మొగల్తూరు కోట - వికీపీడియా
మొగల్తూరు కోట
(మొగల్తూరు సంస్థానం నుండి దారిమార్పు చెందింది)
మొగల్తూరు కోట, పశ్చిమగోదావరి జిల్లాలో మొగల్తూరు మండలం,మొగల్తూరులో సా.శ.పూ. 1608 వ సంవత్సరంలో కర్నాటక రాష్ట్రంలో ధర్వాడ జిల్లా ఝల్లిగడ గ్రామానికి చెందిన గంగరాజు చే నిర్మించబడింది. ఇతడు సూర్యవంశానికి చెందిన వీరభాల్లాణుని వంశస్తుడు. వర్నాట దేశము (కర్నాటక) ను ఇతడు కొంతకాలం పాలించాడు. మొగల్తూరు సంస్థానం వారు ఇతడి వంశస్తులు. కౌండిన్య గోత్రానికి చెందిన మొగల్తూరు సంస్థానాధీశుల మతము విశిష్టద్వైతము. వీరు కృష్ణా జిల్లా కైకలూరు తాలూకాలోని కలిదిండి గ్రామంలో నివసించుట వలన ఆ గ్రామ నామము వీరి నూతన గృహనామమైనది. గంగరాజు వెనుక వంశజులలో 6 వ పురుషాంతము వారగు కలిదిండి రంగరాజు మొగల్తూరులో టంకశాల వేయించి తాలూకాలో తొమ్మిది కోటలు కట్టించాడు. అప్పటినుండి మొగల్తూరు రాచపట్టుగా కీర్తి గడించింది. కలిదిండి ప్రభువుల సంస్థానంగా ప్రసిద్ధికెక్కింది.
సంస్థానం తూర్పున వశిష్ట గోదావరి, పడమర కాళీపట్టణం వద్ద ఉన్న ఉప్పుటేరు, దక్షిణాన బంగాళా ఖాతం సరిహద్దులుగా కలిగి సుమారు 300 గ్రామాలతో విరాజిల్లింది. ఈ సంస్థాన విస్తీర్ణం 900 చదరపు మైళ్ళు అని తెల్లదొరలు భావించారు. క్రీస్తు శకం 1733 లో రుస్తుం ఖాన్ మొగల్తూరు సంస్తానాన్ని ఆక్రమించిన తర్వాత 1750 వరకూ మహమ్మదీయుల చేతుల్లోనే ఉండిపోయింది.
1 కోట విశేషాలు
2 సంస్థానాధీశులు
మొగల్తూరు కోట మట్టితో నిర్మించింది కావడంతో కాలక్రమేణా కూలిపోయింది. నేడు చిన్న లక్క మేడ మాత్రమే మిగిలి ఉన్నది.ఈ కోట 25 ఎకరాల స్థలంలో ఉన్నది. దీని చుట్టూ సుమారు 20 అడుగుల మందం రెండు తాడిచెట్ల ఎత్తు గల కోటగోడను మట్టితో నిర్మించారు. వీటికి రెండువైపులా దుర్భేద్యంగా కాల్చిన ఇటుకలతో గోడలు నిర్మించారు.ఈ కోటలోని ప్రత్యేక ఆకర్షణ "లక్షా గృహం" అనగా లక్కమేడ. ఇది ఆనాడు ముఖ్య రాజదర్బారుగా ఉపయోగించేవారు. ఈ మేడలోని గోడల పైభాగంలో చెక్కిన లతలు, పూలు, చిత్రకళా చాతుర్యాన్ని ఇనుమడింపజేస్తాయి.దీనికి పడమరదిశగా ఓ విశ్రాంతి మందిరం ఉంది. దీనిని మహారాజు ఉపయోగించేవారట. ఇందులోకి అడుగుపెడితే ఈనాటి ఎ.సి.గదిలాగా చల్లగా ఉంటుంది. ఈ మేడకు దక్షిణం వైపు గజశాలలు, అశ్వశాలలు శిధిలావస్థలో కనిపిస్తాయి. కోటగోడపై 13 బురుజులు నిలిపారు. అయితే ఒక బురుజు మాత్రమే ఉండే కోటగోడ చూడ్డానికి వీలవుతుంది.
సంస్థానాధీశులు[మార్చు]
కేతకీపుర (మొగల్తూరు తాలూకా) సంస్తానాధీశ్వరులైన శ్రీ రాజా కలిదిండి రామరాజు బహదూర్ గారు రచించిన వరసావిత్రీ చరితము [1] ప్రకారము ఈ క్రింది ఇవ్వబడినవి మొగల్తూరు సంస్థానాధీశ్వరుల పేర్లు:
mogalturu kota - vikipedia
mogalturu kota
(mogalturu samsthaanam nundi daarimaarpu chendindi)
mogalturu kota, paschimagodavari jillaalo mogalturu mandalam,mogaltoorulo saa.sha.poo. 1608 va samvatsaramlo karnataka rashtramlo dharwada jilla jhalligada graamaaniki chendina gangaraju chee nirminchabadindi. itadu suuryavamsaaniki chendina veerabhaallaanuni vamsastudu. varnata deshamu (karnataka) nu itadu kontakaalam palinchadu. mogalturu samsthaanam vaaru itadi vamsastulu. koundinya gotraniki chendina mogalturu samsthaanaadheeshula matamu vishishtadvaitamu. veeru krishna jilla kaikaluru taaluukaalooni kalidindi graamamlo nivasinchuta valana aa grama namamu veeri noothana gruhanaamamainadi. gangaraju venuka vamsajulalo 6 va purushaantamu vaaragu kalidindi rangaraju mogaltoorulo tankasaala veyinchi taaluukaalo tommidi kotalu kattinchaadu. appatinundi mogalturu rachapattuga keerti gadinchindi. kalidindi prabhuvula samsthaanamgaa prasiddhikekkindi.
samsthaanam thoorpuna vashishta godavari, padamara kaaliipattanam vadda unna upputeru, dakshinaana bangala khatam sarihaddulugaa kaligi sumaru 300 graamaalatoe viraajillindi. ee samsthaana vistiirnam 900 chadarapu maillu ani telladoralu bhaavinchaaru. kreestu sakam 1733 loo rustum khan mogalturu samstaanaanni aakraminchina tarvaata 1750 varakuu mahammadeeyula chetullone undipoyindi.
1 kota visaeshaalu
2 samsthaanaadheeshulu
mogalturu kota mattitho nirminchindi kaavadamtho kalakramena koolipoyindi. nedu chinna lakka meda matrame migili unnadi.ee kota 25 ekaraala sthalamlo unnadi. deeni chuttu sumaru 20 adugula mandam rendu taadichetla ettu gala kotagodanu mattitho nirminchaaru. veetiki renduvaipula durbhedyamgaa kaalchina itukalatho godalu nirminchaaru.ee kotaloni pratyeka aakarshana "laksha gruham" anagaa lakkameda. idhi aanaadu mukhya rajadarbaruga upayoginchevaaru. ee medaloni godala paibhaagamlo chekkina latalu, poolu, chitrakala chaaturyaanni inumadimpajestaayi.deeniki padamaradisagaa oo vishraanti mandiram undi. deenini maharaju upayoginchevaarata. induloki adugupedithe eenaati e.si.gadilaagaa challaga untundi. ee medaku dakshinam vaipu gajasaalalu, ashwasaalalu sidhilaavasthalo kanipistaayi. kotagodapai 13 burujulu nilipaaru. ayithe oka buruju matrame unde kotagoda chuddaniki veelavutundi.
samsthaanaadheeshulu[maarchu]
ketakipura (mogalturu taluka) samstaanaadheeshwarulaina shree raja kalidindi ramaraju bahadur gaaru rachinchina varasavitri charitamu [1] prakaaramu ee krindi ivvabadinavi mogalturu samsthaanaadheeshwarula paerlu: