మౌర్య సామ్రాజ్యం (క్రీ.పూ 321– 187 ) మౌర్య వంశం చే పరిపాలించబడిన ఒక ప్రాచీన భారతీయ రాజ్యం. ఇది చాలా బలమైన మరియు విశాలమైన సామ్రాజ్యంగా విలసిల్లిన రాజ్యం. మౌర్య సామ్రాజ్య స్థాపకుడు చంద్రగుప్త మౌర్యుడు. చంద్రగుప్త మౌర్య మహాపద్మనంద మనవడు,చంద్రగుప్త మౌర్య నంద రాజులకి,అడవి జాతికి చేందిన "ముర" అనే స్త్రీకి జన్మించినట్టు చరిత్ర ఆధారాలు ఉన్నాయి.చంద్ర గుప్తుని తల్లి పేరు "ముర" అనగా అడవిలో నెమల్లని సమ్రక్షించే జాతికి చేందినావిడ, ఈ విదముగా తల్లి పేరును మౌర్యగా మర్చుకోని తన రాజ్యమును పాలించాడు ఆధారం.నంద వంశస్థుల వలన అవమానము పొందిన చాణక్యుడు,ఎలాగైన నంద రాజ్యం నాశనము చెయలనే ఆశయముతో చంద్రగుప్తుడిని రేచ్చకోట్టి తన చేతితోనే తన వంశస్తులని చంపెలాగా చేశాడాని చరిత్ర ఆదారలు చెప్తున్నాయి, విశకదత్తుడు రచించిన 4వ శతబ్దము- "ముద్రరక్షస" అనే గ్రంథములో క్లుప్తముగా వివరంచారు చంద్రగుప్త మౌర్య నంద వంశస్తుల కుమారుడు అని.దీనితో బలం పుంజుకున్న చంద్రగుప్తుడు క్రీ.పూ. 322 లో నంద వంశ పరిపాలనకు తెర దించి తానే ఒక మహా సామ్రాజ్యం స్థాపించాడు. అలెగ్జాండర్ నాయకత్వంలోని గ్రీకుల దండయాత్ర నమయమున స్థానిక రాజ్యల మధ్య ఉన్న మనస్పర్థలని ఉపయోగంచుకుని తన సామ్రాజ్య సరిహద్దులని అమితంగా పెంచాడు. క్రీ.పూ. 316 నాటికి దాదాపు ఉత్తర భారతం అంతా ఇతని ఆధీనంలో ఉంది. అలెగ్జాండర్ సేనాని పశ్చిమ ఆసియా ప్రాంతాలని పరిపాలించిన సెల్యూకస్ నికేటర్ని ఓడించి తన అధికారాన్ని సుస్థిరం చేసుకున్నాడు.
mourya saamraajyam (cree.poo 321– 187 ) mourya vamsam chee paripaalinchabadina oka praacheena bhaarateeya rajyam. idhi chala balamaina mariyu visaalamaina saamraajyamgaa vilasillina rajyam. mourya samrajya sthaapakudu chandragupta mouryudu. chandragupta mourya mahaapadmananda manavadu,chandragupta mourya nanda rajulaki,adavi jaatiki chendina "mura" ane streeki janminchinattu charitra aadhaaraalu unnaayi.chandra guptuni talli paeru "mura" anagaa adavilo nemallani samrakshinche jaatiki chendinavida, ee vidamugaa talli paerunu mouryagaa marchukoni tana raajyamunu palinchadu aadhaaram.nanda vamsasthula valana avamanamu pondina chaanakyudu,elaagaina nanda rajyam naasanamu cheyalane aasayamuto chandraguptudini rechakotti tana chetitone tana vamsastulani champelaagaa chesadani charitra aadaaralu cheptunnaayi, visakadattudu rachinchina 4va satabdamu- "mudrarakshasa" ane grandhamulo kluptamugaa vivaranchaaru chandragupta mourya nanda vamsastula kumarudu ani.deenitho balam punjukunna chandraguptudu cree.poo. 322 loo nanda vamsa paripaalanaku tera dinchi taane oka mahaa saamraajyam sthaapinchaadu. alegzander naayakatvamloni greekula dandayaatra namayamuna sthaanika rajyala madhya unna manasparthalani upayoganchukuni tana samrajya sarihaddulani amitamgaa penchaadu. cree.poo. 316 naatiki daadaapu uttara bhaaratam antaa itani aadheenamlo undi. alegzander senani paschima asia praantaalani paripaalinchina selucus niketarni odinchi tana adhikaaraanni susthiram chesukunnadu.