam. untundi. idhi kuudaa 4 nelala vayassulo tirigi cheyali. gottamloni mundunu dileuyentu thoo kalipi kandaramloki kuuda ivvavachunu.
8 va vaaram
muksheshwar rakam
gottamloni mandunu kokkera tegulu diluent kalipi 1u mi.lee. oka kodiki charmam krinda gaani leka kandaramloki gaani injakshan ivvali.
13 va vaaram
infexius brancreties (ai.bi.)
ai.bi. wacksin
gottamloni mandu veyyi kollaku saripotundi. traaguneetilo kalipi ivvali.
14 va vaaram
kollamashuchi
gottamloni mandu veyyi kollaku saripotundi. ee mandu rekkalo gruchi gaani leka injakson roopamlo gaani ivvavachhu.
16 va vaaram
kokkera tegulu (marosari)
gottamloni mandunu kokkera tegulu deluient kalipi, u mi.lee. oka kodiki injakshan veyali.
40 - 45 va vaaram
lasota wacksin
maamulugaa ichedaanikante rendintalu parimaanam neetilo kalipi kollaku traagu neeti dwara ivvali.
paina suuchimchabadina teaka mandulatho baatu kolla saastra nipununi salaha meraku matrame in fectius brancretis vyaxin ivvavalasi untundi.