ఆదర్శ మాతృమూర్తులు |
← విక్టోరియారాణి కాలపు మహిళ
ఇప్పుడు వ్రాయండి భారతాన్ని! →
ఆదర్శ మాతృమూర్తులు
Posted on 01/03/2013 by ఆదూరి హైమవతి
పరమ పవిత్రమైన మన భారతదేశంలో తల్లిదండ్రులు నిరంతరం తమపిల్లల పెంపకం గురించీ తగు జాగరూకత వహిస్తూనే ఉన్నారు.,తపన పడుతుంటారు. పిలల్లపెంపకంలో తండ్రిబాధ్యతకంటే తల్లులబాధ్యత ఎప్పుడూ హెచ్చుగానే ఉంటుంది.' తల్లివడి ప్రధమ బడి ' అనేమాట పరమసత్యం. మెదటి దైవం తల్లే ! 'మాతృదేవోభవ ,పితృదేవోభవ '–అనే మన భారతీయసంస్కృతీసౌరభాలను మహాత్ములంతా అడుగడుగునా చెప్తూ తల్లి బాధ్యతను గుర్తుచేస్తూ –'మొదటి దైవమే' గాకతల్లిమొదటిగురువుకూడాఅనిచెప్పనే
'తల్లివడిప్రధమబడి'అన్నారు.
ముందుతల్లిచూపులతో ,నవ్వులతో సౌఙ్ఞలతో బిడ్డను వడిలో ఉంచుకుని పాలు పడుతూ , స్నానంచేయిస్తూ, బట్టలు తొడుగుతూ వంటికి మసాజ్ చేస్తూ తన భావన లను మనస్సు ద్వారా, చూపుల ద్వారా–తాబేలు తనపిల్లలను నదికి ఆవలిగట్టున ఉంచి ,ఈవలి గట్టునుండీవాటినిచూస్తూ ,తన చూపులతో పెంచుతుందిట! .
తల్లి తనతలంపులద్వారాతనపిల్లల పెరుగుదలకు కృషిచేస్తూ బిడ్డలమనోభావాలను తెల్సుకుని ఆలన పాలన అందిస్తూ వారి ప్రతిస్పందనలకు అనుగుణంగా బిడ్డలకు అర్ధమయ్యేలాగా మౌనభాష నేర్పుతుంది . ఆపైన వారికిచిన్నచిన్నమాటలు చెప్తూ భాష నేర్పుతుంది. అత్త , తాత ,అమ్మ, నాన్న , బామ్మ మొదలైన మాటలతో ఇంటిసభ్యుల పరిచయం చేస్తూ సంఘంతో సాంగత్యం ఏర్పరుస్తుంది. బిడ్డ పెరిగేకొద్దీ తినడం, తాగడం , వంటి చిన్న చిన్న పనులతోపాటు పెద్దలు ఇంటికి వస్తే నమస్కరించడం, కూర్చోమని చెప్పడం , మంచినీరు తెచ్చి ఇవ్వడం వంటి మర్యాదలు నేర్పుతూ మొదటిగురువుగా నిలుస్తుంది.
మన భారతీయ సంస్కృతి ప్రపంచానికే ఆదర్శం! మన పురాణాల్లో ఆదర్శమాతలు చిరస్మరణీయులు! తల్లి తనకర్తవ్యాన్ని ఆదర్శవంతంగా ఎలా నిర్వహించాలో మనకు పురాణ గాధలద్వారా తెలుస్తుంది. అనేక సందర్భాలలో 'ఆదర్శమాతలను ' గురించి విఙ్ఞులు ప్రస్తావిస్తూనే ఉన్నారు.
కౌసల్య తనకుమారుడైన శ్రీరామచంద్రునికి , కుంతి తనకుమారులైన పంచ పాండవులకు, చారిత్రకయుగంలో శివాజీకి జిజియాబాయి , ఆధునికయుగంలో రామ కృష్ణపరమహంసకు చంద్రమణీదేవి,ఈశ్వరచంద్ర విద్యాసాగరునికి భగవతీదేవి ,గాంధీజీకి పుతలీబాయి , తల్లులై భారతజాతి రత్నాలను లోకానికి అందించి , ఆదర్శమూర్తులై నిలిచారు.
వీరంతా తమబిడ్డలకు చిన్నతనం నుండీ సుద్దులు బుధ్ధులూ చెప్తూఎవరెవరిని ఎలా గౌరవించాలో నేర్పారు ! . దైవభక్తి, దేశభక్తి , సంఘనీతి నూరిపోశారు..ఏతల్లైతే ధర్మ మార్గాన్నిచిన్నతనం నుండీ ఇలా బోధిస్తుందో ఆమె ప్రపంచంలో సత్య ధర్మ,శాంతి ప్రేమాహింసల స్థాపనకు జ్యోతి ప్రజ్వలనచేసినట్లే ! అలాంటితల్లులువిరివిగాఉన్నప్పుడు ప్రపంచ మంతా ధర్మంతప్పని జనాలతో నిండి , ప్రశాంతత నెలకొంటుంది.
భారతీయ సంస్కృతిలో 'జన్మ భూమికీ, కన్నతల్లికీ ' గొప్పస్థానం ఉంది.
పుడమికన్నతల్లి పూజనీయులుకదా
వారిమించువారు వసుధలేరు
కన్నతల్లికన్న ఘనతఏది?
కన్నభూమికన్న స్వర్గమేది?
జన్మభూమితోను , జన్మనిచ్చినతల్లి తోను స్వర్గం సైతం సరితూగదని చెప్తారు.
ముందుగా రామాయణం లో ని తల్లులను చూద్దాం.—-
రామునికి తల్లి కౌసల్య అందరినీ ప్రేమించడం, పెద్దలను గౌరవించడం పసితనం నుండే బాల రామునికి నేర్పిందిట . కుమారునిగా , అన్నగా , శిష్యునిగా , భర్తగా, రాజుగా , వీరునిగా, ప్రతి శూరునిగా, స్నేహితునిగా, న్యాయ పాలకునిగా ,తండ్రిగా , తన బాధ్యతలను ఆయన సక్రమంగా నిర్వహిం చేందుకు కౌసల్య పెంపకమే కారణం అనిచెప్పవచ్చు..
కౌసల్య బాల శ్రీరామునికి నేర్పిన మాట శ్లోకరూపంలో —
యంపాలయతి ధర్మం — తం వృత్తేన నియమేనచ
సవై రాఘవ శార్దూల — ధర్మత్వం అభిరక్షతు.
'ఓ రఘువంశ శార్దూలమా ! రామా! నీవు 'ధర్మాన్ని ' నియమంగా , నిరంతరం నీ వృత్తిగా భావించి పాలించు ', అంటూ ఉగ్గుపాలతో ధర్మాన్ని బోధించింది!.
విశ్వామిత్రుడు యాగసంరక్షణార్ధం శ్రీరాముని పంపమని దశరధునికోరను కోసలకు వచ్చినపుడు , శ్రీరాముడుతండ్రి కబురందుకుని సభలో ప్రవేసించిముందుగా తన తల్లి కౌసల్యకు , తర్వాత తండ్రి దశరధునికి, ఆపైనగురువు వశిష్టునికి , చివరగాఅతిధి ఐన విశ్వామిత్రునికి పాదాభివందనం చేస్తాడు .
తల్లి తండ్రిని చూపితే , తండ్రి గురువును చూపుతాడు, గురువు దైవాన్ని చూపుతాడు. అంటే వరుసక్రమంలో ప్రాధాన్యతనుఅనుసరించిగుర్తించి గౌరవించి వర్తిస్తూ ఆయా వ్యక్తులద్వారా మానవునికి ఆవస్యకమైన సులక్షణాలు నేర్చుకోవాలని అర్ధం.
'రామో విగ్రహవాన్ ధర్మః ' -అనేమాటవినగానే తల్లికౌసల్యగుర్తురాకతప్పదుఎవరికైనా. అందుకే ' కౌసల్యా సుప్రజారామ -పూర్వాసంధ్యా ప్రవర్తతే – 'అంటూఆతల్లికుమారునిగా శ్రీరాముని మనం సుప్రభాతంలో ప్రతిరోజూ పాడుతున్నాం.
రావణసురుని మరణానంతరం లక్ష్మణుడు రామునితో " అన్నా! ఈ 'బంగారులంక' ను మీరు పాలిస్తే , అయోధ్య భరతునికి వదిలేయ వచ్చుకదా ! ఈ లంక సిరి సంపదలతో
స్వర్గానికి దీటుగా ఉంది! " అనగా , సత్యధర్మాలు మూర్తీభవించిన రామచంద్రుడు ..
" లక్ష్మణా ! తల్లి కురూపిఅని మరొక అందమైన స్ర్తీని తల్లిగా భావించగలమా! ' జననీ జన్మ భూమిశ్చ స్వర్గాదపిగరీయసీ!' అని తెల్సుకో !" అన్నాడు. తల్లి కౌసల్య పెంపకమే రాముని అంత ఆదర్శవంతునిగా చేసిందని చెప్పుకోవచ్చు . ఆయన అవతారపురుషు డైనా మానవజాతికి ఆదర్శం అందించే నిమిత్తం ఈవిధంగా తాను ఆమె మాటలు అనుసరించి ,తనతల్లిని లోకంలోని తల్లులకు ఆదర్శమాతగా నిలిపాడు.
ఇహ లక్ష్మణుని తల్లి ఐన సుమిత్రను తీసుకుంటే ఆమె సహనం , ఓర్పు , తన వివేకాన్నిఅడుగడుగునా చూపిస్తుంది. మితభాషి , అవసరం మేరకే మాట్లాడుతుంది .
కైక శ్రీరాముని వనవాసానికి పంపమని కోరిందికానీ లక్ష్మణుని కాదు.ఐతే రామునివెంట మౌనివేషంలో కదలిన లక్ష్మణుని 'ఆగమని ' ఒక్కమాటైనా అనలేదు.ఇతర ఏతల్లి ఐనా అలా మౌనం వహించదు. అన్నవెంట వెళుతున్న లక్ష్మణుని 'రాజును అనుసరిస్తున్న సేవకుని'గా భావించింది.ఒక కుమారుడైన శతృఘ్నుడుభరతునివెంటతిరుగుతుండగా , మరొక కుమారుడైన లక్ష్మణుడు వన వసానికి వెళుతున్నా ,ఆమె ఏ మాత్రం జంకక గొంకక ,బాధపడక తన బిడ్డలు ధర్మ మార్గాన్నిఅనుసరిస్తున్నందుకు ,భ్రాతృబంధానికి కట్టుబడుతున్నందుకు సంతోషించింది.
సుమిత్ర ఆధ్యాత్మికఙ్ఞాన సపత్తుగల వనిత..శ్రీరాముని శీలమును చక్కగా గమనించి తన పుతృడైన లక్ష్మణుడు అతడిని అనుసరించినట్లైతే ధర్మo తప్పనివాడుగా పేరు గాంచు తాడని నమ్మింది .వనవాసానికి అన్నతో వెళుతున్న తనయునితో
" రామం దశరధం విధ్ధి – మాం విధ్ధి జనకాత్మజాం
అయోధ్యాo అటవీం విధ్ధి – గఛ్చతాత యధాసుఖం "
" నాయనా లక్ష్మణా! నీవు శ్రీరాముని సేవించుటకే జన్మించావు.అరణ్యంలో శ్రీరాముడే నీ తండ్రిగా, సీతమ్మే నీతల్లిగా , అడవే అయోధ్యగా వారిరువురికీ సేవచేస్తూ ఉండు అదే నీధర్మ." అని ఆమాతృమూర్తి తన పిల్లలకు అన్నలను అనుసరించడoవారి ధర్మం అనీ , కష్ట మైనా సుఖమైనా అన్న మాటే అనుసరణీయమనీ చెప్పకే చెప్పింది . భాతృమార్గాను సరణ సుమిత్ర తన పిల్లలద్వారా ఈ లోకానికి తెలియపరచింది.
ఈహ సీతమ్మను తీసుకుంటే తాను భర్తకు దూరమైనా తనపై నీలాపనిందలు వచ్చినా , కుమలక , మనస్తాపాన్ని పైకి కనపడ నీయక తనకుమారులైన లవ కుశు లను రాజ భవనంలో సర్వసుఖాలూ పొందవలసిన వారైనా , ఆమె వారికే మాత్రం ఆ విషయాలు తెలియనీక ముని వాటికలో మునిపుత్రుల వలె పెంచింది , విలువిద్యలూ ధైర్య సాహసాలూ నేర్పింది. మహావీరులుగా తయారుచేసింది !.ఆశ్రమంలో కష్టాలూ అసౌకర్యాలూ అన్నీ భరిస్తూధైర్యంగాలవకుశులనుతీర్చిదిద్దింది.తల్లిసీతమ్మఆశీస్సులతో, ఆమెపెంపకంలో వారు లోకోత్తమవీరులైనారు .సీతమ్మతల్లి ఆదర్శమాతైంది. ఓర్పుకు సీతమ్మను చెప్తాం ,ఆమె ఓర్పే నేర్పై తన బిడ్డలను తీర్చిదిద్దిన ఆదర్శమాత ,ఒకమహా బలవంతునికి, ధర్మమూర్తికీ , సామ్రాఙ్ఞి ఐనా కష్టాలన్నీ భరించి ,స్త్రీలకు ఆదర్శమైంది . కొందరు ' సీత ' పేరు తమబిడ్డలకు పెట్టనే భయపడతారు.అన్నీకష్టాలు ఆతల్లిగనుక భరించింది మనవల్లకాదంటారు.
భాగవతంలో ని తల్లులను చూద్దాం :-శ్రీకృష్ణుని పెంపుడుతల్లయిన యశోద కృష్ణుడు తన బిడ్డే అని నమ్మి ,తాను కన్నయ్యను ఎంత ప్రేమించినా తనకుమారుని చూడ వచ్చిన వారికి ఎత్తుకోను ఇచ్చి వారి కోరిక తీర్చేది. ఎవరు వచ్చి చనుబాలు పడతా మన్నా అభ్యంతరం చెప్పేదికాదు , అందువల్లే రాక్షసస్త్రీ ఐన పూతన , సుందర మైన రూపంలో వచ్చి పాలు పడతానంటే కొత్త వనిత అనైనా భావించక, పసిబిడ్డలపట్ల ఆమె అనురాగాన్నీ కాదనక నమ్మి ఇస్తుంది. తమకు ప్రీతి కరమైన దానిని ఇతరులకు ఇవ్వ ను మనం సాధారణంగా ఇష్ట పడం, కానీయశోద' అమ్మదనం ' ఎంతగొప్పదోచూడండి. తనబిడ్డను ఇతరులు ముద్దుచేస్తున్నా ఏమాత్రం అసూయపడనిస్వఛ్ఛమైనవెన్నవంటి మనస్సు ఆమెది, అందుకే కృష్ణయ్య వెన్నదొంగ అయ్యాడేమో!
ఓయమ్మనీకుమారుడు
మాఇళ్ళనుపాలు పెరుగు మననీడమ్మా!
మాయన్నల సురభులాన మంజులవాణీ! …..అంటూ కృష్ణుని కొంటె చేష్టలగురించీ చెప్పవచ్చిన గొల్లభామలతో యశోద ఇలా అంటుంది .
అన్య మెరుగడు తనయంత నాడుచుండు
మంచివాడితడెగ్గులుమానరమ్మ
తల్లులార! గుణవతీమతల్లులార! –అంటూ తనబిడ్డ మంచివాడనీ అలాంటి చిలిపిపనులుచేయడనీ అమాయకుడనీ వారితో అంటుంది యశోద. ఏతల్లైనా తన బిడ్డ చెడ్దవాడంటే ఊరుకుంటుందా!
మనబిడ్దపై ఇతరులు నేరారోపణ చేస్తే మనం వెంటనే వారితో జగడ మైనా ఆడుతాం, లేదా మనబిడ్డని ' పరువుతీస్తావా? ' అని కోపంతో విచక్షణారహితంగా కొడతాం.కానీ యశోద నిదానంగా ఆలోచించి వారితో ..
" నాబిడ్డ అమాయకుడు , మీరు నిదానంగా యోచించండి , అలాచేసేవాడుకాదు. ఐనా నేను మనందలిస్తాను , వెళ్ళిరండి " అని మర్యాదగా చెప్తుంది.ఇరుగుపొరుగులతో ఎలా మెలగాలో ఆతల్లి మనకు నేర్పింది .
చెరసాలలో ఉన్న దేవకీదేవి తనకన్న బిడ్డడు ఎక్కడైనాకానీ సుఖంగా ,క్షేమంగా ఉంటేచాలని భావించింది.బిడ్డ పెరుగుదలను ఊహల్లో నింపుకుని దూరంనుండేప్రేమను పంచి , బిడ్డను మనస్సులోనే చూచుకుంటూ ఆలోచనల్లో ఆడుకుంటూ జీవించింది. 'అమ్మ మనస్సు' బిడ్డక్షేమాన్ని నిరంతరం ఎలాకోరుకోవాలో , అమ్మ ఆశీర్వచనాలు బిడ్డ భవిష్యత్తుకెంత శక్రిని ప్రసాదిస్తాయోదేవకీదేవి మనకు నేర్పింది.
ఆమె ఆదర్శమాత కాదామరి!
గుట గుట చనుబాలు త్రాగుచుండగ పట్టిచంపువింతను చూడజలనైతి —
ఎన్నితాళ్ళనుకట్టినా చాలని నీపొట్ట ముద్దాడ జాలనైతి
ప్రసవవేదనపడుటనాపాలివంతు ,
నీదుముచ్చటలుపడుట యశోదవంతు.—-
అని పోతన ,దేవకీదేవి మనస్సులోని బాధను వర్ణిస్తాడు.ఐనా ఆమె అలా తన బాలుని హృదయంలోనే దర్శిస్తూ అతని ముచ్చటలు వినిసంతసించింది.
భారతంలోకి చూస్తే కుంతీమాత భర్తలేని అసహాయ. ఐదుమంది పసిపిల్లలతో ఒక్కతే , తమపై ఏమాత్రం ప్రేమాభిమానాలులేనిదాయాదులఇంటఎంతోచాకచక్యంగామెలుగుతూ వారితోసఖ్యంగాఉంటూనేతనపిలల్లనుప్రఙ్ఞావంతులుగా ,విద్యావంతులుగా,గుణవంతులుగా , భక్తిపరులుగా, వినయశీలురుగా పెంచింది. ఐకమత్యాన్ని ఉగ్గుపాలతోనేర్పింది. సోదరప్రేమను లోకానికి పాండవుల ద్వారాచాటింది. కుంతి ఆదర్శమాత . బిడ్డలను కృష్ణభక్తులుగా చేసి వారికి కృష్ణుని కొండంత అండగా చేసింది. శతృవర్గoతోఎలాసఖ్యంగా మెలిగి తమకార్యం చక్కబెట్టుకోవాలో,బిడ్డలకోసంఎన్ని కష్టాలనైనా ఎలా భరించాలో జగానికి చూపిందిబిడ్డలకు అండగా దండగా ఉంటూ తండ్రిలేని తనయులను ఆదర్శ సోదరులుగా పెంచింది. అంతేకాదు తన బిడ్డలైన ధర్మరాజ , భీమ అర్జునుల కంటే తన సవతి మాద్రీ సుతులైన నకుల సహదేవులను అధికంగా ప్రేమించింది. ఇతరులెవ్వరికీ వారు కుంతిసంతానంకాదని తెల్సుకొలేని విధం గా సతీ ధర్మాన్ని పాటించిన ఉత్తమురాలు కుంతి.
పురాణ గాధల్లోకివెళితే గంధర్వరాజు కుమార్తె మదాలస సైతం తన పుత్రులకు పసి తనం నుండే ఙ్ఞానబోధ చేసి,ఆత్మతత్వం తెలిపింది .
అఙ్ఞాన వశమున అరుదెంచినావు
రాకపోకలునీకు నిజముగాలేవు //జోజో//
పరమాత్ముడవునీవు బ్రహ్మవూనీవు
నిత్యశుధ్ధాబుధ్ధ ముక్తుడవునీవు –అని జోలపాడుతూ ఆత్మతత్వాన్ని అందించింది.
పూర్వం తల్లులంతా తనపుత్రులు మంచిముత్యాలుగా , ఙ్ఞానరత్నాలుగా మారాలని కోరుకునేవారు.
ఇహ చరిత్రలోకి తొంగిచూస్తే శివాజీతల్లి జిజియాబాయ్ భర్త నిరాదరణకు గురైనా చింతించకతనపుత్రునివీరునిగాతీర్చిదిద్దింది.ప్రతిరోజూస్నానంచేయిస్తూ ,బువ్వతినిపిస్తూ వీరులగాధలు రంగరించి పోసింది. రామాయణ మహాభారత కధలు కళ్ళకుకట్టినట్లు వివరించింది.వీరలక్షణాలు పసితనంలోనే శివాజీ సొత్తయ్యాయి.మంచి గురువువద్దచేర్చి యుధ్ధవిద్యలతోపాటుగా ,యదార్ధ విద్యలైన ఆధ్యాత్మిక ఙ్ఞానాన్ని సైతంశివాజీకిఅందించ డంలో జిజియాబాయ్ఏమారలేదు.ఆతల్లికృషిఫలితమే'స్వతంత్రమహారాష్ట్రరాజ్యస్థాపన' . ఆమెనేర్పిన దైవభక్తి, దేశభక్తి శివాజీని చక్రవర్తిగా, ఛత్రపతిగా మార్చింది. పంచమాతలను, సాధు సత్పురుషులను సేవించడoగౌరవించడం ,భారతీయసంస్కృతి,పరస్త్రీలపట్లమాతృ భావం వీరశివాజీని మరాఠారాజ్యానికి ఛత్రపతినిచేశాయి.అలాంటితల్లి జిజియాబాయి పిల్లల పెంపకానికి కావలసిన పాఠాలను మనకు అందించిన చరితార్ధు రాలు. ఆదర్శ మాతలలో జిజియాబాయిని చేర్చి మన హైందవ ధర్మాలను బిడ్డలకు ఎలా నేర్పాలో పెద్దలు మనకు సూచించారు.
సంఘసంస్కర్తలను తీర్చిదిద్ది సమాజసేవకై అంకితంచేసిన మాతృమూర్తులు -ఈశ్వర చంద్రవిద్యాసాగరునితల్లి'భగవతీదేవి',వివేకానందునితల్లి'భువనేశ్వరీదేవి' ,రామకృష్ణ పరమహంసతల్లి 'చంద్రమణీదేవి' ,మోహనదాస్ కరంచంద్ గాంధీతల్లి 'పుతలీబాయి 'వీరంతా తమబిడ్డలకు పసితనం నుండీ భారతీయసంస్కృతిని, దైవ భక్తిని ,దేశభక్తిని , సమాజ సేవచేయడంలో మెళకువలను బోధించి తమబిడ్డలను లోక కళ్యాణంకోసం సమర్పించారు.
ఈశ్వరచంద్ర విద్యాసాగర్ తల్లి భగవతీదేవి ఎంతో కష్టపడి తండ్రిలేని పిల్లడ్ని చదివిస్తుంది, స్కూల్ఫైనల్ పరీక్షలకు ఫీజు కట్టను మూడురూపాయలు లేకపోడంతో ఆమె తన పెళ్ళినాటిపట్టుచీర అమ్మి ఫీజుకోసం ఇస్తుంది! బిడ్డకు చదువుకుకా వలసిన పుస్తకాలు నోట్ బుక్కులు అచ్చుపుస్తకాలకోసం, మడికట్టుకుని దూరంగాఉన్న మంచి నీటిబావినుండీ నీళ్ళ బిందెలూమోసి ఆడబ్బు ఈశ్వరచంద్రునికి ఇస్తుంది.అతడుస్కూల్ ఫైనల్ అయ్యాక టూషన్స్ చెప్తూ పైచదువులు చదువుతాడు , ఒక లాయర్ ఇం ట్లో భగవతీ దేవి వంట చేసేది, ఆయన ఈశ్వర చంద్రుని తెలివిని చూసి మద్రాస్ లో లా చదవను సహాయంచేస్తాడు. చదువుపూర్తయ్యాక సంపాదన మొదలయ్యాక అతడు ఒక వివాహానికి హాజరైనపుడు తల్లి కట్టుకున్న అతుకులేసిన చీరను చూసి, మిగిలినవారి వస్త్రధారణ చూసి బాధతో " అమ్మా! నీకు చీరలు, నగలుకొంటాను ,ఏవికావాలో చెప్పు " అనగా భగవతీ దేవి నాకు మూడు నగలుకావాలి " అంటుంది, విద్యాసాగర్ సంతోషంతో " అడుగమ్మా! ఏంకావాలో " అనగా , ఆమె " నాయనా ! నామొదటినగ ' ఈ ఊర్లో మంచి నీళ్ళ బావిలేక అంతా దూరంగా ఊరిబయట ఉన్నా బావికి వెళ్ళలేక ఇబ్బంది పడు తున్నారు. ఒక మంచినీటిబావి త్రవ్వించమని " కోరుతుంది. ఈశ్వరచంద్రుడు అలాగే బావిత్రవ్విస్తాడు. " అమ్మా !నీవుకోరినట్లుబావిత్రవ్వించాను,ఇప్పుడైనానీకుఏనగకావాలో చెప్పమ్మా! " అనగా , ఆమె " నాయనా ఈఊరిపిల్లలకుఏదైనాఅనారోగ్యం కలిగితేదూరం గా ఉన్న పట్టణంలోని వైద్యశాలకు వెళ్ళను ఇబ్బందిపడుతున్నారు, ఒక వైద్యాలయం ఏర్పాటుచేయి " అని కోరుతుంది. విద్యాసాగర్ అలాగే ఒకవైద్యశాలనుఏర్పాటుచేస్తాడు . మూడో మారు కుమారుడు నగ గురించీ అడగ్గా " నాయనా! నాకీ వయస్సులో నగలతో పనేమి? నీవు జీవితాంతం ఇలాగే సమాజ సేవ చేస్తూ ఉండు, అదేనామూడో నగ " అనిచెప్తుంది. అందుకే భగవతీ దేవి ఆదర్శమాత ఐంది.
ఇహ మన జాతిపిత ను కన్నతల్లి ,మోహనదాస్ కరంచంద్ గాంధీతల్లి 'పుతలీబాయి కి భారతదే శం ఎంతైనా ఋణపడి ఉంటుంది .ఆమె కోకిల వ్రతం అనిచేసేది మూడునెలల కామ వసంత ఋతువులో కోయిలకూశాకే ఆమె భోజనం చేసేదిట! ఒక రో జుమధ్యాహ్నం మూడైనా కోయిలవచ్చి కూయక పోడంతో నిరంతరం తల్లి కొంగుపట్టుకు తిరిగే ఆరేళ్ళ మోహన చంద్ అమ్మ అన్నం తినలేదు, కోయిలకూయలేదు — అనే భావన మనస్సులో మెదలగా పెరట్లోని చెట్టుమాను చాటుకెళ్ళి ' కుహూ కుహూ ' అని కూసి, తల్లి వద్దకు వచ్చి " అమ్మా! కోయిలకూసింది! నీవు భోజనం చేయి " అనగానే పుతలీబాయ్,'తనపై వీడికెంత ప్రేమ ' అని కుమారుడ్ని ముద్దుపెట్టుకోకపోగా తనయుడి చెంపపై ఒక్క చరుపు చరిచి " ఛీ ఛీ నాకడుపున ఒక అసత్య వాది పుట్టినందుకు నేను చింతిస్తున్నాను. " అని కోప్పడగా మోహనచంద్ , ఆక్షణంలోనే ఆమెపాదాలపై చేతులుంచి " అమ్మా! ఈక్షణం నుండీ నేను తమాషాకైనా అసత్యం చెప్పను " అనీ ప్రమాణం చేస్తాట్ట ! ఆప్రమాణమే భారతదేశంపాలిట వరమై తన సత్య వాదనతో , అహింసేఆయుధంగా దేశస్వాతంత్య్రం కోసం శ్రమించేలా చేసింది.పుతలిబాయి ఆదర్శమాతకాదామరి!
కౌసల్య సతి శుక్తి గర్భమౌటానుగదా!
రాముడు దేవుడై రమణగాంచె
సీతామహాసాధ్వి చెపగిపెంచుటగదా!
కవల కుశలవులు ఘనులునగుట
జిజియాలలామంబు చెలగిపెంచుటకదా!
వీరశివాజీ యు పేరుగాంచె
పుతలిబాయి సుబుధ్ధి పెంచుటచేకదా!
గాంధి మహాత్ముడై ఘనత గాంచె!
ఈశ్వరాంబాసాధ్వి ఎత్తిపెంచుటగదా!
సత్యనారాయణ ఖ్యాతిచెందె!
అహరహమ్మును బ్రోచెడి అమ్మకంటె
ఆదరంబగు వ్యక్తులు అవనికలరె!
అమ్మ ప్రధమాక్షరంబె ఆద్యక్షరంబు
ప్రాణికోటికి అమ్మయె ప్రాణసమము .—- ఆదర్శమాతల ఘనత ఇదే!.
ఈ ఆధునిక యుగంలో తల్లులమంతా బిడ్డలుపుట్టగానే' ఏంచదివించాలి? ఏఉద్యోగం వస్తుంది?ఎంతజీతం వస్తుంది?' అనే విషయాలనుతప్ప , మనబిడ్డ దేశానికి ఏం చేస్తాడు, సమాజసేవ ఎలాచేయగలడు?ఎంత మందికి సాయపడగలడు? భారతీయసంస్కృతిని ఏమాత్రం అనుసరించగలడు?' అనే విషయాలను ఎన్నడూ ఆలోచించడం లేదు. మాతృదేశానికి , మాతృమూర్తికీ కృతఙ్ఞత తెలిపేవారే తక్కువైపోతున్నారు.ఎంతో మంది తల్లులు ఉద్యోగాలకోసం వెళుతూ ,బిడ్డలను ఆయాలకు వదలిపోతున్నందున బిడ్డలకు ఆయాపైనే ప్రేమపెరుగుతున్నది, తల్లిని మమ్మీ అనిపిలుస్తూ న్నారు. ఆయాచనిపోతే ఏడుస్తారుకానీ అమ్మపోతే ఏడవరు ' . ఆయాతోనే ఏటాచ్ మెంట్ పెరుగుతుంది. ఆమె భాష నేర్చుకుంటున్నారు.ఆమెపైనే ప్రేమ అభిమానం వారిమనస్సుల్లో ప్రోదు చేసు కుంటాయి, ఆయాపెడితేనే తిండితింటున్నారు.
అందుకే ఒక మహాను భావుడు –
ఆలుమగలిద్దరు ఆఫీసునకుబోవ
గృహ కృత్యములుదీర్చు గృహిణులెవారు ?-
పరబాలురకు నేర్ప పాఠశాలకు బోవ –
తనబాలలను జూచు తరుణులెవరు?
అంటే ఉద్యోగాలు చేయడంతప్పనికాదు,తమబిడ్డలకు మంచి సుద్దులు బుధ్ధులు నేర్పి ఆదర్శమానవునిగా తీర్చి దిద్దేవారెరు ? అనిఅర్ధం .
హాస్యంగా పెద్దలు ఇలా చెప్తారు .రైతు కూతురైన ఒక తల్లి తనకుమారుని ఉయ్యాల్లో ఊపుతూ ఇలా పాడిందిట!
చేలోన నీమామ సెనగలెయ్యంగ
భాగమిమ్మని అడుగు బాలశంకరుడా! //జో జో //
వేసినాడూలేవు–కోసినాడూలేవు
భాగమెట్లిత్తురా బాలశంకరుడా!//జో జో//
మా అమ్మ నీతోడబుట్టినదికాదా?
తగవునకు పోదాముధర్మ చావడికీ
ధర్మచావడిలో పెద్దలందరుచేరి
భాగమూ ఇమ్మనిరి పిల్లనిమ్మనిరి ///జోజో//
అంటే సాధారణ తల్లు లందరికీపెళ్ళి ఆస్థిలో భాగం అనే ఆలోచనలే ఉంటాయని అర్ధం.
అంటే జోలపాటతోనే మామతో ఆస్థికోసం పోట్లాడటం, ఆస్తే ప్రాధాన్య మని చెప్పటం వల్ల వాడుపెద్దై ధనసంపాదన గురించే అలోచిస్తాడు.సాధారణ తల్లు లందరికీపెళ్ళి ఆస్థిలో భాగం అనే ఆలోచనలే ఉంటాయని అర్ధం.
కనుకమనంమనబిడ్డలనుఎలాపెంచాలోఈఆదర్శమాతలద్వారా తెలుసుకుని ,మనబిడ్ద లనురావణునిలాగొప్పవారుగాకాకరామునిలామంచివరుగాదైవప్రీతి,పాపభీతి,సంఘనీతి సంపన్నులుగా భారతీయ సంస్కృతీ బధ్ధంగాజీవించేలామానవతావిలువలమూర్తులుగా తీర్చిదిద్దుకుందాం.ఈ ఆదర్శ మాతలను సదాస్మరిద్దాం.వారి బాటలోనడుద్దాం.భారతీయ తను బ్రతికిద్దాం .
aadarsa maatrumuurtulu |
u viktoriyaaraani kaalapu mahila
ippudu vraayandi bhaarataanni! u
aadarsa maatrumuurtulu
Posted on 01/03/2013 by aaduuri haimavati
parama pavitramaina mana bhaaratadesamlo tallidandrulu nirantaram tamapillala pempakam gurinchi tagu jaagaruukata vahistuunae unnaaru.,tapana padutuntaaru. pilallapempakamlo tandribaadhyatakante tallulabaadhyata eppuduu hechugaane untundi.' tallivadi pradhama badi ' anemata paramasatyam. medati daivam talle ! 'matrudevobhava ,pitrudevobhava '–ane mana bhaaratheeyasamsruthisarabha mahatmulanta adugaduguna cheptuu talli baadhyatanu gurtuchestu –'modati daivame' gaakatallimoadiguruvu
'tallivadipradhamabadi'annaru.
mundutallichuupulatoe ,navvulatho soungalatoe biddanu vadilo unchukuni paalu paduthoo , snaanamcheyistuu, battalu todugutuu vantiki masaj chestu tana bhavana lanu manassu dwara, chuupula dwara–taabelu tanapillalanu nadiki aavaligattuna unchi ,eevali gattunundiivaatinuuchasuu ,tana chuupulathoo penchutundita! .
talli tanatalampuladvaaraatanapi perugudalaku krushichestuu biddalamanobhavalanu telsukuni aalana paalana andistuu vaari pratispandanalaku anugunamgaa biddalaku ardhamayyelaagaa mounabhasha neerputundi . aapaina vaarikichinnachinnamaata cheptuu bhasha neerputundi. atta , taata ,amma, naanna , bamma modalaina maatalatho intisabhyula parichayam chestu sanghamtho saangatyam erparustundi. bidda perigekoddii tinadam, taagadam , vanti chinna chinna panulathopaatu peddalu intiki vaste namaskarinchadam, koorchomani cheppadam , manchineeru tecchi ivvadam vanti maryaadalu nerputuu modatiguruvugaa nilustundi.
mana bhaarateeya samskruti prapanchaanike aadarsam! mana puraanaallo aadarsamaatalu chirasmaraneeyulu! talli tanakartavyaanni aadarsavantamgaa ela nirvahinchaalo manaku puraana gadhaladwara telustundi. aneka sandarbhaalalo 'aadarsamaatalanu ' gurinchi vunulu prastaavistuunae unnaaru.
kausalya tanakumaarudaina sriraamachandruniki , kunti tanakumaarulaina pancha paandavulaku, chaaritrakayugamlo shivaajeeki jijiabai , aadhunikayugamlo raama krushnaparamahamsaku chandramaneedevi,eshwarachandra vidyaasaagaruniki bhagavateedevi ,gaandheejeeki putalibai , tallulai bhaaratajaati ratnaalanu lokaniki andinchi , aadarsamoorthulai nilichaaru.
veerantaa tamabiddalaku chinnatanam nundi suddulu budhdhuluu cheptueevarevarini ela gowravinchaalo nerpaaru ! . daivabhakti, deshabhakti , sanghaneeti nooriposaaru..etallaithe dharma maargaannichinnatanam nundi ilaa bodhistundo aame prapanchamlo satya dharma,saanti premahimsala sthaapanaku jyoti prajvalanachesinatle ! alaantitallunuvirivi prapancha mantaa dharmantappani janaalatho nindi , prasaantata nelakontundi.
bhaarateeya samskrutilo 'janma bhoomikee, kannatallikee ' goppasthanam undi.
pudamikannatalli poojaneeyulukadaa
vaariminchuvaaru vasudhaleru
kannatallikanna ghanataeyi?
kannabhoomikanna swargamedi?
janmabhoomitoonu , janmanicchinatalli thonu swargam saitam sarituugadani cheptaaru.
mundugaa ramayanam loo ni tallulanu chuddam.u-
ramuniki talli kausalya andarinee preminchadam, peddalanu gouravinchadam pasitanam nunde baala ramuniki nerpindita . kumaruniga , annagaa , shishyunigaa , bhartagaa, rajuga , veerunigaa, prati shoorunigaa, snehitunigaa, nyaaya palakuniga ,tandrigaa , tana baadhyatalanu aayana sakramamgaa nirvahim chenduku kausalya pempakame kaaranam anicheppavacchu..
kausalya baala sriraamuniki nerpina maata slokaroopamlo u
yampaalayati dharmam u tam vruttena niyamenacha
savai raghava saarduula u dharmatvam abhirakshatu.
'oo raghuvansa saarduulamaa ! rama! neevu 'dharmanni ' niyamangaa , nirantaram nee vruttigaa bhavinchi paalinchu ', antuu uggupaalato dharmanni bodhinchindi!.
vishwaamitrudu yagasamrakshanardham sriramuni pampamani dasaradhunikoranu kosalaku vachinapudu , sriraamudutandri kaburandukuni sabhalo pravesinchimundugaa tana talli kausalyaku , tarvaata tandri dasaradhuniki, aapainaguruvu vashishtuniki , chivaragaatidhi aina vishwaamitruniki paadaabhivandanam chestaadu .
talli tandrini chuupithee , tandri guruvunu chuuputaadu, guruvu daivaanni chuuputaadu. ante varusakramamlo praadhaanyatanuanusarim gowravinchi vartistuu aayaa vyaktuladwara maanavuniki aavasyakamaina sulakshanaalu nerchukovalani ardham.
'ramo vigrahavan dharmah ' -anemaatavinagaane tallikousalyagurthura. anduke ' kausalya suprajarama -puurvaasandhyaa pravartate – 'antuaaalallikumaaruniga sriramuni manam suprabhaatamlo pratiroju paadutunnaam.
ravanasuruni maranaanantaram lakshmanudu ramunitho " anna! ee 'bangaarulanka' nu meeru paliste , ayodhya bharatuniki vadileya vachukada ! ee lanka siri sampadalatho
swargaaniki deetugaa undi! " anagaa , satyadharmaalu moorteebhavinchina ramachandrudu ..
" lakshmana ! talli kuruupiani maroka andamaina srtini talligaa bhavinchagalama! ' jananee janma bhoomischa swargaadapigareeyase!' ani telsuko !" annadu. talli kausalya pempakame ramuni anta aadarsavantunigaa chesindani cheppukovachhu . aayana avataarapurushu daina maanavajaatiki aadarsam andinche nimittam eevidhamgaa taanu aame maatalu anusarinchi ,tanatallini lokamloni tallulaku aadarsamaatagaa nilipadu.
iha lakshmanuni talli aina sumitranu teesukunte aame sahanam , orpu , tana vivekaanniadugaduguna choopistundi. mitabhashi , avasaram merake maatlaadutundi .
kaika sriramuni vanavaasaaniki pampamani korindikaanii lakshmanuni kaadu.aithe ramuniventa mouniveshamlo kadalina lakshmanuni 'aagamani ' okkamataina analedu.itara etalli ina alaa mounam vahinchadu. annaventa velutunna lakshmanuni 'rajunu anusaristunna sevakuni'gaa bhaavinchindi.oka kumaarudaina shathughnududubhathunavinth , maroka kumaarudaina lakshmanudu vana vasaniki velutunnaa ,aame e maatram jankaka gonkaka ,badhapadaka tana biddalu dharma maargaannianusarista ,bhraatrubandhaaniki kattubadutunnanduku santoshinchindi.
sumitra aadhyaatmina sapattugala vanita..sriramuni sheelamunu chakkaga gamaninchi tana putrudaina lakshmanudu atadini anusarinchinatlaite dharmao tappanivaadugaa paeru gaanchu taadani nammindi .vanavaasaaniki annatho velutunna tanayunitho
" ramam dasaradham vidhi – maam vidhi janakatmajam
ayodhyao ataveem vidhi – gachatata yadhasukham "
" nayana lakshmana! neevu sriramuni sevinchutake janminchaavu.aranyamlo sriramude nee tandrigaa, seetamme neetalligaa , adave ayodhyagaa vaariruvurikii sevachestu undu adhe needharma." ani aamaatrumuurti tana pillalaku annalanu anusarinchadaovaari dharmam any , kashta maina sukhamaina anna mate anusaraneeyamanee cheppake cheppindi . bhaatrumaargaanu sarana sumitra tana pillaladwara ee lokaniki teliyaparachindi.
eeha seetammanu teesukunte taanu bhartaku dooramainaa tanapai neelaapanindalu vachina , kumalaka , manastaapaanni paiki kanapada neeyaka tanakumaarulaina lava kushu lanu raja bhavanamlo sarvasukhaaluu pondavalasina varaina , aame vaarike maatram aa vishayaalu teliyaneeka muni vaatikalo muniputrula vale penchindi , viluvidyaluu dhairya saahasaaluu nerpindi. mahaveeruluga tayaaruchesindi !.aashramamlo kashtaaluu asoukaryaaluu annee bharistudhairyangaalavaku.talliseetammashaseesula, aamepempakamlo vaaru lokottamaveerulainaaru .seetammatalli aadarsamaataindi. orpuku seetammanu cheptam ,aame orpe nerpai tana biddalanu teerchididdina aadarsamaata ,okamaha balavantuniki, dharmamoorthikee , saamreni ina kashtalanni bharinchi ,streelaku aadarsamaindi . kondaru ' seetha ' paeru tamabiddalaku pettane bhayapadataru.anneekashtaalu aatalliganuka bharinchindi manavallakaadantaaru.
bhaagavatamlo ni tallulanu chuddam :-srikrishnuni pempudutallayina yashoda krishnudu tana bidde ani nammi ,taanu kannayyanu entha preminchinaa tanakumaaruni chuda vachina vaariki ettukonu ichi vaari korika teerchedi. evaru vachi chanubalu padata manna abhyantaram cheppedikaadu , anduvalle rakshasastri aina poothana , sundara maina roopamlo vachi paalu padatanante kotta vanita anaina bhaavinchaka, pasibiddalapatla aame anuraagaannii kaadanaka nammi istundi. tamaku preeti karamaina daanini itarulaku ivva nu manam saadhaaranamgaa ishta padam, kaaneeyashoda' ammadanam ' entagoppadochudandi. tanabiddanu itarulu mudduchestunna ematram asuuyapadaniswachchamainavevev manassu aamedi, anduke krishnayya vennadonga ayyademo!
oyammaneekumaarudu
maaillanupaalu perugu mananeedamma!
maayannala surabhulaana manjulavaanii! u..antuu krushnuni konte cheshtalagurinchi cheppavacchina gollabhamalatho yashoda ilaa antundi .
anya merugadu tanayanta naaduchundu
manchivaaditadeggulumaamu
tallulara! gunavateematallulaara! –antuu tanabidda manchivaadanii alanti chilipipanulucheyadani amayakudani vaaritho antundi yashoda. etallainaa tana bidda cheddavadante oorukuntundaa!
manabiddapai itarulu neraropana cheste manam ventane vaaritho jagada maina aadutam, leda manabiddani ' paruvutiistaavaa? ' ani kopamtho vichakshanhaarahitamgaa kodatam.cony yashoda nidaanamgaa aalochinchi vaaritho ..
" nabidda amayakudu , meeru nidaanamgaa yochinchandi , alachesevadukadu. ina nenu manandalistaanu , vellirandi " ani maryaadagaa cheptundi.iruguporugulato ela melagaalo aatalli manaku nerpindi .
cherasaalalo unna devakeedevi tanakanna biddadu ekkadainakani sukhamgaa ,kshemangaa untechaalani bhaavinchindi.bidda perugudalanu oohallo nimpukuni dooramnundepremanu panchi , biddanu manassulone chuchukuntu aalochanallo aadukuntu jeevinchindi. 'amma manassu' biddakshemaanni nirantaram elacorukovalo , amma aasiirvachanaalu bidda bhavishyattukenta sakrini prasaadistaayodevakii manaku nerpindi.
aame aadarsamaata kadamari!
guta guta chanubalu traaguchundaga pattichampuvintanu chudajalanaiti u
ennitaallanukattinaa chaalani neepotta muddada jaalanaiti
prasavavedanapadutanaapaali ,
needumuchatalupaduta yasodavantu.u-
ani potana ,devakeedevi manassuloni baadhanu varnistaadu.ina aame alaa tana baaluni hrudayamlone darsistuu athani muchatalu vinisantasinchindi.
bhaaratamloki chuste kunteemaata bhartaleni asahaya. aidumandi pasipillalatho okkate , tamapai ematram premaabhimaanaaluelanidhi vaaritosakhyamgaauntuune ,vidyaavantulugaa,gunavantulugaa , bhaktiparulugaa, vinayaseelurugaa penchindi. aikamatyaanni uggupalatonerpindi. sodarapremanu lokaniki paandavula dwaaraachaatindi. kunti aadarsamaata . biddalanu krushnabhaktulugaa chesi vaariki krushnuni kondanta andagaa chesindi. satruvargaotoeelaaskhyamgaa meligi tamakaaryam chakkabettukovalo,biddalakosemnni kashtalanaina ela bharinchaalo jagaaniki choopindibiddalaku andagaa dandagaa untuu tandrileni tanayulanu aadarsa sodarulugaa penchindi. antekaadu tana biddalaina dharmaraja , bheema arjunula kante tana savati madri sutulaina nakula sahadevulanu adhikamgaa preminchindi. itarulevvariki vaaru kuntisantaanankaadani telsukoleni vidham gaa sathee dharmanni paatinchina uttamuraalu kunti.
puraana gaadhallokivelithe gandharvaraju kumarte madalasa saitam tana putrulaku pasi tanam nunde ghnaambodha chesi,aatmatatvam telipindi .
anhaana vasamuna arudenchinaavu
raakapokaluneeku nijamugaalevu //jojo//
paramaatmudavuneevu brahmavooneevu
nityasudhdhaabudh muktudavuneevu –ani jolapaadutuu aatmatatvaanni andinchindi.
puurvam tallulantaa tanaputrulu manchimutyaalugaa , gnaanaratnaalugaa maaraalani korukunevaaru.
iha charitraloki tongichuste sivaajeetalli jijiabay bharta niraadaranaku guraina chintinchakatanupatruniva.pratirojuusnaanchaeyi ,buvvatinipistuu veerulagaadhalu rangarinchi posindi. ramayana mahabharata kadhalu kallakukattinatlu vivarinchindi.veeralakshanhaalu pasitanamlone shivaji sottayyaayi.manchi guruvuvaddacherchi yudhdhavidyalathopaatugaa ,yadardha vidyalaina aadhyaatmika gnaanaanni saitamsivaajeekiandincha damlo jijiyaabaaymaaraledu.aatallikrushiphalitheme'swatantramaharashtra' . aamenerpina daivabhakti, deshabhakti shivaajeeni chakravartigaa, chhatrapatigaa maarchindi. panchamaatalanu, saadhu satpurushulanu sevinchadaogouravinchadam ,bhaaratheeyasamskruti,parastreelapatlamaathe bhavam veerasivaajeeni maraataaraajyaaniki chhatrapatinichesaayi.alaantitalli jijiabai pillala pempakaaniki kaavalasina paataalanu manaku andinchina charitaardhu raalu. aadarsa maatalalo jijiyabayini cherchi mana haindava dharmalanu biddalaku ela nerpaalo peddalu manaku suuchimchaaru.
sanghasamskartalanu teerchididdi samajasevakai ankitanchesina maatrumuurtulu -eeshwara chandravidyaasaagarunita'bhagavateedevi',vivekaanandunitalli'bhuvaneshwareedevi' ,ramakrishna paramahamsatalli 'chandramaneedevi' ,mohanadas karanchand gaandheetalli 'putalibai 'veerantaa tamabiddalaku pasitanam nundi bhaarateeyasamskrutini, daiva bhaktini ,deshabhaktini , samaja sevacheyadamlo melakuvalanu bodhinchi tamabiddalanu loka kalyanamkosam samarpinchaaru.
eshwarachandra vidyasagar talli bhagavateedevi entho kashtapadi tandrileni pilladni chadivistundi, schoolphinal pareekshalaku feeju kattanu muuduroopaayalu lekapodamtho aame tana pellinaatipattuchii ammi pheejukosam istundi! biddaku chaduvukuka valasina pustakaalu not bukkulu achupustakaalakosam, madikattukuni dooramgaaunna manchi neetibavinundii neella bindelumosi aadabbu eshwarachandruniki istundi.ataduskul final ayyaka toosions cheptuu paichaduvulu chaduvutaadu , oka layar im tlo bhagavati devi vanta chesedi, aayana eeshwara chandruni telivini chusi madras loo laa chadavanu sahaayamchestaadu. chaduvupurtayyaaka sampaadana modalayyaka atadu oka vivaahaaniki haajarainapudu talli kattukunna atukulesina cheeranu chusi, migilinavaari vastradhaarana chusi baadhatho " amma! neeku cheeralu, nagalukontaanu ,evikavalo cheppu " anagaa bhagavati devi naaku moodu nagalukavali " antundi, vidyasagar santoshamto " adugamma! enkaavaalo " anagaa , aame " nayana ! naamodatinaga ' ee oorlo manchi neella bavileka antaa dooramgaa ooribayata unna baviki vellaleka ibbandi padu tunnaru. oka manchineetibavi travvinchamani " korutundi. eshwarachandrudu alaage bavitravvistadu. " amma !neevukorinatlubavit,ippudainanikeeelagaakavaav cheppamma! " anagaa , aame " nayana eooripillalakuedainaanaa kaligiteduram gaa unna pattanamlooni vaidyasaalaku vellanu ibbandipadutunnaru, oka vaidyaalayam erpatucheyi " ani korutundi. vidyasagar alaage okavaidyasaalanuertaatu . moodo maaru kumarudu naga gurinchi adagga " nayana! naakii vayassulo nagalatho panemi? neevu jeevitaantam ilaage samaja seva chestu undu, adenamudo naga " anicheptundi. anduke bhagavati devi aadarsamaata aindi.
iha mana jaatipita nu kannatalli ,mohanadas karanchand gaandheetalli 'putalibai ki bharatade sham entainaa runapadi untundi .aame kokila vratam anichesedi moodunelala kaama vasanta ruthuvulo koyilakusake aame bhojanam chesedita! oka roo jumadhyahnam muudainaa koyilavachi kuyaka podamtho nirantaram talli kongupattuku tirige aarella mohana chand amma annam tinaledu, koyilakuyaledu u ane bhavana manassulo medalagaa peratloni chettumaanu chaatukelli ' kuhu kuhu ' ani kuusi, talli vaddaku vachi " amma! koyilakusindi! neevu bhojanam cheyi " anagaane putalibai,'tanapai veedikenta prema ' ani kumarudni muddupettukokapoga tanayudi chempapai okka charupu charichi " chee chee naakadupuna oka asatya vaadi puttinanduku nenu chintistunnaanu. " ani koppadagaa mohanachand , aakshanamlone aamepaadaalapai chetulunchi " amma! eekshanam nundi nenu tamashakaina asatyam cheppanu " any pramaanam chestatta ! aapramaaname bhaaratadesampaalita varamai tana satya vaadanatho , ahimseaayuadhamgaa desaswatantyram kosam shraminchela chesindi.putalibai aadarsamaatakaadaamari!
kausalya sathi shukti garbhamoutaanugadaa!
ramudu devudai ramanaganche
siitaamahaasaadhvi chepagipenchutagadaa!
kavala kusalavulu ghanulunaguta
jijiyaalalaamambu chelagipenchutakadaa!
veerasivaajii yu perugaanche
putalibai subudhi penchutachekadaa!
gaandhi mahatmudai ghanata ganche!
eshwarambasadhani ettipenchutagadaa!
satyanarayana khyatichende!
aharahammunu brochedi ammakante
aadarambagu vyaktulu avanikalare!
amma pradhamaksharambe aadyaksharambu
praanikotiki ammaye praanasamamu .u- aadarsamaatala ghanata ide!.
ee aadhunika yugamlo tallulamantaa biddaluputtagaane' enchadivinchaali? eudyogam vastundi?entajeetam vastundi?' ane vishayaalanutappa , manabidda deshaniki yem chestaadu, samajaseva elacheyagaladu?entha mandiki saayapadagaladu? bhaarateeyasamskrutini ematram anusarinchagaladu?' ane vishayaalanu ennaduu aalochinchadam ledu. maatrudaesaaniki , maatrumuurtikii kruthantha telipevare takkuvaipotunnaru.entho mandi tallulu udyogalakosam velutuu ,biddalanu aayaalaku vadalipotunnanduna biddalaku aayapaine premaperugutunnadi, tallini mammi anipilustuu nnaaru. aayaachanipothe edustarukani ammapothe edavaru ' . aayaathone etach ment perugutundi. aame bhasha neerchukuntunnaaru.aamepaine prema abhimanam vaarimanassullo produ chesu kuntayi, aayaapedithene tinditintunnaaru.
anduke oka mahanu bhavudu –
aalumagaliddaru aafisunakubova
gruha krutyamuludeerchu gruhinulevaaru ?-
parabaluraku nerpa paatasaalaku bova –
tanabaalalanu juuchu tarunulevaru?
ante udyogaalu cheyadantappanikadu,tamabiddalaku manchi suddulu budhdhulu nerpi aadarsamaanavunigaa teerchi diddevaareru ? aniardham .
haasyamgaa peddalu ilaa cheptaaru .raitu koothuraina oka talli tanakumaaruni uyyaallo ooputuu ilaa paadindita!
chelona neemama senagaleyyanga
bhagamimmani adugu balasankaruda! //joo joo //
vesinadulevu–kosinadulevu
bhagametlittura balasankaruda!//joo joo//
maa amma neethodabuttinadikaadaa?
tagavunaku podamudharma chaavadikii
dharmachaavadilo peddalandarucheri
bhaagamuu immaniri pillanimmaniri ///jojo//
ante saadhaarana tallu landarikeepelli aasthilo bhagam ane aalochanale untaayani ardham.
ante jolapatatone maamatho aasthikosam potladatam, aaste praadhaanya mani cheppatam valla vaadupeddai dhanasampadana gurinche alochistaadu.saadhaarana tallu landarikeepelli aasthilo bhagam ane aalochanale untaayani ardham.
kanukamanammaniddalanimalukuku telusukuni ,manabidda lanuravanunilagoppava,paapabheeti,sanghaneeti sampannulugaa bhaarateeya samskrutii badhdhamgaajeevincheevaamanaaa teerchididdukundaam.ee aadarsa maatalanu sadasmariddam.vaari batalonaduddam.bhaarateeya tanu bratikiddam .