జ్ఞాపకాల పందిరి-6సంచిక – తెలుగు సాహిత్య వేదిక | సంచిక - తెలుగు సాహిత్య వేదిక
Home కాలమ్ జ్ఞాపకాల పందిరి-6
జ్ఞాపకాల దీపావళి!
నా బాల్యం సుమారు పదమూడేళ్ళ వయస్సు వచ్చేవరకు మా గ్రామం 'దిండి' లోనే జరిగింది. ప్రాథమిక విద్య దిండిలోనూ, హైస్కూల్ విద్య రాజోలు (నాటి తాలూకా కేంద్రం)లోనూ కొనసాగింది. నాకు వూహ తెలిసే నాటికి, సంఘటనలు గుర్తుంచుకునే స్థాయికి ఎదిగే వయస్సు వచ్చేనాటికి, దీపావళి సంబరాల వెనుక వున్న చారిత్రాత్మక అంశాలు, సంఘటనలు అవగాహన లేకున్నా, ఆ పండగ వస్తే టపాసులు, చిచ్చుబుడ్లు, కాకర పువ్వొత్తులు, భూచక్రాలు, విష్ణు చక్రాలు, మతాబులు, సిసింద్రీలు, తప్పక కాల్చాలి కాబోలు అనుకునే రోజులు.
గ్రామంలో, ఎక్కువశాతం ఇళ్ళు పేద కుటుంబాలవే! పైగా దళితులవి. అతి తక్కువ శాతం, రాజులు (క్షత్రియులు) వున్నా, వారంతా ధనిక జాబితాకు చెందినవారే! వారి పొలాల్లో పని చేసుకుని ఆ గ్రామ దళితులు బ్రతికేవారు. ఇంతకీ ఇదంతా చెప్పొచ్చేది ఎందుకంటే, పండగ వెలుగులు వాళ్ళ ఇళ్లల్లోనే కనిపించేవి. పేదరికం చిన్న చిచ్చుబుడ్డి కొనుక్కోలేని పరిస్థితిని కలిగి ఉండేది. నాకు వూహ తెలిసేనాటికి, మా గ్రామంలో క్రైస్తవం ఇప్పటిలా, గ్రామం మూలమూలనా విస్తరించి లేదు. ఆ వాతావరణం ప్రక్క గ్రామం రామరాజులంకలో ఉండేది. అందుచేత హైందవ సాంప్రదాయం ప్రకారం పండుగలు తమ తమ స్థాయిల్లో చేసుకునేవారు. కనీసం వున్న బట్టలు ఉతుక్కుని ఆ రోజు ధరించడం జరిగేది. ఈ పరిస్థితికి నేను అతీతుణ్ణి కాదు. టపాకాయలు కాల్చాలని వున్నా, ఇంట్లో డబ్బులు అడగ డానికి భయపడేవాళ్ళం. అడిగినా వాళ్ళ దగ్గర అలాంటి వాటికోసం ఖర్చు చేయ దగ్గ డబ్బులు వాళ్ళ దగ్గర ఉండేవి కాదు!
పెద్దక్క కానేటి మహనీయమ్మ
మా వూళ్ళో మా బంధువు కారిపెల్లి భీమారావు ఉండేవాడు. ఆయన ఇల్లు మా ఇంటి వెనుక ఉండేది. ఆయన హిందూ పండుగలు చేసేవాడు, ఆచారాలు కొద్దిగా పాటించేవాడు. అప్పటికి మా ఇంటి వాతావరణం పూర్తిగా భిన్నం. మా నాయన గారు శ్రీ కానేటి తాతయ్య గారు, పక్కా కమ్యూనిస్టు. ఇంట్లో దేవుడి మాట అసలు వినిపించేది కాదు. పూర్తి నాస్తిక వాతావరణం. కేవలం మా కోసం మా అమ్మ కానేటి వెంకమ్మ, పండుగలకు తన వంతు సహకారం అందించేది. సంక్రాంతికి మాత్రం ప్రత్యేకత ఉండేది. దానికి కారణం నా అసలు పుట్టిన రోజు జనవరి 13 అట. ఈ విషయం మా పెద్దక్క కుమారి కానేటి మహనీయమ్మ ఎప్పుడూ గుర్తు చేస్తుండేది. అసలు విషయానికి వస్తే, మా భీమారావు దీపావళి పండగ కోసం, వారం రోజులు ముందుగానే, మతాబులు, చిచ్చుబుడ్లు, సిసింద్రీలు తయారు చేసి సిద్ధం చేసి వుంచేవాడు. అవి చేసేటప్పుడు నేను దగ్గరగా వెళ్లి చూసేవాడిని. నా కోసం చిటికెల పొట్లం తయారు చేసి ఇచ్చేవాడు. అది చేయడానికి, ఖర్చు పెట్టవలసిన అవసరం ఉండేది కాదు. స్థానికంగా దొరికే వస్తువులతో అది తయారయ్యేది. దానితో తృప్తి పడేవాళ్ళం. అప్పటి ఆర్థిక పరిస్థితి, నాస్తిక వాతావరణం, మమ్మలిని మరింత ముందుకు సాగకుండా కట్టడి చేసేవి.
కానీ, దీపావళికి ఏమీ కాల్చలేకపోతున్నామే అన్న బాధ ఏమాత్రం ఉండేది కాదు కానీ, మేము బాధపడతామేమోనని, మా నాయన అప్పుడప్పుడు టపాకాయలు తెచ్చేవారు,
పెద్దన్నయ్య కె.కె.మీనన్
కానీ ఎలా తెచ్చేవారో తెలిసేది కాదు. పెద్దన్నయ్య శ్రీ కె. కె. మీనన్ (కానేటి బులి కృష్ణమూర్తి) నాగపూర్‌లో – ఎం.ఏ. చదివే రోజుల్లో, దీపావళి సెలవులకు ఇంటికి వస్తే (రామరాజులంక) సాయంత్రం సమయానికి టపాకాయలు, కొన్ని దీపావళి మందుగుండు సామాగ్రి తెచ్చి ఇచ్చేవాడు. చాలా సంతోషం అనిపించేది. అప్పుడు టపాకాయలను 'పెటేపి కాయలు' అనేవాళ్ళం. భీమారావు పొన్న కాయలతో బాంబులు కూడా చేసేవాడు. అవి నిజం బాంబులు పేలినంత హడావిడి చేసేవి. వాటి జోలికి పోయే ధైర్యం ఉండేది కాదు. దూరంగా నిలబడి చెవులు మూసుకునే వాళ్ళం. మా నాయన తాటాకు టపాకాయలు చేతితోనే పట్టుకుని కాల్చేవారు.
అన్నయ్య దిండికి వచ్చినప్పుడల్లా తినడానికి ఏదో ఒకటి తెచ్చేవాడు. ఆయన మా దగ్గరే ఉంటే బావుండు.. అనిపించేది. రాత్రికి రామరాజులంక వెళ్లిపోయేవాడు. అన్న.. నా తల్లిదండ్రులకు మొదటి సంతానం అయినప్పటికీ, మా పెద్దమ్మ గోనమండ సత్తెమ్మ, పెదనాయన (అయ్య) జేమ్స్ దంపతులకు ఎందుకు పెంపకానికి (అడాప్షన్)కు ఇచ్చారో ఇప్పటికీ అర్థం కాదు!
చిన్నక్క భారతితో
అన్న మీనన్, హైదరాబాద్ ఏ.జీ. ఆఫీసులో ఆడిటర్‍గా జాయిన్ అయ్యాడు. నేను ఎనిమిదో తరగతి మధ్యలో ఆపి అన్నయ్య దగ్గరకు వెళ్ళవలసి వచ్చింది. కాలి సమస్య వల్ల అనారోగ్యానికి గురయి ఆయన దగ్గరకు వెళ్లాను. ఆ రోజుల్లో దీపావళికి అన్నయ్య చాలా క్రేకర్స్ కొని తెచ్చేవాడు. పిల్లలు ఆలస్యంగా పుట్టడం వల్లనేమో.. నన్ను స్వంత పిల్లవాడిగా చూసేవాళ్ళు. తర్వాత కాలేజీ చదువులో పడి, దీపావళిని పెద్దగా పట్టించుకోలేదు. ఎప్పుడైనా దీపావళి సమయానికి, సికింద్రాబాద్ పాప (చిన్నక్క భారతి) వాళ్ళింటికి వెళ్ళినప్పుడు ఈ సరదా తీర్చుకునేవాడిని. హాస్టల్‌లో ఎవరైనా టపాసులు కాలుస్తుంటే ఎంజాయ్ చేసేవాడిని. అప్పటికి ఈ టపాసుల కోసం పెట్టే ఖర్చు, బూడిదలో పోసిన పన్నీరు అన్నట్టు అనిపించేది. క్రమంగా పండగ మీద ఆసక్తి తగ్గింది. తర్వాత, 1982లో, బెల్లంపల్లిలోని సింగరేణి ఏరియా హాస్పిటల్‌లో ఆరు నెలలు వుద్యోగం చేసిన తర్వాత, ఆంధ్రప్రదేశ్ సర్వీసు కమీషన్ ద్వారా ఎంపిక కాబడి, నాటి వరంగల్ జిల్లా, మహబూబాబాద్ తాలూకా ఆసుపత్రిలో, జూన్ నెలలో డెంటల్ అసిస్టెంట్ సర్జన్ గా జాయిన్ కావడం, ఆ తర్వాత పెళ్లి – పిల్లలు – ఆసక్తి తగ్గింది.
చిన్నన్నయ్య డా.కె.మధుసూదన్
పిల్లల కోసం మళ్ళీ వాళ్ళు కాస్త ఎదిగిన తర్వాత దీపావళికి టపాకాయలు, కాకర పువ్వొత్తులు, మతాబులు, చిచ్చుబుడ్లు తెచ్చిపెట్టేవాడిని. పిల్లలు పెద్దవాళ్ళు అయ్యారు, వాళ్లకు పెళ్ళిళ్ళు కూడా అయ్యాయి. కూతురు నీహారకు, కూతురు పుట్టి, నాకు తాత ప్రమోషన్ కూడా వచ్చింది. మనవరాలు చి.ఆన్షి కోసం మళ్ళీ టపాకాయల సందడి మొదలు. ఈ సంవత్సరం అమ్మాయి ఆన్షి కోసం కాకర పువ్వొత్తులు రప్పించింది. మనవరాలు భయపడుతుందేమోనని నేను భయపడ్డాను. కానీ, ఈ వయస్సులో అంత దైర్యంగా కాకర పువ్వొత్తులు తన చేతిలో పట్టుకుని కాలుస్తుందని ఊహించలేదు, కించిత్ గర్వపడ్డాను. ఇప్పటికీ దీపావళి వచ్చిందంటే, నా బాల్యం తప్పక గుర్తుకు వస్తుంది. గతాన్ని మరచిపోవడం అంత సులభం కాదనుకుంటా, ఇది అందరికీ వర్తించకపోవచ్చు.
గతాన్ని సింహావలోకనం చేసుకుని, భవితను వూహించుకునేవారు నిత్య చైతన్యవంతులుగా, ఉత్సాహంగా, ఉల్లాసంగా, ఆరోగ్యంగా బ్రతుకుతారు.
[20/05, 10:26] Jayanthi.Dr.@personal Hyderabad: It was like a movie.As if wecould see everything on a screen K LV.
[20/05, 10:27] Jayanthi.Dr.@personal Hyderabad: Brought back memories of my cherished childhood daysHow nice it would be if we can start all over again!
____Dr.I.Jayanthi.
Dr.Jayanthi Gary
మనిషి జీవితంలో బాల్య జ్ఞాపకాలు ఎంతో గొప్పవి. పెద్దయ్యాక వాటిని గుర్తుచేసుకోవటం కంటే మధురమైన అనుభూతి మరొకటి ఉందా.. మీ కథనం ఆసక్తిగా ఉంటోంది.
ghnaapakaala pandiri-6sanchika – telugu saahitya vedika | sanchika - telugu saahitya vedika
Home kalam ghnaapakaala pandiri-6
ghnaapakaala deepaavali!
naa balyam sumaru padamoodella vayassu vachevaraku maa graamam 'dindi' lone jarigindi. praathamika vidya dindiloonuu, haiscool vidya rajolu (naati taluka kendram)lonoo konasagindi. naaku vuha telise naatiki, sanghatanalu gurtunchukune sthaayiki edige vayassu vachenaatiki, deepaavali sambaraala venuka vunna chaaritraatmaka amsaalu, sanghatanalu avagaahana lekunna, aa pandaga vaste tapasulu, chichubudlu, kakara puvvottulu, bhuuchakraalu, vishnu chakralu, mataabulu, sisindreelu, tappaka kalchali kaabolu anukune rojulu.
graamamlo, ekkuvasaatam illu pedha kutumbalave! paiga dalitulavi. athi takkuva saatam, rajulu (kshatriyulu) vunna, vaarantaa dhanika jaabitaaku chendinavare! vaari polaallo pani chesukuni aa grama dalitulu bratikevaaru. intakee idantaa cheppochedi endukante, pandaga velugulu vaalla illallone kanipinchevi. pedarikam chinna chichubuddi konukkoleni paristhitini kaligi undedi. naaku vuha telisenatiki, maa graamamlo kraistavam ippatila, graamam moolamuulanaa vistarinchi ledu. aa vaataavaranam prakka graamam ramarajulankalo undedi. anducheta haindava saampradaayam prakaaram pandugalu tama tama sthaayillo chesukunevaru. kaneesam vunna battalu utukkuni aa roju dharinchadam jarigedi. ee paristhitiki nenu ateetunni kaadu. tapaakaayalu kaalchaalani vunna, intlo dabbulu adaga daaniki bhayapadevallam. adigina vaalla daggara alanti vatikosam kharchu cheya dagga dabbulu vaalla daggara undevi kaadu!
peddakka kaaneti mahaneeyamma
maa voollo maa bandhuvu kaaripelli bhimarao undevaadu. aayana illu maa inti venuka undedi. aayana hindu pandugalu chesevadu, aachaaraalu koddigaa paatinchevaadu. appatiki maa inti vaataavaranam puurtigaa bhinnam. maa naayana gaaru shree kaaneti taatayya gaaru, pakka kamyuunistu. intlo devudi maata asalu vinipinchedi kaadu. puurti naastika vaataavaranam. kevalam maa kosam maa amma kaaneti venkamma, pandugalaku tana vantu sahakaaram andinchedi. sankraantiki maatram pratyekata undedi. daaniki kaaranam naa asalu puttina roju janavari 13 ata. ee vishayam maa peddakka kumari kaaneti mahaneeyamma eppuduu gurtu chestundedi. asalu vishayaaniki vaste, maa bhimarao deepaavali pandaga kosam, vaaram rojulu mundugaane, mataabulu, chichubudlu, sisindreelu tayaaru chesi siddham chesi vunchevaadu. avi chesetappudu nenu daggaragaa velli chusevadini. naa kosam chitikela potlam tayaaru chesi ichevaadu. adhi cheyadaaniki, kharchu pettavalasina avasaram undedi kaadu. sthaanikamgaa dorike vastuvulatoe adhi tayaarayyedi. daanitho trupti padevallam. appati aardhika paristhiti, naastika vaataavaranam, mammalini marinta munduku sagakunda kattadi chesevi.
cony, deepaavaliki emi kalchalekapotunname anna baadha ematram undedi kaadu cony, memu badhapadatamemonani, maa naayana appudappudu tapaakaayalu tecchevaaru,
peddannayya ke.ke.meenan
cony ela techevaaro telisedi kaadu. peddannayya shree ke. ke. meenan (kaaneti buli krishnamoorthy) nagapurelo – em.e. chadive rojullo, deepaavali selavulaku intiki vaste (ramarajulanka) saayantram samayaniki tapaakaayalu, konni deepaavali mandugundu saamagri tecchi ichevaadu. chala santosham anipinchedi. appudu tapaakaayalanu 'petepi kaayalu' anevallam. bhimarao ponna kaayalatho bambulu kuudaa chesevadu. avi nijam bambulu paelinanta hadavidi chesevi. vaati joliki poye dhairyam undedi kaadu. dooramgaa nilabadi chevulu moosukune vaallam. maa naayana taataaku tapaakaayalu chetitone pattukuni kaalchevaaru.
annayya dindiki vachinappudalla tinadaaniki edho okati tecchevaadu. aayana maa daggare unte bavundu.. anipinchedi. raatriki ramarajulanka vellipoyevadu. anna.. naa tallidandrulaku modati santaanam ayinappatiki, maa peddamma gonamanda sattemma, pedanaayana (ayya) james dampatulaku enduku pempakaaniki (adapsion)ku icharo ippatikee artham kaadu!
chinnakka bhaaratito
anna meenan, hyderabad e.jee. aafiisulo auditerga jayin ayyadu. nenu enimido taragati madhyalo aapi annayya daggaraku vellavalasi vachindi. kaali samasya valla anaarogyaaniki gurayi aayana daggaraku vellaanu. aa rojullo deepaavaliki annayya chala crakers koni tecchevaadu. pillalu aalasyamgaa puttadam vallanemo.. nannu swanta pillavadiga chusevallu. tarvaata callagy chaduvulo padi, deepaavalini peddagaa pattinchukoledu. eppudaina deepaavali samayaniki, sikindrabad paapa (chinnakka bhaarati) vaallintiki vellinappudu ee sarada teerchukunevaadini. hastalle evaraina tapasulu kalustunte enjay chesevadini. appatiki ee tapasula kosam pette kharchu, boodidalo posina panneeru annattu anipinchedi. kramangaa pandaga meeda aasakti taggindi. tarvaata, 1982loo, bellampalliloni singareni aria haspitalle aaru nelalu vudyogam chesina tarvaata, andhrapradesh sarveesu kameession dwara empika kabadi, naati varangal jilla, mahabubabad taluka aasupatrilo, joon nelalo dental assistent sarjan gaa jayin kaavadam, aa tarvaata pelli – pillalu – aasakti taggindi.
chinnannaiah daa.ke.madhusudan
pillala kosam mallee vaallu kaasta edigina tarvaata deepaavaliki tapaakaayalu, kakara puvvottulu, mataabulu, chichubudlu tecchipettevaadini. pillalu peddavaallu ayyaru, vaallaku pellillu kuudaa ayyai. koothuru neehaaraku, koothuru putti, naaku taata pramoshan kuudaa vachindi. manavaraalu chi.aanshi kosam mallee tapakayala sandadi modalu. ee samvatsaram ammai aanshi kosam kakara puvvottulu rappinchindi. manavaraalu bhayapadutundemonani nenu bhayapaddaanu. cony, ee vayassulo anta dairyamgaa kakara puvvottulu tana chetilo pattukuni kaalustundani oohinchaledu, kinchit garvapaddaanu. ippatikee deepaavali vachindante, naa balyam tappaka gurtuku vastundi. gataanni marachipovadam anta sulabham kadanukunta, idhi andarikee vartinchakapovachhu.
gataanni simhaavalokanam chesukuni, bhavitanu vuuhimchukuneevaaru nitya chaitanyavantulugaa, utsaahamgaa, ullaasamgaa, aarogyamgaa bratukutaaru.
[20/05, 10:26] Jayanthi.Dr.@personal Hyderabad: It was like a movie.As if wecould see everything on a screen K LV.
[20/05, 10:27] Jayanthi.Dr.@personal Hyderabad: Brought back memories of my cherished childhood daysHow nice it would be if we can start all over again!
____Dr.I.Jayanthi.
Dr.Jayanthi Gary
manishi jeevitamlo balya ghnaapakaalu entho goppavi. peddayyaaka vaatini gurtuchesukovatam kante madhuramaina anubhooti marokati undaa.. mee kathanam aasaktigaa untondi.