టీఆర్ ఎస్ కు వ్యతిరేకంగా 'వీటూ'(#WE TOO) పోరాటం
కేంద్ర కమిటీ సభ్యులతో సమావేశమైన చంద్రబాబు
ఇక సౌర విద్యుత్ తక్కువ ధరకే లభ్యం
అసమాన ప్రతిభా దురంధరుడు సత్యవ్రత శాస్త్రి | సోపతి | www.NavaTelangana.com
అసమాన ప్రతిభా దురంధరుడు సత్యవ్రత శాస్త్రి
పద్మభూషణ్‌, జ్ఞానపీఠ్‌ పురస్కార గ్రహీత సంస్క త భాషా మహాపండితులు శ్రీ సత్యవ్రత శాస్త్రిగారు ఢిల్లీ వాస్తవ్యులు. తెలంగాణ ప్రభుత్వ ఆహ్వానితులు. వీరిని ప్రపంచ తెలుగు మహా సభల సందర్భంగా ఈనెల పదిహేడవ తేదిన ఎల్బీ స్టేడియంలో ప్రధాన వేదికపై మంత్రులు, సాహితీవేత్తల సమక్షంలో ఘనంగా సన్మానించారు. ఆ సందర్భంగా శ్రీధర్‌ చౌడారపు (సాంఘిక సంక్షేమ శాఖ ఉపసంచాలకులు, తెలంగాణ) శాస్త్రిగారితో జరిపిన సంభాషణ ఇది.
మీ బాల్యం గురించి చెప్పండి
నా జన్మస్థలం లాహౌర్‌. 29, సెప్టెంబర్‌ 1930 న అవిభాజ్య భారతదేశంలో జన్మించాను.
అవునా? మరి భారతదేశానికి ఎప్పుడు వచ్చారు.
దేశ విభజనతో లక్షలాది మంది ఇతరులతో పాటు మా కుటుంబమూ భారత సరిహద్దులుదాటి అంబాలా చేరుకున్నాము. అంటే నాటి పశ్చిమ పంజాబ్‌ నుండి తూర్పు పంజాబ్‌ లోని అంబాలాకు వచ్చి స్థిరపడ్డామన్నమాట.
మీ తల్లిదండ్రులు, మీ కుటుంబం గురించి.
నాన్న గారు సంస్కృత అధ్యాపకులు. అమ్మ గృహిణి. నాకు ఒక అక్క ఉండేది. దేశ విభజనకు ముందే ఆమెకు వివాహం జరిగింది. ఆమెను జలంధర్‌ కు చెందిన ధర్మవీర్‌ గారికి ఇచ్చి వివాహం చేయడం జరిగింది. వారు ఐఏయస్‌ రిటైర్డ్‌. వారు డైరెక్టర్‌ జనరల్‌, స్మాల్‌ ఇండిస్టీస్‌ కార్పరేషన్‌ ఆఫ్‌ ఇండియాగా పనిచేసి రిటైరయ్యారు.
మీ విద్యాభ్యాసం గురించి చెప్పండి.
మాది పూర్తి సాంప్రదాయ కుటుంబం. నాన్న గారు లాహౌర్‌ లోని ఓ పాఠశాలలో సంస్కృత అధ్యాపకులు కావడంతో నన్ను సంస్కృత భాషలో పండితునిగా చూడాలనుకున్నారు. అందుచేత ఎనిమిదవ తరగతి వరకు సంస్కృతం నాన్నగారి వద్ద ఇంటివద్దనే ప్రాచీన పద్దతిలో చదివాను. తరువాత ఒక ప్రవేశ పరీక్ష రాసి తొమ్మిదో తరగతిలో మా పట్టణం లాహౌర్లోని డిఏవి (దయానంద ఆంగ్లో వేదిక్‌) స్కూల్‌ లో చేరాను. పదో తరగతి వరకూ అక్కడే చదివాను. అంబాలాలో గాంధీ మెమోరియల్‌ నేషనల్‌ కాలేజీలో ఇంటర్మీడియట్‌ చదివాను. తరువాత బి. ఏ సంస్కృతం (ఆనర్స్‌) పూర్తి చేశాను. అందులో 336/350 మార్కుల సాధించి యూనివర్సిటీ 125 ఏళ్ళ చరిత్రలోనే చెరిగిపోని రికార్డు నెలకొల్పాను. ఇప్పటికీ అదే రికార్డు ఉంది .పోస్ట్‌ గ్రాడ్యుయేషన్‌ నుంచి డాక్టరేట్‌ వరకు మిగిలిన విద్యాభ్యాసమంతా బనారస్‌ లో జరిగింది.
మీరు ఎక్కడెక్కడ ఉద్యోగబాధ్యతలు నిర్వహించారు
ఢిల్లీలో హన్సరాజ్‌ కాలేజీలో 1957 లో లెక్చరర్‌ గా, కురక్షేత్రలో 1959 సీనియర్‌ లెక్చరర్‌ గా పనిచేశాను. ఢిల్లీ యూనివర్సిటీ పీజీ డిపార్ట్మెంట్‌ లో లెక్చరర్‌గా 1959లో నియామకం పొంది 1995లో ప్రొఫెసర్‌గా రిటైర్‌ అయ్యాను.
విజిటింగ్‌ ప్రొఫెసర్‌ గా థాయిలాండ్‌, బెల్జియం, జర్మనీ, అమెరికా దేశాల్లో ఆరు యూనివర్సిటీల్లో పనిచేసాను. శ్రీ జగన్నాథ్‌ సంస్క త్‌ యూనివర్సిటీ పూరీ, ఒరిస్సా కు ఉపకులపతి గా 1982 నుండి1984 వరకు పనిచేశాను
మీకు సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు ఏ రచనకు వచ్చింది. వచ్చినప్పుడు మీ అనుభూతిని తెలపండి.
నాకు 37 ఏళ్ళ వయసులో సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు దక్కింది. సిక్కు గురువు గురుగోవింద్‌ సింగ్‌ జీవితాన్ని సంస్కృత భాషలో ''గురుగోవింద్‌ సింహ చరితం'' అని నేను రాసిన గ్రంథానికి ఆ అవార్డు ఇచ్చారు.
ఆ గ్రంథాన్ని 1967 జూన్‌ మాసంలో మొదలు పెట్టి నవంబర్‌ లో పూర్తి చేసాను. మొదలుపెట్టిన ఎనిమిది నెలల్లోనే అనగా 1968 ఫిబ్రవరి నెలకల్లా దానికి సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు వచ్చింది. సంస్కృతభాషలో సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు పొందిన వారిలో అత్యంత పిన్న వయస్కడిని నేనే. అంత తక్కువ సమయంలో దానికి అవార్డు దక్కుతుందని ఊహించని నాకు అది ఎంతో అద్భుతమైన అనుభూతిని అందించి ఆనందపరిచింది.
మీకు వచ్చిన జ్ఞానపీఠ అవార్డు విశేషాలు తెలుపగలరా?
2009 సంవత్సరంలో వచ్చింది. అవార్డు ఇస్తున్నట్లుగా 19.08.2009 నాడు ప్రకటన వచ్చింది.
సంస్కృతభాషలో నేను రాసిన 'శ్రీ రామచరిత మహాకావ్యం' అనే గ్రంథానికి ఈ అవార్డు దక్కింది. ఇది ఇరవై ఐదు సర్గలతో, రెండువేల శ్లోకాలతో కూడిన నాలుగు వందల పేజీల గ్రంథం, ఇది థాయిలాండ్‌ లో 1990 లో మొదటిసారి ప్రచురితమయింది. తరువాత మరో రెండు ప్రచురణలూ అయ్యాయి.
మొత్తం మీద ఎనిమిది భారతీయ భాషల్లో, మూడు విదేశీ భాషల్లో ప్రచురితమయింది. ఆధునిక సంస్కృత సాహిత్యంలో అత్యధిక భాషల్లోకి అనువదితమైన గ్రంథం ఇదే. ప్రస్తుతం ఇది చైనా భాషలోకి కూడా అనువాదమై అక్కడే ప్రచురితమవుతున్నది.
తెలుగులో ప్రొ. ధూళిపాళ రామకృష్ణ గారు దానిని అనువదించారు. శ్రీ వెంకటేశ్వర వైదిక్‌ యూనివర్సిటీ, తిరుపతి వారు ప్రచురించారు.
మీరు ఇప్పుడు ఇంకా కొత్తవి ఏమైనా రాస్తున్నారా
ఆగేయ ఆసియా దేశాల సంస్కృతిలో రామాయణం వీరి సంస్కృతిపై రామాయణం ప్రభావాన్ని గురించి ఒక విపులమైన గ్రంథాన్ని రాయబోతున్నాను. దానిని ఎనిమిది సంపుటాలుగా రాస్తున్నాను.
సంస్కృతభాషలో ఆత్మకథ ప్రక్రియ ఆంతగా లేదు. అందుకే నా జీవితం, అనుభవాలు, పరిచయాలు, నేను తిరిగిన ప్రదేశాలు, నా సాహిత్యం, నేను చదివిన సాహిత్యం ఇత్యాదిగా నా ఆత్మకథను రాస్తున్నాను. అది నాలుగు సంపుటాలుగా తయారవుతోంది. మూడు సంపుటాలు కలిపి ఓ వెయ్యి పేజీలయ్యింది. నాలుగో సంపుటం మరో మూడు నాలుగు వందల పేజీలుంటుంది. త్వరలోనే ప్రచురితమయింది.
ఇప్పటి వరకు మీరు రచించిన గ్రంథాలు ఎన్ని వాటిలో మీకు అత్యంత ఇష్టమయిన రచన ఏది?
ఇప్పటి వరకు నేను 40 గ్రంథాలు పద్యం, గద్యం విధానాల్లో రాశాను. అందులో ఒక గ్రంథం 8 సంపుటాలుగా ఉంది. ఆ రీతిన చూస్తే 47 గ్రంథాలు రాశాను. ఇక పోతే నేను రాసిన అన్ని పుస్తకాలు నాకు ఇష్టమైనవే. అయినప్పటికీ రెండు గ్రంథాలు, 'రామాయణ్‌, ఎ లింగ్విస్టిక్‌ స్టడీ', 'రామకీర్తి మహాకావ్యం' నాకు మిక్కిలి ఇష్టమయున రచనలు
మీ రచనల ద్వార మీరు ఇచ్చిన సందేశం ఏమిటి
ప్రజలు తమ దేశ సంప్రదాయం మరిచిపోకూడదు. భారతదేశం గొప్ప వారసత్వం కలిగినట్టిది. దానిని పాటిస్తూ ఆధునాతన ఆవిష్కరణలు చేయాలి. వాటి లాభాలు పొందాలి ఇతరులకు పంచాలి.మనుష్యుడు తన జీవితంలో నిజాయితీ కలిగి ఉండాలి. సమరస భావంతో ప్రజలు కలిసి జీవించాలి
మీకు పద్మశ్రీ, పద్మభూషణ్‌ అవార్డులు కూడా లభించాయి కదా. అవి ప్రకటించిన సమయంలో మీ అనుభూతి ఏమిటి?
నాకు1999 లో పద్మశ్రీ, 2010 లో పద్మభూషణ్‌ అవార్డులు వచ్చాయి. విద్యారంగంలోనూ, సాహిత్యంలోనూ నేను చేసిన క షికి ప్రభుత్వం ఇచ్చిన గుర్తింపు అది. ఇవి నాలో ప్రజలపట్ల నా కర్తవ్యాన్ని మరింత గుర్తుచేసిన పురస్కారాలు. మొత్తంగా నాకు ఇప్పటి వరకు102 అవార్డులు వచ్చాయి. ప్రతి అవార్డు నాకు సమాజం పట్ల నా నిబద్ధతనీ, కర్తవ్యాన్ని గుర్తు చేస్తుంటుంది.
తెలుగులో జ్ఞానపీఠ అవార్డు గ్రహీతలైన శ్రీ విశ్వనాథ సత్యనారాయణ, శ్రీ సి. నారాయణరెడ్డి గార్లతో మీ పరిచయం ఎలాంటిది.
విశ్వనాథ సత్యనారాయణ గారితో మంచి పరిచయం ఉంది. మేము ఇద్దరం ఒకసారి కేరళలోని సాహిత్య సమాలోచనలో కలుసుకున్నాం. ఆ వారం రోజుల సమయంలో వారితో సన్నిహితంగా గడిపాను. వారి తెలుగులో సంస్కృతపు సువాసనలు ఉండటం వల్లను, వారు నా సంస్కృతాన్ని అర్థం చేసుకోవడం వల్ల మామధ్య సంభాషణలు కొనసాగి హాయిగా గడిపాము. వారు చాలా సరళురు. సీదాసాదా మనిషి. ఇకపోతే సి. నారాయణరెడ్డి గారు తెలుసు. కానీ పరిచయం అంతగా లేదు.
మీ ఈ మూడురోజుల హైదరాబాద్‌ పర్యటన ఎలా అనిపించింది.
చాలా బాగుంది. మంత్రులు ఆదరాభిమానాలతో ప్రధాన వేదికపై ఘనంగా సత్కరించారు. తెలుగు కవులు ఎన్‌. గోపి గారిని, కె. శివారెడ్డి గారిని, కొలకులూరి ఇనాక్‌ గారితో ఒక పుస్తకావిష్కరణ సందర్భంగా కలిసి సంభాషించాను. నా పూర్వశిష్యులైన శ్రీ కేశవనారాయణ వేదాలంకార్‌ ( ఆర్ట్స్‌ కళాశాల రిటైర్డ్‌ ప్రిన్సిపాల్‌), శ్రీ రాములు (సంస్స్క తం హెడ్‌ ఆఫ్‌ ద డిపార్ట్మెంట్‌, ఉస్మానియా యూనివర్సిటీ) లను కలుసుకోగలిగాను. వివిధ పత్రికలు ఇంటర్వూలు తీసుకున్నాయి. ఆకాశవాణివారు కూడా బాగా ఆదరించారు.
ప్రపంచ తెలుగు మహాసభల పై మీ అభిప్రాయం ఏమిటి?
ఇంతమంది తెలుగు సాహిత్యకారులు ఒక్క చోటికి రావడం చాలా గొప్పవిషయం. కవులు, రచయితలు, ఉపన్యాసకులు, సాంస్కృతిక కార్యకర్తలు ఒక్కచోట చేరటం, వాళ్ళ ప్రతిభను వ్యక్తం చేయటం, దృశ్యమానం కావించటం, పరిచయాలు పెంచుకోవటం వల్ల ఆదాన ప్రదానాలు జరిగి భాషా సంస్కృతుల అభివ ద్ధి మరింతగా జరుగుతుంది. వికాసానికి ఇది మంచి ప్రయత్నం. ఇది కొంత కాలావధితో నిరంతరం జరగాల్సిన కార్యక్రమం.
tr es ku vyatirekamgaa 'veetoo'(#WE TOO) poratam
kendra commity sabhyulatho samavesamaina chandrababu
ika soura vidyut takkuva dharake labhyam
asamana pratibha durandharudu satyavrata saastri | sopati | www.NavaTelangana.com
asamana pratibha durandharudu satyavrata saastri
padmabhushanham, ghnaanapeeth puraskara graheeta samska ta bhasha mahaapanditulu shree satyavrata saastrigaaru dhilli vaastavyulu. telamgaana prabhutva aahvaanitulu. veerini prapancha telugu mahaa sabhala sandarbhamgaa eenela padihedava tedina elby stadiumlo pradhaana vedikapai mantrulu, saahitiivettala samakshamlo ghanamgaa sanmaaninchaaru. aa sandarbhamgaa sridhary choudaarapu (saanghika sankshema saakha upasanchaalakulu, telamgaana) saastrigaaritoe jaripina sambhaashana idhi.
mee balyam gurinchi cheppandi
naa janmasthalam lahoure. 29, septembersi 1930 na avibhajya bhaaratadesamlo janminchaanu.
avuna? mari bhaaratadesaaniki eppudu vachaaru.
desha vibhajanatho lakshalaadi mandi itarulatho paatu maa kutumbamuu bhaarata sarihadduludaati ambala cherukunnamu. ante naati paschima panjab nundi thoorpu panjab loni ambalaku vachi sthirapaddaamannamaata.
mee tallidandrulu, mee kutumbam gurinchi.
naanna gaaru samskruta adhyaapakulu. amma gruhini. naaku oka akka undedi. desha vibhajanaku munde aameku vivaham jarigindi. aamenu jalandharm ku chendina dharmaveery gaariki ichi vivaham cheyadam jarigindi. vaaru iayesi retired. vaaru director janaralni, smalle indistiessi karpareshanki aff indiaga panichesi retairayyaaru.
mee vidyaabhyaasam gurinchi cheppandi.
maadi puurti saampradaaya kutumbam. naanna gaaru lahoure loni oo paatasaalalo samskruta adhyaapakulu kaavadamtho nannu samskruta bhashalo panditunigaa chuudaalanukunnaaru. anducheta enimidava taragati varaku samskrutam naannagaari vadda intivaddane praacheena paddatilo chadivaanu. taruvaata oka pravesha pareeksha rasi tommido taragatilo maa pattanam lahourloni deavi (dayananda aanglo vedike) scoolle loo cheraanu. padho taragati varakuu akkade chadivaanu. ambalalo gaandhi memorialli neshanalne kaalejeelo intermediate chadivaanu. taruvaata bi. e samskrutam (anarse) puurti cheshaanu. andulo 336/350 maarkula saadhinchi university 125 ella charitralone cherigiponi rikaardu nelakolpaanu. ippatikee adhe rikaardu undi .poste graduation nunchi doctorate varaku migilina vidyaabhyaasamantaa banarase loo jarigindi.
meeru ekkadekkada udyogabaadhyatalu nirvahinchaaru
dhilleelo hansaraje kaalejeelo 1957 loo lecturerse gaa, kurakshetralo 1959 seeniery lecturerse gaa panichesaanu. dhilli university pg departmenti loo lecturearga 1959loo niyaamakam pondi 1995loo professerga retire ayyanu.
vijitingli professere gaa thayilandi, beljium, jarmani, america deshaallo aaru universityllo panichesaanu. shree jagannathe samska tham university puri, orissa ku upakulapati gaa 1982 nundi1984 varaku panichesaanu
meeku saahitya akadami avaardu e rachanaku vachindi. vachinappudu mee anubhootini telapandi.
naaku 37 ella vayasulo saahitya akadami avaardu dakkindi. sikku guruvu gurugovindi singe jeevitaanni samskruta bhashalo ''gurugovindi simha charitam'' ani nenu raasina grandhaaniki aa avaardu icharu.
aa grandhaanni 1967 joony maasamlo modalu petti navambare loo puurti chesanu. modalupettina enimidi nelallone anagaa 1968 fibravari nelakalla daaniki saahitya akadami avaardu vachindi. samskrutabhaashalo saahitya akadami avaardu pondina vaarilo atyanta pinna vayaskadini nene. anta takkuva samayamlo daaniki avaardu dakkutundani oohinchani naaku adhi entho adbhutamaina anubhootini andinchi aanandaparichindi.
meeku vachina ghnaanapeetha avaardu visaeshaalu telupagalara?
2009 samvatsaramlo vachindi. avaardu istunnatlugaa 19.08.2009 naadu prakatana vachindi.
samskrutabhaashalo nenu raasina 'shree ramacharita mahakavyam' ane grandhaaniki ee avaardu dakkindi. idhi iravai aidu sargalatho, renduvela shlokaalatho kuudina naalugu vandala paejeela grandham, idhi thayilandi loo 1990 loo modatisaari prachuritamayindi. taruvaata maro rendu prachuranaluu ayyai.
mottam meeda enimidi bhaarateeya bhaashallo, moodu videshee bhaashallo prachuritamayindi. aadhunika samskruta saahityamlo atyadhika bhashalloki anuvaditamaina grandham ide. prastutam idhi chaina bhashaloki kuudaa anuvaadamai akkade prachuritamavutunnadi.
telugulo pro. dhoolipala ramakrishna gaaru daanini anuvadinchaaru. shree venkateshwara vaidiky university, tirupati vaaru prachurinchaaru.
meeru ippudu inka kottavi emaina rastunnara
aageya asia deshaala samskrutilo ramayanam veeri samskrutipai ramayanam prabhaavaanni gurinchi oka vipulamaina grandhaanni raayabotunnaanu. daanini enimidi samputaalugaa raastunnaanu.
samskrutabhaashalo aatmakatha prakriya aantagaa ledu. anduke naa jeevitam, anubhavaalu, parichayaalu, nenu tirigina pradesaalu, naa saahityam, nenu chadivina saahityam ityaadigaa naa aatmakathanu raastunnaanu. adhi naalugu samputaalugaa tayaaravutondi. moodu samputaalu kalipi oo veyyi pejilayyindi. naalugo samputam maro moodu naalugu vandala pejiluntundi. twaralone prachuritamayindi.
ippati varaku meeru rachinchina grandhaalu enni vaatilo meeku atyanta ishtamayina rachana edhi?
ippati varaku nenu 40 grandhaalu padyam, gadyam vidhaanaallo raasaanu. andulo oka grandham 8 samputaalugaa undi. aa reetina chuste 47 grandhaalu raasaanu. ika pothe nenu raasina anni pustakaalu naaku ishtamainave. ayinappatiki rendu grandhaalu, 'ramayani, e lingvisticky stady', 'ramakirti mahakavyam' naaku mikkili ishtamayuna rachanalu
mee rachanala dwara meeru ichina sandesam emiti
prajalu tama desha sampradaayam marichipokudadu. bharatadesam goppa vaarasatvam kaliginattidi. daanini paatistuu aadhunaatana aavishkaranalu cheyali. vaati labhalu pondaali itarulaku panchaali.manushyudu tana jeevitamlo nijaayitii kaligi undaali. samarasa bhaavamto prajalu kalisi jeevinchaali
meeku padmashree, padmabhushanham avaardulu kuudaa labhinchayi kada. avi prakatinchina samayamlo mee anubhooti emiti?
naaku1999 loo padmashree, 2010 loo padmabhushanham avaardulu vachayi. vidyaarangamloonuu, saahityamloonuu nenu chesina ka shiki prabhutvam ichina gurtimpu adhi. ivi naalo prajalapatla naa kartavyaanni marinta gurtuchesina puraskaaraalu. mottamgaa naaku ippati varaku102 avaardulu vachayi. prati avaardu naaku samajam patla naa nibaddhatanii, kartavyaanni gurtu chestuntundi.
telugulo ghnaanapeetha avaardu graheetalaina shree vishwanaatha satyanarayana, shree si. narayanareddy gaarlatho mee parichayam elaantidi.
vishwanaatha satyanarayana gaaritho manchi parichayam undi. memu iddaram okasari keralaloni saahitya samalochanalo kalusukunnam. aa vaaram rojula samayamlo vaaritho sannihitamgaa gadipaanu. vaari telugulo samskrutapu suvaasanalu undatam vallanu, vaaru naa samskrutaanni artham chesukovadam valla maamadhya sambhaashanalu konasagi haayigaa gadipamu. vaaru chala saraluru. sidasada manishi. ikapothe si. narayanareddy gaaru telusu. cony parichayam antagaa ledu.
mee ee moodurojula hyderabade paryatana ela anipinchindi.
chala bagundi. mantrulu aadaraabhimaanaalato pradhaana vedikapai ghanamgaa satkarinchaaru. telugu kavulu en. gopi gaarini, ke. shivareddy gaarini, kolakuluri inaky gaaritho oka pustakaavishkarana sandarbhamgaa kalisi sambhaashinchaanu. naa puurvasishyulaina shree kesavanarayana vedalankari ( artse kalasala retired prinsipalli), shree ramulu (samsska tam heade aff da departmenti, usmania university) lanu kalusukogaligaanu. vividha patrikalu intervoolu teesukunnaayi. aakaasavaanivaaru kuudaa baga aadarinchaaru.
prapancha telugu mahasabhala pai mee abhiprayam emiti?
intamandi telugu saahityakaarulu okka chotiki ravadam chala goppavishayam. kavulu, rachayitalu, upanyaasakulu, saamskrutika kaaryakartalu okkachota cheratam, vaalla pratibhanu vyaktam cheyatam, drushyamaanam kaavinchatam, parichayaalu penchukovatam valla aadaana pradaanaalu jarigi bhasha samskrutula abhiva ddhi marintagaa jarugutundi. vikaasaaniki idhi manchi prayatnam. idhi kontha kaalaavadhitho nirantaram jaragaalsina kaaryakramam.