ప్రక్రియల పరిమళాలు | జూలై 2021 | Sirimalle
July 2021 3 Comments
పద్య కవిత్వం సామాన్యులకు చేరువ కాలేని పరిస్థితిలో వారు తమ భావాలను చందోబద్ద గణవిభజన సంకెళ్ళతో బంధింపనవసరం లేకుండా వచన కవిత్వం ఊరటనిచ్చింది. పుంఖానుపుంఖాలుగా అద్భుత వచన కవిత్వ సంపుటులు జనసామాన్యాన్ని చేరి అలరించాయి.
ఆ తర్వాత వచన కవిత్వం దీర్ఘ కవిత్వం నుండి మినీకవిత్వానికి దారి తీసినాక రచయితలు, పాఠకులు అనే ధోరణి నుండి విడివడి ధైర్యంగా పాఠకులు కూడా తమ భావాలను క్లుప్తత, అభివ్యక్తికి తగిన కొసమెరుపులలో బంధించి జనరంజకమైన లఘుకవిత్వాన్ని సృజించే సాహసానికి పూనుకోగలిగారు.
మినీ కవితా ఉద్యమం ఉధ్ధృతంగా సాగి విశేషాదరణ పొందింది. వందల సంఖ్యలో సంపుటులు ఔత్సాహిక వర్ధమాన రచయితలచే వెలువరించబడ్డాయి. తర్వాత తీవ్రత నిదానించిందనుకునే లోపే ఇటీవల లఘుకవితా ప్రక్రియ ఒక్కసారిగా ఊపునందుకుంది.
లఘుకవిత్వం అనేక ప్రక్రియలుగా పాఠకులను పలకరించసాగింది. కవులను ఆకర్షించింది. సోషల్ మీడియా పుణ్యమా అని వాట్సాప్, ఫేస్ బుక్, టెలిగ్రాం తదితర మాధ్యమాల ద్వారా ప్రక్రియల రూపకర్తలు ప్రత్యేక గ్రూపులనేర్పరచి కవులను ప్రోత్సహించడం, పరస్పర సహకారంతోనూ, వ్యక్తిగతంగానూ సంకలనాలు, సంపుటులు తీసుకు రావడం పెరిగింది. ప్రక్రియ ఏదైతేనేం విస్తృతంగా చదవడం, తమ భావాలను కవిత్వీకరించడం మంచి పరిణామమే కనుక ఈ ఒరవడి ప్రస్తుతం సాగిపోతోంది.
ఇన్ని ప్రక్రియలు అవసరమా అని పండితులు పెదవి విరిచినప్పటికీ ఎవరి ప్రయత్నం వారు చేస్తే ఎలాగూ జనరంజకమైనదే కాలానికి నిలబడుతుంది కదా! అనే వాదనలూ వినవస్తున్నాయి. ఇక పరిశీలిస్తే ఇటీవల పలకరించిన లఘుకవితా ప్రక్రియలలో అధిక శాతం మాత్రాగణన నియమ సహితమైనవి. పద్యానికి తమ్ముడు లా.గణాలతో పనిలేదుకానీ మాత్రల లెక్కింపుపై పట్టు పెంచేవి. పద్యం కంటే సులభం పైగా లయాత్మకం కావడంతో ఇవి విశేషాదరణ పొందుతున్నాయి. ఉదా: మణిపూసలు, కైతికాలు, ఇష్టపదులు, సమ్మోహనాలు..మొ.
కొన్ని ప్రక్రియలు హైకూలలా అక్షరాలు, పదాల సంఖ్య లెక్కతో పలకరించాయి. ఉదా: మెరుపులు, సున్నితం, నవరత్నాలు మొ.
మాత్రాగణన,పదాల సంఖ్య ..ఇలా ఏ విధమైన ఆంక్షలూ లేకుండా సులభంగా సరళంగా స్వేచ్చగా భావాలను కవిత్వీకరిస్తే చాలా బాగుంటుంది కదా! ఇలా డా.భీంపల్లి శ్రీకాంత్ మనసులో మెదిలిన ఆలోచన "మొగ్గలు" అనే లఘుకవితా ప్రక్రియగా రూపు దిద్దుకుంది. అచిరకాలంలోనే కవిత్వం వ్రాయగలమనే ధైర్యాన్ని అందరిలో నింపింది. విశేషమేమింటంటే ఇది కావాలని చేసిన ప్రయత్నం కాదు. యాదృచ్చికంగా పుట్టినవే మొగ్గలు.
డా.భీంపల్లి శ్రీకాంత్ తెలంగాణ రాష్ట్రంలో మహబూబ్ నగర్ జిల్లా మూసాపేట మండలం వేముల గ్రామానికి చెందిన వారు. వృత్తిరీత్యా ఉపాధ్యాయులు. పాలకొండలో పనిచేస్తున్నారు. వీరు రూపకర్తగా మొగ్గలు ప్రక్రియ 2017 నవంబర్ నుండి కవులను తద్వారా పాఠకులను చేరుకుంది. శ్రీకాంత్ గారు యాదృచ్చికంగా అనుసరించి ఈ నియమాలతో సరళంగా వ్రాసుకున్న మొగ్గలు బాగుందని తానూ వ్రాసి ఒక ప్రక్రియగా ప్రచారం చేసిన మిత్రుడు బోల యాదయ్యకు కృతజ్ఞతలు తెలపడం వీరి సంస్కారానికి నిదర్శనం. మిత్రుని ప్రోత్సాహంతోనే ఆరునెలల తర్వాతైనా మొగ్గలు లోకం చూశాయి.
తన ప్రక్రియ గురించి ఒక మొగ్గగా శ్రీకాంత్ ఇలా చెప్తారు.
"ఎన్ని అక్షరాలను విత్తనాలుగా నాటానో
మొగ్గలుగా కవితావనంలో విరబూయడానికి
మొగ్గలు సాహితీ క్షేత్రంలో పండే నిత్య పంట."
వాట్సాప్, ఫేస్ బుక్, ఇన్స్టాగ్రాం తదితర మాధ్యమాలలోనూ ప్రతిరోజూ దినపత్రికలలోనూ మొగ్గలు వికసించి పరిమళిస్తూనే ఉంటాయి. ఇప్పటికే 33 సంపుటులు వెలువడగా ఇప్పుడు పి.వి.మొగ్గలు 100 మంది కవులచే వ్రాయబడి శ్రీకాంత్ గారి సంపాదకత్వంలో సిద్దంగా ఉంది. బతుకమ్మ మొగ్గలు, బాల మొగ్గలు, గాంధీ మొగ్గలు తర్వాత వీరి సంపాదకత్వంలో వస్తున్న నాలుగవ సంపుటి ఇది.
ఇప్పుడు మొగ్గలు ఎలా వ్రాయాలో చూద్దాం.
మొగ్గలు లఘుకవితా ప్రక్రియ నియమాలు:
మొత్తం మూడు పాదాలు ఉంటాయి.
మొదటి రెండు పాదాలు కొనసాగింపుగా ఉంటాయి.
(అంటే మొదటి వాక్యం అసంపూర్తిగా ఉండి రెండో వాక్యంతో కలిసి ముగింపబడాలి.)
మూడవపాదం పై రెండు పాదాలను సమర్ధిస్తూ వ్రాయాలి.
ఈ మూడవ పాదం ఒక నినాదంగా సూక్తిగా సామెతగా ఉండొచ్చు.
మూడు పాదాలూ కలిపి సాదాసీదా వాక్యాలు కాకుండా చక్కని భావసంపదతో కవితాత్మకంగా ఉండాలి. చమక్కులా మెరవాలి. క్లుప్తత, గాఢతతో ఉండాలి. చదవగానే సంతృప్తి కలగాలి.
అర్ధమైంది కదా! అక్షరాల పదాల సంఖ్యా పరిమితి లేదు అనుకుని చేంతాడంత వాక్యాలు వ్రాయకుండా మూడు నాలుగు లేదా అయిదు పదాలతో క్లుప్తత పాటిస్తే మన అభివ్యక్తి ఆకర్షణీయమైన మొగ్గగా పరిమళించగలదు. ఇప్పుడు మరింత అవగాహన కోసం నేను వ్రాసిన కొన్ని మొగ్గలు చూద్దాం.
మొగ్గలు:
1. అంశం: మొగ్గలు
విరులుగా వికసించినపుడే
భ్రమరములనాకర్షించేది.
పరిపూర్ణతే సమాజానికి అవసరం.
అరవిచ్చిన మొగ్గలనే
అందరూ ఇష్టంగా చూసేది.
బాల్యమే సర్వులకూ ప్రీతికరం
గడ్డిపూలైనా గులాబీలైనా
తుషారికలను సమంగా ఆకర్షిస్తాయి.
సమానత్వభావన బోధించే గురువు మంచు
నేడు మొగ్గలై రేపు పువ్వులైనా
ఎల్లుండికి రాలిపోవలసిందే.
జీవితం అశాశ్వతమని గుర్తించాలి.
పూవుల్లో ఎన్ని వర్ణాలున్నా
అన్నీ అందంగానే అగుపిస్తాయి
సుకుమారతలోనే సౌందర్యం.
2.అంశం: వర్షం
చినుకు చినుకూ కలిసి చిరుజల్లుగ మారి
పరితపించే ప్రకృతిని పలకరించి పోతుంది
సమస్త జీవుల ఆత్మీయ బంధువు వర్షం
కాలుష్యంతో ఉక్కిరిబిక్కిరయ్యే ప్రకృతిని
జాలిగా నిలువెల్లా తడిమి తడిపి వెళ్తుంది
భూమాతకు ఆకాశపు తలంటే తొలకరి
పలకరించే వానని చూసి
పులకరించే పువ్వౌతాడు రైతు
కాయకష్టంతో శ్రమఫలం అందించును అన్నదాత.
మట్టినీ గట్టునీ చెట్టునీ
సమదృష్టితో తడుపుతుంది వర్షం
ప్రాంతీయ కులమత భావనలకి అతీతమైనది ప్రకృతి
పూలతావితో పోటీగా ఆహ్లాదపరుస్తూ
వానకి తడిసిన మట్టి పరిమళం.
బాహ్య సౌందర్యమే ప్రధానం కాదని బోధిస్తుంది వాన.
3.అంశం: రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్
గీతాంజలి కావ్యం రాసి
సాహిత్యంలో నోబెల్ బహుమతి పొందారు
నోబెల్ పొందిన తొలి ఆసియావాసి రవీంద్రుడు
దేశభక్తి గీతాలెన్నో రాసి
జనగణమననూ రాశారు
జాతీయగీత రూపకర్త రవీంద్రుడు
అనేక ప్రపంచభాషలలోకి అనువదింపబడి
సాహిత్యంలో గొప్పరచనగా నిలిచింది
గీతాంజలి సృష్టికర్త రవీంద్రుడు
కేవలం రచయితగా ఉండిపోక
బాలలకు గురుకులంలాంటి బడిపెట్టెను
విశ్వభారతివిశ్వవిద్యాలయ స్థాపకులు రవీంద్రుడు
చదువుతోపాటు కళలూ ముఖ్యమంటూ
బాలల మనోవికాసమునకు కృషిచేసెను
కళాభవన్ స్థాపకులు రవీంద్రుడు
గ్రామాభ్యుదయమే దేశాభ్యుదయమని భావించి
గ్రామ పునర్నిర్మాణానికి కృషిచేశారు
శ్రీ నికేతను నెలకొల్పినది రవీంద్రుడు
డెబ్బయ్యేళ్ళ వయసులో చిత్రకళాసాధన ప్రారంభించి
రెండువేలపైగా చిత్రాలు గీశారు
విదేశాలలో చిత్రప్రదర్శనలు జరిగిన చిత్రకారులు రవీంద్రుడు
భారతీయ సంగీత చరిత్రలో
రవీంద్రసంగీతం ప్రత్యేకశాఖగా ఏర్పడెను
మధుర గాయకుడు రవీంద్రనాధ్ టాగూర్
రచయితగా చిత్రకారునిగా గాయకునిగానే కాక
విద్యావేత్తగా గొప్పమానవతావేత్తగా పేరొందెను
నెహ్రూ గాంధీలు మెచ్చిన విశ్వకవి రవీంద్రుడు.
అర్ధమైంది కదా! మొగ్గలు వ్రాయాలనే ఉత్సాహం, వ్రాయగలమనే ధైర్యం వచ్చిందనుకుంటాను.ఇక ప్రారంభించండి.
అన్నట్లు ఒకో అంశంపై ఒకో మొగ్గ వ్రాసే వీలుంది. కానీ కొన్ని అంశాలు తీసుకుని ఒకో అంశంపై ఒక అయిదారు మొగ్గలు కూర్చితే చక్కని సంపుటి కాగలదు. నా అభిప్రాయం ప్రకారం మహనీయుల జీవిత విశేషాలను మొగ్గలుగా కూర్చడం వలన అందమైన కవిత రూపం వస్తుంది. ప్రకృతి, సామాజికాంశాలు, నైతిక విలువలు, ఆధ్యాత్మికం..కాదేదీ మొగ్గకనర్హం..
వచ్చే నెల మరో చక్కని ప్రక్రియతో మిమ్మల్ని పలకరిస్తాను. అంతవరకు కొన్ని మొగ్గలు పరిమళాలు వెదజల్లేలా వికసింపజేస్తుండండి మరి. ఇక సెలవా! నమస్కారం.
Posted in July 2021, సాహిత్యం
I enjoyed a lot by reading them.
It helps me to increase my glossary.
డాక్టర్ భీంపల్లి శ్రీకాంత్
ఈనెల మొగ్గలు కవితా ప్రక్రియను మన పత్రికలో పరిచయం చేసిన ప్రముఖ కవయిత్రి, రచయిత్రి గౌ.శ్రీమతి గుడిపూడి రాధికారాణి గారికి నా హృదయపూర్వక ధన్యవాదాలు.
prakriyala parimalaalu | juulai 2021 | Sirimalle
July 2021 3 Comments
padya kavitvam saamaanyulaku cheruva kaaleni paristhitilo vaaru tama bhaavaalanu chandobadda ganavibhajana sankellatho bandhimpanavasaram lekunda vachana kavitvam ooratanichindi. punkhaanupunkhaalugaa adbhuta vachana kavitva samputulu janasaamaanyaanni cheri alarinchaayi.
aa tarvaata vachana kavitvam deergha kavitvam nundi mineekavitvaaniki daari teesinaaka rachayitalu, paatakulu ane dhorani nundi vidivadi dhairyamgaa paatakulu kuudaa tama bhaavaalanu kluptata, abhivyaktiki tagina kosamerupulalo bandhinchi janaranjakamaina laghukavitvaanni srujinche saahasaaniki poonukogaligaaru.
minee kavita udyamam udhdhrutamgaa saagi visaeshaadarana pondindi. vandala sankhyalo samputulu autsaahika vardhamaana rachayitalache veluvarinchabaddaayi. tarvaata teevrata nidaaninchindanukune lope iteevala laghukavita prakriya okkasariga oopunandukundi.
laghukavitvam aneka prakriyalugaa paatakulanu palakarinchasaagindi. kavulanu aakarshinchindi. soshal media punyama ani watsap, fays buk, teligram taditara maadhyamaala dwara prakriyala roopakartalu pratyeka groopulanerparachi kavulanu prothsahinchadam, paraspara sahakaaramtoonuu, vyaktigatamgaanuu sankalanaalu, samputulu teesuku ravadam perigindi. prakriya edaitenem vistrutamgaa chadavadam, tama bhaavaalanu kavitveekarinchadam manchi parinaamame kanuka ee oravadi prastutam sagipotondi.
inni prakriyalu avasarama ani panditulu pedavi virichinappatikii evari prayatnam vaaru cheste elaaguu janaranjakamainade kaalaaniki nilabadutundi kada! ane vaadanaluu vinavastunnaayi. ika pariseeliste iteevala palakarinchina laghukavita prakriyalalo adhika saatam maatraaganana niyama sahitamainavi. padyaaniki tammudu laa.ganaalato paniledukaanii maatrala lekkimpupai pattu penchevi. padyam kante sulabham paiga layatmakam kaavadamtho ivi visaeshaadarana pondutunnaayi. udaa: manipuusalu, kaitikaalu, ishtapadulu, sammohanaalu..mo.
konni prakriyalu haikulala aksharaalu, padaala sankhya lekkatho palakarinchaayi. udaa: merupulu, sunnitam, navaratnaalu mo.
maatraaganana,padaala sankhya ..ilaa e vidhamaina aankshaluu lekunda sulabhamgaa saralamgaa swechhagaa bhaavaalanu kavitveekariste chala baguntundi kada! ilaa daa.bheempalli srikant manasulo medilina aalochana "moggalu" ane laghukavita prakriyagaa roopu diddukundi. achirakaalamlone kavitvam vraayagalamane dhairyanni andarilo nimpindi. viseshamemintante idhi kaavaalani chesina prayatnam kaadu. yaadrucchikamgaa puttinave moggalu.
daa.bheempalli srikant telamgaana rashtramlo mahaboob nagar jilla moosapeta mandalam vemula graamaaniki chendina vaaru. vruttireetyaa upaadhyaayulu. palakondalo panichestunnaaru. veeru roopakartagaa moggalu prakriya 2017 navambar nundi kavulanu tadwara paatakulanu cherukundi. srikant gaaru yaadrucchikamgaa anusarinchi ee niyamaalato saralamgaa vraasukunna moggalu bagundani taanuu vraasi oka prakriyagaa prachaaram chesina mitrudu bola yaadayyaku krutagnatalu telapadam veeri samskaaraaniki nidarsanam. mitruni prothsaahamthone aarunelala tarvaatainaa moggalu lokam chushayi.
tana prakriya gurinchi oka moggagaa srikant ilaa cheptaaru.
"enni aksharaalanu vittanaalugaa natano
moggalugaa kavitavanamlo virabuudaaniki
moggalu saahitii kshetramlo pande nitya panta."
watsap, fays buk, instagram taditara maadhyamaalaloonuu pratiroju dinapatrikalaloonuu moggalu vikasinchi parimalistune untaayi. ippatike 33 samputulu veluvadagaa ippudu pi.vi.moggalu 100 mandi kavulache vrayabadi srikant gaari sampaadakatvamlo siddamgaa undi. batukamma moggalu, baala moggalu, gaandhi moggalu tarvaata veeri sampaadakatvamlo vastunna nalugava samputi idhi.
ippudu moggalu ela vraayaalo chuddam.
moggalu laghukavita prakriya niyamaalu:
mottam moodu paadaalu untaayi.
modati rendu paadaalu konasaagimpugaa untaayi.
(ante modati vaakyam asampuurtigaa undi rendo vaakyamtho kalisi mugimpabadaali.)
moodavapaadam pai rendu paadaalanu samardhistuu vraayaali.
ee moodava paadam oka ninaadamgaa suuktigaa saametagaa undochu.
moodu paadaaluu kalipi sadasida vaakyaalu kakunda chakkani bhaavasampadato kavitaatmakamgaa undaali. chamakkula meravali. kluptata, gaadatato undaali. chadavagaane santrupti kalagali.
ardhamaindi kada! aksharaala padaala sankhya parimiti ledu anukuni chentadanta vaakyaalu vrayakunda moodu naalugu leda ayidu padaalatoe kluptata paatiste mana abhivyakti aakarshaneeyamaina moggagaa parimalinchagaladu. ippudu marinta avagaahana kosam nenu vraasina konni moggalu chuddam.
moggalu:
1. amsam: moggalu
virulugaa vikasinchinapude
bhramaramulanakarshinchede.
paripuurnatee samaajaaniki avasaram.
aravicchina moggalane
andaruu ishtamgaa chusedi.
balyame sarvulakuu preetikaram
gaddipulaina gulabilaina
tushaarikalanu samangaa aakarshistaayi.
samaanatvabhaavana bodhinche guruvu manchu
nedu moggalai repu puvvulainaa
ellundiki ralipovalasinde.
jeevitam asaasvatamani gurtinchaali.
poovullo enni varnaalunnaa
annee andamgaane agupistaayi
sukumaaratalone soundaryam.
2.amsam: varsham
chinuku chinukuu kalisi chirujalluga maari
paritapinche prakrutini palakarinchi potundi
samasta jeevula aatmeeya bandhuvu varsham
kaalushyamtho ukkiribikkirayye prakrutini
jaaligaa niluvella tadimi tadipi veltundi
bhuumaataku aakaasapu talante tolakari
palakarinche vaanani chusi
pulakarinche puvvoutaadu raitu
kaayakashtamto shramaphalam andinchunu annadaata.
mattinee gattunee chettunee
samadrushtito taduputundi varsham
praantiiya kulamata bhavanalaki ateetamainadi prakruti
poolathaavitho potiigaa aahlaadaparustuu
vaanaki tadisina matti parimalam.
bahya soundaryame pradhaanam kaadani bodhistundi vaana.
3.amsam: ravindranath tagur
geetanjali kaavyam rasi
saahityamlo nobel bahumati pondaaru
nobel pondina toli asiavasi raveendrudu
deshabhakti geetaalenno rasi
janaganamananuu raasaaru
jaateeyageeta roopakarta raveendrudu
aneka prapanchabhaashalaloki anuvadimpabadi
saahityamlo gopparachanagaa nilichindi
geetanjali srushtikarta raveendrudu
kevalam rachayitagaa undipoka
baalalaku gurukulamlanti badipettenu
vishwabhaarativiswavid sthaapakulu raveendrudu
chaduvutopatu kalaluu mukhyamantu
baalala manovikaasamunaku krushichesenu
kalabhavan sthaapakulu raveendrudu
gramabhyudayame desaabhyudayamani bhavinchi
grama punarnirmaanaaniki krushichaesaaru
shree niketanu nelakolpinadi raveendrudu
debbayyella vayasulo chitrakalaasaadhana praarambhinchi
renduvelapaigaa chitraalu geesaaru
videsaalalo chitrapradarsanalu jarigina chitrakaarulu raveendrudu
bhaarateeya sangeeta charitralo
raveendrasangeetam pratyekasaakhagaa erpadenu
madhura gayakudu ravindranadh tagur
rachayitagaa chitrakaarunigaa gaayakunigaane kaaka
vidyaavettagaa goppamaanavataavettagaa perondenu
nehroo gaandheelu mecchina vishwakavi raveendrudu.
ardhamaindi kada! moggalu vraayaalane utsaaham, vraayagalamane dhairyam vachindanukuntaanu.ika praarambhinchandi.
annatlu oko amsampai oko mogga vrase veelundi. cony konni amsaalu teesukuni oko amsampai oka ayidaru moggalu kuurchithee chakkani samputi kaagaladu. naa abhiprayam prakaaram mahaneeyula jeevita visaeshaalanu moggalugaa kuurchadam valana andamaina kavita roopam vastundi. prakruti, saamaajikaamsaalu, naitika viluvalu, aadhyaatmikam..kaadeedii moggakanarham..
vache nela maro chakkani prakriyatho mimmalni palakaristaanu. antavaraku konni moggalu parimalaalu vedajallela vikasimpajestundandi mari. ika selawa! namaskaram.
Posted in July 2021, saahityam
I enjoyed a lot by reading them.
It helps me to increase my glossary.
dactor bheempalli srikant
eenela moggalu kavita prakriyanu mana patrikalo parichayam chesina pramukha kavayitri, rachayitri gou.srimati gudipudi radhikarani gaariki naa hrudayapurvaka dhanyavaadaalu.