గొంగళి పురుగు - వికీపీడియా
ఈ article, the insect form గురించి. For other uses, see గొంగళి పురుగు (disambiguation).
బెండేడ్ ఊలి బేర్ గొంగళిగా అందరికి తెలిసిన పైర్హర్క్శియ ఇసబెల్ల యొక్క డింభకం
పశ్చిమాన కనిపించే టెంట్ గొంగళి
16వ శతాబ్దం మొదట్లో మధ్య యుగాల ఆంగ్లంలోని కార్టిర్‍పెల్, కార్టిర్‍పెల్లర్ (బహుశ పాత ఉత్తర ఫ్రెంచి నుండి వచ్చిన కాటెపెలో్జ నుండి) కాటె (లాటిన్ లోని కాట్టస్ = పిల్లి లాంటి) + పెలో్జ, జుట్టున్న (లాటిన్ లోని పిలోసస్ ) నుండి ఆవిర్భవించింది.[1]
1.1 జ్ఞానేంద్రియాలు
3 రక్షణ ప్రక్రియలు
3.1 ఆకృతి
5 ఆర్ధిక ప్రభావాలు
6 మానవ ఆరోగ్యం
9 చిత్రశ్రేణి
శ్వాస రంధ్రాలు చూపిస్తూ అక్తియాస్ సేలేనే
గొంగలి పురుగులు సాధారణంగా గొట్టపు ఆకారంలో ఖండాలతో కూడిన శరీరం కలిగి ఉంటాయి. మూడు వక్ష ఖండాలకు చెరి రెండు చొప్పున మూడు జతల నిజ కాళ్ళు, నాలుగు జతల కీళ్ళతో కూడిన కాళ్ళు మధ్య ఉదర ఖండం మీద, మరియు చాలాసార్లు ఒక జత కీళ్ళతో కూడిన కాళ్ళు చివరి ఉదర ఖండం మీద ఉంటాయి. దీనికి పది ఉదర ఖండాలు ఉంటాయి. లెపిడొప్టెరా క్రమానికి చెందిన వివిధ కుటుంబాలలో తేడాలు ముఖ్యంగా కీళ్ళతో కూడిన కాళ్ళ సంఖ్యలోను, స్థానాలలోను ఉంటాయి. కొన్ని గొంగళులు వెంట్రుకలతో కూడి అస్పష్టంగా ఉండటమే కాక ముట్టుకుంటే చేతులకు దురద పుట్టిస్తాయి.
కొన్ని దశల పరంపర గుండా గొంగళులు పెరుగుతాయి. దశల మధ్యకాలాన్ని ఇన్‍స్టార్ గా పిలుస్తారు. ఆఖరి దశ వీటిని కదలిక లేని డింభక దశలోకి తీసుకువెడుతుంది.
అన్ని కీటకాల లాగె ఇవి కూడా వక్షం మరియు ఉదరం మీద ఉండె స్పిరకిల్స్ అనబడే చిన్న చిన్న రంధ్రాలతో గాలి పీల్చుకుంటాయి. ఈ స్పిరకిల్స్ అన్ని శాఖోపశాఖలగా శరీరంలోకి చొచ్చుకుపోయి, ఊపిరి నాళాల (ట్రాఖియాల) జాలంతో కలుస్తాయి. పైరలిడె అనె కుటుంబంకి చెందిన కొన్ని గొంగళిపురుగులు నీటిలో జీవిస్తూ మొప్పల ద్వారా ఊపిరి పీల్చుకుంటాయి.[2]
గొంగళిపురుగులుకు సుమారు 4000 కండరాలు వుంటయి (పోల్చి చూస్తే మనుషులకి ఉండేవి 629 కండరాలే!) . వెనక భాగం కుదించడం ద్యారా రక్తాన్ని ముందుకు పపించి అక్కది భాగాలను వ్యాకోచింప చేసి ముందుకు కదులుతాయి. సాధారణంగా గొంగళుల తల భాగంలోనే 248 కండరాలు ఉంటాయి.
గొంగళి పురుగు ముఖం యొక్క దగ్గరి చిత్రం
గొంగళిపురుగులకి మంచి దృష్టి లేదు. వాటికి తల క్రింది భాగంలో రెండు ప్రక్కల చెరి ఆరు చిన్న చిన్న కళ్ళు (స్టెమ్మాటా) ఉంటాయి. ఈ కళ్ళతో గొంగళి పురుగులు తమ దృష్టిని బాగానే కేంద్రీకరిస్తాయి కాని స్పష్టత ఉండదు.[3] ఇవి వస్తువులు (ముఖ్యంగా చెట్లు) ఎంత దూరంగా ఉన్నాయో తెలుసుకొవడానికి వాటి తలలను ఇరు ప్రక్కలకి కదుపుతాయి. అవి వాటి ఆహారం కనుగోనడానికి వాటి చిన్న స్పర్శశృంగాల పై ఆధారపడతాయి.
కొన్ని గొంగళి పురుగులు ప్రత్యేకమైన పౌనఃపున్యంతో ఉన్న ప్రకంపనలని గుర్తుపడతాయి. సామాన్యంగా దొరికే చివరన కొంకి ఉన్న చిమ్మటల (డ్రెపనొయిడియకు చెందిన డ్రెపన అర్క్యూట ) గొంగళులు ఆకు గీటగా వచ్చిన శబ్దంతో వాటి పట్టు గూడులను వాటి జాతి సభ్యుల నుండి[4] కాపాడుకుంటాయి. చెట్టు వాహకంగా ఉండే శబ్దాన్ని గ్రహిస్తాయి తప్ప ఇవి గాలి వాహకంగా ఉండే శబ్దాన్ని గ్రహించలేవు. ఇలాగే చెర్రి ఆకు చుట్టలు చుట్టే కాలోప్‍టిలియా సెరొటినెల్లా కూడా వాటి చుట్టలను కాపాడుకుంటాయి.[5] టెన్ట్ గొంగళిపురుగులు వాటి సహజ శత్రువులు చేసే రెక్కల చప్పుళ్ళ పౌనఃపున్యంతో ఉండే ప్రకంపనలని గుర్తుపడతాయి.[6]
ఇంచ్ వార్మ్ లేదా భూమిని కోలుస్తున్నట్లు నడిచే గొంగళి
గొంగళి పురుగు కీళ్ళ వంటి కాళ్ళకి ఉండే పంగ
సామాన్యంగా ఇంచ్ వార్మ్ లేదా లూపర్స్ గా పిలువబడే జియొమెట్రిడ్ లు భూమిని కొలుస్తూ నడుస్తున్నట్లు కనిపిస్తాయి. జియొమెట్రిడ్ అనే పదానికి గ్రీకు భాషలో భూమిని కొలిచే వారని అర్ధం. ఇటువంటి కదలికకి ప్రధాన కారణం తుది ఖండానికి ఉండే కొక్కెం లాంటి కాళ్ళు తప్ప వేరే కీళ్ళ వంటి కాళ్ళు లేకపోవడమే.
గొంగళికి దశల మధ్య తొందరగా ఎదిగే మృదువైన శరీరం ఉంటుంది. వీటి తలకు ఉన్న పొర ఒక్కటె గట్టి పడుతుంది. గొంగళికి ఆకులు నమలడానికి తగినట్ట్లు దవడలు గట్టిగాను మరియు పదునైనదిగాను ఉంటాయి. దీనికి విరుద్ధంగా, పెరిగిన చిమ్మట లెపిడొప్టెర దవడలు చాల మృదువుగాను మరియు చిన్నవిగాను ఉంటాయి. గొంగళికి దవడ వెనకాల పట్టుని ఉత్పత్తి చేసే అంగాలు ఉంటాయి.
కొన్ని హైమనొప్టెర క్రమం (చీమ, తుమ్మెద, కందిరీగ) యొక్క డింభకాలు లెపిడొప్టెర గొంగళీల లాగ కనిపిస్తాయి. ఇలా ఎక్కువగా సొఫ్లి కుటుంబంలో కనిపిస్తుంది. పైపైన చూసినప్పుడు వీటి డింభకాలు గొంగళి లాగ కనిపించినా వాటి ప్రతి ఉదరఖండం పై ఉన్న కీళ్ళ వంటి కాళ్ళుతో వీటిని గుర్తించవచ్చు. లెపిడొప్టెర గొంగళికి కీళ్ళ వంటి కాళ్ళ పై పంగలు ఉండి సొఫ్లి డింభకానికి లేక పొవడం ఇంకో తేడా. లెపిడొప్టెర గొంగళికి తలకి ముందు తిరగేసిన Y ఆకారంలో రెండు ఎముకలు అతుకు వేసినట్లు ఉండటం మరో తేడా.[3] సొఫ్లి డింభకానికి తల పైన ప్రతేకంగా కనిపించే నేత్రాలు ఉండటం ఇంకో తేడా.
రక్షణ ప్రక్రియలు[మార్చు]
దస్త్రం:Saddlebackcater.jpg
బాధించేలా కుట్టే సేద్దల్బెక్ గొంగళి
మాంసకృత్తులు సమృద్ధిగా వున్నందున చాలా జంతువులకి గొంగళులు మేత అవుతాయి. అందుచేత, వాటి రక్షణార్ధం గొంగళిపురుగులు కూడా పరిణామ క్రమంలో రకరకాల రక్షణ మార్గాలను అలవరచుకున్నాయి. గొంగళి పురుగు ఆకారమే వేటాడే జంతువులను వికర్శించేదిగా వుంటుంది. వాటి శరీర భాగాలు మరియు వాటిమీద వున్న చిహ్నాలు వాటిని విషపూరితమైనవిగాను, భయపెట్టెంత పెద్దవిగాను, లేక తిననలవి కానటువంటి వాటిగాను కనిపింటేటట్లు చేస్తాయి. కొన్ని గొంగళులు నిజంగానే విషపూరితమై ఉండి, ఆమ్లాన్ని వేగంగా బహిష్కరించగలుగుతాయి.[ఉల్లేఖన అవసరం]
కొన్ని గొంగళి పురుగుల శరీరం చివర పొడుగైన కొరడాల్లాంటి భాగాలు తగిలించి ఉంటాయి. వాటిని ఝుళిపించి ఈగలను అవి భయపెడతాయి.[7]
చల్లటి, వేడైన లేదా ఎండిన పర్యావరణ పరిస్థితుల వల్ల ఎదురుపడే భౌతిక పరమైన విపత్తులనుంచి కూడా గొంగళి పురుగులు రక్షణ మార్గాలను అలవరచుకున్నాయి. గైనేఫోరా గ్రోన్‍లాండికా వంటి ఆర్క్టిక్ జాతులకి ఎండ కాచుకునే మరియు సముదాయంగా ఉండే ప్రవర్తన[8] అలవడటమే కాక, నిద్రాణావ్స్థలో కొంతకాలంపాటు ఉండటానికి తగిన విధంగా శరీర రూపాంతరణం కూడా జరిగింది.[9]
బిరుసైన వెంట్రుకల ఆత్మ రక్షణ వ్యవస్థ
కోస్త రిక యొక్క జుట్టున్న గొంగళి
చాలా గొంగళి పురుగులు నిగూఢమైన రంగులను అలవరచుకోవడమే కాక, అవి తినే చెట్లను పోలి ఉంటాయి. కొన్నింటి అవయవాలు ముళ్ళలాంటి చెట్ల భాగాలను అనుకరిస్తాయి. వాటి యొక్క పరిమాణం 1 మి.మి. నుండి దాదాపు 3 అంగుళాల వరకు ఉంటుంది. కొన్ని పక్షి రెట్టల వంటి సహజ సిద్ధమైన ఆకారాలలోనూ ఉంటాయి. చాలా గొంగళి పురుగులు పట్టులాంటి గూళ్ళలోను, చుట్టబడిన ఆకుల మధ్య లేదా ఆకు పొరల మధ్య గుండా వెడుతూను మేస్తూ ఉంటాయి. నెమోరియా ఆరిజోనారియా జాతికి చెందిన గొంగళీలు వసంతంలో ఓక్ చెట్ల పూలగుత్తులను తిని ఆకుపచ్చగా కనిపిస్తాయి. అదే ఎండాకాలంలో పొదిగిన గొంగళీలు ఓక్ చెట్టు రెమ్మలలాగా కనిపిస్తాయి. ఈ భేదక లక్షణాలు ఆహారంలోని టానిన్ పదార్ధంలోని తేడాతో వస్తాయి.[10]
గొంగళి పురుగులు చేపట్టే అత్మ రక్షణ చర్యలు చాలా దౌర్జన్యపూర్వకంగా కూడా ఉంటాయి. ఈ గొంగళి పురుగులకు బిరుసైన వెండ్రుకలు లేదా పొడుగైన సన్నటి దారం వంటి సెటేలు చివర విడిపోయే పదునైన మొనలు కలిగి వుంటాయి. ఈ మొనలు చర్మము లేదా బంకవంటి పదార్ధంతో చుట్టుకొన్న లోపలి భాగాలలో చేరి ఇబ్బంది పెడతాయి.[3] కోకిల లాంటి కొన్ని పక్షులు కేశాలు ఎక్కువగా ఉన్న గొంగళి పురుగులను సైతం మింగ గలవు. విష గ్రంథులతో నిండి వుండి దురద పుట్టించే వెండ్రుకలు కలిగి ఉండటం అన్నిటి కంటే మేలైన దౌర్జన్యపూరిత రక్షణ విధానం. లోనోమియా ప్రజాతికి చెందిన దక్షిణ అమెరికాలోని పట్టు చిమ్మటలు తయారు చేసే విషం అన్ని జంతువుల రసాయనాల కంటే శక్తివంతమైనది. ఇది రక్తాన్ని గడ్డ కట్టకుండా చేసి మనుషులుని రక్తస్రావంతో మరణించేటట్లు చేయగల శక్తివంతమైన రసాయనం (లోనోమియసిస్ చూడండి) [11] ఈ రసాయనానికి వైద్య రంగంలో వినియోగ సంభవాన్ని పరిశోధిస్తున్నారు. చాలా దురద కలిగించే వెంట్రుకుల యొక్క ప్రభావం స్వల్ప చిరాకు నుంచి దర్మతితిస్ అనే చర్మ రోగం దాక ఉండవచ్చు.
చెట్లు కూడా వాటిని తినే జంతువుల నుండి కాపాడుకోవటం కోసం విషాలని ఉత్పత్తి చేసే విధంగా పరిణామం చెందాయి. అయితే కొన్ని గొంగళి పురుగులు దీనిని కూడా తట్టుకునే విధంగా పరిణామం చెంది ఈ విషపూరితమైన చెట్లని తింటాయి. ఈ విషాన్ని తట్టుకోవడమేకాక, గొంగళి పురుగులు ఈ విషాన్ని తమ ఉపరితలంలో ఉంచుకోవటం ద్వారా వాటిని తిన ప్రయత్నించే జంతువులకు విషహారంగా మారతాయి. ఈ రసాయనాలు వాటి ప్రౌఢ దశలోకి కూడా తీసుకువెళ్లబడతాయి. సిన్నబార్ చిమ్మట్లు (త్య్రియా జకోబే ) మరియు మోనార్క్ (దానౌస్ ప్లేక్సిప్పుస్ ) వంటి విషపూరిత జాతులకు చెందిన గొంగళి పురుగులు కాంతివంతమైన గీతలతోను లేదా నలుపు, ఎరుపు మరియు పసుపు వంటి అపాయాన్ని సూచించే రంగులలో ఉంటాయి. (అపోసేమతిసాన్ని చూడండి) . ఇలాంటి రక్షణ ప్రక్రియ ఉన్న గొంగళి పురుగుని తినటానికి ప్రయత్నించే శత్రువులు పాఠం నేర్చుకుని భవిష్యత్ ప్రయత్నాలను మానుకుంటాయి.
తన రక్షణ కోసం ఒస్మేతెరియంని బయటకు చూపిస్తున్న జైంట్ స్వలోటైల్ కటేర్పిల్లర్.
కొన్ని గొంగళి పురుగులు తమ పై దాడి చేసే శత్రువుల మీదకి ఆమ్ల లక్షణాలతో కూడుకున్న జీర్ణ కారి ద్రవాలు వెళ్ళగక్కుతాయి. చాలా పపిలియోనిడ్ జాతికి చెందిన డింభకాలు ఒస్మేతెరియ అనే గ్రంథుల నుండి దుర్వాసన వెదజల్లుతాయి.
గొంగళి పురుగులు వాటిని కదిలించినప్పుడు శత్రువుల చేతికి చిక్కకుండా తమను తాము రక్షించుకోవటానికి పట్టు (లాంటి) తీగ సహాయంతో కొమ్మల నుండి వేల్లాడతాయి.
కొన్ని గొంగళి పురుగులు తమ రక్షణ కోసం చీమలతో కలిసి పోతాయి. లైసేనిడ్ సీతాకోక చిలుకలు దీనికి ప్రసిద్ధి. వాటికీ రక్షణ కల్పించే చీమలతో గొంగళి పురుగులు ప్రకంపనల ద్వారా మరియు రసాయనాల ద్వారా సంకేతాలు పంపుతాయి. వాటికి ఆహారాన్ని కూడా ప్రతిఫలంగా ఇస్తుంటాయి.[12]
కొన్ని గొంగళి పురుగులు గుంపులో జీవిస్తాయి. అలా నివసించటం పరాశ్రయాన్ని మరియు పరులకు ఆహారం అయ్యే సందర్భాలని తగ్గించడంలో తోడ్పడుతుంది అని నమ్ముతున్నారు.[13] గుంపుగా జీవించడం వాటి రంగులు నుంచి ఉత్పన్నమయ్యే అపాయకరం అనే భావాన్ని పెద్దదిగా చేస్తుంది మరియు ప్రతి ఒక్కటి గుంపుగా వెళ్ళగక్కటంలో లేదా ప్రదర్శనలో పాల్గొంటాయి.
ఒక పస్చుర్ డే చిమ్మట గొంగళి పురుగు కేప్వీడ్ అనే అడవి మొక్కని తింటున్నది.
చాలా ఎక్కువగా ఆకులను తినే కారణంగా గొంగళి పురుగులను 'తినే యంత్రాలు'గా కూడా పిలుస్తారు. చాలా జాతులు శరీరం పెరిగే క్రమంలో నలుగు అయిదు సార్లు చర్మాన్ని విడుస్తూ చివరికి కోశాస్త దశలోకి వెళ్లి ప్రౌఢ దశగా మారతాయి.[14] గొంగళి పురుగులు చాలా త్వరిత గతిన పెరుగుతాయి. ఉదాహరణకి పొగాకు కొమ్ముపురుగు బరువు ఇరవై రోజులలో పదివేల రెట్లు పెరుగుతుంది. మధ్యోదరంలోని ఒక ప్రత్యేక ప్రక్రియ అయాన్ లను త్వరిత గతిన మధ్యోదర కుహరంలోకి తీసుకుని రావటం వలన రక్తంలో కంటే మధ్యోదర కుహరంలో పొటాషియం స్థాయిని ఎక్కువగా ఉంచే రూపాంతరణ గొంగళి పురుగులు ఇలా తిన గలిగే తాతలు చేస్తుంది.[15]
ఒక జిప్సీ చిమ్మట గొంగళి పురుగు
చాలా గొంగళి పురుగులు శాకాహారులే. కొన్ని గొంగళి పురుగులు చాలా జాతుల మొక్కలను మేస్తాయి, కానీ ఎక్కువ భాగం ఒకే జాతి మొక్కల మీద ఆధారపడతాయి. బట్టలలో వుండే చిమ్మటలు లాంటి కొన్ని అరిగిన రాళ్ళ పోగులను భుజిస్తాయి. మంసాహారులైన గొంగళి పురుగులు ఇతర కీటకాల గుడ్లు, మొక్కలను ఆశ్రయించి ఉండే పురుగులను, పొలుసు కీటకాలను లేదా చీమల డింభకాలను భుజిస్తాయి. కొన్ని అదే జాతి గొంగళి పురుగులను తినగా, హవయియకు చెందిన యుపితేసియ వంటివి వేరే జాతి గొంగళి పురుగులను తింటాయి. కొన్ని కీచురాయి లేదా మిడత మీద ఆధారపడే పరాన్న భుక్కులు.[16] హవయియకు చెందిన కొన్ని గొంగళి పురుగులు (హైపోస్మోకమ మోల్లుస్కివోర ) వాటి పట్టు దారాలతో నత్తలను పట్టుకునే వలను వాడతాయి.[17]
చాలా రకాల గొంగళి పురుగులు రాత్రి పూట మేల్కొంటాయి. ఉదాహరణకు (నోక్తుయిదే కుటుంబానికి చెందిన) "కట్ వార్మ్" పగటి పూట చెట్టుమొదట్లో దాగి ఉండి రాత్రి పూట మాత్రమే మేస్తాయి.[18] మరి కొన్ని, జిప్సీ చిమ్మట (లైమంత్రియ దిస్పర్) యొక్క డింభకం లాంటివి, సాంద్రత మరియు వాటి దశను బట్టి వాటి ఆహారపు అలవాట్లను మార్చుకుంటాయి. ముందు దశలలో ఇవి ఎక్కువగా పగటి పూట మేస్తాయి.[19]
బ్రజిల్ లో హిప్సిప్య్ల గ్రండేలా చెక్కకు చాలా నష్టం కలిగిస్తుంది.
ప్రధానంగా ఆకులూ తినడం ద్వారా గొంగళి పురుగులు చాలా నష్టం కలిగిస్తాయి. ప్రత్యేకించి సాగు చేసే పంటకు గొంగళి పురుగు అలవాటు పడినవి అయితే ఒకే పంట వేసే పద్ధతులలో ఈ నష్టానికి అవకాశం ఎక్కువ. ప్రత్తి పంటను ఆశ్రయించే ప్రత్తి కాయ పురుగు ఎక్కువ మోతాదులో నష్టాన్ని కలిగిస్తుంది. ఇంకొన్ని జాతులు ఆహార ధాన్యాల పంటలని ఆశ్రయిస్తాయి. కీటక నశినులు, జీవ నియంత్రణ ప్రక్రియ మరియు వ్యవసాయార్ధిక పద్ధతులు లాంటి చీడ నిరోధకాలకు గొంగళి పురుగులు లక్ష్యంగా ఉన్నాయి. చాలా జాతులు కీటక నాశినులకు నిరోధక శక్తిని పెంచుకున్నాయి. లేపిదోప్తెర పేగును ప్రభావితం చేసే బాసిల్లస్ తురింజిఎంసిస్ వంటి సుక్ష్మక్రిమిల నుండి స్రవించే విష పదార్ధాలను పిచకారిలలో వాడారు. ఈ సుక్ష్మ క్రిముల జన్యువులు ఇవి ఎక్కువగా ఆశ్రయించే మొక్కలలో కూడా చేర్చారు. గొంగళి పురుగులలో వీటికి నిరోధక ప్రక్రియలు ఆవిర్భవించటం వలన ఈ విధానాలు కాలక్రమంలో పనికి రాకుండా పోయాయి.[20]
మొక్కలు కూడా గొంగళి పురుగులు తమను తినకుండా ఉండేందుకు గాను రసాయన విషపదార్ధాలను మరియు వెంట్రుకల లాంటి భౌతిక పరమైన అడ్డంకులు కల్పించుకున్నాయి. వృక్ష ప్రజాననంతో ఆశ్రయించే మొక్కలలో నిరోధకం పెంచడం వ్యవసాయ మొక్కల పై గొంగళి పురుగుల నష్టాన్ని తగ్గించే వేరొక పద్ధతి.[21]
కొన్ని గొంగళి పురుగులను పరిశ్రమలలో కూడా వాడతారు. పట్టు పరిశ్రమ పట్టు పురుగు గొంగళి మీద ఆధారపడి ఉన్నదే.
విక్టోరియ, బిసి, కెనడాలో ఆపిల్ చెట్టు పై గుడ్డు లోంచి బయటకు వస్తున్న గొంగళి
గొంగళిల వెండ్రుకలు మనవ ఆరోగ్య సమస్యలకి కారణాలని తెలిసు. కొన్ని గొంగళి పురుగుల వెంట్రుకలకి విషం ఉంటుంది. ప్రపంచం మొత్తం మీద 12 కుటుంబాల చిమ్మటలు మరియు సీతాకోక చిలుకలకు చెందిన జాతులలో మనుషులకు హాని కలిగించే అంత విషం ఉంటుంది. ఈ హాని కుక్క ముళ్ళనే చర్మ రోగం, చాలా ఎక్కువ అసహనీయతతో కూడిన ఉబ్బసం, మృదులాస్థి బాధ, రక్తం గడ్డకట్టకుండా ఉండే వ్యాధి, మూత్రపిండాలు పనిచేయక పోవటం, మెదడులో రక్త స్రావం.[22] చర్మం మీద బొబ్బలు చాలా సాధారణం, కానీ ప్రాణాంతకం కూడా కావచ్చు.[23] లోనోమియా వ్యాధి బ్రజిల్ లో తరచుగా చావులకు కారణమైంది. 1989 - 2005 మధ్యలో 354 మందికి ఈ జబ్బు వచ్చిందని సమాచారం. దీని యొక్క పరిణామం 20% వరకు చావుగా పరిణమించింది - చాలా సార్లు కపాలంలో రక్తస్రావం వల్లనే.[24]
గొంగళి పురుగుల వెండ్రుకలు శుక్లం కను రెప్ప కంటి గుడ్డును కలిపే పొరకు రెంటికి కలిపి వచ్చే వ్యాధికి కూడా కారణం. గొంగళి వెంట్రుకల చివర ఉండే పదునైన మొనలు కళ్ళ వంటి మృదువైన కణాలలో మరియు బంక వంటి పదార్ధంతో చుట్టుకొన్న లోపలి భాగాలలో చేరగలవు. ఒకసారి అటువంటి కణాలలోకి చేరిన తర్వాత వాటిని తీసి వేయటం కష్టమే. ఒక చోటి నుంచి ఇంకొక చోటికి ఆ కణాలలో కదలి బాధని ఇంకా పెంచుతాయి.[25]
గృహాంతర సందర్భాలలో ఇది ప్రత్యేక సమస్య. ఈ వెండ్రుకలు చిన్నవి కావటం వలన గ్రుహాలలోకి సులువుగా వాయు ప్రసారాల కోసం నిర్మించిన ప్రవేశ మార్గాల గుండా ప్రవేశించి పోగు అవుతాయి. వీటిని బయటకు తోలటం కష్టమైనా పని. ఈ పోగుల వల్ల మనుషులకు తగిలే సంభావన ఎక్కువ అవుతుంది.[26]
గొంగళి పురుగుల వల్ల వచ్చే చర్మ వ్యాధి
తినదగిన గొంగళి పురుగులు
లేపిదోప్తెర డింభకాల ఆహార మొక్కలు
గులబిలలో వచ్చే పురుగులు మరియు ఛీడలు
లాంకాస్టార్, పెన్సిల్వేనియా లోని వ్యక్తిగత తోటలో చిత్తడి నెలలో పెరిగి పాలవంటి రసి కార్చే అడవి మొక్క (అస్క్లేపియాస్ ఇంకర్నత) ఆకూ భుజిస్తున్న మోనార్క్ సీతాకోక చిలుక (దానౌస్ ప్లేక్సిప్పాస్) గొంగళి.
ద్రియాస్ ఇయులియ
సాధారణ ఆకుపచ్చ ద్రాక్ష తీగ పాము ఆహేతుల్ల నాసుతను పోలి వుండే గ్రేట్ అరేంజ్ టిప్ గొంగళి.
↑ "గొంగళి". Dictionary.com. ది అమెరికన్ హెరిటేజ్ డిక్షనరీ ఆఫ్ ది ఇంగ్లీష్ లాంగ్వేజ్, నాలుగవ కూర్పు. హాటన్ మిఫ్లిన్ కంపెనీ, 2004. (అందుకొన్నది: మార్చి 26, 2008).
↑ Berg, Clifford O., C. O. (1950). "Biology of Certain Aquatic Caterpillars (Pyralididae: Nymphula spp.) Which Feed on [[Potamogeton]]". Transactions of the American Microscopical Society. Transactions of the American Microscopical Society, Vol. 69, No. 3. 69 (3): 254–266. doi:10.2307/3223096. ISSN 0003-0023. URL–wikilink conflict (help)
↑ 3.0 3.1 3.2 స్కోబ్ల్, ఎంజే. 1995. ద లేపిదోప్తెర: ఫొర్మ్, ఫంక్షన్ అండ్ డైవర్సిటి. ఆక్స్ ఫర్డ్ యూనివర్సిటి ప్రెస్. ISBN 0262081504
↑ Yack, JE; Smith, ML; Weatherhead, PJ (2001). "Caterpillar talk: Acoustically mediated territoriality in larval Lepidoptera" (Free full text). Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. 98 (20): 11371–11375. doi:10.1073/pnas.191378898. PMC 58736. PMID 11562462. More than one of |author= and |last1= specified (help)
↑ Fletcher LE, Yack JE, Fitzgerald TD, Hoy RR . (2006. Vibrational communication in the cherry leaf roller caterpillar Caloptilia serotinella (Gracillarioidea : Gracillariidae)). "Vibrational Communication in the Cherry Leaf Roller Caterpillar Caloptilia serotinella (Gracillarioidea: Gracillariidae)". Journal of Insect Behavior. 19 (1): 1–18. doi:10.1007/s10905-005-9007-y. Check date values in: |year= (help)CS1 maint: multiple names: authors list (link)
↑ ఫిత్గేరల్ద్, టిడి. 1995. ద టెంట్ కటర్ పిల్లర్. కార్నెల్ యునివర్సిటీ ప్రెస్ ISBN 0262081504
↑ ఆస్ట్రేలియా లోని సంగ్రహాలయం
↑ మోనార్క్ సీతకొక చిలుక
↑ Rubinoff, D; Haines, WP (2005). "Web-spinning caterpillar stalks snails". Science. 309 (5734): 575. doi:10.1126/science.1110397. PMID 16040699. More than one of |author= and |last1= specified (help)
↑ "Caterpillars of Pacific Northwest Forests and Woodlands". USGS. Cite web requires |website= (help)
↑ టెంట్ గొంగళి మరియు జిప్సీ చిమ్మట్లు
↑ Redd, JT; Voorhees, RE; Török, TJ (2007). "Outbreak of lepidopterism at a Boy Scout camp". Journal of the American Academy of Dermatology. 56 (6): 952–955. doi:10.1016/j.jaad.2006.06.002. PMID 17368636. More than one of |author= and |last1= specified (help)
↑ Kowacs, PA; Cardoso, J; Entres, M; Novak, EM; Werneck, LC (2006). "Fatal intracerebral hemorrhage secondary to Lonomia obliqua caterpillar envenoming: case report" (Free full text). Arquivos de neuro-psiquiatria. 64 (4): 1030–2. doi:10.1590/S0004-282X2006000600029. PMID 17221019. Unknown parameter |month= ignored (help)
↑ Corrine R Balit, Helen C Ptolemy, Merilyn J Geary, Richard C Russell and Geoffrey K Isbister, CR (2001). "Outbreak of caterpillar dermatitis caused by airborne hairs of the mistletoe browntail moth (Euproctis edwardsi)" (Free full text). The Medical journal of Australia. 175 (11–12): 641–3. ISSN 0025-729X. PMID 11837874. |first2= missing |last2= (help); |first3= missing |last3= (help); |first4= missing |last4= (help); |first5= missing |last5= (help)CS1 maint: multiple names: authors list (link)
2 కి మీ ఎత్తుపై ఉన్న బిన్, వాలిస్ స్విట్జార్లాండ్ లో ఉన్న స్పర్జ్ హక్ -చిమ్మట యొక్క గొంగళి.
ఏమపరార్ గం చిమ్మట యొక్క గొంగళి.
బూరుగు జాతి చెట్లు పై నివసించే హక్-చిమ్మట యొక్క గొంగళి (UKలో దోరికే సాధారణమైన గొంగళి యొక్క జాతి) .
లిసేనిడ్ గొంగళికి సంరక్షణగా ఉన్న చీమ.
ఎర్రటి గూను ఉండే గొంగళి (స్కిజుర కిన్సిన్న) యొక్క జీవిత చక్రం.
అడవి టెంట్ గొంగళి పురుగు (మలకోసోమ డిస్త్రీయా) .
చుట్టూ ఉన్న ప్రకృతిలో కలిసి పోయి దాగి ఉండటం: ఎనిమిది కళ్ళు కనిపించినా రెండే నిజమైనవి.సాఓ పాలో, బ్రజిల్ లో నీలగిరి చెట్టులో చిత్రం
gongali purugu - vikipedia
ee article, the insect form gurinchi. For other uses, see gongali purugu (disambiguation).
bendade ooli bear gongaligaa andariki telisina pairharksiya isabella yokka dimbhakam
paschimaana kanipinche tent gongali
16va sataabdam modatlo madhya yugala aanglamloni cartirepel, cartirepellar (bahusha paata uttara frenchi nundi vachina katepeloge nundi) kaate (latin loni cattus = pilli lanti) + pelloz, juttunna (latin loni pilosus ) nundi aavirbhavinchindi.[1]
1.1 ghnaanendriyaalu
3 rakshana prakriyalu
3.1 aakruti
5 aardhika prabhaavaalu
6 manava aarogyam
9 chitrashreni
shwasa randhraalu chuupistuu aktias selene
gongali purugulu saadhaaranamgaa gottapu aakaaramlo khandalatho kuudina sareeram kaligi untaayi. moodu vaksha khandalaku cheri rendu choppuna moodu jatala nija kaallu, naalugu jatala keellatho kuudina kaallu madhya udara khandam meeda, mariyu chaalaasaarlu oka jatha keellatho kuudina kaallu chivari udara khandam meeda untaayi. deeniki padi udara khandalu untaayi. lepidoptera kramaniki chendina vividha kutumbaalalo tedaalu mukhyamgaa keellatho kuudina kaalla sankhyalonu, sthaanaalaloonu untaayi. konni gongalulu ventrukalatho kuudi aspashtamgaa undatame kaaka muttukunte chetulaku durada puttistaayi.
konni dasala parampara gunda gongalulu perugutaayi. dasala madhyakaalaanni inystar gaa pilustaaru. akhari dasha veetini kadalika laeni dimbhaka dasaloki teesukuvedutundi.
anni keetakaala lage ivi kuudaa vaksham mariyu udaram meeda unde spirakils anabade chinna chinna randhraalatho gaali peelchukuntaayi. ee spirakils anni saakhopasaakhalagaa sareeramloki chochukupoyi, oopiri naalaala (trakhiala) jaalamtho kalustaayi. pairalide ane kutumbanki chendina konni gongalipurugulu neetilo jeevistuu moppala dwara oopiri peelchukuntaayi.[2]
gongalipuruguluku sumaru 4000 kandaraalu vuntayi (polchi chuste manushulaki undevi 629 kandarale!) . venaka bhagam kudinchadam dyara raktaanni munduku papinchi akkadi bhaagaalanu vyaakochimpa chesi munduku kadulutaayi. saadhaaranamgaa gongalula tala bhagamlone 248 kandaraalu untaayi.
gongali purugu mukham yokka daggari chitram
gongalipurugulaki manchi drushti ledu. vaatiki tala krindi bhaagamlo rendu prakkala cheri aaru chinna chinna kallu (stemmata) untaayi. ee kallatho gongali purugulu tama drushtini bagane kendrikaristaayi kaani spashtata undadu.[3] ivi vastuvulu (mukhyamgaa chetlu) entha dooramgaa unnayo telusukovadaaniki vaati talalanu iru prakkalaki kaduputaayi. avi vaati aahaaram kanugonadaniki vaati chinna sparsashamungaala pai aadhaarapadataayi.
konni gongali purugulu pratyekamaina pounahpunyamtho unna prakampanalani gurthupadataayi. saamaanyamgaa dorike chivarana konki unna chimmatala (drepanoidiyaku chendina drepana arkyuuta ) gongalulu aaku geetagaa vachina sabdamto vaati pattu goodulanu vaati jaati sabhyula nundi[4] kapadukuntayi. chettu vaahakamgaa unde sabdaanni grahistaayi tappa ivi gaali vaahakamgaa unde sabdaanni grahinchalevu. ilaage cherri aaku chuttalu chutte calopetilia serotinella kuudaa vaati chuttalanu kapadukuntayi.[5] tent gongalipurugulu vaati sahaja satruvulu chese rekkala chappulla pounahpunyamtho unde prakampanalani gurthupadataayi.[6]
inch warm leda bhoomini kolustunnatlu nadiche gongali
gongali purugu keella vanti kaallaki unde panga
saamaanyamgaa inch warm leda lupers gaa piluvabade geometrid lu bhoomini kolustuu nadustunnatlu kanipistaayi. geometrid ane padaaniki greeku bhashalo bhoomini koliche vaarani ardham. ituvanti kadalikaki pradhaana kaaranam tudi khandaniki unde kokkem lanti kaallu tappa vere keella vanti kaallu lekapovadame.
gongaliki dasala madhya tondaragaa edige mruduvaina sareeram untundi. veeti talaku unna pora okkate gatti padutundi. gongaliki aakulu namaladaaniki taginattlu davadalu gattigaanu mariyu padunainadigaanu untaayi. deeniki viruddhamgaa, perigina chimmata lepidoptera davadalu chaala mruduvugaanu mariyu chinnavigaanu untaayi. gongaliki davada venakaala pattuni utpatti chese angaalu untaayi.
konni hymenoptera kramam (cheema, tummeda, kandireega) yokka dimbhakaalu lepidoptera gongaleela laaga kanipistaayi. ilaa ekkuvagaa sofli kutumbamlo kanipistundi. paipaina chusinappudu veeti dimbhakaalu gongali laaga kanipinchinaa vaati prati udarakhandam pai unna keella vanti kaallutho veetini gurtinchavacchu. lepidoptera gongaliki keella vanti kaalla pai pangalu undi sofli dimbhakaaniki leka povadam inko teda. lepidoptera gongaliki talaki mundu tiragesina Y aakaaramlo rendu emukalu atuku vesinatlu undatam maro teda.[3] sofli dimbhakaaniki tala paina pratekamgaa kanipinche netraalu undatam inko teda.
rakshana prakriyalu[maarchu]
dastram:Saddlebackcater.jpg
badhinchela kutte seddalbek gongali
maamsakruttulu samruddhigaa vunnanduna chala jantuvulaki gongalulu metha avtayi. anducheta, vaati rakshanaardham gongalipurugulu kuudaa parinaama kramamlo rakarakaala rakshana maargaalanu alavarachukunnaayi. gongali purugu aakaarame vetade jantuvulanu vikarsinchedigaa vuntundi. vaati sareera bhaagaalu mariyu vaatimeeda vunna chihnalu vaatini vishapooritamainavigaanu, bhayapettenta peddavigaanu, leka tinanalavi kaanatuvanti vaatigaanu kanipintetatlu chestayi. konni gongalulu nijamgaane vishapuuritamai undi, aamlaanni vegamgaa bahishkarinchagalugutaayi.[ullekhana avasaram]
konni gongali purugula sareeram chivara podugaina koradallanti bhaagaalu tagilinchi untaayi. vaatini jhulipinchi eegalanu avi bhayapedataayi.[7]
challati, vaedaina leda endina paryaavarana paristhitula valla edurupade bhautika paramaina vipattulanunchi kuudaa gongali purugulu rakshana maargaalanu alavarachukunnaayi. gainephora gronelandika vanti arctic jaatulaki enda kachukune mariyu samudaayamgaa unde pravartana[8] alavadatame kaaka, nidraanaavsthalo kontakaalampaatu undataaniki tagina vidhamgaa sareera roopaantaranam kuudaa jarigindi.[9]
birusaina ventrukala aatma rakshana vyavastha
kosta rika yokka juttunna gongali
chala gongali purugulu niguudamaina rangulanu alavarachukovadame kaaka, avi tine chetlanu poli untaayi. konninti avayavaalu mullalanti chetla bhaagaalanu anukaristaayi. vaati yokka parimaanam 1 mi.mi. nundi daadaapu 3 angulaala varaku untundi. konni pakshi rettala vanti sahaja siddhamaina aakaaraalaloonuu untaayi. chala gongali purugulu pattulanti goollalonu, chuttabadina aakula madhya leda aaku porala madhya gunda vedutuunu mestu untaayi. nemoria arijonaria jaatiki chendina gongaleelu vasantamlo ok chetla poolaguttulanu tini aakupacchagaa kanipistaayi. adhe endaakaalamlo podigina gongaleelu ok chettu remmalalaga kanipistaayi. ee bhedaka lakshanaalu aahaaramlooni tanin padaardhamlooni tedaatho vastaayi.[10]
gongali purugulu chepatte atma rakshana charyalu chala dourjanyapoorvakamgaa kuudaa untaayi. ee gongali purugulaku birusaina vendrukalu leda podugaina sannati daaram vanti setelu chivara vidipoye padunaina monalu kaligi vuntaayi. ee monalu charmamu leda bankavanti padaardhamtho chuttukonna lopali bhaagaalalo cheri ibbandi pedataayi.[3] kokila lanti konni pakshulu keshalu ekkuvagaa unna gongali purugulanu saitam minga galavu. visha grandhulatho nindi vundi durada puttinche vendrukalu kaligi undatam anniti kante melaina dourjanyapoorita rakshana vidhaanam. lonomia prajaatiki chendina dakshina americaloni pattu chimmatalu tayaaru chese visham anni jantuvula rasaayanaala kante saktivantamainadi. idhi raktaanni gadda kattakunda chesi manushuluni raktasraavamto maraninchetatlu cheyagala saktivantamaina rasayanam (lonomiusis chudandi) [11] ee rasaayanaaniki vaidya rangamlo viniyoga sambhavaanni parisodhistunnaaru. chala durada kaliginche ventrukula yokka prabhaavam swalpa chiraaku nunchi darmatitis ane charma rogam daaka undavacchu.
chetlu kuudaa vaatini tine jantuvula nundi kapadukovatam kosam vishaalani utpatti chese vidhamgaa parinaamam chendaayi. ayithe konni gongali purugulu deenini kuudaa tattukune vidhamgaa parinaamam chendi ee vishapuuritamaina chetlani tintaayi. ee vishaanni tattukovadamekaka, gongali purugulu ee vishaanni tama uparitalamlo unchukovatam dwara vaatini tina prayatninche jantuvulaku vishahaaramgaa maarataayi. ee rasaayanaalu vaati prouda dasaloki kuudaa teesukuvellabadataayi. sinnabar chimmatlu (tyria jakobe ) mariyu monark (danous plakesippus ) vanti vishapuurita jaatulaku chendina gongali purugulu kaantivantamaina geetalathonu leda nalupu, erupu mariyu pasupu vanti apaayaanni suchinche rangulalo untaayi. (aposematisaanni chudandi) . ilanti rakshana prakriya unna gongali puruguni tinataaniki prayatninche satruvulu paatham neerchukuni bhavishyat prayatnaalanu manukuntayi.
tana rakshana kosam osmeteriyamni bayataku chuupistunna jaint swalotyle katerpiller.
konni gongali purugulu tama pai daadi chese satruvula meedaki aamla lakshanaalato koodukunna jeerna kaari dravaalu vellagakkutaayi. chala papilionid jaatiki chendina dimbhakaalu osmeteriya ane grandhula nundi durvasana vedajallutaayi.
gongali purugulu vaatini kadilinchinappudu satruvula chetiki chikkakunda tamanu taamu rakshinchukovataaniki pattu (lanti) teega sahaayamtho kommala nundi vellaadataayi.
konni gongali purugulu tama rakshana kosam cheemalatho kalisi potayi. licanid seetaakoka chilukalu deeniki prasiddhi. vaatikii rakshana kalpinche cheemalatho gongali purugulu prakampanala dwara mariyu rasaayanaala dwara sanketaalu pamputaayi. vaatiki aahaaraanni kuudaa pratiphalamgaa istuntaayi.[12]
konni gongali purugulu gumpulo jeevistaayi. alaa nivasinchatam paraasrayaanni mariyu parulaku aahaaram ayye sandarbhaalani tagginchadamlo todpadutundi ani nammutunnaru.[13] gumpugaa jeevinchadam vaati rangulu nunchi utpannamayye apayakaram ane bhaavaanni peddadigaa chestundi mariyu prati okkati gumpugaa vellagakkatamlo leda pradarsanalo palgontayi.
oka paschur dee chimmata gongali purugu capevid ane adavi mokkani tintunnadi.
chala ekkuvagaa aakulanu tine kaaranamgaa gongali purugulanu 'tine yantraalu'gaa kuudaa pilustaaru. chala jaatulu sareeram perige kramamlo nalugu ayidu saarlu charmaanni vidustuu chivariki koshasta dasaloki velli prouda dasagaa maarataayi.[14] gongali purugulu chala twarita gatina perugutaayi. udaaharanaki pogaaku kommupurugu baruvu iravai rojulalo padivela retlu perugutundi. madhyodaramloni oka pratyeka prakriya ayan lanu twarita gatina madhyodara kuharamloki teesukuni ravatam valana raktamlo kante madhyodara kuharamlo potasium sthaayini ekkuvagaa unche roopaantarana gongali purugulu ilaa tina galige taatalu chestundi.[15]
oka jipsi chimmata gongali purugu
chala gongali purugulu saakaahaarule. konni gongali purugulu chala jaatula mokkalanu mestayi, cony ekkuva bhagam oke jaati mokkala meeda aadhaarapadataayi. battalalo vunde chimmatalu lanti konni arigina raalla pogulanu bhujistaayi. mamsaahaarulaina gongali purugulu itara keetakaala gudlu, mokkalanu aasrayinchi unde purugulanu, polusu keetakaalanu leda cheemala dimbhakaalanu bhujistaayi. konni adhe jaati gongali purugulanu tinagaa, havayiyaku chendina yupitesia vantivi vere jaati gongali purugulanu tintaayi. konni keechuraayi leda midata meeda aadhaarapade paraanna bhukkulu.[16] havayiyaku chendina konni gongali purugulu (hyposmocoma molluskivora ) vaati pattu daaraalatoe nattalanu pattukune valanu vaadataayi.[17]
chala rakala gongali purugulu raatri poota melkontayi. udaaharanaku (noktuyide kutumbaaniki chendina) "kat warm" pagati poota chettumodatlo daagi undi raatri poota matrame mestayi.[18] mari konni, jipsi chimmata (laimantriya dispar) yokka dimbhakam lantivi, saandrata mariyu vaati dasanu batti vaati aahaarapu alavaatlanu maarchukuntaayi. mundu dasalalo ivi ekkuvagaa pagati poota mestayi.[19]
brajil loo hipsipyla grandela chekkaku chala nashtam kaligistundi.
pradhaanamgaa aakuluu tinadam dwara gongali purugulu chala nashtam kaligistaayi. pratyekinchi saagu chese pantaku gongali purugu alavaatu padinavi ayithe oke panta vese paddhatulalo ee nashtaniki avakaasam ekkuva. pratti pantanu aashrayinche pratti kaaya purugu ekkuva motaadulo nashtaanni kaligistundi. inkonni jaatulu aahaara dhaanyaala pantalani aasrayistaayi. keetaka nasinulu, jeeva niyantrana prakriya mariyu vyavasaayaardhika paddhatulu lanti cheeda nirodhakaalaku gongali purugulu lakshyamgaa unnaayi. chala jaatulu keetaka naasinulaku nirodhaka saktini penchukunnaayi. lepidoptera pegunu prabhaavitam chese basillus turingyeensis vanti sukshmakrimila nundi sravinche visha padaardhaalanu pichakaarilalo vaadaaru. ee sukshma krimula janyuvulu ivi ekkuvagaa aashrayinche mokkalalo kuudaa cherchaaru. gongali purugulalo veetiki nirodhaka prakriyalu aavirbhavinchatam valana ee vidhaanaalu kaalakramamlo paniki rakunda poyayi.[20]
mokkalu kuudaa gongali purugulu tamanu tinakunda undenduku gaanu rasayana vishapadaardhaalanu mariyu ventrukala lanti bhautika paramaina addankulu kalpinchukunnaayi. vruksha prajaananamtho aashrayinche mokkalalo nirodhakam penchadam vyavasaaya mokkala pai gongali purugula nashtaanni tagginche veroka paddhati.[21]
konni gongali purugulanu parisramalalo kuudaa vaadataaru. pattu parisrama pattu purugu gongali meeda aadhaarapadi unnade.
victoria, bisi, kenadaalo apil chettu pai guddu lonchi bayataku vastunna gongali
gongalila vendrukalu manava aarogya samasyalaki kaaranaalani telisu. konni gongali purugula ventrukalaki visham untundi. prapancham mottam meeda 12 kutumbala chimmatalu mariyu seetaakoka chilukalaku chendina jaatulalo manushulaku haani kaliginche anta visham untundi. ee haani kukka mullane charma rogam, chala ekkuva asahaneeyathatho kuudina ubbasam, mrudulasthi baadha, raktam gaddakattakunda unde vyaadhi, moothrapindaalu panicheyaka povatam, medadulo rakta sravam.[22] charmam meeda bobbalu chala saadhaaranam, cony praanaantakam kuudaa kaavachhu.[23] lonomia vyaadhi brajil loo tarachugaa chaavulaku kaaranamaindi. 1989 - 2005 madhyalo 354 mandiki ee jabbu vachindani samacharam. deeni yokka parinaamam 20u varaku chaavugaa parinaminchindi - chala saarlu kapaalamlo raktasraavam vallane.[24]
gongali purugula vendrukalu shuklam kanu reppa kanti guddunu kalipe poraku rentiki kalipi vache vyaadhiki kuudaa kaaranam. gongali ventrukala chivara unde padunaina monalu kalla vanti mruduvaina kanaalalo mariyu banka vanti padaardhamtho chuttukonna lopali bhaagaalalo cheragalavu. okasari atuvanti kanaalaloki cherina tarvaata vaatini teesi veyatam kashtame. oka choti nunchi inkoka chotiki aa kanaalalo kadali badhani inka penchutaayi.[25]
gruhantara sandarbhaalalo idhi pratyeka samasya. ee vendrukalu chinnavi kaavatam valana gruhaalaloki suluvugaa vaayu prasaaraala kosam nirminchina pravesha maargaala gunda pravesinchi pogu avtayi. veetini bayataku tholatam kashtamaina pani. ee pogula valla manushulaku tagile sambhavana ekkuva avutundi.[26]
gongali purugula valla vache charma vyaadhi
tinadagina gongali purugulu
lepidoptera dimbhakaala aahaara mokkalu
gulabilalo vache purugulu mariyu cheedalu
lancastar, pensilvenia loni vyaktigata thotalo chittadi nelalo perigi palavanti rasi karche adavi mokka (asclapias inkarnata) aakuu bhujistunna monark seetaakoka chiluka (danous plakesippas) gongali.
drias iyuliya
saadhaarana aakupaccha draaksha teega paamu aahetulla naasutanu poli vunde grate arange tip gongali.
u "gongali". Dictionary.com. dhi american heritage dictionery af dhi ingleesh langwage, nalugava kuurpu. haton miflin company, 2004. (andukonnadi: marchi 26, 2008).
u Berg, Clifford O., C. O. (1950). "Biology of Certain Aquatic Caterpillars (Pyralididae: Nymphula spp.) Which Feed on [[Potamogeton]]". Transactions of the American Microscopical Society. Transactions of the American Microscopical Society, Vol. 69, No. 3. 69 (3): 254–266. doi:10.2307/3223096. ISSN 0003-0023. URL–wikilink conflict (help)
u 3.0 3.1 3.2 scoble, enje. 1995. da lepidoptera: form, function and diversity. aux furd university press. ISBN 0262081504
u Yack, JE; Smith, ML; Weatherhead, PJ (2001). "Caterpillar talk: Acoustically mediated territoriality in larval Lepidoptera" (Free full text). Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. 98 (20): 11371–11375. doi:10.1073/pnas.191378898. PMC 58736. PMID 11562462. More than one of |author= and |last1= specified (help)
u Fletcher LE, Yack JE, Fitzgerald TD, Hoy RR . (2006. Vibrational communication in the cherry leaf roller caterpillar Caloptilia serotinella (Gracillarioidea : Gracillariidae)). "Vibrational Communication in the Cherry Leaf Roller Caterpillar Caloptilia serotinella (Gracillarioidea: Gracillariidae)". Journal of Insect Behavior. 19 (1): 1–18. doi:10.1007/s10905-005-9007-y. Check date values in: |year= (help)CS1 maint: multiple names: authors list (link)
u fitgerald, tidi. 1995. da tent katar pillar. carnel university press ISBN 0262081504
u australia loni sangrahalayam
u monark seetakoka chiluka
u Rubinoff, D; Haines, WP (2005). "Web-spinning caterpillar stalks snails". Science. 309 (5734): 575. doi:10.1126/science.1110397. PMID 16040699. More than one of |author= and |last1= specified (help)
u "Caterpillars of Pacific Northwest Forests and Woodlands". USGS. Cite web requires |website= (help)
u tent gongali mariyu jipsi chimmatlu
u Redd, JT; Voorhees, RE; Turuk, TJ (2007). "Outbreak of lepidopterism at a Boy Scout camp". Journal of the American Academy of Dermatology. 56 (6): 952–955. doi:10.1016/j.jaad.2006.06.002. PMID 17368636. More than one of |author= and |last1= specified (help)
u Kowacs, PA; Cardoso, J; Entres, M; Novak, EM; Werneck, LC (2006). "Fatal intracerebral hemorrhage secondary to Lonomia obliqua caterpillar envenoming: case report" (Free full text). Arquivos de neuro-psiquiatria. 64 (4): 1030–2. doi:10.1590/S0004-282X2006000600029. PMID 17221019. Unknown parameter |month= ignored (help)
u Corrine R Balit, Helen C Ptolemy, Merilyn J Geary, Richard C Russell and Geoffrey K Isbister, CR (2001). "Outbreak of caterpillar dermatitis caused by airborne hairs of the mistletoe browntail moth (Euproctis edwardsi)" (Free full text). The Medical journal of Australia. 175 (11–12): 641–3. ISSN 0025-729X. PMID 11837874. |first2= missing |last2= (help); |first3= missing |last3= (help); |first4= missing |last4= (help); |first5= missing |last5= (help)CS1 maint: multiple names: authors list (link)
2 ki mee ettupai unna bin, valis switzarland loo unna sperz hak -chimmata yokka gongali.
emaparar gam chimmata yokka gongali.
boorugu jaati chetlu pai nivasinche hak-chimmata yokka gongali (UKloo dorike saadhaaranamaina gongali yokka jaati) .
lisenid gongaliki samrakshanagaa unna cheema.
errati goonu unde gongali (skijura kinsinna) yokka jeevita chakram.
adavi tent gongali purugu (malakosoma distria) .
chuttu unna prakrutilo kalisi poyi daagi undatam: enimidi kallu kanipinchinaa rende nijamainavi.saao palo, brajil loo neelagiri chettulo chitram