ప్రపంచ సాంస్కృతిక మండలాలు. ఏదైనా ఒక సమాజంలోని ప్రజల జీవనశైలిని ఆ సమాజం యొక్క సంస్కృతిగా అభివర్ణించవచ్చు. సంస్కృతి పరంగా ఒకే విధమైన సజాతీయ లక్షణాలు గల భూప్రాంతాల
ప్రపంచ సాంస్కృతిక మండలాలు
మదమానూరు
చందోలు
ⓘ ప్రపంచ సాంస్కృతిక మండలాలు. ఏదైనా ఒక సమాజంలోని ప్రజల జీవనశైలిని ఆ సమాజం యొక్క సంస్కృతిగా అభివర్ణించవచ్చు. సంస్కృతి పరంగా ఒకే విధమైన సజాతీయ లక్షణాలు గల భూప్రాంతాల ..
ఎస్టోనియా లేదా ఎస్తోనియా, అధికారిక నామం రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఎస్టోనియా. ఉత్తర ఐరోపాకు చెందిన బాల్టిక్ ప్రాంతంలోని ఒక దేశం. దీని ఉత్తర సరిహద్దున ఫిన్‌లాండ్, పశ్చిమ సరిహద్దున స్వీడన్, దక్షిణ సరిహద్దున లాట్వియా తూర్పు సరిహద్దున రష్యా దేశాలు ఉన్నాయి. బాల్టిక్ సముద్రం పశ్చిమతీరంలో స్వీడన్, ఉత్తరాన ఫిన్‌లాండ్ ఉంది. బాల్టిక్ సముద్రంలోని ఎస్టోనియా ప్రధాన భూభాగంతో పాటు 2.222 దీవులను కలిగి ఉంది. దీనిలో భూమి, నీటి వైశాల్యం కలిపి 45.339 చ.కి.మీ. ఉంది. తేమతో కూడిన ఖండాంతర వాతావరణంతో ప్రభావితమవుతుంది. సంప్రదాయ ఎస్టోనియన్లు ఫిన్నిక్ ప్రజలు, వారి ఉత్తరాన పొరుగున ఉన్నవారితో సాంస్కృతిక సంబంధాలు ఏర్పరుచుకున్నారు.ఎస ...
ఒడిషా రాష్ట్ర 39 జిల్లాలలో పూరీ జిల్లా ఒకటి. ఈ జిల్లా చారిత్రాత్మకంగా, మతపరంగా, పురాతన నిర్మాణశైలికి, సముద్రతీర సౌందర్యానికి, ఆహ్లాదకరమైన వాతావరణానికి ప్రత్యేకత కలిగి ఉంది. ఈ నగరం పలు పర్యాటక ఆకర్షణలను స్వంతంచేసుకుని ఉంది. క్రీ.పూ. 3వ శతాబ్దం నుండి ఇప్పటి వరకు ఈ ప్రాంతం చారిత్రక వైభవం కలిగి ఉందని ఇక్కడి ప్రజలు సగర్వంగా చెప్పుకుంటున్నారు. జిల్లాలోని పూరీ జగన్నాథ ఆలయం, కోణార్క్‌లోని సూర్యదేవ ఆలయం ప్రపంచ ప్రసిద్ధి కలిగి ఉన్నాయి. జిల్లాలో ఉన్న చిల్కా సరస్సు భారత్‌లోని అతి పెద్ద ఉప్పునీటి సరసుగా గుర్తించబడుతుంది. ఈ సరోవర సహజ సౌందర్యం పర్యాటకులను అధికంగా ఆకర్షిస్తూ ఉంది. పూరీ జిల్లా వాతావరణం సంవ ...
దుర్గి గుంటూరు జిల్లా, ఇదే పేరుతో ఉన్న మండలం యొక్క కేంద్రము. ఇది సమీప పట్టణమైన మాచర్ల నుండి 10 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 2417 ఇళ్లతో, 9480 జనాభాతో 5762 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 4682, ఆడవారి సంఖ్య 4798. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 825 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 393. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 589824.పిన్ కోడ్: 522612, ఎస్.టి.డి.కోడ్ = 08642.
క్రొయేషియా లేదా క్రోషియా, అధికారిక నామం రిపబ్లిక్ ఆఫ్ క్రొయేషియా. మధ్య ఐరోపా లోని ఒక రిపబ్లికుగా ఉంది. ఇది బాల్కన్ దేశాలలో ఒకటిగా ఉంది. రాజధాని జగ్రెబ్.పాలన విభాగాల నిర్వహణ కొరకు దేశం 20 కౌంటీలుగా విభజించబడింది. దేశ ఉత్తర సరిహద్దులో స్లోవేనియా, హంగేరి, ఈశాన్య సరిహద్దులో సెర్బియా, తూర్పుసరిహద్దులో బోస్నియా, హెర్జెగొవీనా, ఆగ్నేయ సరిహద్దులో మాంటెనెగ్రో దేశాలు ఉన్నాయి. దక్షిణ, పశ్చిమ ప్రాంతాలు ఏడ్రియాటిక్ సముద్రం తీరంలో ఉన్నాయి. దేశ వైశాల్యం 56.594 చదరపు కిలో మీటర్లు, జనసంఖ్య 4.28 మిలియన్లు. క్రోయాట్స్ క్రీ.శ 7 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో ప్రస్తుత క్రొయేషియా ప్రాంతానికి వచ్చారు. వారు 9 వ శతాబ్దం నాటి ...
ఉత్తర మేసిడోనియా లేదా ఉత్తర మెసిడోనియా, అధికారికనామం ఉత్తర మెసిడోనియా గణతంత్రం., అధికారికనామం మెసిడోనియా గణతంత్రం) ఐరోపా లోని మధ్య బాల్కన్ సింధూశాఖ లో గల దేశం. ఇది యుగోస్లేవియా నుండి వేరుచేయబడి ఏర్పరచిన దేశం. ఇదొక భూపరివేష్టిత దేశం. 1991లో యుగొస్లేవియా నుండి స్వతంత్రం పొంది ఇది స్వతంతేదేశంగా అవతరించింది. 1993 లో ఇది ఐక్యరాజ్యసమితి సభ్యదేశం అయింది.అయినప్పటికీ మెసిడోనియా అన్న విషయంలో వివాదం కొనసాగుతుంది.దేశం పూర్వనామం యుగొస్లేవియా రిపబ్లిక్ ఆఫ్ మెసిడోనియా ". దీని ఉత్తరసరిహద్దులో సెర్బియా, కొసావో, తూర్పుసరిహద్దులో బల్గేరియా, దక్షిణసరిహద్దులో గ్రీస్, పశ్చిమసరిహద్దులో అల్బేనియా దేశాలు ఉన్నాయి. ...
అర్జెంటీనా దక్షిణ అమెరికా ఖండములోని ఒక దేశము. దక్షిణ అమెరికా దక్షిణ ప్రాంతంలో ఉన్న ఇది ఒక గణతంత్ర దేశము. ఈ దేశ విస్తీర్ణము 2.766.890 చదరపు కిలోమీటర్లు. అర్జెంటీనా దేశానికి పడమటి దిక్కున ఆండీస్ పర్వతశ్రేణులు, తూర్పు, దక్షిణమున అట్లాంటిక్ మహాసముద్రము ఎల్లలుగా ఉంది. ఇది దక్షిణ అమెరికా దక్షిణ కోణతీరాన్ని తన పొరుగున పశ్చిమసరిహద్దులో ఉన్న చిలీతో పంచుకుంటూ ఉంది. దేశం ఉత్తర సరిహద్దులో పరాగ్వే, బొలీవియా దేశాలు, ఈశాన్య సరిహద్దులో బ్రెజిల్, తూర్పు సరిహద్దులో ఉరుగ్వే, దక్షిణ అట్లాంటిక్ మహాసముద్రం, దక్షిణ సరిహద్దులో డ్రేక్ పాసేజ్ ఉన్నాయి. 27.80.400చ.కి.మీ వైశాల్యం ఉన్న ప్రధానభూమితో అర్జెంటీనా వైశాల్యపర ...
ⓘ ప్రపంచ సాంస్కృతిక మండలాలు
ఏదైనా ఒక సమాజంలోని ప్రజల జీవనశైలిని ఆ సమాజం యొక్క సంస్కృతిగా అభివర్ణించవచ్చు. సంస్కృతి పరంగా ఒకే విధమైన సజాతీయ లక్షణాలు గల భూప్రాంతాలన్నిటిని కలిపి ఒక సాంస్కృతిక మండలం అని వ్యవహరిస్తారు. అంటే ఒక సాంస్కృతిక మండలం, దాదాపుగా ఒక విలక్షణమైన సంస్కృతిని స్పష్టంగా ప్రతిబింబిస్తుంది. సాంస్కృతిక మండలం అనేది సాంస్కృతిక మానవ శాస్త్రంలో ఒక భావన. ఏదైనా ఒక కాలక్రమంలో పర్యావరణం పరంగాను, సంస్కృతి పరంగాను ఏకరూపకత కలిగివున్న భౌగోళిక ప్రాంతాన్ని సాంస్కృతిక మండలం గా పేర్కొనవచ్చు.
సాంస్కృతిక అంశాల సజాతీయత ఆధారంగా గా ప్రపంచంలో వివిధ సాంస్కృతిక మండలాలను గుర్తించడానికి టానీబీ Toynbee, బ్రోక్ వెబ్ Brock Webb, డి-బ్లిజ్ వంటి శాస్త్రజ్ఞులు ప్రయత్నించారు. సాంస్కృతిక మండలాల వర్గీకరణలలో డి-బ్లిజ్ వర్గీకరణను సమగ్రమైనది. ఇతని ప్రకారం ప్రపంచం 12 ప్రధాన సాంస్కృతిక మండలాలుగా విభజితమైంది. సాంస్కృతిక ప్రపంచీకరణ ప్రక్రియలపై సామాజిక శాస్త్రవేత్తలు చేస్తున్న పరిశోధనల కారణంగా నేడు సాంస్కృతిక మండలాల నిర్వచనం సైద్ధాంతికంగానే కాక ఆచరణాత్మకంగాను కొత్త ఆసక్తులను రేకెత్తిస్తుంది.
1. సాంస్కృతిక మండలాలు-ప్రభావిత అంశాలు
సాంస్కృతిక మండలాల అధ్యయనంలో పెక్కు అంశాలను పరిగణలోకి తీసుకొంటారు. ప్రజల యొక్క భాష, ఆహార్యం, ఆచార వ్యవహారాలు, మత విశ్వాసాలు,జాతి, కళలు, సాహిత్యం, శాస్త్ర సాంకేతిక పరిజ్ఞాన స్థాయి వంటి అంశాలు ఆయా సమాజాల యొక్క సంస్కృతిని ప్రతిబింబిస్తాయి. ఈ విధమైన అంశాలలో ప్రబలంగా కనిపించే సజాతీయత మరియు సహ సంబందాలను ఆధారంగా చేసుకొని ప్రపంచ సాంస్కృతిక మండలాలను వర్గీకరించారు.
అయితే సాంస్కృతిక మండలాల అధ్యయనంలో కేవలం మానవ సమాజాల సాంస్కృతిక లక్షణాలనే కాకుండా, ఆయా భౌగోళిక ప్రాంతాల చారిత్రిక నేపధ్యాన్ని, నైసర్గిక స్వరూపం వంటి భోగోళికాంశాలను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకొనవలసి ఉంటుంది. సూక్ష్మ స్థాయిలో వర్గీకరించడానికి వాస్తు నిర్మాణ శైలి వంటి అంశాలను కూడా ఆధారంగా తీసుకోవచ్చు. వర్గీకరణకు ఆధారమైన సాంస్కృతిక అంశాలను నిర్ణయించేటప్పుడు జాతిని పరిగణనలోకి తీసుకోవచ్చు కాని జన్యుపరమైన వారసత్వగుణాలు, మానవుల ప్రాధమిక సహజాతాలను పరిగణనలోనికి తీసుకోకూడదు.
ఒక సాంస్కృతిక వ్యవస్థ మొత్తంపై మత విలువల ప్రభావం అపారంగా ఉందని బ్రోక్ వెబ్ విశ్లేషించాడు. ఆ మత ప్రభావం తొలగిపోయినప్పుడు క్రమేణా ఆ నిర్దిష్ట ప్రాంతం యొక్క సంస్కృతి కూడా ప్రభావహీనమవుతుందని సాంస్కృతిక-మత పరిశోధన వెల్లడించింది.
2. సాంస్కృతిక మండలాలు-లక్షణాలు
ఒక సాంస్కృతిక మండలం మత విశ్వాసాలు, ఆచారాలు, సంప్రదాయాలు, వేషధారణ, ఆహారపుటలవాట్లు, భాష, జాతి, కళలు, సాంకేతిక పరిజ్ఞానం మొదలైన సాంస్కృతిక అంశాల పరంగా అంతర్గత సజాతీయతను, బహిర్గత వైవిధ్యతను కలిగి వుంటుంది.
సాధారణంగా ఇవి అవిచ్ఛిన్న భౌగోళిక ప్రాంతంలో విస్తరించి ఉంటాయి. సంస్కృతి గతిశీలకమైనది కావడం వల్ల సాంస్కృతిక మండలాల సరిహద్దులు కూడా కాలానుగుణంగా మారుతూ ఉంటాయి. కాబట్టి వీటి భౌగోళిక సరిహద్దులను ఖచ్చితంగా నిర్ధారించలేము. ఉదాహరణకు రష్యన్ సాంస్కృతిక మండలానికి యూరప్ మండలానికి మధ్య సరిహద్దు నిర్ధారణ కష్టం. పూర్వపు సోవియట్ యూనియన్ విచ్ఛిన్నంకావడంతో ఆ మండలానికి పశ్చిమ సరిహద్దులో వున్న దేశాలు తరువాత కాలంలో యురోపియన్ యూనియన్ కు దగ్గర కావడంతో సాంస్కృతికంగా అవి నెమ్మదిగా యూరప్ మండలానికి సన్నిహితంగా జరుగుతున్నాయి.
ఒక సాంస్కృతిక మండలం గతిశీలకమైనది కావున నిరంతరం మార్పులు చెందుతుంది. ఆ క్రమంలో అది అదృశ్యం కావచ్చు లేదా అప్పటికే కొనసాగుతున్న వేరొక సాంస్కృతిక మండలంలో కలిసి పోవచ్చు. లేదా మరింత విస్తరించవచ్చు. టోనీబీ ప్రకారం ప్రపంచంలో ఒకప్పుడు విలసిల్లిన 25 నాగరికతలలో నేడు 10 మాత్రమే కొనసాగుతున్నాయి. ఆధునిక యుగంలో అరబ్, పాశ్చాత్య మండలాలు బాగా విస్తరిస్తున్నాయి.
రెండు వేర్వేరు సాంస్కృతిక మండలాల మధ్య పరివర్తనా మండలాలు ఏర్పడవచ్చు. ఉదాహరణకు ఆఫ్రికన్ నీగ్రో సాంస్కృతిక మండలానికి అరబ్ సాంస్కృతిక మండలానికి మధ్య సూడాన్, చాద్, నైజీరియా, మాలె ప్రాంతాలలో ఒక స్పష్టమైన పరివర్తన మండలం గమనించవచ్చు.
ప్రాచ్య సంస్కృతులు కలిగిన ఓరియంటల్ మండలంలో తాత్విక చింతన, సాంఘిక కుటుంబ వ్యవస్థలు ఇప్పటికీ బలంగా వున్నాయి. పాశ్చత్య సంస్కృతులు కలిగిన ఆక్సిడెంటల్ మండలాల్లో వస్తువ్యామోహం పెరిగితాత్విక చింతన లోపిస్తూ వుంది. గ్రీకు-రోమన్ నాగరికతలలో తాత్విక చింతన కనుమరుగు కావడంతో యూరప్ సాంస్కృతిక పునాదులు కదులుతున్నాయి.
సాంస్కృతికపరమైన అంశాలలో సజాతీయత ఉన్నంత మాత్రాన, ఒక సాంస్కృతిక మండలం సుస్థిరంగా ఉంటుందని భావించడానికి అవకాశం లేదు. ఉదాహరణకు యూరప్ సాంస్కృతిక మండలంలోని ప్రజలందరు కాకసాయిడ్ జాతికి, క్రైస్తవ మతానికి చెందినవారైనప్పటికీ ఈ మండలంలోని పలు దేశాల మధ్య చారిత్రకంగా అనేక యుద్ధాలు జరిగాయి.
ఒక సాంస్కృతిక మండలంలో సాంస్కృతిక అంశాల పరంగా అంతర్గత సజాతీయతలే కాకుండా కొన్ని అంతర్గత వైవిద్యాలు కూడా అనివార్యంగా ఉంటాయి. అయితే అంతర్గత వైరుధ్యాలను అనుసంధానించే ఏకీకరణ శక్తులు బలహీనపడితే ఆ సాంస్కృతిక మండలం విచ్ఛిన్నమవుతుంది. ఒకప్పటి సోవియట్ యూనియన్ సాంస్కృతిక మండలం విచ్ఛిన్నమవడాన్ని దీనిని ఉదాహరణగా పేర్కొనవచ్చు.
ప్రపంచ సాంస్కృతిక మండలాలలో సాంస్కృతిక వైవిధ్యత, భిన్నత్వం ఏర్పడటానికి మానవ వలసలు Migrations ప్రధానంగా దోహదం చేస్తున్నాయి. ఉదాహరణకు ప్రాచీనకాలం నుండి అలలు అలలు గా వచ్చిన ఆర్యుల వలసల వల్ల ఇండియన్ సాంస్కృతిక మండలంలో సాంస్కృతిక వైవిధ్యత అపారంగా కనిపిస్తుంది. దీనికి విరుద్ధంగా కఠినమైన వలస విధానాలు అనుసరించే ఆస్ట్రేలియా-న్యూజీలాండ్ సాంస్కృతిక మండలంలో భిన్నత్వం తక్కువగా కనిపిస్తుంది.
రవాణా, సమాచార వ్యవస్థల అభివృద్ధి సంస్కృతుల వ్యాప్తికి దోహదపడుతుంది.
సాంస్కృతిక వైవిధ్యత అధికంగా వున్నప్పుడు ఉదార విధానాలు, సర్దుబాటు తత్త్వం వున్న సంస్కృతుల వలన సాంస్కృతిక మండలం సుస్థిరంగా అభివృద్ధి చెందుతుంది. ఆంగ్లో-అమెరికన్, భారతీయ సాంస్కృతిక మండలాలలో జాతి వైవిధ్యత కొట్టొచ్చినట్లు కనిపిస్తుంది. అవి ఉదారవిధానాలతో ఈ మండలాల్లో బహుళ సమాజాలు Plural Societies రూపొందించడానికి కృషి చేస్తున్నాయి.
3. సాంస్కృతిక మండలాల వర్గీకరణ
రాజకీయ, ఆర్ధిక, సామాజిక, సాంస్కృతిక తదితర కోణాలనుండి పరిశీలించడం ద్వారా అనేకమంది, ప్రపంచాన్ని ప్రాంతీకరించడానికి ప్రయత్నించారు. సామాజిక, సాంస్కృతిక అంశాల పరంగా ప్రపంచాన్ని వివిధ సాంస్కృతిక మండలాలుగా ప్రాంతీకరించడానికి భౌగోళిక శాస్త్రవేత్తలతో పాటు, చరిత్రకారులు, మానవ శాస్త్రవేత్తలు, సామాజిక శాస్త్రవేత్తలు అనేక మంది అనేక విధాలుగా కృషి చేశారు. ఇలా సాంస్కృతిక కోణంలో ప్రపంచాన్ని వర్గీకరించినవారిలో వారిలో హంటింగ్టన్ 1996, డి-బ్లిజ్, ముల్లెర్ 1997, ఫెల్మాన్ 2008 మొదలైనవారు ముఖ్యులు. హంటింగ్టన్ ప్రపంచాన్ని 8 సాంస్కృతిక మండలాలు గాను, డి-బ్లిజ్ & ముల్లెర్ లు 12 సాంస్కృతిక మండలాలు గాను, ఫెల్మాన్ 11 సాంస్కృతిక మండలాలు గాను వర్గీకరించారు. బ్లాచే, స్పెన్సర్ Blache and Spencer వంటి భౌగోళిక శాస్త్రవేత్తలు సాంస్కృతిక మండలాల అధ్యయనాన్ని మానవ భౌగోళిక శాస్త్రంలో ఒక ముఖ్యమైన అంశంగా భావించారు.
ప్రపంచ సాంస్కృతిక మండలాలకు సంబంధించి ప్రధానముగా 3 వర్గీకరణలు వున్నాయి. అవి
1) టానీబీ Toynbee 2) బ్రోక్ వెబ్ Brock Webb 3) డి-బ్లిజ్ De-Blij
టానీబీ ప్రపంచంలో 26 నాగరికతలు గుర్తించి, ప్రస్తుతం వాటిలో 10 మాత్రమే విలసిల్లుతున్నాయని అభిప్రాయపడ్డాడు.
3.1. సాంస్కృతిక మండలాల వర్గీకరణ బ్రోక్ వెబ్ Brock Webb వర్గీకరణ
ఇతని ప్రకారం ప్రపంచంలో నాలుగు ప్రధాన సాంస్కృతిక మండలాలు, రెండు ఉప సాంస్కృతిక మండలాలు వున్నాయి. అవి ఇతని ప్రకారం ప్రధాన సాంస్కృతిక మండలాలు
భారతీయ మండలం
తూర్పు ఆసియా మండలం
పాశ్చాత్య ఆక్సిడెంటల్ మండలం
ఇస్లామిక్ మండలం
ఉప సాంస్కృతిక మండలాలు
నీగ్రో లేదా మధ్య ఆఫ్రికా మండలం
ఆగ్నేయాసియా మండలం
3.2. సాంస్కృతిక మండలాల వర్గీకరణ పాశ్చాత్య సాంస్కృతిక మండలం Occidental Realm:
యూరప్, ఉత్తరమెరికా, లాటిన్ అమెరికా, రష్యా, ఆస్ట్రేలియా, న్యూజీలాండ్ లతో కలసి పాశ్చాత్య మండలం రూపొందింది. ఈ మండలానికి వాయువ్య యూరప్, మధ్యధరా యూరప్ ప్రాంతం కేంద్రం వంటిది. ఈ మండలం క్రైస్తవ మతం ద్వారా బాగా ప్రభావితమయ్యింది. అయినప్పటికి మతపరమైన విలువలను పెద్దగా పట్టించుకోకపోవడం, సంప్రదాయాలను పూర్తిగా పక్కన పెట్టడంతో ఇక్కడి సంస్కృతి, అతి త్వరగా ఆధునీకరణ ప్రభావానికి లోనయ్యింది. నూతన భౌగోళిక ప్రాంతాలను అన్వేషించిన యూరోపియన్లు వలసల ద్వారా తమ సంస్కృతిని సుదూర ప్రాంతాలకు విస్తరించారు. పారిశ్రామికీకరణ అనంతరం బహుముఖంగా విలసిల్లిన ఇక్కడి అభివృద్ధి, మిగిలిన సాంస్కృతిక మండలాలపై ఏదో ఒక రూపేణా ఆధిపత్యం కొనసాగించడానికి ప్రయత్నిస్తున్నది.
ఈ సాంస్కృతిక మండలంలోని వివిధ ప్రాంతాలలో నెలకొన్న పారిశ్రామికీకరణ, వాణిజ్యేకరణ, నగరీకరణ స్థాయీ భేదాలు, వలస పాలనలు, ఆర్ధిక, రా జకీయ వ్యవస్థలు తదితర అంశాల కారణంగా ఈ సువిశాల మండలాన్ని తిరిగి 6 ఉప ప్రాంతాలుగా విభజించారు.
i) వాయువ్య యూరప్ ఉప మండలం: ii) మధ్యధరా యూరప్ ఉప మండలం: iii) ఖండాంతర్గత యూరప్ ఉప మండలం: iv) ఆంగ్లో-అమెరికన్ ఉప మండలం: v) లాటిన్ అమెరికా ఉప మండలం: vi) ఆస్ట్రేలియన్ ఉప మండలం:
వాయువ్య యూరప్ ఉప మండలంలో ఇంగ్లాండ్, ఫ్రాన్సు, జర్మనీ, నెదర్లాండ్, స్విట్జర్లాండ్, స్కాండినేవియా తదితర దేశాలు వున్నాయి. ఇది అత్యంత పారిశ్రామికీకరణ, నగరీకరణ చెందిన ఉపమండలం. పాశ్చాత్య సాంస్కృతిక మండలానికి ఇది గుండెకాయ వంటిది. ఇక్కడి ప్రజలు నూతన భౌగోళిక ప్రాంతాల అన్వేషణలో ప్రగతి చూపడమే కాక, వలస రాజ్య స్థాపనలో ఉదృతిగా చొచ్చుకు పోయారు. ఈ సాంస్కృతిక మండలంలోనే పారిశ్రామిక విప్లవం మొట్టమొదట ప్రారంభమైనది.
ఆల్ప్స్ పర్వతాలకు దక్షిణంగా వున్న దేశాలు మధ్యధరా యూరప్ ఉప మండలం యొక్క సాంస్కృతిక పరిధిలోకి వస్తాయి. ఈ ఉప మండలం 15 వ శతాబ్దం వరకూ పాశ్చాత్య సాంస్కృతిక మండలానికి ప్రధాన కేంద్రంగా విలసిల్లింది. నూతన భౌగోళిక అన్వేషణలకు నాంది పలికిన ఈ సాంస్కృతిక మండలం, లాటిన్ అమెరికాలో వలసలు స్థాపించడమే కాక, అక్కడి పురాతన రెడ్ ఇండియన్ల సంస్కృతిని రూపుమాపి లాటిన్ అమెరికాలో తమ సంస్కృతులను ప్రవేశపెట్టింది. రోమన్ కాథలిక్ మత చర్చి ప్రభావం ఎక్కువగా వున్న ఈ మండలంలో ప్రజలు పాతుకుపోయిన సాంప్రదాయిక భావాలతోను, మార్పుకు అంగీకరించని సాంఘిక వ్యవస్థలతోను కొనసాగవలసి వచ్చింది. దీనివల్ల ఈ ఉపమండలం, వాయువ్య యూరప్ ఉప మండలంతో పోలిస్తే పరిమితమైన అభివృద్ధి మాత్రమే సాధించింది. సాధించిన వృద్ధి కూడా చాలా వరకు వ్యవసాయం, దాని అనుబంధ రంగాలలోనే జరిగింది.
ఖండాంతర్గత యూరప్ ఉప మండలంలో రష్యా, మధ్య యూరప్ దేశాలు వున్నాయి. ఈ సాంస్కృతిక ఉప మండలంలో ప్రధానంగా క్రైస్తవమతంతో పాటు వివిధ ఆర్ధిక, రాజకీయ సిద్ధాంతాలు కూడా ప్రభావం చూపుతున్నాయి. కేంద్రీకృత ఆర్ధిక వ్యవస్థలు, కమ్యూనిస్ట్ సిద్ధాంతాలు ఈ మండలంలోని సాంస్కృతిక వైరుధ్యాలను నియంత్రించలేకపోయాయి.
ఆంగ్లో-అమెరికన్ ఉప మండలంలో ఉత్తరమెరికా ఖండ దేశాలు కెనడా, అమెరికా వస్తాయి. చారిత్రకంగా యూరప్ ఖండం నుంచి వచ్చిన వలస ప్రజలచే ఈ మండలం రూపుదిద్దుకొన్నది.
మధ్య అమెరికా, దక్షిణ అమెరికా ఖండాలలో లాటిన్ అమెరికా ఉప మండలం విస్తరించింది. ఇది మధ్యధరా సంస్కృతితో సన్నిహిత సంబంధాలు కలిగి వుంది. ముఖ్యంగా వలస పాలనా కాలంలో స్పానిష్, పోర్చుగీస్ సంస్కృతులు ఇక్కడి స్థానిక సంస్కృతితో సమ్మేళనమవడం వలన ఈ సాంస్కృతిక ఉప మండలం రూపొందింది. ఈ ఉప మండలానికి సంబందించిన సంస్కృతీ సంప్రదాయాలు, ఆచారాలు, భాషలు, కళలు, వాస్తు నిర్మాణ శైలి దాదాపుగా అన్ని అంశాలు స్పానిష్, పోర్చుగీస్ దేశాలచే విశేషంగా ప్రభావితమయ్యాయి. అందువలన ఈ మండలంలోని దేశాలన్నీ మధ్యధరా దేశాలతో ధృడమైన సంబంధాలు కలిగివున్నాయి.
ఆస్ట్రేలియన్ ఉప మండలం యొక్క సంస్కృతి దాదాపుగా బ్రిటిష్ సంస్కృతిని పోలి ఉంటుంది. బ్రిటీష్ లేదా వాయువ్య యూరప్ సంస్కృతితో సన్నిహితంగా వున్న కారణంగా ఈ ఉప మండలాన్ని వాయువ్య యూరప్ సాంస్కృతిక ఉప మండలంలో ఒక భాగంగా పరిగణించవచ్చు.
3.3. సాంస్కృతిక మండలాల వర్గీకరణ ఇస్లామిక్ సాంస్కృతిక మండలం Islamic Cultural Realm
ఈ సాంస్కృతిక మండలం ఉత్తర ఆఫ్రికా, నైరుతి ఆసియా లలో మొరాకో-పాకిస్తాన్-ఇథియోపియాల మధ్య విస్తరించింది. ఉత్తరాఫ్రికా లోని అరబ్ దేశాలు, మధ్య ప్రాచ్య Middle East దేశాలు, పాకిస్థాన్ ఈ మండల పరిధిలోకి వస్తాయి. ఈ మండలం శుష్క arid, అర్ధ శుష్క semi-arid ప్రాంతానికి చెందింది. ప్రతికూల వాతావరణ పరిస్థితులు కారణంగా ఇక్కడ జనాభా తక్కువగా వుంది. ఒయాసిస్లు, నదీ పరివాహక ప్రాంతాలు, తీర ప్రాంతాలు అరబ్ సంస్కృతికి పుట్టినిల్లు వంటివి. ఈ మండలానికి ఇస్లాం మత విశ్వాసాలు సజాతీయతను ఆపాదించినప్పటికీ ప్రాంతీయ వైవిధ్యతలు కూడా అనివార్యంగా కనిపిస్తాయి. ఇక్కడి సంస్కృతి అత్యంత సనాతనమైనది. ప్రజలు సాంప్రదాయిక విశ్వాసాలపై ఎక్కువగా ఆధారపడటం వల్ల, వాటికి సరైన ఆధునిక భాష్యం లేకపోవడంతో, ఇక్కడి స్త్రీలలో అత్యధిక నిరక్షరాస్యత నెలకొంది. ఒకప్పుడు మధ్యయుగాలలో ప్రపంచ సాంస్కృతిక కేంద్రాలుగా పరిఢవిల్లిన ఈ దేశాలు, కాలానుగుణంగా వచ్చే మార్పులకి సంసిద్ధం కాకపోవడంతో ప్రస్తుతం వెనుకబడి వున్నాయి. ఈ సాంస్కృతిక మండలం ఇటీవల కొన్ని దశాబ్దాలుగా పాశ్చాత్య సాంస్కృతిక ప్రభావానికి లోనవుతున్నప్పటికీ, ఇక్కడి రాజకీయ, సామాజిక వ్యవస్థలు ఆధునికంగా స్థిరపడలేదని చెప్పవచ్చు.
3.4. సాంస్కృతిక మండలాల వర్గీకరణ భారతీయ సాంస్కృతిక మండలం Indian Cultural Realm
ఇది భారత ఉపఖండపు సంస్కృతి. ఉత్తరాన హిమాలయాల నుండి, దక్షిణాన హిందూ మహా సముద్రం వరకూ, పశ్చిమాన హిందూకుష్ పర్వతాల నుండి ప్రారంభమై విస్తరించిన హిందూ మత ప్రాబల్యం గల భారత ఉపఖండాన్ని భారతీయ సాంస్కృతిక మండలంగా వ్యవహరిస్తారు. ఇక్కడి సంస్కృతిని బేకర్ ఉపఖండపు సంస్కృతిగా, స్టాంప్ వరి సంస్కృతి Paddy Culture గా పేర్కొన్నారు.సనాతన వైదిక విలువలతో అమితంగా ప్రభావితమైన ఇక్కడి సంస్కృతి కర్మ సిద్ధాంతాన్ని అనుసరిస్తుంది. ఉమ్మడి కుటుంబ వ్యవస్థ, గ్రామీణ సాంఘిక వ్యవస్థ, కాఠిన్యమైన కులవ్యవస్థ, జీవనాధార సాగు, రుతుపవన వ్యవస్థ మొదలైనవి ఈ సాంస్కృతిక మండలం యొక్క ప్రధాన లక్షణాలుగా వున్నాయి.
3.5. సాంస్కృతిక మండలాల వర్గీకరణ తూర్పు ఆసియా సాంస్కృతిక మండలం
తూర్పు ఆసియా లోని చైనా, మంగోలియా, కొరియా, జపాన్ దీవులలో కూడి బౌద్ధ-కన్ఫ్యూషియస్,తావో, షింటో మత విశ్వాసాల మేళవింపుతో ఏర్పడిన తూర్పు ఆసియా సాంస్కృతిక మండలం సెమిటిక్ మండలంగా అభివర్ణించబడింది.
బ్రోక్ వెబ్ ఆగ్నేయాసియా మండలం, మధ్య ఆఫ్రికా మండలాలను ఉప సాంస్కృతిక మండలాలుగా పరిగణించాడు.
4. డి-బ్లిజ్ De Blij వర్గీకరణ
సాంస్కృతిక మండలాల వర్గీకరణలోకెల్లా డి-బ్లిజ్ వర్గీకరణను సమగ్రమైనదిగా పేర్కొంటారు. 1997 లో ముల్లర్ తో కలసి హెచ్.జె. డి-బ్లిజ్ ఆధునిక ప్రపంచాన్ని 12 సాంస్కృతిక మండలాలుగా విభజించాడు. అవి
1) అరబ్ మండలం 2) యూరప్ మండలం 3) భారతీయ మండలం 4) చైనీస్ మండలం 5) ఆగ్నేయాసియా లేదా ఓరియంటల్ మండలం 6) నీగ్రో ఆఫ్రికన్ మండలం లేదా సబ్ సహారా మండలం 7) ఆంగ్లో-అమెరికన్ మండలం 8) లాటిన్-అమెరికన్ మండలం 9) ఆస్ట్రేలియన్ మండలం 10) రష్యన్ మండలం 11) జపానీస్ మండలం 12) పసిఫిక్ మండలం
ఈ 12 మండలాలలో అరబ్, నీగ్రో-ఆఫ్రికన్, రష్యన్, పసిఫిక్-ఈ నాలుగు మండలాలను మినహాయిస్తే మిగిలిన మండలాలలో యూరప్, ఆంగ్లో-అమెరికన్, లాటిన్-అమెరికన్, ఆస్ట్రేలియా మండలాలను ఆక్సిడెంటల్ పాశ్చాత్య మండల సమూహానికి చెందినవిగా, భారతీయ, ఆగ్నేయాసియా, చైనీస్, జపానీస్ మండలాలను ఓరియంటల్ ప్రాచ్య మండల సమూహానికి చెందినవిగాను పరిగణిస్తారు.
డి-బ్లిజ్ వర్గీకరించిన ఈ 12 సాంస్కృతిక మండలాల వ్యాపనాన్ని ఖండాల వారీగా పరిశీలిస్తే యూరప్ ఖండంలో యూరప్ మండలం, రష్యా భూభాగంలో రష్యా మండలం, ఆసియా ఖండంలో, ఆఫ్రికా ఖండంలో అరబ్, నీగ్రో ఆఫ్రికన్ మండలాలు, ఉత్తరమెరికా ఖండంలో ఆంగ్లో అమెరికన్ మండలం, లాటిన్ అమెరికాలో లాటిన్ అమెరికన్ మండలం, ఆస్ట్రేలియా ఖండంలో ఆస్ట్రేలియన్, పసిఫిక్ మండలాలు వ్యాపించాయి. ఆసియా ఖండంలో అత్యధికంగా ఐదు సాంస్కృతిక మండలాలు వ్యాపించి వున్నాయి. అరబ్ సాంస్కృతిక మండలం ఆసియా, ఆఫ్రికా-రెండు ఖండాలలోను వ్యాపించి వుంది.
4.1. డి-బ్లిజ్ De Blij వర్గీకరణ అరబ్ సాంస్కృతిక మండలం
మొరాకో-టర్కీ-ఉజ్బెకిస్తాన్-సోమాలియాల మధ్య నైరుతి ఆసియా, మధ్య ఆసియా, ఉత్తరాఫ్రికాలలో విస్తరించి వున్న ఈ సాంస్కృతిక మండలాన్ని ఇస్లామిక్ లేదా శుష్క మండలం అని కూడా వ్యవహరిస్తారు. ఈ సువిశాల సాంస్కృతిక మండల పరిధిలోకి ఉత్తరాఫ్రికా లోని అరబ్ దేశాలు మధ్య ప్రాచ్య Middle East దేశాలయిన టర్కీ, సిరియా, లెబనాన్, జోర్డాన్, ఇజ్రాయేల్, సౌదీఅరేబియా, యెమెన్, ఒమన్, యూఏఈ, ఇరాక్, ఇరాన్ వంటి దేశాలు, మధ్య ఆసియా లోని తుర్కమేనిస్తాన్, ఉజ్బెకిస్తాన్, కజకిస్తాన్, తజకిస్తాన్ వంటి దేశాలు వస్తాయి. డి-బ్లిజ్ ఈ అరబ్ మండలాన్ని SWAs+NAf పేరుతొ సూచించాడు. ఇది నైరుతి ఆసియాSouth West Asia మరియు ఉత్తరాఫ్రికా North Africa ప్రాంతాలను సూచిస్తుంది. రెండు ప్రధాన ఖండాలలో ఆఫ్రికా, ఆసియా వ్యాపించిన ఈ సువిశాల మండలం ఆధునిక కాలంలో మరింతగా విస్తరిస్తున్నది.
ఈ సాంస్కృతిక మండలానికి ఇస్లాం మత విశ్వాసాలు సజాతీయతను ఆపాదించినప్పటికీ అనేక ప్రాంతీయ వైవిధ్యతలను స్పష్టంగా గమనించవచ్చు. ఉత్తరాఫ్రికాలోని సోమాలియా, ఇథియోపియా, సుడాన్, లిబియా లలో నీగ్రెటో జాతికి చెందిన ప్రజలు నివసిస్తున్నారు. మండలంలోని మిగతా ప్రాంతీయులు మధ్యధరా జాతికి చెందినవారు. మొత్తంమీద ఈ మండలంలో అరబ్బులు, టర్కులు, పర్షియన్లు, కజక్ లు, ఉజ్బేగ్ లు, తజిక్ లు, మొదలైన జాతుల సమూహాలున్నాయి. మధ్య ఆసియా లోని తుర్కమేనిస్తాన్, ఉజ్బెకిస్తాన్, కజకిస్తాన్ వంటి దేశాలలో పూర్వపు సోవియట్ యూనియన్ ప్రభావం వలన సామాజిక-సాంస్కృతిక, ఆర్ధిక వ్యవస్థలలో విలక్షణత గోచరిస్తుంది. ఈ మండలంలోని ఇజ్రాయెల్ లో యూదు జాతీయులు కేంద్రీకృతమైనారు. విశిష్టమైన మూడు మతాలు-క్రైస్తవ, ఇస్లాం, యూదు మతాలకు ఈ ప్రాంతం పుట్టినిల్లు.
చారిత్రిక కాలంలో మెసపటోనియన్ నాగరికత ఈ మండలంలో యూఫ్రేటిస్-టైగ్రిస్ నదీ పరివాహక ప్రాంతంలో అభివృద్ది చెందింది. ఈజిప్టు నాగరికత నైలూ నదీ నదీ పరివాహక ప్రాంతంలో విలసిల్లింది. ప్రాచీన, మధ్య యుగాలలో ఈ ప్రాంతమంటా సంచార జాతులతో కూడివుంది. రెండవ ప్రపంచయుద్ధానంతరం ఈ మండలంలోని వివిధ ప్రాంతాలలో చమురు-సహజ వాయువు నిక్షేపాల వెలికితీత ప్రారంభమవడంతో ఆయా దేశాల ఆర్ధిక వ్యవస్థలలో విప్లవాత్మకమైన మార్పులు చోటు చేసుకొన్నాయి. దీనితో 1960 దశకం నుంచి ఈ మండలంలోని ప్రజల యొక్క వేషధారణ, ఆహారపుటలవాట్లు, సాంప్రదాయాలు, జీవనశైలిపై పాశ్చాత్య సంస్కృతుల ప్రభావం ప్రబలంగా కనపడుతుంది. కానీ పాశ్చాత్య సంస్కృతీ ప్రభావం ఈ మండలంలోని రాజకీయ వ్యవస్థలపై అంతగా కనపడదు. అంతేకాక సనాతన సాంప్రదాయిక విశ్వాసాలపై ఎక్కువగా ఆధారపడిన ఇక్కడి ప్రజలు, సాంఘిక వ్యవస్థలలో వచ్చే మార్పులను సకాలంలో స్వాగతించకపోవడంతో ఇక్కడి స్త్రీలు అక్షరాస్యతలో బాగా వెనుకబడి వున్నారు. ఫలితంగా ఈ మండలంలోని దేశాలు ఆర్ధికంగా వృద్ధిని సాధిస్తున్నప్పటికీ రాజకీయ, సామాజిక వ్యవస్థలలో మాత్రం ఆధునీకకరణ స్థాయి చాలా తక్కువగా వుంది.
4.2. డి-బ్లిజ్ De Blij వర్గీకరణ యూరప్ సాంస్కృతిక మండలం
పూర్వపు సోవియట్ యూనియన్ మినహా మిగిలిన యూరప్ ఖండంతో కూడిన ఈ సాంస్కృతిక మండలాన్ని పాశ్చాత్య లేదా ఆక్సిడెంటల్ Occidental సాంస్కృతిక మండలంగా కూడా వ్యవహరిస్తారు. గ్రీన్లాండ్ ఈ మండల పరిధిలోకే వస్తుంది. క్రైస్తవ మత ప్రాబల్యం కలిగిన ఈ మండలం గ్రీకో-రోమన్ సంస్కృతుల వలన విశేషముగా ప్రభావితమైంది. ప్రధానంగా కాకాసాయిడ్ జాతి ప్రజలతో కూడిన ఈ సాంస్కృతిక మండలం యొక్క శీతోష్ణస్థితి, నైసర్గిక స్వరూపం వైవిధ్య భరితంగా ఉంటుంది. ఇండో-యూరోపియన్ భాషా కుటుంబానికి చెందిన ఇంగ్లీష్, ఫ్రెంచ్, జర్మన్, స్పానిష్ వంటి అనేక భాషలను ఈ మండలంలో మాట్లాడతారు.
మధ్యయుగాలలో క్రైస్తవ మత చర్చి ప్రభావం వలన సాంప్రదాయిక భావాలతో కొనసాగినప్పటికీ, ఆధునిక యుగంలో శాస్త్రీయ దృక్పదానికి, మార్పులకు పెద్దపీట వేయడంతో, ఉదారవాద రాజకీయ, ఆర్ధిక వ్యవస్థలతో కూడిన ఈ సాంస్కృతిక మండలం ఆధునిక యుగంలో శాస్త్ర సాంకేతిక రంగాల్లో అనేక విప్లవాత్మకమైన ఆవిష్క్రణలకు నాంది పలికింది. ఈ ఆవిష్కరణలు యూరప్ సాంస్కృతిక మండలాన్ని ఒక బలీయమైన రాజకీయ, ఆర్ధిక శక్తిగా రూపొందించాయి.
పారిశ్రామిక విప్లవం మొట్టమొదట ఈ సాంస్కృతిక మండలంలోనే ప్రారంభమైనది. ఈ మండలానికి చెందిన పశ్చిమ లేదా వాయువ్య యూరప్ ప్రాంతం పారిశ్రామికంగా అత్యంత అభివృద్ధి చెందగా, మధ్యధరా యురప్ ప్రాంతాలు వ్యవసాయికంగా తోటలపెంపకంతో విశేషమైన ప్రగతిని సాధించాయి.
భౌగోళిక అన్వేషణలకు శ్రీకారం చుట్టిన ఇక్కడి ప్రజలు సుదూర ప్రాంతాలలో వలస రాజ్యాలు స్థాపించడమే కాక అక్కడి స్థానిక సంస్కృతులని దాదాపుగా రూపుమాపి, తమ సంస్కృతిని వ్యాప్తి చేశారు. ఈ దేశాలు శాస్త్ర, సాంకేతిక అభివృద్ధిలో ముందంజ వేయడంతో ప్రపంచంలోని దాదాపు అన్ని ప్రాంతాలను వలసల రూపంలో తమ అదుపులోకి తీసుకున్నాయి. వినాశకరమైన రెండు ప్రపంచయుద్ధాలకు ఈ మండల సైనిక,రాజకీయాలు కారణభూతంగా నిలిచాయి. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత అంతర్జాతీయ రాజకీయాల్లో ఈ మండలం ప్రాధాన్యత కొంతమేరకు తగ్గినట్లు కనపడుతున్నప్పటికీ సైనిక, ఆర్ధిక పాటవాలలో ఈ మండలం ఇప్పటికీ బలీయమైనదే.
క్రమంగా బలహీనపడుతున్న భౌతికవాద భావనలు, తాత్విక చింతనా ధోరణిలు ఈ సాంస్కృతిక మండల భవిష్యత్తును కొంతమేరకు సందేహంలో పడేస్తున్నాయి. ఈ మండలంలో కొన్ని వర్గాల ప్రజలలో మాత్రమే గ్రీకుల తాత్విక చింతన వారసత్వంగా కొనసాగడాన్ని గమనించవచ్చు.
4.3. డి-బ్లిజ్ De Blij వర్గీకరణ భారతీయ సాంస్కృతిక మండలం
హిమాలయ పర్వతాలకు దక్షిణంగా హిందూ మహా సముద్రం వరకూ భారత ఉపఖండంలో విస్తరించిన ఈ సాంస్కృతిక మండలం ప్రాచీన సింధులోయ నాగరికతకు పుట్టినిల్లు. వివిధ చారిత్రిక కాలాలలో ప్రపంచంలోని వివిధ ప్రాంతాలనుండి ప్రజలు తెరలు తెరలుగా ఈ మండలానికి వలస రావడంతో ప్రపంచంలో మరెక్కడా లేని స్థాయిలో సాంస్కృతిక వైవిధ్యత ఏర్పడింది. బౌద్ధ, జైన, సిక్కు, హైందవ ధర్మాలకు నిలయమవడమే కాకుండా, ఈ సాంస్కృతిక మండలం క్రైస్తవ, ఇస్లాం సంస్కృతులను కూడా తనలో మమేకం చేసుకుంది.
వ్యవసాయ ప్రధానమైన ఈ మండలం ప్రాచీన కాలంలో ప్రపంచానికి ఆదర్శప్రాయంగా వుండేది. వలసపాలన కాలంలో పారిశ్రామిక విప్లవ ఫలాలు అందుకోలేకపోవడంతో రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత పేదరికం, నిరక్షరాస్యతతో సతమతమైంది. తాత్విక చింతన బలంగా వ్రేళ్ళూనుకొన్న ఇక్కడి సమాజం ప్రధానంగా కర్మ సిద్ధాంతాన్ని ఆచరిస్తూ ఉంటుంది. విస్తృతమైన సహజ వనరులు, మానవనరులతో వున్న ఈ సాంస్కృతిక మండలం భవిష్యత్తులో పూర్తి స్థాయిలో అభివృద్ధి చెందడానికి పుష్కలమైన అవకాశాలున్నాయి.
4.4. డి-బ్లిజ్ De Blij వర్గీకరణ చైనీస్ సాంస్కృతిక మండలం
ఎగువ హువాంగ్ హో Upper Huang He నదీ బేసిన్ కేంద్రంగా కలిగిన చైనీస్ సాంస్కృతిక మండలం చైనా, మంగోలియా, కొరియా ద్వీపకల్పాలలో విస్తరించింది. నైసర్గికంగా ఈ మండలం చుట్టూ దాదాపు పూర్తిగా పర్వత శ్రేణులచే ఆవరించబడి ఉండటంతో, ఇతర ప్రాంతాల సాంస్కృతిక ప్రభావం ఈ మండలంపై అంతగా ప్రసరించలేదు. 19 వ శతాబ్దంలో యూరోపియన్లు పసిఫిక్ మహా సముద్రం ద్వారా ఈ మండలంలో ప్రవేశించినప్పటికీ యూరప్ సంస్కృతి ప్రభావం ఈ మండలంపై లేనట్లే లెక్క. కొంతమేరకు భారత ఉపఖండం నుండి ప్రవేశించిన బౌద్ధమత ప్రభావం ఈ సాంస్కృతిక మండలంపై విస్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.
సాధారణంగా మాండరిన్ ప్రధాన భాష. కొన్ని ప్రాంతాలలో ప్రజలు కాంటోనిస్, టిబెటియన్, మంగోలియన్ వంటి ఇతర భాషలను మాట్లాడటం కనిపిస్తుంది. ఈ మండలంలోని ప్రజలు దాదాపుగా మంగోలాయిడ్ జాతికి చెందినవారు. జాతి, మత పరంగా ఈ మండలం వైవిధ్యతలను కలిగివుంది. ఇక్కడి నివసించే ప్రజలలో 91 శాతం హాన్ జాతివారు కాగా మిగిలిన 9 శాతం ప్రజలు జువాంగ్, మంఛూ, హుయి, మియావో, ఉయ్ఘర్ లతో పాటు కజక్, కిర్గిజ్, తార్ తార్,ఉజ్బెక్, తజిక్, డాంగ్జియాంగ్ వంటి జాతి సమూహాలకు చెందినవారుగా వున్నారు. మత పరంగా చూస్తే హుయి, యునర్, కజక్,కిర్గిజ్, తార్ తార్,ఉజ్బెక్, తజిక్, డాంగ్జియాంగ్, సోలార్, బోనాన్ జాతులు సాధారణంగా ముస్లింలు. టిబెటియన్లు, మంగోలియన్లు, లోబా, మోయన్బా, టు జాతులు బౌద్ధులు. డాయ్, బ్లాంగ్, డియాంగ్ లు థేరవాద బౌద్ధాన్ని అనుసరిస్తారు. మిమావో, యావో జాతులు క్రైస్తవులు. బహుళ జాతుల మండలంలో కమ్యూనిస్ట్ ప్రభుత్వం వైరుధ్యాలను నియంత్రించడానికి ప్రయత్నిస్తున్నప్పటికీ, తీవ్ర అణిచివేతల నేపథ్యంలో ముఖ్యంగా ఈ మండల పశ్చిమభాగంలో ప్రత్యేక అస్తిత్వవాదాలు క్రమంగా తలెత్తుతూ అలజడులకు దారితీస్తున్నాయి.
ఈ మండలం యొక్క మత విశ్వాసాలను ముఖ్యంగా కన్ఫ్యూజియనిజం, తావోయిజం, మహాయాన బౌద్ధమతాల యొక్క మేలు కలయికగా అభివర్ణించవచ్చు.కమ్యూనిస్టులు అధికారంలోకి వచ్చిన తరువాత మతరహితమైన సమాజ స్థాపనకు ప్రయత్నాలు సాగినప్పటికీ, పై మూడు తాత్విక భావనలు సమ్మిళతమై సమాజంలో ప్రబలంగా వ్రేళ్ళూనుకొన్నాయి. అయితే 1949 నుంచి కమ్యూనిస్టుల ప్రభావంతో ఈ మండలంలో ప్రజల జీవనశైలిలోనూ, సాంస్కృతిక వికాసంలోను పలు మార్పులు చోటుచేసుకున్నాయి. ముఖ్యంగా మత,సాంఘికాచారాలు, కట్టుబాట్లకు ప్రాధాన్యత కోల్పోవడమే కాక ప్రాచీన సాంఘిక కుటుంబ వ్యవస్థ, సామ్యవాద సాంఘిక వ్యవస్థగా రూపొందింది. అయితే చైనాతో పోలిస్తే కొరియా ద్వీపకల్పం కొంతవరకూ తన సాంస్కృతిక ప్రత్యేకతను నిలుపుకొంది.
20 వ శతాబ్దంలో ఈ మండలంలోని అపారమైన సహజ వనరులను క్రమంగా వెలికి తీయడంతో ఈ సాంస్కృతిక మండలం ఒక ప్రబలమైన ఆర్ధిక వ్యవస్థగా రూపుదిద్దుకుంది. పారిశ్రామికంగా శరవేగంతో అభివృద్ధి చెందుతున్న ఈ మండలం ఇప్పటికీ వ్యవసాయ ప్రధానమైనదే. ఇప్పటికే ఆసియా ఖండంలో ప్రముఖ ప్రాంతీయ శక్తిగా ఏర్పడిన ఈ మండలం భవిష్యత్తులో ఒక ప్రధాన ప్రపంచశక్తిగా అవతరించే అవకాశాలు పుష్కలంగా వున్నాయి.
4.5. డి-బ్లిజ్ De Blij వర్గీకరణ ఆగ్నేయాసియా సాంస్కృతిక మండలం
ఆగ్నేయాసియా లోని మయన్మార్, మలేషియా, సింగపూర్, లావోస్, వియత్నాం, థాయిలాండ్, కంబోడియా, ఫిలిఫీన్స్, ఇండోనేషియా దేశాలలో ఈ సాంస్కృతిక మండలం విస్తరించింది. దీనినే ప్రాచ్య Oriental మండలమని కూడా వ్యవహరిస్తారు.
వివిధ సంస్కృతుల సమ్మేళనంగా వున్న ఈ మండలంలో ఒక నిర్దిష్టమైన సంస్కృతి అంటూ ఏర్పడలేదు. ఈ ప్రాంతం చైనీస్, భారతీయ, ఇస్లామిక్, యూరప్ సంస్కృతులతో ప్రభావితమైంది. అందువలన ఈ మండలంలో జాతి, మత, భాషా పరమైన వైవిధ్యతలు సుస్పష్టంగా కనిపిస్తాయి. ఉదాహరణకు జాతి పరంగా ఈ మండలం మంగోలాయిడ్ చైనాకు సన్నిహితంగా వున్నప్పటికి, ఇతర సాంస్కృతిక అంశాల పరంగా భారత ఉపఖండానికి దగ్గరగా ఉంటుంది. భారత ఉపఖండం నుండి ఈ మండలం లోనికి హైందవ, బౌద్ధ, ఇస్లాం ధర్మాలు వ్యాపించాయి. మతపరంగా మయన్మార్, లావోస్, వియత్నాం, థాయిలాండ్ లలో బౌద్ధమతం, ఫిలిఫీన్స్ లలో క్రైస్తవ మతం, ఇండోనేషియా లో ఇస్లాం మతం, బాలి వంటి ఇండోనేషియన్ దీవులలో హిందూ మతం కేంద్రీకృతమై వున్నాయి. ఒక విధంగా ఈ మండలం యొక్క సంస్కృతిని, వివిధ సంస్కృతుల వలన ప్రభావితమై, పరివర్తన చెందిన ఒక కొత్త సంస్కృతిగా పరిగణించవచ్చు. ఇతర సాంస్కృతిక మండలాలలో ఇటువంటి ప్రత్యేకత కానరాదు.
వలస పాలనా కాలంలో విస్తృతంగా చేపట్టిన తోటల పెంపకం వల్ల ఈ మండలంలో జీవనాధార వ్యవసాయం, వాణిజ్య వ్యవసాయంగా మార్పు చెందింది. అపారమైన భూ, జల అటవీ వనరులతో కూడిన ఈ సాంస్కృతిక మండలం అధిక జనసాంద్రత, అధిక జనాభా వృద్ధి రేట్ల కారణంగా తీవ్రమైన ఒత్తిడిని ఎదుర్కొంటున్నది. ఆర్ధిక, రాజకీయ రంగాలలో ఈ మండలంపై అదుపు సాధించడానికి పొరుగును వున్న చైనా, జపాన్, ఇండియా వంటి ప్రాంతీయ శక్తులు ప్రయత్నిస్తున్నాయి.
4.6. డి-బ్లిజ్ De Blij వర్గీకరణ నీగ్రో ఆఫ్రికన్ సాంస్కృతిక మండలం
నీగ్రాయిడ్ జాతికి చెందిన ప్రజలతో వున్న ఈ సాంస్కృతిక మండలం సహారా ఎడారి నుండి గుడ్ హోప్ అగ్రం వరకు వున్న ఆఫ్రికా ఖండమంతా విస్తరించి వుంది. ఈ మండలానికి, అరబ్బు మండలానికి మధ్య సూడాన్, చాద్, నైజీరియా, మాలె ప్రాంతాలలో ఒక పరివర్తన మండలం గమనించవచ్చు. డి-బ్లిజ్ ఈ మండలాన్ని సబ్ సహారా మండలంగా పేర్కొన్నాడు.
ఈ సాంస్కృతిక మండలంలోని ప్రజలు అనేకానేక తెగలకు చెందినవారు. వివిధ తెగల మధ్య ఏర్పడిన భాష, సాంప్రదాయాలు, ఆచార వ్యవహారాలూ, సామాజిక వ్యవస్థల పరంగా వైవిధ్యత విశేషంగా కనిపిస్తుంది. వివిధ తెగల మధ్య వైరుధ్యాలు, కలహాల వలన ఈ మండలంలో అధిక ప్రాంతాలలో రాజకీయ అనిశ్చితి కొనసాగుతుంది. ప్రజాస్వామిక వ్యవస్థలు బలహీనమై చాలా దేశాలు సైనిక నియంతల పాలనలో వున్నాయి.
ఈ సాంస్కృతిక మండలంలో పోడు వ్యవసాయం, పశువుల పెంపకం ఇప్పటికీ కొనసాగుతున్నాయి. దట్టమైన అడవుల వలన వ్యవసాయాభివృద్ధి జరగలేదు. వలసపాలకుల ప్రభావంతో కెన్యా, ఉగాండా వంటి తూర్పు ఆఫ్రికా దేశాలలో కొంతవరకు వాణిజ్య పంటల ప్రగతి కనిపిస్తుంది. విస్తృతమైన సహజ, ఖనిజ వనరులను కలిగి వున్నప్పటికీ ఈ సాంస్కృతిక మండలం ఆర్ధికంగా చాలా వెనుకబడివుంది. ఎక్కువ మంది ప్రజలు దుర్భర దారిద్య్రంలో నివసిస్తున్నారు. ఈ మండలం వెనుకబాటుతనానికి రాజకీయ అస్థిరత, విభిన్న తెగలను అంతర్గతంగా ఒక త్రాటిపై నడిపించే ఏకీకరణ శక్తుల లేమి, సాంకేతిక పరిజ్ఞానం కొరత, పెట్టుబడుల కొరతలను ముఖ్య కారణాలుగా పేర్కొనవచ్చు. అయితే బ్రిటన్, డచ్ వలస పాలకుల ప్రభావం అధికంగా వున్న దక్షిణాఫ్రికా, మొజాంబిక్, జింబాబ్వే దేశాలలోని కొన్ని పరిమిత ప్రాంతాలు మాత్రం ఆర్ధికంగా అభివృద్ధి చెందాయి.
4.7. డి-బ్లిజ్ De Blij వర్గీకరణ ఆంగ్లో-అమెరికన్ సాంస్కృతిక మండలం
ఈ సాంస్కృతిక మండలంలో ఉత్తర అమెరికా లోని కెనడా, అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు ప్రధానంగా వున్నాయి. బెలిజ్, బెర్ముడా, గయానా ప్రాంతాలు కూడా ఈ మండల పరిధిలోకి వస్తాయి. యూరప్ ఖండం నుంచి వచ్చిన వలస ప్రజలచే, ప్రధానంగా ఆంగ్ల భాషను మాతృభాషగా గల వారిచే ఈ సాంస్కృతిక మండలం నిర్మించబడింది.అందువలన ఈ మండలాన్ని కొంతవరకు పాశ్చాత్య ఆక్సిడెంటల్ సంస్కృతి నుండి ఉత్పన్నమైనదిగా పరిగణిస్తారు. నిజానికి ఒక్క యూరప్ నుండే కాక ఆసియా, ఆఫ్రికా, లాటిన్ అమెరికా ప్రాంతాల నుండి కూడా ప్రజలు వలస వచ్చి స్థిరపడటంతో ఈ సాంస్కృతిక మండలం ఒక బహుళ సంస్కృతీ సమాజం Plural Societiesగా రూపుదిద్దుకొంది.
రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం పూర్తయ్యేసరికి అప్పటివరకు శక్తివంతమైన వాయువ్య యూరప్ మండల స్థానాన్ని తోసివేసి ఆ స్థానాన్ని ఈ మండలం కైవశం చేసుకొని, అత్యున్నత శక్తివంతంగా మారింది. అత్యున్నత స్థాయి పారిశ్రామికీకరణ, నగరీకరణలతో అభివృద్ధి చెందిన ఈ మండలం, ఈనాడు ప్రపంచంలోకెల్లా బలీయమైన ఆర్ధిక, సైనిక శక్తిగా ఏర్పడింది.అత్యధిక స్థాయిలో వనరులను వినియోగిస్తున్న ఈ ప్రాంతపు సమాజాలు వాస్తు వ్యామోహ ప్రపంచానికి మంచి ఉదాహరణలు. విశిష్టమైన జీవన ప్రమాణస్థాయిని అందుకొన్నప్పటికీ, జాతిపరమైన వైరుధ్యాలు ఈ సాంస్కృతిక మండలాన్ని ఆటుపోట్లకు గురి చేస్తున్నాయి.
4.8. డి-బ్లిజ్ De Blij వర్గీకరణ లాటిన్-అమెరికన్ సాంస్కృతిక మండలం
మధ్య అమెరికా, దక్షిణ అమెరికా ఖండాలలో లలో విస్తరించిన ఈ మండలం యొక్క సాంస్కృతిక మూలాలు ప్రాచీన కాలంలోని ఇన్కా INCA సామ్రాజ్య దశలో నిర్మించబడ్డాయి. మెక్సికో, వెస్ట్ ఇండీస్, మధ్య అమెరికా బెలీజ్ మినహాయింపు ప్రాంతం, దక్షిణమెరికా ఖండం గయానా మినహాయింపు ప్రాంతాలు ఈ మండలం పరిధిలోకి వస్తాయి. వలసవాద కాలంలో స్పానిష్, పోర్చుగీస్ సంస్కృతులు స్థానిక సంస్కృతితో సమ్మేళనం చెందడంవలన ఈ విలక్షణమైన సాంస్కృతిక మండలం ఏర్పడింది. ఈ మండలపు స్థానిక జాతులు వలస వచ్చిన కాకాసాయిడ్ జాతితో మిశ్రమం చెంది విలక్షణమైన మెస్తిజో జాతిగా రూపొందింది.అలాగే ఇక్కడి స్థానిక జాతులు, వలసవచ్చిన కాకసాయిడ్ జాతి, నిగ్రిటో జాతులతో మిశ్రమంచెంది మోరెనో జాతిగా రూపొందారు.
స్పానిష్, పోర్చుగీస్ సంస్కృతులు ఈ మండలం సంస్కృతిని దాదాపు అన్ని అంశాలలోను అమితంగా ప్రభావితం చేశారు. ఇక్కడి ప్రజల ఆచార వ్యవహారాలు, సంప్రదాయాలు, వైవాహిక సంబంధాలు, భాషలు, కళలు, వాస్తు నిర్మాణ శైలి మొదలైన అంశాలన్నీ స్పానిష్, పోర్చుగీస్ సంస్కృతులతో ముడిపడివున్నాయి. ప్రజలు స్పానిష్, పోర్చుగీస్ వంటి ఇబేరియన్ భాషలు మాట్లాడతారు. మధ్య అమెరికా, వెస్ట్ ఇండీస్ ప్రాంతాలలో మాత్రం స్థానిక భాషలు మాట్లాడతారు. సాంస్కృతిక సాన్నిహిత్యం దృష్యా ఈ మండలపు దేశాలన్నీ మధ్యధరా దేశాలతో చక్కని సంబంధాలు కలిగివున్నాయి.
ఈ మండలంలో దక్షిణంగా వున్న అర్జెంటీనా ప్రాంతం ఆర్ధికంగా ఎక్కువ అభివృద్ధి సాధించింది. ఆర్ధిక ప్రగతిలో పశుపోషణ కీలకపాత్ర వహిస్తున్నది. సమశీతోష్ణస్థితి, విస్తృతమైన పంపా గడ్డిమైదానాలు, యురోపియన్ల ప్రభావం దీనికి ముఖ్య కారణాలుగా పేర్కొనవచ్చు. అర్జెంటీనాతో పోలిస్తే, బ్రెజిల్ ఉష్ణమండల దేశం కావడం, దట్టమైన అడవుల కారణంగా పరిమితమైన అభివృద్ధిని సాధించింది. వలస వచ్చిన యురోపియన్ల వల్ల బ్రెజిల్ లో కాఫీ తోటలు, క్యూబాలో చెరకు తోటలు బాగా అభివృద్ధి చెందాయి.
4.9. డి-బ్లిజ్ De Blij వర్గీకరణ ఆస్ట్రేలియా సాంస్కృతిక మండలం
ఈ సాంస్కృతిక మండలంలో ఆస్ట్రేలియా, న్యూజీలాండ్ దేశాలు వున్నాయి. ఈ సాంస్కృతిక మండలంపై పాశ్చత్య Occidental, ఆంగ్లో-అమెరికన్ మండలాల ప్రభావం చాలా ఎక్కువగా వుంది. ఇక్కడి సంస్కృతి దాదాపుగా బ్రిటీష్ వారి సంస్కృతిని పోలివుంటుంది. కఠినమైన వలస విధానాలవల్ల ఈ సాంస్కృతిక మండలపు జనాభా కేవలం బ్రిటన్ నుండి వలస వచ్చిన కాకసాయిడ్ జాతికి మాత్రమే పరిమితమైంది. ఇతర మండలాలతో పోలిస్తే ఈ మండలంలో భిన్నత్వం చాలా తక్కువ.
స్థానిక అబారిజన్ జాతికి చెందిన ప్రజలు పశ్చిమ ఆస్ట్రేలియా ఎడారులు, కొండ ప్రాంతాలకు మాత్రమే పరిమితమైనారు. ఈ సాంస్కృతిక మండలంలో నగరీకరణ అత్యున్నత స్థాయిలో వుంది. నగరాలలో కేంద్రీకృతమైన జనాభా ఈ మండలంలో కనిపించినంత విశిష్టంగా మరేతర మండలంలోనూ కనిపించదు. వీరి జీవన ప్రమాణస్థాయి చాలా హెచ్చు స్థాయిలలో ఉంటుంది. సమశీతోష్ణస్థితి, విస్తృతమైన గడ్డి మైదానాలు కలిగి వున్న కారణంగా ఈ మండల ఆర్ధిక వ్యవస్థలో పశుపోషణ కీలకపాత్ర వహిస్తుంది.
4.10. డి-బ్లిజ్ De Blij వర్గీకరణ రష్యన్ సాంస్కృతిక మండలం
పూర్వపు సోవియట్ యూనియన్ ప్రాంతంలో విస్తరించి వున్న ఈ సాంస్కృతిక మండలం యొక్క పశ్చిమ సరిహద్దులను నిర్దిష్టంగా పేర్కొనలేము. ఈ మండలం వివిధ జాతులకు, వివిధ మతాలకు, వివిధ భాషా సమూహాలకు చెందినప్పటికీ, సంస్కృతీ పరంగా రష్యా ఒక ప్రత్యేక మండలంగా రూపొందింది.
1917 లో బోల్షెవిక్ విప్లవం జార్ చక్రవర్తుల పాలనను అంతం చేయడంతో, కమ్యూనిస్టులు అధికారంలోకి వచ్చి ఈ ప్రాంతాన్ని ఒక ప్రత్యేకమైన సాంస్కృతిక మండలంగా అభివృద్ధి చేశారు. రాజకీయ నియంత్రణలతో, కమ్యూనిస్టు ఆర్ధిక వ్యవస్థలతో కూడిన ఈ సాంస్కృతిక మండలంలో శ్రీఘకాలంలో పారిశ్రామిక, శాస్త్ర సాంకేతిక, సాంస్కృతిక రంగాల్లో అనేక విప్లవాత్మకమైన మార్పులు చోటు చేసుకొన్నాయి. స్వల్ప కాలంలో ఈ సాంస్కృతిక మండలంలో సంభవించినన్ని సాంస్కృతిక, రాజకీయ, ఆర్ధిక మార్పులు ప్రపంచంలో మరెక్కడా చోటుచేసుకోలేదు.
ముఖ్యంగా ప్రభుత్వరంగంలోని ఉత్పత్తి వ్యవస్థలతో కూడిన ఈ సమాజాలలో కేంద్రీకృత ఆర్ధిక వ్యవస్థ బలంగా రూపుదిద్దుకుంది. తద్వారా సహజంగానే అపారమైన వనరులతో కూడివున్న ఈ సాంస్కృతిక మండలం ఒక బలీయమైన రాజకీయ, సైనిక శక్తిగా రూపొందడమే కాక మిగిలిన మండలాలలోని రాజకీయ, ఆర్ధిక వ్యవస్థలను సోషలిస్టు భావజాలంతో ప్రభావితం చేసింది. ఇతర మండలాలు వలసలతో ప్రపంచంలోని పలు ప్రాంతాలలో తమ భౌతిక సంస్కృతులను వ్యాప్తి చేస్తే, ఈ మండలం వలసలతో సంబంధం లేకుండానే ప్రపంచంలోని అనేక ప్రాంతాలలో తనదైన రాజకీయ, ఆర్ధిక భావజాల సంస్కృతిని వ్యాప్తి చేసింది.
ఈ మండలంలో జాతి, మత, భాషా పరమైన వైవిధ్యాలను రూపుమాపడానికి కమ్యూనిస్ట్ ప్రభుత్వం విస్తృతంగా ప్రయత్నించింది. కానీ కమ్యూనిస్ట్ రాజకీయ వ్యవస్థలు అంతర్గత వైరుధ్యాలను అభివృద్ధి చట్రంలో సమతుల్యం చేయటంలో విఫలమవడం వలన 1990 వ దశకంలో ఈ సాంస్కృతిక మండలం రాజకీయంగా విచ్ఛిన్నమైంది. ఏకధృవ ప్రపంచంలోను, ఇటీవలి అంతర్జాతీయ ఆర్ధిక రాజకీయాల్లో ఈ సాంస్కృతిక మండలపు ప్రాధాన్యత తగ్గినట్లు కనిపిస్తున్నప్పటికీ, ఈ మండలం రాజకీయ, సైనిక పాటవాలలో ఇప్పటికీ శక్తివంతంగానే వుంది.
4.11. డి-బ్లిజ్ De Blij వర్గీకరణ జపానీస్ సాంస్కృతిక మండలం
భౌగోళిక విస్తీర్ణత పరంగా అతి చిన్నదైన ఈ సాంస్కృతిక మండలం చైనీస్ మండలానికి, ఆగ్నేయాసియా మండలాలకు సన్నిహితంగా ఉన్నప్పటికీ, తనదైన ప్రత్యేకతను కొనసాగిస్తున్నది. ప్రజలు ప్రధానంగా మంగోలాయిడ్ జాతికి చెందినప్పటికీ యమటో, చైనీస్, కొరియన్ జాతులతో పాటు ఐను, బొనిన్, రుకుయన్ వంటి స్థానిక జాతి సమూహాలు ఇక్కడ కనిపిస్తాయి. ఈ మండలం యొక్క మత విశ్వాసాలను మహాయాన బౌద్ధమతం, షింటోయిజాల సమ్మేళవింపుగా అభివర్ణించవచ్చు. పాశ్చాత్య స్థాయిలో ఇక్కడి ఆర్ధిక వ్యవస్థలు అభివృద్ధి చెందినప్పటికీ, ప్రాచీన సంప్రదాయాలు, ఆచార వ్యవహారాలూ, సాంఘిక వ్యవస్థలు ఇక్కడి సమాజాలలో ఇప్పటికీ సుస్థిరంగా వున్నాయి.
రెండవ ప్రపంచ యుద్ధకాలంలో తీవ్రంగా నష్టపోయినప్పటికే, అమెరికా ఆర్ధిక సహకారంతో 1970 దశకం కెల్లా బలీయమైన శాస్త్ర, సాంకేతిక, ఆర్థికశక్తిగా రూపొందింది. ఎలక్ట్రానిక్స్, మెషినరీ, టెక్సటైల్స్, ఆటోమొబైల్స్, నౌకా నిర్మాణ తదితర పరిశ్రమలలో ప్రపంచ ప్రఖ్యాతి సాధించి పారిశ్రామికంగా ప్రపంచంలో అగ్రస్థానంలో వుంది. ప్రాచ్య సంస్కృతులలో కెల్లా అత్యున్నత స్థాయి పారిశ్రామికీకరణ, నగరీకరణ, ఆధునికీకరణ, జీవన ప్రమాణస్థాయిలను ఈ సాంస్కృతిక మండలంలో గమనించవచ్చు.
4.12. డి-బ్లిజ్ De Blij వర్గీకరణ పసిఫిక్ సాంస్కృతిక మండలం
సువిశాల పసిఫిక్ మహా సముద్రంలో చెదురుమదురుగా వున్న అనేక ద్వీప సమూహాలలో ఈ సాంస్కృతిక మండలం విస్తరించింది. ఈ మండలంలోని దీవులను పాలినేసియా, మెలనేసియా, మైక్రోనేసియా లుగా విభజించవచ్చు. పాలినేసియాకు చెందిన సమోవా, టోంగా, తువాలు, ఫ్రెంచ్ పాలినేసియా, ఈస్టర్ దీవులు; మెలనేసియాకు చెందిన పపూవా న్యూ గినియా, పశ్చిమ న్యూ గినియా, ఫిజి, వనౌటు, సాలమన్ దీవులు; మైక్రోనేసియాకు చెందిన మెరియానా దీవులు, పలావు, కిరిబాటి, నౌరు, మార్షల్ దీవులు మొదలైనవి ఈ మండలపరిధిలోకి వస్తాయి. న్యూజీలాండ్ పాలినేసియాకు చెందినప్పటికీ అది ఆస్ట్రేలియా సాంస్కృతిక మండలం పరిధిలోకి వస్తుంది. 1521 లో స్పానిష్ యాత్రికుడు మాజిలాన్ రాకతో ఇక్కడ స్పానిష్ వలసలు ప్రారంభమయ్యాయి. తరువాత కాలంలో ఈ దీవులు కొంతమేరకు యూరప్, ఆంగ్లో-అమెరికన్ మండలాల సాంస్కృతిక ప్రభావానికి లోనయ్యాయి.
ఈ మండలంలోని ప్రజలు వివిధ మానవ జాతులకు చెందినవారు పలు స్థానిక భాషలను మాట్లాడుతూ, అనేక ప్రాచీన విలక్షణ సంస్కృతులను ఇప్పటికీ కొనసాగిస్తున్నారు.పాలినేసియా ప్రజలు ఓషియానిక్ భాషా కుటుంబానికి చెందిన భాషలను, మెలనేసియా ప్రజలు పపువా భాషా కుటుంబానికి చెందిన భాషలను ప్రధానంగా పిడ్గిన్, క్రియోల్ వంటి స్థానిక భాషలను మాట్లాడతారు. మైక్రోనేసియా ప్రజలు ప్రధానంగా ఇంగ్లీష్ తో పాటు చమర్రో Chamorro, చూకిస్ Chuukis, ఫిజిపినో, మారషెల్లీస్, వలావున్, నౌరువన్ నటి స్థానిక భాషలను విస్తృతంగా ఉపయోగిస్తారు. ప్రజలలో అత్యధికులు క్రైస్తవమత విశ్వాసాలు కలవారు. నౌరులో క్రైస్తవంతోపాటు బౌద్ధమత విశ్వాసాలు కూడా స్వల్పంగా కనిపిస్తాయి. పారిశ్రామికీకరణ దాదాపుగా లేదు. అత్యల్ప స్థాయి ఆధునికీకరణ, జీవన ప్రమాణస్థాయిలు ఈ సాంస్కృతిక మండలంలో కనిపిస్తాయి.
5. సాంస్కృతిక మండలాలు-మనుగడ
ప్రతీ సాంస్కృతిక మండలంలోనూ సాంస్కృతిక అంశాల పరంగా సజాతీయతలే కాక వైవిధ్యతలూ కలగలసి ఉంటాయి. అయితే ఈ సాంస్కృతిక వైవిధ్యతలు, వైరుధ్యాలుగా, చివరకు వైషమ్యాలుగా మారితే అవి ఆయా సాంస్కృతిక మండలాల అభివృద్ధికి ప్రతిబంధకాలుగా తయారవుతాయి. సాంస్కృతిక వైవిధ్యత స్పష్టంగా కనిపిస్తున్న మండలాల్లో పాలనా వ్యవస్థలు చేపట్టే ఉదారవాద, సహనశీలక విధానాలు ఆ సాంస్కృతిక మండలం సుస్థిరంగా కొనసాగడానికి, స్థిరమైన అభివృద్ధి సాధించడానికి తోడ్పడతాయని చారిత్రకంగా నిరూపించబడింది. సర్దుబాటు తత్త్వం, కాలానుగుణంగా వస్తున్న మార్పులకు అనుగుణంగా మార్పు చెందే తత్త్వం వున్న సంస్కృతులు మాత్రమే దీర్ఘకాలం పాటు మనగలుగుతాయి.
6. రిఫరెన్సులు
Human geography: landscapes of human activities by Fellmann JD, A Getis, J Getis, McGraw-Hill, New York. Ed 2008
Human Geography by Majid Hussain, 1999, Rawat Publications, New Delhi
Introduction to Human Geography, Edited by David Dorrell & Joseph P Henderson, University System of Georgia, USA ISBN: 978-1-940771-60-1
prapancha saamskrutika mandalaalu. edaina oka samaajamlooni prajala jeevanasailini aa samajam yokka samskrutigaa abhivarninchavachhu. samskruti paramgaa oke vidhamaina sajatiya lakshanaalu gala bhuupraantaala
prapancha saamskrutika mandalaalu
madamanuru
chandolu
u prapancha saamskrutika mandalaalu. edaina oka samaajamlooni prajala jeevanasailini aa samajam yokka samskrutigaa abhivarninchavachhu. samskruti paramgaa oke vidhamaina sajatiya lakshanaalu gala bhuupraantaala ..
estonia leda estonia, adhikaarika naamam repablic af estonia. uttara airopaku chendina baltic praantamlooni oka desham. deeni uttara sarihadduna finland, paschima sarihadduna sweedon, dakshina sarihadduna latwia thoorpu sarihadduna rashya deshaalu unnaayi. baltic samudram paschimatiiramlo sweedon, uttaraana finland undi. baltic samudramloni estonia pradhaana bhuubhaagamtoe paatu 2.222 deevulanu kaligi undi. deenilo bhoomi, neeti vaisalyam kalipi 45.339 cha.ki.mee. undi. tematho kuudina khandantara vaataavaranamto prabhaavitamavutundi. sampradaaya estonianlu finnic prajalu, vaari uttaraana poruguna unnavaaritoe saamskrutika sambandhaalu yerparuchukunnaru.esa ...
odisha rashtra 39 jillaalalo puri jilla okati. ee jilla chaaritraatmakamgaa, mataparamgaa, puraatana nirmaanasailiki, samudratira soundaryaaniki, aahlaadakaramaina vaataavaranaaniki pratyekata kaligi undi. ee nagaram palu paryaataka aakarshanalanu swantamchesukuni undi. cree.poo. 3va sataabdam nundi ippati varaku ee praantam chaaritraka vaibhavam kaligi undani ikkadi prajalu sagarvamgaa cheppukuntunnaru. jillaalooni puri jagannatha aalayam, konarkyloni suryadeva aalayam prapancha prasiddhi kaligi unnaayi. jillaalo unna chilka sarassu bhaarathmooni athi pedda uppuneeti sarasugaa gurtinchabadutundi. ee sarovara sahaja soundaryam paryaatakulanu adhikamgaa aakarshistuu undi. puri jilla vaataavaranam samva ...
durgi gunturu jilla, ide paerutho unna mandalam yokka kendramu. idhi sameepa pattanamaina macharla nundi 10 ki. mee. dooramlo undi. 2011 bhaarata janaganana ganankala prakaaram ee graamam 2417 illatho, 9480 janabhato 5762 hectarlalo vistarinchi undi. graamamlo magavari sankhya 4682, aadavaari sankhya 4798. sheduled kulaala sankhya 825 kaga sheduled tegala sankhya 393. graamam yokka janaganana lokeshan kod 589824.pin kod: 522612, es.ti.di.kod = 08642.
croutia leda croshia, adhikaarika naamam repablic af croutia. madhya iropa loni oka ripablikugaa undi. idhi balkan deshaalalo okatigaa undi. rajadhani jagreb.paalana vibhaagaala nirvahana koraku desham 20 kountiilugaa vibhajinchabadindi. desha uttara sarihaddulo slovania, hangeri, eesaanya sarihaddulo serbia, toorpusarihaddulo bosnia, hergegovina, aagneya sarihaddulo mantenegro deshaalu unnaayi. dakshina, paschima praantaalu edriatic samudram teeramlo unnaayi. desha vaisalyam 56.594 chadarapu kilo meetarlu, janasankhya 4.28 miliyanlu. croats cree.sha 7 va sataabdam praarambhamlo prastuta croutia praantaaniki vachaaru. vaaru 9 va sataabdam naati ...
uttara mesidonia leda uttara mesidonia, adhikaarikanaamam uttara mesidonia ganatantram., adhikaarikanaamam mesidonia ganatantram) iropa loni madhya balkan sindhusakha loo gala desham. idhi yugoslevia nundi verucheyabadi erparachina desham. idoka bhuupariveshtita desham. 1991loo yugoslevia nundi swatantram pondi idhi swatantedesamgaa avatarinchindi. 1993 loo idhi aikyaraajyasamiti sabhyadesam ayindi.ayinappatiki mesidonia anna vishayamlo vivaadam konasaagutundi.desham puurvanaamam yugoslevia repablic af mesidonia ". deeni uttarasarihaddulo serbia, kosavo, toorpusarihaddulo balgeria, dakshinasarihaddulo grees, paschimasarihaddulo albenia deshaalu unnaayi. ...
argentina dakshina america khandamuloni oka deshamu. dakshina america dakshina praantamlo unna idhi oka ganatantra deshamu. ee desha vistiirnamu 2.766.890 chadarapu kilometerlu. argentina deshaniki padamati dikkuna andice parvatashrenulu, thoorpu, dakshinamuna atlantic mahasamudramu ellalugaa undi. idhi dakshina america dakshina konatiiraanni tana poruguna paschimasarihaddulo unna chileetho panchukuntuu undi. desham uttara sarihaddulo paragwe, bolivia deshaalu, eesaanya sarihaddulo brejil, thoorpu sarihaddulo urugve, dakshina atlantic mahasamudram, dakshina sarihaddulo drake passez unnaayi. 27.80.400cha.ki.mee vaisalyam unna pradhaanabhoomitho argentina vaisalyapara ...
u prapancha saamskrutika mandalaalu
edaina oka samaajamlooni prajala jeevanasailini aa samajam yokka samskrutigaa abhivarninchavachhu. samskruti paramgaa oke vidhamaina sajatiya lakshanaalu gala bhuupraantaalannitini kalipi oka saamskrutika mandalam ani vyavaharistaaru. ante oka saamskrutika mandalam, daadaapugaa oka vilakshanamaina samskrutini spashtamgaa pratibimbistundi. saamskrutika mandalam anedi saamskrutika manava saastramlo oka bhavana. edaina oka kaalakramamlo paryaavaranam paramgaanu, samskruti paramgaanu ekaroopakata kaligivunna bhougolika praantaanni saamskrutika mandalam gaa perkonavacchu.
saamskrutika amsaala sajaateeyata aadhaaramgaa gaa prapanchamlo vividha saamskrutika mandalaalanu gurtinchadaaniki tonyb Toynbee, broke veb Brock Webb, di-bliz vanti saastrajnulu prayatninchaaru. saamskrutika mandalaala vargeekaranalalo di-bliz vargeekarananu samagramainadi. itani prakaaram prapancham 12 pradhaana saamskrutika mandalaalugaa vibhajitamaindi. saamskrutika prapancheekarana prakriyalapai saamaajika saastravettalu chestunna parisodhanala kaaranamgaa nedu saamskrutika mandalaala nirvachanam saiddhaantikamgaane kaaka aacharanaatmakamgaanu kotta aasaktulanu rekettistundi.
1. saamskrutika mandalaalu-prabhaavita amsaalu
saamskrutika mandalaala adhyayanamlo pekku amsaalanu pariganaloki teesukontaaru. prajala yokka bhasha, aahaaryam, aachaara vyavahaaraalu, matha vishwaasaalu,jaati, kalalu, saahityam, saastra saanketika parignaana sthaayi vanti amsaalu aayaa samajala yokka samskrutini pratibimbistaayi. ee vidhamaina amsaalalo prabalamgaa kanipinche sajaateeyata mariyu saha sambandaalanu aadhaaramgaa chesukoni prapancha saamskrutika mandalaalanu vargeekarinchaaru.
ayithe saamskrutika mandalaala adhyayanamlo kevalam manava samajala saamskrutika lakshanaalane kakunda, aayaa bhougolika praantaala chaaritrika nepadhyaanni, naisargika swaroopam vanti bhogolikaamsaalanu kuudaa parigananaloki teesukonavalasi untundi. suukshma sthaayilo vargeekarinchadaaniki vaastu nirmaana saili vanti amsaalanu kuudaa aadhaaramgaa teesukovachhu. vargeekaranaku aadhaaramaina saamskrutika amsaalanu nirnayinchetappudu jaatini parigananaloki teesukovachhu kaani janyuparamaina vaarasatvagunaalu, maanavula praadhamika sahajaataalanu parigananalooniki teesukokudadu.
oka saamskrutika vyavastha mottampai matha viluvala prabhaavam apaaramgaa undani broke veb vislaeshimchaadu. aa matha prabhaavam tolagipoyinappudu kramena aa nirdishta praantam yokka samskruti kuudaa prabhaavaheenamavutundani saamskrutika-matha parisodhana velladinchindi.
2. saamskrutika mandalaalu-lakshanaalu
oka saamskrutika mandalam matha vishwaasaalu, aachaaraalu, sampradaayaalu, veshadhaarana, aahaaraputalavaatlu, bhasha, jaati, kalalu, saanketika parignaanam modalaina saamskrutika amsaala paramgaa antargata sajaatheeyatanu, bahirgata vaividhyatanu kaligi vuntundi.
saadhaaranamgaa ivi avichchinna bhougolika praantamlo vistarinchi untaayi. samskruti gatiseelakamainadi kaavadam valla saamskrutika mandalaala sarihaddulu kuudaa kaalaanugunamgaa maarutuu untaayi. kabatti veeti bhougolika sarihaddulanu khachitamgaa nirdhaarinchalemu. udaaharanaku rashyan saamskrutika mandalaaniki eurap mandalaaniki madhya sarihaddu nirdhaarana kashtam. puurvapu soviat unian vichchinnankaavadamtho aa mandalaaniki paschima sarihaddulo vunna deshaalu taruvaata kaalamlo europian unian ku daggara kaavadamtho saamskrutikamgaa avi nemmadigaa eurap mandalaaniki sannihitamgaa jarugutunnaayi.
oka saamskrutika mandalam gatiseelakamainadi kaavuna nirantaram maarpulu chendutundi. aa kramamlo adhi adrushyam kaavachhu leda appatike konasaagutunna veroka saamskrutika mandalamlo kalisi povachu. leda marinta vistarinchavacchu. tonyb prakaaram prapanchamlo okappudu vilasillina 25 naagarikatalalo nedu 10 matrame konasaagutunnaayi. aadhunika yugamlo arab, paaschaatya mandalaalu baga vistaristunnaayi.
rendu ververu saamskrutika mandalaala madhya parivartanaa mandalaalu erpadavachhu. udaaharanaku african neegro saamskrutika mandalaaniki arab saamskrutika mandalaaniki madhya sudan, chaad, naijiria, male praantaalalo oka spashtamaina parivartana mandalam gamaninchavachhu.
prachya samskrutulu kaligina oriyantal mandalamlo taatvika chintana, saanghika kutumba vyavasthalu ippatikee balangaa vunnayi. paaschatya samskrutulu kaligina accidental mandalaallo vastuvyaamoham perigitaatvika chintana lopistuu vundi. greeku-roman naagarikatalalo taatvika chintana kanumarugu kaavadamtho eurap saamskrutika punaadulu kadulutunnayi.
saamskrutikaparamaina amsaalalo sajaateeyata unnanta maatraana, oka saamskrutika mandalam susthiramgaa untundani bhaavinchadaaniki avakaasam ledu. udaaharanaku eurap saamskrutika mandalamlooni prajalandaru kakasaid jaatiki, kraistava mataaniki chendinavaarainappatiki ee mandalamlooni palu deshaala madhya chaaritrakamgaa aneka yuddhaalu jarigai.
oka saamskrutika mandalamlo saamskrutika amsaala paramgaa antargata sajaatheeyatale kakunda konni antargata vaividyaalu kuudaa anivaaryamgaa untaayi. ayithe antargata vairudhyaalanu anusandhaaninche ekikarana saktulu balaheenapadithe aa saamskrutika mandalam vichchinnamavutundi. okappati soviat unian saamskrutika mandalam vichchinnamavadaanni deenini udaaharanagaa perkonavacchu.
prapancha saamskrutika mandalaalalo saamskrutika vaividhyata, bhinnatvam erpadataniki manava valasalu Migrations pradhaanamgaa dohadam chestunnayi. udaaharanaku praacheenakaalam nundi alalu alalu gaa vachina aaryula valasala valla indian saamskrutika mandalamlo saamskrutika vaividhyata apaaramgaa kanipistundi. deeniki viruddhamgaa kathinamaina valasa vidhaanaalu anusarinche australia-neuseeland saamskrutika mandalamlo bhinnatvam takkuvagaa kanipistundi.
rawana, samachara vyavasthala abhivruddhi samskrutula vyaaptiki dohadapadutundi.
saamskrutika vaividhyata adhikamgaa vunnappudu udaara vidhaanaalu, sardubaatu tattvam vunna samskrutula valana saamskrutika mandalam susthiramgaa abhivruddhi chendutundi. aanglo-american, bhaarateeya saamskrutika mandalaalalo jaati vaividhyata kottochinatlu kanipistundi. avi udaaravidhaanaalato ee mandalaallo bahula samaajaalu Plural Societies roopondinchadaaniki krushi chestunnayi.
3. saamskrutika mandalaala vargeekarana
rajakeeya, aardhika, saamaajika, saamskrutika taditara konalanundi pariseelinchadam dwara anekamandi, prapanchaanni praantiikarinchadaaniki prayatninchaaru. saamaajika, saamskrutika amsaala paramgaa prapanchaanni vividha saamskrutika mandalaalugaa praantiikarinchadaaniki bhougolika saastravettalato paatu, charitrakaarulu, manava saastravettalu, saamaajika saastravettalu aneka mandi aneka vidhaalugaa krushi chesaru. ilaa saamskrutika konamlo prapanchaanni vargeekarinchinavaarilo vaarilo huntington 1996, di-bliz, muller 1997, felman 2008 modalainavaaru mukhyulu. huntington prapanchaanni 8 saamskrutika mandalaalu gaanu, di-bliz & muller lu 12 saamskrutika mandalaalu gaanu, felman 11 saamskrutika mandalaalu gaanu vargeekarinchaaru. blache, spenser Blache and Spencer vanti bhougolika saastravettalu saamskrutika mandalaala adhyayanaanni manava bhougolika saastramlo oka mukhyamaina amsamgaa bhaavinchaaru.
prapancha saamskrutika mandalaalaku sambandhinchi pradhaanamugaa 3 vargeekaranalu vunnayi. avi
1) tonyb Toynbee 2) broke veb Brock Webb 3) di-bliz De-Blij
tonyb prapanchamlo 26 naagarikatalu gurtinchi, prastutam vaatilo 10 matrame vilasillutunnaayani abhipraayapaddaadu.
3.1. saamskrutika mandalaala vargeekarana broke veb Brock Webb vargeekarana
itani prakaaram prapanchamlo naalugu pradhaana saamskrutika mandalaalu, rendu upa saamskrutika mandalaalu vunnayi. avi itani prakaaram pradhaana saamskrutika mandalaalu
bhaarateeya mandalam
thoorpu asia mandalam
paaschaatya accidental mandalam
islamic mandalam
upa saamskrutika mandalaalu
neegro leda madhya africa mandalam
agneyasia mandalam
3.2. saamskrutika mandalaala vargeekarana paaschaatya saamskrutika mandalam Occidental Realm:
eurap, uttaramerika, latin america, rashya, australia, neuseeland latho kalasi paaschaatya mandalam roopondindi. ee mandalaaniki vaayuvya eurap, madhyadhara eurap praantam kendram vantidi. ee mandalam kraistava matham dwara baga prabhaavitamayyindi. ayinappatiki mataparamaina viluvalanu peddagaa pattinchukokapovadam, sampradaayaalanu puurtigaa pakkana pettadamtho ikkadi samskruti, athi twaragaa aadhuneekarana prabhaavaaniki lonayyindi. noothana bhougolika praantaalanu anveshinchina europianlu valasala dwara tama samskrutini sudura praantaalaku vistarinchaaru. paarisraamikeekarana anantaram bahumukhamgaa vilasillina ikkadi abhivruddhi, migilina saamskrutika mandalaalapai edho oka roopena aadhipatyam konasaaginchadaaniki prayatnistunnadi.
ee saamskrutika mandalamlooni vividha praantaalalo nelakonna paarisraamikeekarana, vaanijyekarana, nagareekarana sthaayee bhedaalu, valasa paalanalu, aardhika, raa jakeeya vyavasthalu taditara amsaala kaaranamgaa ee suvisaala mandalaanni tirigi 6 upa praantaalugaa vibhajinchaaru.
i) vaayuvya eurap upa mandalam: ii) madhyadhara eurap upa mandalam: iii) khandantargata eurap upa mandalam: iv) aanglo-american upa mandalam: v) latin america upa mandalam: vi) australian upa mandalam:
vaayuvya eurap upa mandalamlo ingland, fraansu, jarmani, nedarland, switzerland, scandinavia taditara deshaalu vunnayi. idhi atyanta paarisraamikeekarana, nagareekarana chendina upamandalam. paaschaatya saamskrutika mandalaaniki idhi gundekaya vantidi. ikkadi prajalu noothana bhougolika praantaala anveshanalo pragati chuupadamee kaaka, valasa rajya sthaapanalo udrutigaa chochuku poyaru. ee saamskrutika mandalamlone paarisraamika viplavam mottamodata praarambhamainadi.
alps parvataalaku dakshinamgaa vunna deshaalu madhyadhara eurap upa mandalam yokka saamskrutika paridhiloki vastaayi. ee upa mandalam 15 va sataabdam varakuu paaschaatya saamskrutika mandalaaniki pradhaana kendramgaa vilasillindi. noothana bhougolika anveshanalaku naandi palikina ee saamskrutika mandalam, latin americalo valasalu sthaapinchadame kaaka, akkadi puraatana red indianla samskrutini roopumaapi latin americalo tama samskrutulanu pravesapettindi. roman kathalik matha charchi prabhaavam ekkuvagaa vunna ee mandalamlo prajalu paatukupoyina saampradaayika bhaavaalatoonu, maarpuku angeekarinchani saanghika vyavasthalathonu konasagavalasi vachindi. deenivalla ee upamandalam, vaayuvya eurap upa mandalamtho poliste parimitamaina abhivruddhi matrame saadhinchindi. saadhinchina vruddhi kuudaa chala varaku vyavasaayam, daani anubandha rangaalalone jarigindi.
khandantargata eurap upa mandalamlo rashya, madhya eurap deshaalu vunnayi. ee saamskrutika upa mandalamlo pradhaanamgaa kraistavamatamto paatu vividha aardhika, rajakeeya siddhaantaalu kuudaa prabhaavam chuuputunnaayi. kendreekruta aardhika vyavasthalu, communist siddhaantaalu ee mandalamlooni saamskrutika vairudhyaalanu niyantrinchalekapoyayi.
aanglo-american upa mandalamlo uttaramerika khanda deshaalu kenada, america vastaayi. chaaritrakamgaa eurap khandam nunchi vachina valasa prajalache ee mandalam roopudiddukonnadi.
madhya america, dakshina america khandaalalo latin america upa mandalam vistarinchindi. idhi madhyadhara samskrutitoe sannihita sambandhaalu kaligi vundi. mukhyamgaa valasa palana kaalamlo spanish, porchugies samskrutulu ikkadi sthaanika samskrutitoe sammelanamavadam valana ee saamskrutika upa mandalam roopondindi. ee upa mandalaaniki sambandinchina samskrutii sampradaayaalu, aachaaraalu, bhashalu, kalalu, vaastu nirmaana saili daadaapugaa anni amsaalu spanish, porchugies deshalache visaeshamgaa prabhaavitamayyaayi. anduvalana ee mandalamlooni deshaalannii madhyadhara deshaalatho dhrudamaina sambandhaalu kaligivunnayi.
australian upa mandalam yokka samskruti daadaapugaa british samskrutini poli untundi. british leda vaayuvya eurap samskrutitoe sannihitamgaa vunna kaaranamgaa ee upa mandalaanni vaayuvya eurap saamskrutika upa mandalamlo oka bhagamga pariganinchavacchu.
3.3. saamskrutika mandalaala vargeekarana islamic saamskrutika mandalam Islamic Cultural Realm
ee saamskrutika mandalam uttara africa, nairuti asia lalo moraco-pakistan-ithiopiala madhya vistarinchindi. uttaraafrikaa loni arab deshaalu, madhya prachya Middle East deshaalu, pakisthan ee mandala paridhiloki vastaayi. ee mandalam shushka arid, ardha shushka semi-arid praantaaniki chendindi. pratikuula vaataavarana paristhitulu kaaranamgaa ikkada janabha takkuvagaa vundi. oyasislu, nadee parivaahaka praantaalu, teera praantaalu arab samskrutiki puttinillu vantivi. ee mandalaaniki islam matha vishwaasaalu sajaatheeyatanu aapaadinchinappatikii praantiiya vaividhyatalu kuudaa anivaaryamgaa kanipistaayi. ikkadi samskruti atyanta sanaatanamainadi. prajalu saampradaayika vishwaasaalapai ekkuvagaa aadhaarapadatam valla, vaatiki saraina aadhunika bhashyam lekapovadamto, ikkadi streelalo atyadhika niraksharaasyata nelakondi. okappudu madhyayugaalalo prapancha saamskrutika kendraalugaa paridavillina ee deshaalu, kaalaanugunamgaa vache maarpulaki samsiddham kakapovadamto prastutam venukabadi vunnayi. ee saamskrutika mandalam iteevala konni dasaabdaalugaa paaschaatya saamskrutika prabhaavaaniki lonavutunnappatiki, ikkadi rajakeeya, saamaajika vyavasthalu aadhunikamgaa sthirapadaledani cheppavachhu.
3.4. saamskrutika mandalaala vargeekarana bhaarateeya saamskrutika mandalam Indian Cultural Realm
idhi bhaarata upakhandapu samskruti. uttaraana himalayala nundi, dakshinaana hindu mahaa samudram varakuu, paschimaana hindukush parvataala nundi praarambhamai vistarinchina hindu matha praabalyam gala bhaarata upakhandaanni bhaarateeya saamskrutika mandalamgaa vyavaharistaaru. ikkadi samskrutini bekar upakhandapu samskrutigaa, stamp vari samskruti Paddy Culture gaa perkonnaru.sanaatana vaidika viluvalatho amitamgaa prabhaavitamaina ikkadi samskruti karma siddhaantaanni anusaristundi. ummadi kutumba vyavastha, graameena saanghika vyavastha, kaatinyamaina kulavyavastha, jeevanaadhaara saagu, ruthupavana vyavastha modalainavi ee saamskrutika mandalam yokka pradhaana lakshanaalugaa vunnayi.
3.5. saamskrutika mandalaala vargeekarana thoorpu asia saamskrutika mandalam
thoorpu asia loni chaina, mangolia, koria, japan deevulalo kuudi bouddha-confuciasiu,taavo, shinto matha vishwaasaala melavimputo erpadina thoorpu asia saamskrutika mandalam semitic mandalamgaa abhivarninchabadindi.
broke veb agneyasia mandalam, madhya africa mandalaalanu upa saamskrutika mandalaalugaa pariganinchaadu.
4. di-bliz De Blij vargeekarana
saamskrutika mandalaala vargeekaranalokella di-bliz vargeekarananu samagramainadigaa perkontaaru. 1997 loo mullar thoo kalasi hehch.je. di-bliz aadhunika prapanchaanni 12 saamskrutika mandalaalugaa vibhajinchaadu. avi
1) arab mandalam 2) eurap mandalam 3) bhaarateeya mandalam 4) chainees mandalam 5) agneyasia leda oriyantal mandalam 6) neegro african mandalam leda sab sahara mandalam 7) aanglo-american mandalam 8) latin-american mandalam 9) australian mandalam 10) rashyan mandalam 11) japanis mandalam 12) pasific mandalam
ee 12 mandalaalalo arab, neegro-african, rashyan, pasific-ee naalugu mandalaalanu minahaayisthe migilina mandalaalalo eurap, aanglo-american, latin-american, australia mandalaalanu accidental paaschaatya mandala samuuhaaniki chendinavigaa, bhaarateeya, agneyasia, chainees, japanis mandalaalanu oriyantal prachya mandala samuuhaaniki chendinavigaanu pariganistaaru.
di-bliz vargeekarinchina ee 12 saamskrutika mandalaala vyaapanaanni khandala vaareegaa pariseeliste eurap khandamlo eurap mandalam, rashya bhuubhaagamloo rashya mandalam, asia khandamlo, africa khandamlo arab, neegro african mandalaalu, uttaramerika khandamlo aanglo american mandalam, latin americalo latin american mandalam, australia khandamlo australian, pasific mandalaalu vyaapinchaayi. asia khandamlo atyadhikamgaa aidu saamskrutika mandalaalu vyaapinchi vunnayi. arab saamskrutika mandalam asia, africa-rendu khandaalalonu vyaapinchi vundi.
4.1. di-bliz De Blij vargeekarana arab saamskrutika mandalam
moraco-turky-ujbekistan-somaliala madhya nairuti asia, madhya asia, uttaraafrikaalalo vistarinchi vunna ee saamskrutika mandalaanni islamic leda shushka mandalam ani kuudaa vyavaharistaaru. ee suvisaala saamskrutika mandala paridhiloki uttaraafrikaa loni arab deshaalu madhya prachya Middle East desaalayina turky, siria, lebanan, jordan, izrayel, soudiarebia, yemen, oman, uaaee, irak, iran vanti deshaalu, madhya asia loni turkamenistan, ujbekistan, kajakistan, tajakistan vanti deshaalu vastaayi. di-bliz ee arab mandalaanni SWAs+NAf paerutho suuchimchaadu. idhi nairuti asiaSouth West Asia mariyu uttaraafrikaa North Africa praantaalanu suuchistumdi. rendu pradhaana khandaalalo africa, asia vyaapinchina ee suvisaala mandalam aadhunika kaalamlo marintagaa vistaristunnadi.
ee saamskrutika mandalaaniki islam matha vishwaasaalu sajaatheeyatanu aapaadinchinappatikii aneka praantiiya vaividhyatalanu spashtamgaa gamaninchavachhu. uttaraafrikaaloni somalia, ithiopia, sudan, libia lalo neegreto jaatiki chendina prajalu nivasistunnaaru. mandalamlooni migata praanteeyulu madhyadhara jaatiki chendinavaaru. mottammeeda ee mandalamlo arabbulu, tarkulu, parshiyanlu, kajak lu, ujbeg lu, tajik lu, modalaina jaatula samuuhaalunnaayi. madhya asia loni turkamenistan, ujbekistan, kajakistan vanti deshaalalo puurvapu soviat unian prabhaavam valana saamaajika-saamskrutika, aardhika vyavasthalalo vilakshanata gocharistundi. ee mandalamlooni izrayel loo yoodu jaateeyulu kendreekrutamainaru. vishishtamaina moodu mataalu-kraistava, islam, yoodu mataalaku ee praantam puttinillu.
chaaritrika kaalamlo mesapatonian naagarikata ee mandalamlo eufratis-tigris nadee parivaahaka praantamlo abhivruddi chendindi. eejiptu naagarikata nailuu nadee nadee parivaahaka praantamlo vilasillindi. praacheena, madhya yugaalalo ee praantamantaa sanchaara jaatulato koodivundi. rendava prapanchayuddhaanantaram ee mandalamlooni vividha praantaalalo chamuru-sahaja vaayuvu nikshepaala velikiteeta praarambhamavadamtho aayaa deshaala aardhika vyavasthalalo viplavaatmakamaina maarpulu chotu chesukonnayi. deenitho 1960 dasakam nunchi ee mandalamlooni prajala yokka veshadhaarana, aahaaraputalavaatlu, saampradaayaalu, jeevanasailipai paaschaatya samskrutula prabhaavam prabalamgaa kanapadutundi. cony paaschaatya samskrutii prabhaavam ee mandalamlooni rajakeeya vyavasthalapai antagaa kanapadadu. antekaka sanaatana saampradaayika vishwaasaalapai ekkuvagaa aadhaarapadina ikkadi prajalu, saanghika vyavasthalalo vache maarpulanu sakaalamlo swaagatinchakapovadamto ikkadi streelu aksharaasyatalo baga venukabadi vunnaru. phalitamgaa ee mandalamlooni deshaalu aardhikamgaa vruddhini saadhistunnappatiki rajakeeya, saamaajika vyavasthalalo maatram aadhuneekakarana sthaayi chala takkuvagaa vundi.
4.2. di-bliz De Blij vargeekarana eurap saamskrutika mandalam
puurvapu soviat unian minaha migilina eurap khandamto kuudina ee saamskrutika mandalaanni paaschaatya leda accidental Occidental saamskrutika mandalamgaa kuudaa vyavaharistaaru. greenland ee mandala paridhiloke vastundi. kraistava matha praabalyam kaligina ee mandalam greeco-roman samskrutula valana visaeshamugaa prabhaavitamaindi. pradhaanamgaa kakasaid jaati prajalatho kuudina ee saamskrutika mandalam yokka sheetoshnasthiti, naisargika swaroopam vaividhya bharitamgaa untundi. indo-europian bhasha kutumbaaniki chendina ingleesh, french, jarman, spanish vanti aneka bhashalanu ee mandalamlo maatlaadataaru.
madhyayugaalalo kraistava matha charchi prabhaavam valana saampradaayika bhaavaalato konasaginappatiki, aadhunika yugamlo saastriiya drukpadaaniki, maarpulaku peddapeeta veyadamtho, udaaravaada rajakeeya, aardhika vyavasthalatho kuudina ee saamskrutika mandalam aadhunika yugamlo saastra saanketika rangaallo aneka viplavaatmakamaina aavishkranalaku naandi palikindi. ee aavishkaranalu eurap saamskrutika mandalaanni oka baleeyamaina rajakeeya, aardhika saktigaa roopondinchaayi.
paarisraamika viplavam mottamodata ee saamskrutika mandalamlone praarambhamainadi. ee mandalaaniki chendina paschima leda vaayuvya eurap praantam paarisraamikamgaa atyanta abhivruddhi chendagaa, madhyadhara yurap praantaalu vyavasaayikamgaa thotalapempakamtho visaeshamaina pragatini saadhinchaayi.
bhougolika anveshanalaku srikaram chuttina ikkadi prajalu sudura praantaalalo valasa raajyaalu sthaapinchadame kaaka akkadi sthaanika samskrutulani daadaapugaa roopumaapi, tama samskrutini vyaapti chesaru. ee deshaalu saastra, saanketika abhivruddhilo mundanja veyadamtho prapanchamloni daadaapu anni praantaalanu valasala roopamlo tama adupuloki teesukunnaayi. vinaasakaramaina rendu prapanchayuddhaalaku ee mandala sainika,rajakeeyaalu kaaranabhootamgaa nilichaayi. rendava prapancha yuddham taruvaata antarjaatiiya rajakeeyaallo ee mandalam praadhaanyata kontameraku tagginatlu kanapadutunnappatiki sainika, aardhika paatavaalalo ee mandalam ippatikee baleeyamainade.
kramangaa balaheenapadutunna bhoutikavaada bhaavanalu, taatvika chintana dhoranilu ee saamskrutika mandala bhavishyattunu kontameraku sandehamlo padestunnayi. ee mandalamlo konni vargala prajalalo matrame greekula taatvika chintana vaarasatvamgaa konasaagadaanni gamaninchavachhu.
4.3. di-bliz De Blij vargeekarana bhaarateeya saamskrutika mandalam
himalaya parvataalaku dakshinamgaa hindu mahaa samudram varakuu bhaarata upakhandamlo vistarinchina ee saamskrutika mandalam praacheena sindhuloya naagarikataku puttinillu. vividha chaaritrika kaalaalalo prapanchamloni vividha praantaalanundi prajalu teralu teralugaa ee mandalaaniki valasa raavadamtho prapanchamlo marekkada laeni sthaayilo saamskrutika vaividhyata erpadindi. bouddha, jaina, sikku, haindava dharmalaku nilayamavadame kakunda, ee saamskrutika mandalam kraistava, islam samskrutulanu kuudaa tanalo mamekam chesukundi.
vyavasaaya pradhaanamaina ee mandalam praacheena kaalamlo prapanchaaniki aadarsapraayamgaa vundedi. valasapaalana kaalamlo paarisraamika viplava phalaalu andukolekapovadamto rendava prapancha yuddham taruvaata pedarikam, niraksharaasyathatho satamatamaindi. taatvika chintana balangaa vrelluunukonna ikkadi samajam pradhaanamgaa karma siddhaantaanni aacharistuu untundi. vistrutamaina sahaja vanarulu, maanavanarulato vunna ee saamskrutika mandalam bhavishyattulo puurti sthaayilo abhivruddhi chendadaaniki pushkalamaina avakaasaalunnaayi.
4.4. di-bliz De Blij vargeekarana chainees saamskrutika mandalam
eguva huwang hoo Upper Huang He nadee basin kendramgaa kaligina chainees saamskrutika mandalam chaina, mangolia, koria dweepakalpaalalo vistarinchindi. naisargikamgaa ee mandalam chuttu daadaapu puurtigaa parvata shrenulache aavarinchabadi undatamtho, itara praantaala saamskrutika prabhaavam ee mandalampai antagaa prasarinchaledu. 19 va sataabdamlo europianlu pasific mahaa samudram dwara ee mandalamlo pravesinchinappatiki eurap samskruti prabhaavam ee mandalampai lenatle lekka. kontameraku bhaarata upakhandam nundi pravesinchina bouddhamata prabhaavam ee saamskrutika mandalampai vispashtamgaa kanipistundi.
saadhaaranamgaa manderin pradhaana bhasha. konni praantaalalo prajalu contonis, tibetian, mangolian vanti itara bhashalanu matladatam kanipistundi. ee mandalamlooni prajalu daadaapugaa mangolaid jaatiki chendinavaaru. jaati, matha paramgaa ee mandalam vaividhyatalanu kaligivundi. ikkadi nivasinche prajalalo 91 saatam han jaativaaru kaga migilina 9 saatam prajalu juwang, manchuu, hui, miavo, uyghar latho paatu kajak, kirgiz, tar tar,ujbek, tajik, dangjiang vanti jaati samuuhaalaku chendinavaarugaa vunnaru. matha paramgaa chuste hui, yunar, kajak,kirgiz, tar tar,ujbek, tajik, dangjiang, solar, bonan jaatulu saadhaaranamgaa muslimlu. tibetianlu, mangoliyanlu, loba, moyanba, tu jaatulu bouddhulu. daay, blang, diang lu theravada bouddhaanni anusaristaaru. mimavo, yaavo jaatulu kraistavulu. bahula jaatula mandalamlo communist prabhutvam vairudhyaalanu niyantrinchadaaniki prayatnistunnappata, teevra anichivetala nepathyamlo mukhyamgaa ee mandala paschimabhaagamlo pratyeka astitvavaadaalu kramangaa talettutuu alajadulaku daariteestunnaayi.
ee mandalam yokka matha vishwaasaalanu mukhyamgaa confusianianism, tavoijam, mahayana bouddhamataala yokka melu kalayikagaa abhivarninchavachhu.kamyuunistulu adhikaaramloki vachina taruvaata matarahitamaina samaja sthaapanaku prayatnaalu saaginappatikii, pai moodu taatvika bhaavanalu sammilatamai samaajamlo prabalamgaa vrelluunukonnaayi. ayithe 1949 nunchi kamyuunistula prabhaavamtho ee mandalamlo prajala jeevanasaililoonuu, saamskrutika vikaasamloonu palu maarpulu chotuchesukunnayi. mukhyamgaa matha,saanghikaachaaraalu, kattubaatlaku praadhaanyata kolpovadame kaaka praacheena saanghika kutumba vyavastha, saamyavaada saanghika vyavasthagaa roopondindi. ayithe chainatho poliste koria dweepakalpam kontavarakuu tana saamskrutika pratyekatanu nilupukondi.
20 va sataabdamlo ee mandalamlooni apaaramaina sahaja vanarulanu kramangaa veliki teeyadamtho ee saamskrutika mandalam oka prabalamaina aardhika vyavasthagaa roopudiddukundi. paarisraamikamgaa saravegamto abhivruddhi chendutunna ee mandalam ippatikee vyavasaaya pradhaanamainade. ippatike asia khandamlo pramukha praantiiya saktigaa erpadina ee mandalam bhavishyattulo oka pradhaana prapanchasaktigaa avatarinche avakaasaalu pushkalamgaa vunnayi.
4.5. di-bliz De Blij vargeekarana agneyasia saamskrutika mandalam
agneyasia loni mayanmar, maleshia, singapur, lavos, viyatnam, thailond, combodia, filifins, indonatia deshaalalo ee saamskrutika mandalam vistarinchindi. deenine prachya Oriental mandalamani kuudaa vyavaharistaaru.
vividha samskrutula sammelanamgaa vunna ee mandalamlo oka nirdishtamaina samskruti antuu erpadaledu. ee praantam chainees, bhaarateeya, islamic, eurap samskrutulatoe prabhaavitamaindi. anduvalana ee mandalamlo jaati, matha, bhasha paramaina vaividhyatalu suspashtamgaa kanipistaayi. udaaharanaku jaati paramgaa ee mandalam mangolaid chainaaku sannihitamgaa vunnappatiki, itara saamskrutika amsaala paramgaa bhaarata upakhandaaniki daggaragaa untundi. bhaarata upakhandam nundi ee mandalam loniki haindava, bouddha, islam dharmalu vyaapinchaayi. mataparamgaa mayanmar, lavos, viyatnam, thailond lalo bouddhamatam, filifins lalo kraistava matham, indonatia loo islam matham, baali vanti indonatian deevulalo hindu matham kendreekrutamai vunnayi. oka vidhamgaa ee mandalam yokka samskrutini, vividha samskrutula valana prabhaavitamai, parivartana chendina oka kotta samskrutigaa pariganinchavacchu. itara saamskrutika mandalaalalo ituvanti pratyekata kaanaraadu.
valasa palana kaalamlo vistrutamgaa chepattina thotala pempakam valla ee mandalamlo jeevanaadhaara vyavasaayam, vaanijya vyavasaayamgaa maarpu chendindi. apaaramaina bhoo, jala atavi vanarulatho kuudina ee saamskrutika mandalam adhika janasaandrata, adhika janabha vruddhi retla kaaranamgaa teevramaina ottidini edurkontunnadi. aardhika, rajakeeya rangaalalo ee mandalampai adupu saadhinchadaaniki porugunu vunna chaina, japan, india vanti praantiiya saktulu prayatnistunnaayi.
4.6. di-bliz De Blij vargeekarana neegro african saamskrutika mandalam
neegraid jaatiki chendina prajalatho vunna ee saamskrutika mandalam sahara edaari nundi gud hope agram varaku vunna africa khandamanta vistarinchi vundi. ee mandalaaniki, arabbu mandalaaniki madhya sudan, chaad, naijiria, male praantaalalo oka parivartana mandalam gamaninchavachhu. di-bliz ee mandalaanni sab sahara mandalamgaa perkonnadu.
ee saamskrutika mandalamlooni prajalu anekaneka tegalaku chendinavaaru. vividha tegala madhya erpadina bhasha, saampradaayaalu, aachaara vyavahaaraaluu, saamaajika vyavasthala paramgaa vaividhyata visaeshamgaa kanipistundi. vividha tegala madhya vairudhyaalu, kalahala valana ee mandalamlo adhika praantaalalo rajakeeya anischiti konasaagutundi. prajaaswaamika vyavasthalu balaheenamai chala deshaalu sainika niyantala paalanalo vunnayi.
ee saamskrutika mandalamlo podu vyavasaayam, pasuvula pempakam ippatikee konasaagutunnaayi. dattamaina adavula valana vyavasaayaabhivruddhi jaragaledu. valasapaalakula prabhaavamtho kenya, uganda vanti thoorpu africa deshaalalo kontavaraku vaanijya pantala pragati kanipistundi. vistrutamaina sahaja, khanija vanarulanu kaligi vunnappatikii ee saamskrutika mandalam aardhikamgaa chala venukabadivundi. ekkuva mandi prajalu durbhara daaridyramlo nivasistunnaaru. ee mandalam venukabaatutanaaniki rajakeeya asthirata, vibhinna tegalanu antargatamgaa oka traatipai nadipinche ekikarana saktula lemi, saanketika parignaanam korata, pettubadula koratalanu mukhya kaaranaalugaa perkonavacchu. ayithe briton, duth valasa paalakula prabhaavam adhikamgaa vunna dakshinaafrikaa, mozambic, jimbabwe deshaalalooni konni parimita praantaalu maatram aardhikamgaa abhivruddhi chendaayi.
4.7. di-bliz De Blij vargeekarana aanglo-american saamskrutika mandalam
ee saamskrutika mandalamlo uttara america loni kenada, america samyukta rashtralu pradhaanamgaa vunnayi. beliz, bermuda, gayana praantaalu kuudaa ee mandala paridhiloki vastaayi. eurap khandam nunchi vachina valasa prajalache, pradhaanamgaa aangla bhashanu maatrubhaashagaa gala vaariche ee saamskrutika mandalam nirminchabadindi.anduvalana ee mandalaanni kontavaraku paaschaatya accidental samskruti nundi utpannamainadigaa pariganistaaru. nijaaniki okka eurap nunde kaaka asia, africa, latin america praantaala nundi kuudaa prajalu valasa vachi sthirapadatamtho ee saamskrutika mandalam oka bahula samskrutii samajam Plural Societiesgaa roopudiddukondi.
rendava prapancha yuddham puurtayyeesariki appativaraku saktivantamaina vaayuvya eurap mandala sthaanaanni tosivesi aa sthaanaanni ee mandalam kaivasam chesukoni, atyunnata saktivantamgaa maarindi. atyunnata sthaayi paarisraamikeekarana, nagareekaranalatho abhivruddhi chendina ee mandalam, eenaadu prapanchamlokella baleeyamaina aardhika, sainika saktigaa erpadindi.atyadhika sthaayilo vanarulanu viniyogistunna ee praantapu samaajaalu vaastu vyamoha prapanchaaniki manchi udaaharanalu. vishishtamaina jeevana pramaanasthaayini andukonnappatiki, jaatiparamaina vairudhyaalu ee saamskrutika mandalaanni aatupotlaku guri chestunnayi.
4.8. di-bliz De Blij vargeekarana latin-american saamskrutika mandalam
madhya america, dakshina america khandaalalo lalo vistarinchina ee mandalam yokka saamskrutika moolaalu praacheena kaalamlooni inka INCA samrajya dasalo nirminchabaddaayi. mexico, west indiis, madhya america belij minahaayimpu praantam, dakshinamerika khandam gayana minahaayimpu praantaalu ee mandalam paridhiloki vastaayi. valasavaada kaalamlo spanish, porchugies samskrutulu sthaanika samskrutitoe sammelanam chendadamvalana ee vilakshanamaina saamskrutika mandalam erpadindi. ee mandalapu sthaanika jaatulu valasa vachina kakasaid jaatito mishramam chendi vilakshanamaina mestijo jaatigaa roopondindi.alaage ikkadi sthaanika jaatulu, valasavacchina kakasaid jaati, nigrito jaatulato mishramanchendi moreno jaatigaa roopondaaru.
spanish, porchugies samskrutulu ee mandalam samskrutini daadaapu anni amsaalaloonu amitamgaa prabhaavitam chesaru. ikkadi prajala aachaara vyavahaaraalu, sampradaayaalu, vaivaahika sambandhaalu, bhashalu, kalalu, vaastu nirmaana saili modalaina amsaalannii spanish, porchugies samskrutulatoe mudipadivunnaayi. prajalu spanish, porchugies vanti ibarian bhashalu maatlaadataaru. madhya america, west indiis praantaalalo maatram sthaanika bhashalu maatlaadataaru. saamskrutika saannihityam drishya ee mandalapu deshaalannii madhyadhara deshaalatho chakkani sambandhaalu kaligivunnayi.
ee mandalamlo dakshinamgaa vunna argentina praantam aardhikamgaa ekkuva abhivruddhi saadhinchindi. aardhika pragatilo pasuposhana keelakapatra vahistunnadi. samasheethoshnasthithi, vistrutamaina pampa gaddimaidaanaalu, europianla prabhaavam deeniki mukhya kaaranaalugaa perkonavacchu. arjentiinaato poliste, brejil ushnamandala desham kaavadam, dattamaina adavula kaaranamgaa parimitamaina abhivruddhini saadhinchindi. valasa vachina europianla valla brejil loo coffy thotalu, cubalo cheraku thotalu baga abhivruddhi chendaayi.
4.9. di-bliz De Blij vargeekarana australia saamskrutika mandalam
ee saamskrutika mandalamlo australia, neuseeland deshaalu vunnayi. ee saamskrutika mandalampai paaschatya Occidental, aanglo-american mandalaala prabhaavam chala ekkuvagaa vundi. ikkadi samskruti daadaapugaa british vaari samskrutini polivuntundi. kathinamaina valasa vidhaanaalavalla ee saamskrutika mandalapu janabha kevalam briton nundi valasa vachina kakasaid jaatiki matrame parimitamaindi. itara mandalaalato poliste ee mandalamlo bhinnatvam chala takkuva.
sthaanika abarision jaatiki chendina prajalu paschima australia edaarulu, konda praantaalaku matrame parimitamainaaru. ee saamskrutika mandalamlo nagareekarana atyunnata sthaayilo vundi. nagaraalalo kendreekrutamaina janabha ee mandalamlo kanipinchinanta vishishtamgaa maretara mandalamloonuu kanipinchadu. veeri jeevana pramaanasthaayi chala hechu sthaayilalo untundi. samasheethoshnasthithi, vistrutamaina gaddi maidaanaalu kaligi vunna kaaranamgaa ee mandala aardhika vyavasthalo pasuposhana keelakapatra vahistundi.
4.10. di-bliz De Blij vargeekarana rashyan saamskrutika mandalam
puurvapu soviat unian praantamlo vistarinchi vunna ee saamskrutika mandalam yokka paschima sarihaddulanu nirdishtamgaa perkonalemu. ee mandalam vividha jaatulaku, vividha mataalaku, vividha bhasha samuuhaalaku chendinappatiki, samskrutii paramgaa rashya oka pratyeka mandalamgaa roopondindi.
1917 loo bolshevic viplavam jar chakravarthula paalananu antam cheyadamtho, kamyuunistulu adhikaaramloki vachi ee praantaanni oka pratyekamaina saamskrutika mandalamgaa abhivruddhi chesaru. rajakeeya niyantranalato, kamyuunistu aardhika vyavasthalatho kuudina ee saamskrutika mandalamlo srighakaalamlo paarisraamika, saastra saanketika, saamskrutika rangaallo aneka viplavaatmakamaina maarpulu chotu chesukonnayi. swalpa kaalamlo ee saamskrutika mandalamlo sambhavinchinanni saamskrutika, rajakeeya, aardhika maarpulu prapanchamlo marekkada chotuchesukoledu.
mukhyamgaa prabhutvarangamloni utpatti vyavasthalatho kuudina ee samaajaalalo kendreekruta aardhika vyavastha balangaa roopudiddukundi. tadwara sahajamgaane apaaramaina vanarulatho koodivunna ee saamskrutika mandalam oka baleeyamaina rajakeeya, sainika saktigaa roopondadame kaaka migilina mandalaalaloni rajakeeya, aardhika vyavasthalanu soshalistu bhaavajaalamtho prabhaavitam chesindi. itara mandalaalu valasalatho prapanchamloni palu praantaalalo tama bhautika samskrutulanu vyaapti cheste, ee mandalam valasalatho sambandham lekundane prapanchamloni aneka praantaalalo tanadaina rajakeeya, aardhika bhavajala samskrutini vyaapti chesindi.
ee mandalamlo jaati, matha, bhasha paramaina vaividhyaalanu roopumaapadaaniki communist prabhutvam vistrutamgaa prayatninchindi. cony communist rajakeeya vyavasthalu antargata vairudhyaalanu abhivruddhi chatramlo samatulyam cheyatamlo viphalamavadam valana 1990 va dasakamlo ee saamskrutika mandalam raajakeeyamgaa vichchinnamaindi. ekadhruva prapanchamlonu, iteevali antarjaatiiya aardhika rajakeeyaallo ee saamskrutika mandalapu praadhaanyata tagginatlu kanipistunnappatiki, ee mandalam rajakeeya, sainika paatavaalalo ippatikee saktivantamgaane vundi.
4.11. di-bliz De Blij vargeekarana japanis saamskrutika mandalam
bhougolika vistiirnata paramgaa athi chinnadaina ee saamskrutika mandalam chainees mandalaaniki, agneyasia mandalaalaku sannihitamgaa unnappatikii, tanadaina pratyekatanu konasaagistunnadi. prajalu pradhaanamgaa mangolaid jaatiki chendinappatiki yamato, chainees, korian jaatulato paatu ainu, bonin, rukuyan vanti sthaanika jaati samuuhaalu ikkada kanipistaayi. ee mandalam yokka matha vishwaasaalanu mahayana bouddhamatam, shintoisigala sammelavimpugaa abhivarninchavachhu. paaschaatya sthaayilo ikkadi aardhika vyavasthalu abhivruddhi chendinappatiki, praacheena sampradaayaalu, aachaara vyavahaaraaluu, saanghika vyavasthalu ikkadi samaajaalalo ippatikee susthiramgaa vunnayi.
rendava prapancha yuddhakaalamlo teevramgaa nashtapoyinappatike, america aardhika sahakaaramtho 1970 dasakam kella baleeyamaina saastra, saanketika, aardhikasaktigaa roopondindi. electranics, meshinari, texatiles, automobiles, nauka nirmaana taditara parisramalalo prapancha prakhyaati saadhinchi paarisraamikamgaa prapanchamlo agrasthaanamlo vundi. prachya samskrutulalo kella atyunnata sthaayi paarisraamikeekarana, nagareekarana, aadhunikeekarana, jeevana pramaanasthaayilanu ee saamskrutika mandalamlo gamaninchavachhu.
4.12. di-bliz De Blij vargeekarana pasific saamskrutika mandalam
suvisaala pasific mahaa samudramlo chedurumadurugaa vunna aneka dveepa samuuhaalaloo ee saamskrutika mandalam vistarinchindi. ee mandalamlooni deevulanu palinesia, melanesia, micronacea luga vibhajinchavachhu. palinesiaku chendina samova, tonga, tuvaalu, french palinesia, eestar deevulu; melanesiaku chendina papuuvaa nyoo ginia, paschima nyoo ginia, fizi, vanautu, salaman deevulu; micronacaiaku chendina meriana deevulu, palavu, kiribati, nauru, marshal deevulu modalainavi ee mandalaparidhiloki vastaayi. neuseeland palinesiaku chendinappatiki adhi australia saamskrutika mandalam paridhiloki vastundi. 1521 loo spanish yaatrikudu majilan raakatho ikkada spanish valasalu praarambhamayyaayi. taruvaata kaalamlo ee deevulu kontameraku eurap, aanglo-american mandalaala saamskrutika prabhaavaaniki lonayyai.
ee mandalamlooni prajalu vividha manava jaatulaku chendinavaaru palu sthaanika bhashalanu maatlaadutuu, aneka praacheena vilakshana samskrutulanu ippatikee konasaagistunnaaru.palinesia prajalu oshianic bhasha kutumbaaniki chendina bhashalanu, melanesia prajalu papuwa bhasha kutumbaaniki chendina bhashalanu pradhaanamgaa pidgin, creol vanti sthaanika bhashalanu maatlaadataaru. micronacea prajalu pradhaanamgaa ingleesh thoo paatu chamarro Chamorro, chukis Chuukis, phijipino, marashellis, valavun, nauruvan nati sthaanika bhashalanu vistrutamgaa upayogistaaru. prajalalo atyadhikulu kraistavamata vishwaasaalu kalavaaru. naurulo kraistavamtopaatu bouddhamata vishwaasaalu kuudaa swalpamgaa kanipistaayi. paarisraamikeekarana daadaapugaa ledu. atyalpa sthaayi aadhunikeekarana, jeevana pramaanasthaayilu ee saamskrutika mandalamlo kanipistaayi.
5. saamskrutika mandalaalu-manugada
pratee saamskrutika mandalamloonuu saamskrutika amsaala paramgaa sajaatheeyatale kaaka vaividhyataluu kalagalasi untaayi. ayithe ee saamskrutika vaividhyatalu, vairudhyaalugaa, chivaraku vaishamyaluga maarithe avi aayaa saamskrutika mandalaala abhivruddhiki pratibandhakaalugaa tayaaravutaayi. saamskrutika vaividhyata spashtamgaa kanipistunna mandalaallo palana vyavasthalu chepatte udaaravaada, sahanasheelaka vidhaanaalu aa saamskrutika mandalam susthiramgaa konasaagadaaniki, sthiramaina abhivruddhi saadhinchadaaniki thodpadathaayani chaaritrakamgaa niroopinchabadindi. sardubaatu tattvam, kaalaanugunamgaa vastunna maarpulaku anugunamgaa maarpu chende tattvam vunna samskrutulu matrame deerghakaalam paatu managalugutaayi.
6. referancelu
Human geography: landscapes of human activities by Fellmann JD, A Getis, J Getis, McGraw-Hill, New York. Ed 2008
Human Geography by Majid Hussain, 1999, Rawat Publications, New Delhi
Introduction to Human Geography, Edited by David Dorrell & Joseph P Henderson, University System of Georgia, USA ISBN: 978-1-940771-60-1