విశాఖ, విజయనగరం, శ్రీకాకుళం జిల్లాలలో ప్రజలు మాట్లాడే భాషను కళిగాంధ్ర భాష అంటారు. తెలుగులోనే ఒక ప్రత్యేకమైన యాస ఇక్కడ మీకు కనిపిస్తుంది. బ్రిటీషర్ల కాలంలో శ్రీకాకుళం చికాకోల్ పేరుతో చెలామణీ అయ్యింది. నాగావళి, వంశధార, మహేంద్ర తనయ, చంపావతి, బహుదా, కుంభికోటగెడ్ మొదలైన ఈ ప్రాంతంలో ప్రవహించే ముఖ్య నదులు.ప్రత్యేకమైన యాసతో కాళీపట్నం రామారావు గారు శ్రీకాకుళం మాండలికంలోనే ఎన్నో రచనలు చేశారు. గణేశ్ పాత్రో లాంటి సినిమా రచయితలు ఈ యాసను చలనచిత్ర పరిశ్రమకు సైతం పరిచయం చేశారు. బేపి (కుక్క), పెనిమిటి (భర్త), గీర లేదా గీర్మానం (పొగరుబోతుతనం), వర్ర (కారం), గుంట (కాలువ), బుగత (భూస్వామి), గుడ్డి (పొలం) లాంటి పదాలు, మాటలు ఎన్నో శ్రీకాకుళం యాసలో కనిపిస్తాయి. గురజాడ వారి కన్యాశుల్కంలో కూడా లెక్కలేనన్ని శ్రీకాకుళం యాస పదాలున్నాయి.
ఆ మధ్యకాలంలో విడుదలైన అల వైకుంఠాపురంలో చిత్రంలో "సిత్తరాల సిరపడు" పాట రాసిన కవి ఎవరో కాదు.. శ్రీకాకుళం వాసైన బల్లా విజయకుమార్. ఈ పాటలో చాలా శ్రీకాకుళం పదాలు కనిపిస్తాయి. బుగతోడి ఆంబోతు, కొమ్ములతో కోలాటం, వరదలో గుంటగాళ్లు, గుక్కి గుండ చేసినోళ్లు, పనిమోల సొరసేప, సక్కనమ్మ కళ్లలో యేల యేల సుక్కలు.. ఇలా చాలా గమ్మత్తైన జానపద పదాలు ఈ పాటలో కనిపిస్తాయి. శ్రీకాకుళం జానపద పదాల సంపదను మనకు మన గుండెకు మరింత దగ్గర చేస్తాయి.
వీరులు తిరుగాడిన నేల :
శ్రీకాకుళం జిల్లా చరిత్రలో తాండ్రపాపారాయుడి పేరు కచ్చితంగా నిలిచిపోతుంది. ఆయన కోట రాజాంలో ఉండేది. బొబ్బలి యుద్ధం తర్వాత విజయరామరాజును పాపారాయుడు మట్టుబెట్టాడన్న సంగతి తెలిసిందే. తాండ్ర పాపారాయుడి రాజాం కోట ఎన్నో రహస్యాలకు కేంద్రమని పెద్దలు అనేవారట. ఆ కోటను దుర్గామాత ఎల్లప్పుడూ కాపాడుతూనే ఉంటుందని, కోట పైభాగాన భేతాళుడు నివసిస్తుంటాడని పలు కట్టుకథలు కూడా హల్చల్ చేశాయి.
ఉద్యమాల నేల :
ప్రపంచ ఉద్యమాల చరిత్రలో శ్రీకాకుళ గిరిజనోద్యమానికి ఒక ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. 'ఎరుపంటే కొందరికి భయం, భయం, పసిపిల్లలు వారికంటే నయం నయం’, ‘కష్టజీవులం మేము కమ్యూనిస్టులం అవునన్నా కాదన్నా అదే ఇష్టులం’ అంటూ సుబ్బరావు పాణిగ్రహి లాంటి విప్లవకారులు సోంపేట లాంటి ప్రాంతాలలో పోరాటాలకు బీజం వేశారు. ఈయన కంటే ముందే గరిమెళ్ల సత్యనారాయణ లాంటి స్వాతంత్య్ర సమయోధులు శ్రీకాకుళం నేలపై సమర శంఖరావాన్ని మ్రోగించారు. మాకొద్దు తెల్లదొరతనమూ అంటూ బ్రిటీష్ వారి ఆగడాలను ప్రతిఘటించారు. ఇక శ్రీకాకుళం జిల్లాలోని పర్వతాల పేట గిడుగు రామమూర్తి పంతులు గారు ప్రారంభించిన వ్యావహారిక భాషా ఉద్యమానికి నిలువెత్తు సాక్ష్యం.
ఎందరో గొప్ప రచయితలను కన్న కర్మభూమి :
రావిశాస్త్రి, చాగంటి సోమయాజులు, కవేరా, గెడ్డాపు సత్యం, తాపీ ధర్మారావు, ఛాయారాజ్, దూసి ధర్మారావు, బలివాడ కాంతారావు, రోణంకి అప్పలస్వామి, మీగడ రామలింగస్వామి, వెలమల సిమ్మన్న, అట్టాడ అప్పల్నాయుడు, చింతా అప్పల్నాయుడు, బంకుపల్లె మల్లయ్యశాస్త్రి , దైతా గోపాలం, మల్లాది వెంకటక్రిష్ణ శాస్త్రి, రావి కొండలరావు లాంటి ఎందరో పేరొందిన రచయితలు శ్రీకాకుళం వాణిని జగద్విఖ్యాతం చేశారు.
కళామతల్లి ముద్దు బిడ్డలు :
మాడుగుల వేంకట సూర్యప్రసాదరాయ కవి (అష్టావధానం), పురుషోత్తమచౌదరి (తెలుగు క్రైస్తవ పదకవితా పితామహుడు), స్వాతీసోమనాథ్ (కూచిపూడి కళాకారిణి), వడ్డాది పాపయ్య (చిత్రకారులు), దూసి బెనర్జీభాగవతార్ (హరికథ), యడ్ల గోపాలరావు (నాటకకళాకారులు), మిమిక్రీ శ్రీనివాస్ (ధ్వన్యానుకరణ), లోకనాథం నందికేశ్వరరావు (ధ్వన్యానుకరణ), శ్రీపాద పినాకపాణి (కర్ణాటక శాస్త్రీయ సంగీతం), తుమరాడ సంగమేశ్వరశాస్త్రి (వీణా విద్వాంసులు), భాస్కరభట్ల రవికుమార్ (గేయ రచయిత), ఆర్పీ పట్నాయక్ (సంగీత దర్శకులు), జి.ఆనంద్ (సినీ సంగీత దర్శకులు), పింగళి నాగేంద్రరావు (సంగీత దర్శకులు), కొండవలస లక్ష్మణరావు (సినీ నటులు), జెవి సోమయాజులు (సినీ నటులు), రమణమూర్తి (సినీ నటులు), షకలక శంకర్ (జబర్దస్త్ ఫేమ్ హాస్యనటుడు) మొదలైన వారు శ్రీకాకుళం వాసులే.
రాజకీయాలలో శ్రీకాకుళం :
శ్రీకాకుళం అనగానే మనకు ప్రధానంగా గుర్తుకొచ్చే పేరు శ్రీ సర్దార్ గౌతులచ్చన్న. 1947 నుండి 1983 వరకు ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో ఆయనే ప్రధాన ప్రతిపక్షం. ఈయన సోంపేట వాసి. అలాగే వరల్డ్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ ఆర్య సమాజ్ సంస్థకు అధ్యక్షుడిగా పనిచేసిన స్వామి అగ్నివేశ్ కూడా సిక్కోలు వాసే.
తెల్లబంగారానికి శ్రీకాకుళమే కేంద్రం :
శ్రీకాకుళంలోని పలాస ప్రాంతం తెల్లబంగారంగా పేరుగాంచిన జీడిపప్పు పంపిణీ కేంద్రాలకు ప్రసిద్ధి గాంచింది. 1930ల్లో అండమాన్ నుండి మల్లా జనార్థన్ అనే వ్యాపారి వచ్చి తొలుత ఇక్కడ జీడపప్పు ఉత్పత్తిని ప్రారంభించారు. తర్వాత 1950లలో ఏకంగా ఈ ప్రాంతంలో జీడిపప్పు ఉత్పత్తిదారుల సంఘమే ఆవిర్భవించింది. దాదాపు 50 వేల కుటుంబాలు ఇదే వ్యాపారాన్ని నమ్ముకొని ఉన్నాయి. పలాస, మందస, వజ్రపుకొత్తూరు, మెళియాపుట్టి, కవిటి , టెక్కలి, సోంపేట, పాలకొండ, కోటబొమ్మాళి, నందిగాం లాంటి ప్రాంతాలు జీడిపప్పు పంపిణీకి ప్రధాన కేంద్రాలుగా ఉన్నాయి. ఇక్కడి నుండి జీడిపప్పు ఇతర రాష్ట్రాలకు కూడా ఎగుమతి అవుతుంది.
ఖాదీ వస్త్రాలకు కేరాఫ్ అడ్రస్ పొందూరు :
శ్రీకాకుళంలోని పొందూరు ఖాదీ వస్త్రాల ఉత్పత్తికి పేరుగాంచిన అంతర్జాతీయ కేంద్రమని చెప్పుకోవచ్చు. మన దేశం మొత్తంలో పొందూరులో మాత్రమే కొండపత్తిని ఉపయోగించి ఖాదీ వస్త్రాలను తయారుచేస్తున్నారు. 1921 లో మహాత్మగాంధీ పొందూరు ఖాదీ వస్త్రాలను పరిశీలించారు. ఇవి కేవలం చేతి వడుకు నూలుతో చేసిన వస్త్రాలని తెలుసుకొని ఆశ్చర్యపోయారు. ఇవి ఎలా తయారుచేస్తున్నారో తెలుసుకొని చెప్పమని తన కుమారుడు దేవదాస్ గాంధీని పురమాయించారు. దేవదాస్ అప్పుడు స్వయంగా తన పరిశోధనలలో భాగంగా, పొందూరు, బొంతలకోడూరు లాంటి శ్రీకాకుళం ప్రాంతాలను సందర్శించారు. ఆనాటి మన దేశ రాష్ట్రపతి సర్వేపల్లి వారి దగ్గర నుండి మాజీ అమెరికన్ ప్రెసిడెంట్ బిల్ క్లింటన్ వరకూ అందరూ పొందురూ ఖాదీ వస్త్రాలను ధరించినవారే.
క్రీడలలో దేశానికి ఆదర్శం :
ప్రముఖ మల్లయోధుడు కోడి రామమూర్తి నాయుడు, ఒలింపిక్స్ వెయిట్ లిఫ్టింగ్‌లో మన దేశానికి కాంస్య పతకాన్ని అందించిన కరణం మల్లీశ్వరి లాంటి గొప్ప క్రీడాకారులను అందించిన మహత్తరమైన నేల శ్రీకాకుళం.
Tags:
GENERAL INFO
Facebook
Twitter
Newer
Older
Post a Comment
0 Comments
Social Plugin
AP GOVT SHEMES
3/AP GOVT SHEMES/col-right
Popular Posts
మహాభారత చరిత్రము : పెండ్యాల వేంకట సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి
December 05, 2022
భారత నేవీలోకి మొదటిసారిగా 341 మంది మహిళలు : నేవీ చీఫ్
December 04, 2022
Dr. YSR UNIVERSITY OF HEALTH SCIENCES: ANDHRA PRADESH. Notification for exercising one-time web options for web-based counselling for admission into BDS Course under Competent Authority Quota Seats for the academic year 2022-23.
December 03, 2022
ప్రాసాక్షర పదకోశము - సంకలన కర్త : శ్రీ ముసునూరి నారాయణరావు
December 04, 2022
ప్లాస్టిక్ క్యారీ బ్యాగులు వినియోగిస్తే రూ.5 వేల జరిమానా...!
December 02, 2022
Featured Post
GENERAL INFO
101 కెరీర్ టిప్స్ : పి.దుర్గ (కెరీర్ కౌన్సెలర్)
GET MORE DETAILS December 07, 2022
101 కెరీర్ టిప్స్ : పి.దుర్గ (కెరీర్ కౌన్సెలర్) CLICK HERE TO DOWNLOAD
GET MORE DETAILS
Categories
ASTROLOGY
DEVOTIONAL
GENERAL INFO
HEALTH
JOBS & NOTIFICATIONS
NEWS
TECHNOLOGY
USEFUL MATERIAL
Tags
BIOGRAPHIES
BUSINESS
EPICS & MYTHS
HISTORICAL
NOTIFICATIONS
TREDITION
Random Posts
3/random/post-list
Contact Form
Name
Email *
Message *
Recent in Sports
3/Sports/post-list
Popular Posts
మహాభారత చరిత్రము : పెండ్యాల వేంకట సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి
December 05, 2022
భారత నేవీలోకి మొదటిసారిగా 341 మంది మహిళలు : నేవీ చీఫ్
December 04, 2022
Dr. YSR UNIVERSITY OF HEALTH SCIENCES: ANDHRA PRADESH. Notification for exercising one-time web options for web-based counselling for admission into BDS Course under Competent Authority Quota Seats for the academic year 2022-23.
visakha, vijayanagaram, srikaakulam jillaalalo prajalu matlade bhashanu kaligandhra bhasha antaaru. telugulone oka pratyekamaina yaasa ikkada meeku kanipistundi. briticierla kaalamlo srikaakulam chikacol paerutho chelaamanii ayyindi. nagavali, vamsadhaara, mahendra tanaya, champavati, bahuda, kumbhikotaged modalaina ee praantamlo pravahinche mukhya nadulu.pratyekamaina yasatho kaaliipatnam ramarao gaaru srikaakulam mandalikamlone enno rachanalu chesaru. ganesh paatro lanti sinima rachayitalu ee yasanu chalanachitra parisramaku saitam parichayam chesaru. bepi (kukka), penimiti (bharta), geera leda geermanam (pogarubotutanam), varra (kaaram), gunta (kaaluva), bugata (bhuswami), guddi (polam) lanti padaalu, maatalu enno srikaakulam yasalo kanipistaayi. gurajada vaari kanyaasulkamlo kuudaa lekkalenanni srikaakulam yaasa padaalunnaayi.
aa madhyakaalamlo vidudalaina ala vaikuntaapuramlo chitramlo "sittaraala sirapadu" paata raasina kavi evaro kaadu.. srikaakulam vaasaina balla vijayakumar. ee paatalo chala srikaakulam padaalu kanipistaayi. bugatodi aambothu, kommulatho kolatam, varadalo guntagaallu, gukki gunda chesinollu, panimola sorasepa, sakkanamma kallalo yela yela sukkalu.. ilaa chala gammattaina jaanapada padaalu ee paatalo kanipistaayi. srikaakulam jaanapada padaala sampadanu manaku mana gundeku marinta daggara chestayi.
veerulu tirugaadina neela :
srikaakulam jilla charitralo tandrapaparayudi paeru kachitamgaa nilichipotundi. aayana kota rajamlo undedi. bobbali yuddham tarvaata vijayaramarajunu paparayudu mattubettadanna sangati telisinde. tandra paparayudi rajam kota enno rahasyaalaku kendramani peddalu anevarata. aa kotanu durgaamaata ellappuduu kaapaadutuunae untundani, kota paibhaagaana bhetaludu nivasistuntaadani palu kattukathalu kuudaa halchal chesaayi.
udyamaala neela :
prapancha udyamaala charitralo srikaakula girijanodyamaaniki oka pratyeka sthaanam undi. 'erupante kondariki bhayam, bhayam, pasipillalu vaarikante nayam nayam, chekshtajeevulam memu kamyuunistulam avunanna kadanna adhe ishtulam antuu subbarao panigrahi lanti viplavakaarulu sompeta lanti praantaalalo poraataalaku beejam vaesaaru. eeyana kante munde garimella satyanarayana lanti swaatantyra samayodhulu srikaakulam neelapai samara sankharaavaanni mroginchaaru. maakoddu telladoratanamuu antuu british vaari aagadaalanu pratighatinchaaru. ika srikaakulam jillaalooni parvataala peta gidugu ramamurthy pantulu gaaru praarambhinchina vyaavahaarika bhasha udyamaaniki niluvettu saakshyam.
endaro goppa rachayitalanu kanna karmabhoomi :
ravisastri, chaganti somayajulu, kavera, geddapu satyam, taapii dharmarao, chayaraj, doosi dharmarao, baliwada kantarao, ronanki appalaswamy, meegada ramalingaswamy, velamala simmanna, attada appalnayudu, chinta appalnayudu, bankupalle mallayyasaastri , daitaa gopalam, malladi venkatakrishna saastri, ravi kondalarao lanti endaro perondina rachayitalu srikaakulam vaanini jagadvikhyaatam chesaru.
kalaamatalli muddu biddalu :
maadugula venkata suuryaprasaadaraaya kavi (ashtaavadhaanam), purushottamachaudari (telugu kraistava padakavita pitamahudu), swaatiisomanaath (koochipudi kalaakaarini), vaddadi papayya (chitrakaarulu), doosi benarjeebhagavatar (harikatha), yadla gopalarao (naatakakalaakaarulu), mimikri srinivas (dhvanyanukarana), lokanatham nandikeswararao (dhvanyanukarana), sripada pinaakapaani (karnaataka saastriiya sangeetam), tumarada sangameswarasastri (veenaa vidvaamsulu), bhaskarabhatla ravikumar (geya rachayita), arpy patnayak (sangeeta darsakulu), ji.anand (cinee sangeeta darsakulu), pingali nagendrarao (sangeeta darsakulu), kondavalasa lakshmanarao (cinee natulu), jevi somayajulu (cinee natulu), ramanamurthy (cinee natulu), shakalaka shankar (jabardast fame hasyanatudu) modalaina vaaru srikaakulam vasule.
raajakeeyaalalo srikaakulam :
srikaakulam anagaane manaku pradhaanamgaa gurtukoche paeru shree sardar gouthulachanna. 1947 nundi 1983 varaku aandhra pradesh rashtramlo aayane pradhaana pratipaksham. eeyana sompeta vaasi. alaage werald counsil af aarya samaj samsthaku adhyakshudigaa panichesina swami agnivesh kuudaa sikkolu vase.
tellabangaaraaniki srikakulame kendram :
srikaakulamloni palasa praantam tellabangaaramgaa paerugaanchina jeedipappu pampinee kendraalaku prasiddhi gaanchindi. 1930llo andaman nundi malla janarthan ane vyaapaari vachi toluta ikkada jeedapappu utpattini praarambhinchaaru. tarvaata 1950lalo ekamgaa ee praantamlo jeedipappu utpattidaarula sanghame aavirbhavinchindi. daadaapu 50 vela kutumbaalu ide vyaapaaraanni nammukoni unnaayi. palasa, mandasa, vajrapukotturu, meliyaputti, kaviti , tekkali, sompeta, palakonda, kotabommali, nandigaam lanti praantaalu jeedipappu pampineeki pradhaana kendraalugaa unnaayi. ikkadi nundi jeedipappu itara rashtralaku kuudaa egumati avutundi.
khaadii vastraalaku caraf adrus ponduru :
srikaakulamloni ponduru khaadii vastraala utpattiki paerugaanchina antarjaatiiya kendramani cheppukovachhu. mana desham mottamlo ponduuruloo matrame kondapattini upayoginchi khaadii vastraalanu tayaaruchestunnaaru. 1921 loo mahatmagandhi ponduru khaadii vastraalanu pariseelinchaaru. ivi kevalam cheti vaduku noolutho chesina vastraalani telusukoni aascharyapoyaaru. ivi ela tayaaruchestunnaaro telusukoni cheppamani tana kumarudu devadas gaandheeni puramaayinchaaru. devadas appudu swayamgaa tana parisodhanalalo bhagamga, ponduru, bontalakoduru lanti srikaakulam praantaalanu sandarsinchaaru. aanaati mana desha rashtrapati sarvepalli vaari daggara nundi maji american president bill clinton varakuu andaruu ponduruu khaadii vastraalanu dharinchinavare.
kreedalalo deshaniki aadarsam :
pramukha mallayodhudu kodi ramamurthy nayudu, olimpics veyit liftingle mana deshaniki kaamsya patakaanni andinchina karanam mallishwari lanti goppa kreedaakaarulanu andinchina mahattaramaina neela srikaakulam.
Tags:
GENERAL INFO
Facebook
Twitter
Newer
Older
Post a Comment
0 Comments
Social Plugin
AP GOVT SHEMES
3/AP GOVT SHEMES/col-right
Popular Posts
mahabharata charitramu : pendyaala venkata subrahmanya saastri
December 05, 2022
bhaarata neveeloki modatisaarigaa 341 mandi mahilalu : nevi cheef
December 04, 2022
Dr. YSR UNIVERSITY OF HEALTH SCIENCES: ANDHRA PRADESH. Notification for exercising one-time web options for web-based counselling for admission into BDS Course under Competent Authority Quota Seats for the academic year 2022-23.
December 03, 2022
praasaakshara padakosamu - sankalana karta : shree musunuri narayanarao
December 04, 2022
plastic carry byaagulu viniyogiste roo.5 vela jarimana...!
December 02, 2022
Featured Post
GENERAL INFO
101 kereer tips : pi.durga (kereer counseller)
GET MORE DETAILS December 07, 2022
101 kereer tips : pi.durga (kereer counseller) CLICK HERE TO DOWNLOAD
GET MORE DETAILS
Categories
ASTROLOGY
DEVOTIONAL
GENERAL INFO
HEALTH
JOBS & NOTIFICATIONS
NEWS
TECHNOLOGY
USEFUL MATERIAL
Tags
BIOGRAPHIES
BUSINESS
EPICS & MYTHS
HISTORICAL
NOTIFICATIONS
TREDITION
Random Posts
3/random/post-list
Contact Form
Name
Email *
Message *
Recent in Sports
3/Sports/post-list
Popular Posts
mahabharata charitramu : pendyaala venkata subrahmanya saastri
December 05, 2022
bhaarata neveeloki modatisaarigaa 341 mandi mahilalu : nevi cheef
December 04, 2022
Dr. YSR UNIVERSITY OF HEALTH SCIENCES: ANDHRA PRADESH. Notification for exercising one-time web options for web-based counselling for admission into BDS Course under Competent Authority Quota Seats for the academic year 2022-23.