ఆంధ్రప్రదేశ్ విజ్ఞాన శాస్త్ర ఉపాధ్యాయుడు: June 2012
Posted by RAYAPATI SIVA NAGESWARA RAO at 6:23:00 pm No comments:
'హెచ్‌5ఎన్‌1' ఇన్ఫూయెంజా అనే బర్డ్‌ఫ్లూ వ్యాధి కొన్ని సంవత్సరాల క్రితం మనల్ని ఆందోళనకు గురి చేసింది. ప్రస్తుతానికి ఈ వ్యాధి పక్షుల నుండి మాత్రమే మనకి వ్యాపిస్తుంది. కానీ, ఆ వైరస్‌ మరో రెండు, మూడు రూపాంతరాలు చెందితే దీని వ్యాధి నేరుగా మానవుడి నుండి మానవు లకు వ్యాపించగలదట! ఇప్పటికే ఈ లక్షణాలు అక్కడకక్కడ కనిపించాయి. ఒక ఐదు ఉత్పరిణామాలు (మ్యూటే షన్లు) జరిగితే, హెచ్‌5ఎన్‌1 వైరస్‌ గాలి ద్వారా మానవులకు వ్యాపించే రకంగా రూపొందుతుందట. ప్రస్తుతానికి, ఆ ఐదు ఉత్పరిణామాలలో రెండు జరిగిపోయాయి. అయితే, మిగతా మూడు ఎప్పటికీ పూర్తవుతాయో శాస్త్రజ్ఞులు అంచనా వేయలేకపోతున్నారు. ఆ ఉత్పరిణామాలు రాకుండా జాగ్రత్తపడలేమా?
Posted by RAYAPATI SIVA NAGESWARA RAO at 6:22:00 pm No comments:
కింగ్‌ కోబ్రా అనగానే భయం కలిగేంత గొప్ప జంతువు 'రాచనాగు'. ఇప్పుడు ఆ జాతి అంతరించే దశలో ఉందట! అదేకాదు, మరికొన్ని సర్పజాతులు కూడా త్వరలో అంతరించిపోగలవని నిపుణులు భావిస్తున్నారు. మొన్న జరిగిన రియో +20 సదస్సులో ప్రమాదపుటంచులలో ఉన్న జంతుజాతుల జాబితాని విడుదల చేశారు. అందులో రాచనాగు జాతి సర్పాన్ని మాంసం, చర్మం కోసం వేటాడి చంపుతున్నట్టు, ఫలితంగా ఆ జాతి అంతరించిపోయే ప్రమాదం ఉన్నట్టు తెలిపారు. జీవజాతి వైవిధ్యతను పరిరక్షించకుండా సమగ్రాభివృద్ధి, గ్రీన్‌ ఎకానమీ వంటివి సాధ్యం కావని నిపుణులు అంటున్నారు. తాజా జాబితాతో ప్రమాదంలో ఉన్న జీవజాతుల సంఖ్య 63,837కి చేరింది. సదస్సులూ, సమావేశాలూ, చర్చలూ యథావిధిగా జరుగుతున్నా ప్రతిరోజూ ఓ జీవజాతికి ప్రమాదం వాటిల్లుతూనే వుంది. ఒక పక్క అభివృద్ధి పేరిట జంతువుల, మొక్కల సహజ ఆవరణాన్ని వాణిజ్యపంటలకు అనుకూలంగా మారుస్తూ 'జంతు జాతులు అంతరించిపోతున్నాయ'ని వాపోవడం అంత సమంజసంగా లేదు కదూ?
Posted by RAYAPATI SIVA NAGESWARA RAO at 6:21:00 pm No comments:
కొత్త ఆవిష్కరణలు మానవ జీవితాన్ని సౌఖ్యవంతం చేస్తాయి. దీనికి మరో తాజా ఉదాహరణ తోడైంది. స్నానం చేయడం వల్ల శరీరం శుభ్రపడటం ఒక భాగమైతే, బాధగా ఉన్నవారు కూడా చురుకుగా, చలాకీగా మారడానికి స్నానం ఎంతో మేలు చేస్తుంది. పైగా, అది ఒక రకమైన వ్యాయామం కూడా! అయితే అటువంటి దృష్టితో స్నానం చేయడం ఎప్పుడూ సాధ్యం కాదు. ఏదో నాలుగు చెంబులు నీళ్ళు కుమ్మరిస్తే సరిపోతుందనే రోజుల్లో ఉన్నాం. ఒక దక్షిణాఫ్రికా విద్యార్థి రూపొందించిన స్నానపు జెల్‌తో అసలు స్నానానికి నీళ్ళే అవసరం లేదంటున్నారు. ఈ జెల్‌ వాడితే శరీరంపైన క్రిములు అంతరించిపోతాయట! వాసనలు పోతాయట! పైగా, చర్మం మృదువుగా ఉంటుందని అంటున్నాడు. నీళ్ళ కొరత ప్రాంతాలలో ఈ జెల్‌ ఒక వరంలాంటిది అని నిపుణులు భావిస్తున్నారు. మరి ఈ కొత్త ఆవిష్కరణల వల్ల నీటిని ఆదా చేయడం బాగానే ఉంది గానీ బద్ధకం మరింత పెరిగిపోతుందేమో అనే వాళ్ళూ ఉన్నారు.
Posted by RAYAPATI SIVA NAGESWARA RAO at 6:15:00 pm No comments:
Share విజ్ఞాన వీచిక డెస్క్ Wed, 27 Jun 2012, IST
నిత్యం మంచుతో ఉండే అంటార్ట్కికాలో పెంగ్విన్‌లు రాజ్యమేలుతూ ఉంటాయి. అయితే ఇప్పుడు వాటి ఉనికికే ప్రమాదం వాటిల్లేట్టుంది. అందంగా ఉండే ఈ నాలుగు అడుగుల ఎత్తు పక్షులు సముద్ర మంచుపైనే గుడ్లు పెడతాయి. పొదుగుతాయి. పిల్లల్ని సాకుతాయి. గుడ్లు పెట్టే సమయంలో మంచు గనక లేకపోతే వాటి సంతానోత్పత్తి సన్నగిల్లుతుంది. నేడు ప్రపంచ వ్యాప్తంగా పెరుగుతున్న ఉష్ణోగ్రతలు అంటార్ట్కికా మంచుని సైతం క్రమేపీ కరిగిస్తున్నాయి. ఇదే ఇంకొంతకాలం కొనసాగితే సముద్ర మంచు సన్నగిల్లి, పెంగ్విన్‌ల ఉనికికి ప్రమాదం వాటిల్లుతుందని పర్యావరణ శాస్త్రవేత్తలు అంచనా వేస్తున్నారు. ఇప్పటికే అంటార్ట్కికా తీరప్రాంతం అయిన 'టెఏ అదేలీ'లో పెంగ్విన్లు తగ్గుముఖం పట్టినట్టు ఫ్రెంచ్‌ పరిశోధకులు గమనించారు. 1970వ దశకంలో 150 పక్షులు గుడ్లకు సిద్ధం కాగా, 1999లో కేవలం 20 జతలు మాత్రమే కనిపించాయి. 2009 కల్లా ఒక్క పక్షి కూడా రాలేదు. ఒక ప్రత్యేక వాతావరణంలోనే మనుగడ సాగించగల ఈ జీవులు వాతావరణ మార్పులతో సతమతమై కనుమరగయ్యే ప్రమాదముంది.
Posted by RAYAPATI SIVA NAGESWARA RAO at 6:13:00 pm No comments:
వాతావరణం మార్పులు .. సర్దుబాట్లు .. సాధ్యాసాధ్యాలు ..
భూగోళ వాతావరణం.. ఋతుపవనాల కాలచక్రం తరచుగా, మారుతున్నాయి. ఈ కొద్ది మార్పులే ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి. వీటి ప్రభావం అన్ని దేశాలపై ఒకే విధంగా లేదు. ఇవి ఇలాగే కొనసాగితే ఈ ఆందోళనకు ఏమవుతుంది? ఇవీ నేడు మనల్ని వేధిస్తున్న ప్రశ్నలు. రాష్ట్రంలోని కొన్ని ప్రాంతాలలో ఉష్ణోగ్రత 50 డిగ్రీల సెంటీగ్రేడ్‌ స్థాయిలో ఉండటమే కారణం. ఈ ఏడాది కొంచెం ఆలస్యంగా వచ్చిన నైరుతి ఋతుపవనాలు మన రాష్ట్రంలో దోబూచులాడుతున్నాయి. విస్తార ప్రాంతాల్లో సాధారణ స్థాయి కన్నా తక్కువ వర్షపాతం కురిసింది. ఈ సమయం లోనే-ఆగస్టు, సెప్టెంబర్‌ ప్రాంతంలో ఎల్‌నీనో ప్రభావం ఉండవచ్చని వాతావరణ శాస్త్రజ్ఞులు అనుమానిస్తున్నారు. ఈ నేపథ్యంలో, వస్తున్న వాతావరణ మార్పుల్ని అర్థంచేసుకుని, మన ఉత్పత్తి విధానం, జీవనశైలిలో అవసరమైన సర్దుబాట్లు చేసుకొనే వీలుందా? వీలుంటే, భౌతికంగా ఏమేర సిద్ధంగా ఉన్నాం? అనే అంశాలను..ప్రొఫెసర్‌ అరిబండి ప్రసాదరావు సహకారంతో సంక్షిప్తంగా తెలుపుతూ మీముందుకొచ్చింది ఈ వారం 'విజ్ఞానవీచిక'.
కృత్రిమ ఉపగ్రహాలు, అంతరిక్ష పరిశోధనల ద్వారా భూగోళ వాతావరణం వేడెక్కు తుండడాన్ని నిర్వివాదంగా గుర్తిస్తున్నాం. ఏ హద్దూ, అదుపూ లేకుండా మానవ కార్యక్రమాలు, జీవనశైలితో విడుదలవుతున్న ఉద్గారాలు (హరిత గృహ వాయువులు) దీనికి కారణాలుగా గుర్తించాం. ఋతుపవనాల కదలికలో ఏర్పడిన అనిశ్చిత స్థితికి భూగోళ వాతావరణమార్పులు ప్రధాన కారణాలని గుర్తిస్తున్నాం. దీనివల్ల వస్తున్న దుష్పరిణామాలను ఎలా ఎదుర్కోగలం? నివారించగలం? అనేది మనకో సవాల్‌. భూగోళ వాతావరణం వేడెక్కడానికి మూలకారకులైన అమెరికాలాంటి బాగా అభివృద్ధి చెందిన దేశాలు ఉద్గారాల నియంత్రణకు ఒప్పుకోవడం లేదు. ఏ బాధ్యతనూ తీసుకోవడం లేదు. వీటి దుష్ప్రభావాలను మాత్రం అభివృద్ధి చెందిన దేశాలు, అన్ని దేశాల్లోని పేదలు ఎక్కువగా భరించాల్సి వస్తోంది. ఈ ధనిక దేశాలు, ధనికులు తమ జీవనశైలిని మార్చుకోకుండా భూగోళం వేడెక్కడాన్ని నిలవరించలేం. వస్తున్న వాతావరణమార్పుల్ని, ఋతుపవనాల అనిశ్చితిని కట్టడి చేయలేం.
ఈ లక్ష్యంతో, 20 ఏళ్ల క్రితం బ్రెజిల్‌లోని రియోడిజినాలో జరిగిన శిఖరాగ్ర సమావేశంలో 21 అంశాలతో కూడిన కార్యక్రమాన్ని రూపొందించారు. ఇవి ఏమేర అమలైనాయని అంచనా వేసి, సుస్థిరాభివృద్ధికి తోడ్పడే భవిష్యత్తు కార్యక్రమాన్ని రూపొందించడానికి 'రియో+20' పేరుతో అదేచోట ఈ నెలలో మరో శిఖరాగ్ర సమావేశం జరిగింది. అమెరికాలాంటి దేశాల పాక్షిక దృక్పథం వల్ల ఈ సమావేశాల్లో నిర్దిష్టమైన కార్యక్రమం రూపొందలేదు. ఈ నేపథ్యంలోనే, మనలాంటి అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలు ఋతుపవనాల కదలికల్లో పెరుగుతున్న అనిశ్చిత పరిస్థితులను, వాటి దుష్పరిణామా లను ఎదుర్కోవాల్సి వస్తోంది. ఈ ఏడాది నైరుతీ ఋతుపవనాలు కొద్దిగా ఆలస్యంగానైనా వచ్చాయి. కానీ, దోబూచులాడుతూ ఆందోళనకు గురి చేస్తున్నాయి. ఈ దుష్పరిణామాలను ఏమేర ఎదుర్కోగలం అనేది మన ముందున్న ప్రశ్న.
భూగోళ స్థాయిలో ఈ మార్పులను నిలువరించడానికి ఇప్పట్లో అవకాశాలు లేవు. కానీ, వీటిని ఎదుర్కోడానికి అవసరమైన సాంకేతికాలు మనదేశంలో ఉన్నాయి. ఇవి దాదాపు మన సాంప్రదాయ సేద్య సాంకేతికాలతో పోలి వున్నాయి. చిన్న కమతాలలో అనుసరించే 'మనుగడ సేద్య పద్ధతులు' దీనికి దగ్గరగా ఉన్నాయి. ఇవన్నీ స్థానిక వనరుల్ని వినియోగిస్తూ, రిస్క్‌ను తగ్గిస్తూ సుస్థిర ఉత్పత్తికి తోడ్పడతాయి. కానీ, నేటి ప్రపంచీకరణలో చిన్నకమతాల సేద్యానికి బదులు భారీ యాంత్రీకరణ, కృత్రిమ వ్యవసాయ రసాయనాలపై ఆధారపడే 'కార్పొరేట్‌ సేద్యం' ఉద్గారాల్ని పెంచుతోంది. భూగోళ వాతావరణాన్ని మరింతగా వేడిక్కిస్తోంది. ఇది వాతావరణ అనిశ్చితిని, రిస్క్‌ను పెంచుతుంది. వ్యవసాయోత్పత్తి విధానాన్ని పునరాలోచించాలి. 'చిన్న కమతాల ఆధారిత' సుస్థిర సాంకేతికాలతో సేద్యాన్ని కొనసాగించకపోతే వాతావరణ మార్పుల్ని తట్టుకోవడానికి ఇప్పుడున్న అవకాశాల్ని కోల్పోవాల్సి వస్తుంది.
దుష్పరిణామాలు..
హైదరాబాద్‌లోని ఇక్రిశాట్‌ శాస్త్రజ్ఞుల తాజా సమాచారం (2011 రామ్‌జాగ్‌ తదితరులు) ప్రకారం మెట్ట ప్రాంతాల్లో పెరుగుతున్న ఉష్ణోగ్రతలు క్రమంగా పంటకాలాన్ని తగ్గిస్తాయి. ఉష్ణోగ్రత 3.3 డిగ్రీల సెంటీగ్రేడ్‌ పెరిగితే మంచి యాజమాన్యంతో కూడా జొన్న దిగుబడి 27 శాతం తగ్గుతోంది. కానీ, వర్షం 11 శాతం పైగా పెరిగినా దిగుబడి నష్టపోదు. అనంతపురంలో వేరుశనగ దిగుబడి 38 శాతం ఉష్ణోగ్రత పెరుగుదల వల్ల తగ్గుతోంది. కానీ, అదే సమయంలో పెరిగే వర్షం పంట దిగుబడిని పెంచడానికి తోడ్పడుతుంది. వాతావరణంలో ఉష్ణోగ్రత, కార్బన్‌ డై ఆక్సైడ్‌ సాంద్రత ఒకేసారి పెరగడం వల్ల, ఖరీఫ్‌లో జొన్న దిగుబడి 22-50 శాతం, సజ్జ దిగుబడి 33-51 శాతం, వేరుశనగ 23-29 శాతం, కంది 8-11 శాతం, మంచిశనగ ఏడు శాతం తగ్గుతాయని అంచనా వేయబడింది. అంటే ఇతర పంటల కన్నా కంది, మంచి శనగ అధిక ఉష్ణోగ్రతను సమర్థవంతంగా ఎదుర్కొంటాయి. కానీ, ఇప్పటికే చలి ఎక్కువగా వుండే మధ్యప్రదేశ్‌లో మాత్రం పెరిగిన ఉష్ణోగ్రత మంచిశనగ దిగుబడిని తొమ్మిది శాతం పెంచుతుంది. మొత్తంగా చూస్తే, యాజమాన్య స్థాయి తక్కువగా ఉన్నప్పుడు వాతావరణ మార్పుల ప్రభావం అంతగా ఉండదు.
బావుల కింద..
బావుల కింద ఆరుతడి పైర్లను వేయాలి. మాగాణి వరిని వేయకూడదు. దీనికి బదులుగా 'శ్రీవరి'ని సాగు చేయవచ్చు. కుంటలు, చెరువుల కింద ఆరుతడి పంటలను లేదా కూరగాయలను పండించాలి. చెరువులు నిండితే తప్ప మాగాణి వరి చేయకూడదు.
వాతావరణమార్పులపై అధ్యయనం చేసిన ఐక్యరాజ్యసమితి అంతర్జాతీయ కమి షన్‌ భారతదేశంలో రాగల ఉష్ణోగ్రత, వర్ష పాత మార్పులను అంచనా వేసింది. దీని ప్రకారం:
ఉష్ణోగ్రత..
ఈ శతాబ్ధం అంతానికి సగటు ఉష్ణోగ్రత 0.87 నుండి 6.31 డిగ్రీల సెంటీగ్రేడ్‌ మధ్య పెరగవచ్చని అంచనా. 2020 దశకం ఖరీఫ్‌లో ఇది 0.87 నుండి 1.12 డిగ్రీల సెంటీగ్రేడ్‌ స్థాయికి, రబీలో 1.08 నుండి 1.54 డిగ్రీల స్థాయికి పెరగవచ్చు. 2050 దశకం ఖరీఫ్‌లో 1.81 నుండి 2.37 డిగ్రీల సెంటీగ్రేడ్‌ వరకూ. రబీలో 2.54 నుండి 3.18 డిగ్రీల సెంటీగ్రేడ్‌ వరకూ పెరగవచ్చు. 2080 దశకం ఖరీఫ్‌లో 2.91 నుండి 4.62 డిగ్రీలు; రబీలో 4.14 నుండి 6.31 డిగ్రీల సెంటీగ్రేడ్‌ వరకూ ఇది పెరగవచ్చట!
వర్షపాతం..
2080 దశకం రబీలో సగటు వర్షపాతం గరిష్టంగా 24.8 శాతం తగ్గవచ్చు లేదా 15.18 శాతం వరకూ పెరగవచ్చు.
ఈ వివరాలన్నీ సగటు గణాంకాలు మాత్రమే. అసలు పంటల్ని, జీవనశైలిని ప్రభావితం చేసేది స్థానిక ఉష్ణోగ్రతలు, వర్షపాత మార్పులు. నేలల స్వభావం, సేద్య పద్ధతులు కూడా ప్రాధాన్యత వహిస్తాయి. అందువల్ల స్థానిక వనరుల వినియోగం ఆధారంగా ఉత్పత్తి చేయాలి.
సర్దుబాట్లు.. సాధ్యాసాధ్యాలు..
ఒక్కమాటలో చెప్పాలంటే భారతదేశంలో ఇప్పుడొస్తున్న చిన్న చిన్న వాతావరణ మార్పుల్ని ఎదుర్కోగలం. స్వాతంత్య్రం వచ్చిన తర్వాత చేసిన పరిశోధనలు, ఉత్పత్తిలో వినియోగిస్తున్న సాంకేతికాలు దీనికి ఉపయోగపడేవే. అయితే, ఒకేసారి పెద్దమార్పులు వస్తే ఎదుర్కోడానికి ఈ సాంకేతికాలు సరిపోవు. వ్యక్తిగత స్థాయిలో పటిష్టమైన బీమా పథకం తోడ్పడుతుంది.
వ్యవసాయోత్పత్తికి అందుబాటులో ఉన్న ఆధునిక సాంకేతికాల ఉష్ణోగ్రత, వర్షపాతం హెచ్చుతగ్గుల్ని తట్టుకోడానికి ఉద్దేశించినవే. ఇప్పుడు మెట్ట సేద్యంలో సూచిస్తున్న సాంకేతికాల్లో ఈ రెంటి యాజమాన్యం ఇమిడి వున్నాయి. స్వల్పకాలిక రకాల అభివృద్ధి, అధిక ఉష్ణోగ్రతలను తట్టుకోగల రకాల గుర్తింపు, తీవ్ర బెట్ట పరిస్థితుల్లో కూడా మనగలిగే రకాల అభివృద్ధి వీటికి ఉద్దేశించినవే.
మిశ్రమ వ్యవసాయం కూడా వాతావరణ మార్పుల్ని పటిష్టంగా ఎదుర్కోడానికి తోడ్పడుతుంది.
మారుతున్న వాతావరణ పరిస్థితుల్ని ఎదుర్కోవడానికి రైతులు వేసే పంటరకాల్ని మార్చుతూ ఇప్పటికే పలు చర్యల్ని తీసుకుంటున్నారు. వీటిలో మిశ్రమ పంటల సేద్యం ముఖ్యమైనది. అయితే, కార్పొరేటీకరణ, పెట్టుబడి ఉత్పత్తి విధానంలో ఏదో ఒక పంటనే వేస్తుండడంతో వాతావరణమార్పులు రిస్క్‌ను పెంచుతున్నాయి.
అధిక ఉష్ణోగ్రతలను తట్టుకునే రకాల గుర్తింపు, ఎంపిక వాతావరణమార్పుల్ని తట్టుకోడానికి ఎంతో తోడ్పడతాయి. ఈ పరిశోధనలు కొనసాగుతున్నాయి. మెట్ట ప్రాంతాల్లో ఇప్పటికే అనుసరిస్తున్న 'సమగ్ర పరీవాహక ఆధారిత ఉత్పత్తి' ఋతుపవనాల అనిశ్చితిని ఎదుర్కోడానికి తోడ్పడతాయి.
సేంద్రీయ ఎరువుల వాడకం నేలల నీటి నిల్వ శక్తిని పెంచి, బెట్టను తట్టుకోడానికి తోడ్పడుతుంది. 'సంరక్షణ (కన్జర్వేషన్‌) సేద్యం'లో కనీసస్థాయిలో లేదా అసలు దున్నకుండా పైరుని వేయాలి. నేలను పంటల శేషపదార్థాలతో కప్పి వుంచుతూ, నేలలో తేమను పరిరక్షించడంలో ఇది ఒక ముఖ్యమైన ప్రక్రియ. స్థానిక పరిస్థితులకు అనుగుణంగా పంటల మార్పిడి మరో అనువైన ప్రక్రియ. ఉన్న నీటివనరులను సమర్థవంతంగా, వున్న పంటల్ని సంరక్షించేలా సాగునీటిని వాడాలి. నీటి వినియోగ సామర్థ్యాన్ని పెంచే బిందు, తుంపర్ల సేద్యాన్ని చేపట్టాలి. మాగాణికి బదులు 'శ్రీవరి పద్ధతి'లో వరిని సాగుచేయాలి.
భూగోళం క్రమంగా వేడెక్కుతున్న నేపథ్యంలో ఎల్‌నీనో ప్రభావం తరచుగా, బలంగా ఉంటుంది. ఫసిఫిక్‌ మహాసముద్రంలో, ఆ ప్రాంత వాతావరణంలో అప్పుడప్పుడు వచ్చిన ఉష్ణోగ్రత, పీడనాల్లో వస్తున్న 'దక్షిణ మార్పులనే' (సదర్న్‌ ఆసిల్లేషన్‌) 'ఎల్‌నీనో' అంటారు. తాహితి, ఆస్ట్రేలియాలోని డార్విన్‌ ప్రదేశాల మధ్య వాతావరణ పీడనమార్పుల రూపంలో ఇది బహి ర్గతమవుతుంది. తూర్పు ఫసిఫిక్‌ మహా సముద్రంలో ఉపరితలం, అంతర్భాగంగా వేడెక్కడం లేదా చల్లబడే రూపంలో ఇది బహిర్గతమవుతుంది. ఎల్‌నీనో సమయంలో ఉపరితల సముద్రం (కొన్ని సెంటీమీటర్ల మందంగల పొర) వేడిగా, అంటే 0.5 డిగ్రీల సెంటీగ్రేడ్‌ అధికంగా ఉంటుంది. కొన్ని వందల కిలోమీటర్ల విస్తీర్ణంలో దీని ప్రభావం ఉంటుంది.
ఎల్‌నీనో ప్రారంభాన్ని
ఈ కింది మార్పుల వల్ల గుర్తించవచ్చు:
2. తహతి, మిగతా మధ్యతూర్పు ప్రాంత ఫసిఫిక్‌ మహాసముద్ర గాలిలో పీడనం పడిపోతుంది (డిప్రెషన్‌ ఏర్పడుతుంది).
3. దక్షిణఫసిఫిక్‌ మహాసముద్రంపై వచ్చే ట్రేడ్‌ వింగ్స్‌ బలహీనపడతాయి లేదా తూర్పువైపు మళ్ళుతాయి.
4. పెరూ (దేశం) దగ్గర వేడిగాలి పైకెళుతుంది. దీనివల్ల ఉత్తరపెరూ ఎడారిలో వర్షాలు కురుస్తాయి.
5. పశ్చిమ ఫసిఫిక్‌ మహాసముద్రం నుండి హిందూ మహాసముద్రం - తూర్పు ఫసిఫిక్‌ మహాసముద్రం మధ్య వేడినీరు విస్తరిస్తుంది. ట్రేడ్‌ వింగ్స్‌ దిశ ఎన్నో నెలలు మారినప్పుడు ఎల్‌నీనో ప్రారంభమవుతుంది.
మామూలుగా భూమధ్యరేఖ దాపుల్లో వీచే వాణిజ్య పవనాల వల్ల (ట్రేడ్‌ విండ్స్‌) నైరుతీ ఋతుపవనాలు వస్తాయి. కానీ ఒకోసారి ఈ పవనాల దిశ మారి ఎల్‌నీనో రూపంలో బయటపడుతుంది. వాణిజ్య పవనాల దిశ మారడం వల్ల భారతదేశంలో రావాల్సిన నైరుతీ ఋతుపవనాల వర్షం దక్షిణ అమెరికాలోని పెరూ, చిలీ దేశాలలో కురుస్తుంది. ఫలితంగా నైరుతీ ఋతుపవన ప్రభావ ప్రాంతాల్లో వర్షాభావ పరిస్థితులు ఏర్పడుతున్నాయి. 2-7 సంవత్సరాలకు ఒకసారి ఎల్‌నీనో వస్తుంది. ఒకసారి ప్రారంభమైన తర్వాత దీని ప్రభావం తొమ్మిది మాసాల నుండి రెండు సంవత్సరాల వరకూ కొనసాగుతుంది.
Posted by RAYAPATI SIVA NAGESWARA RAO at 6:12:00 pm No comments:
Posted by RAYAPATI SIVA NAGESWARA RAO at 5:09:00 pm No comments:
DC విద్యుత్‌ను మాత్రమే నిల్వ చేయగలము. Aజ విద్యుత్‌ను ఎందుకు నిల్వచేయలేము? - ఎ.వినోద్‌కుమార్‌, కాకినాడ.
DC అంటే Direct Current‌కి సంక్షిప్తరూపం. ఇందులో విద్యుత్ప్రవా హం ఒకే దిశలో ఒకే తీరుగా ఉంటుంది. అంటే కాలానుగుణంగా విద్యుత్తీగలో విద్యుత్ప్రవాహం (Electrical Current) మారదు. విద్యుత్ప్రవాహం అంటే ఒక సెకనులో విద్యుత్తీగలో ఏదై నా ఒక బిందువు నుంచి కదిలే విద్యుదా వేశమన్న మాట. ఉదాహరణకు ఓ 12 ఓల్టుల లెడ్‌స్టోరేజి బ్యాటరీలో ఎపుడూ విద్యుత్‌ పొటెన్షియల్‌ అలాగే ఉందనుకుందాం. ఆ బ్యాటరీ ధన (+ve), ఋణ (-ve) ధృవాలను 6 వోల్టుల విరోధం (resistance) ఉన్న తీగతో కలిపామనుకుందాం. అపుడు ఆ తీగలో ఎక్కడ కొలిచినా సెకనుకు 2 కూలుంబుల విద్యు దావేశం కదుల్తుందని అర్థం. ఆ తీగలో 2 ఆంపియర్ల విద్యుత్ప్రవాహం ఉందని అంటాం. మరోమాటలో చెప్పాలంటే ఒక తీగలో సెకనుకు ఎన్ని కూలుంబుల విద్యుదావేశం ఓ బిందువు (point) నుంచి వెళ్తుందో అన్ని ఆంపియర్ల విద్యుత్ప్రవాహం ఉన్నట్లు అర్థం.
అయితే ఈ విద్యుత్‌ ఋణధృవం నుంచి ధనధృవం వైపునకు ఏకోన్ముఖంగా ఎలక్ట్రాన్ల ప్రవాహం రూపంలో ఉంటుంది. మునుపు చెప్పుకున్న ఉదాహరణ ప్రకారం రెండు ఆంపి యర్ల విద్యుత్ప్రవాహం జరుగుతున్న తీగలో ప్రతి బిందువు నుంచి సెకనులో 12 బిలియన్‌ బిలియన్ల (12శ1018) ఎలక్ట్రాన్లు చీమల్లాగా జరజరా పాకిపోతున్నట్లు భావించాలి. బ్యాటరీలో ధన, ఋణధృవాలను కలపనంతవరకు ఎలక్ట్రాన్లు తేనెతుట్టెలో కరుచుకుని ఉన్న తేనెటీగల్లాగా ఋణధృవం దగ్గర పోగయి ఉంటాయి. ఇలా ఎన్ని ఎలక్ట్రాన్లను బ్యాట రీల ఋణధృవం దగ్గర పోగెయ్యగలిగితే అంత విద్యుత్‌ శక్మం (electrical potential) ఆ బ్యాటరీకి ఉంటుంది.
అదే ఋణధృవం దగ్గర ఎన్ని ఎలక్ట్రాన్లు ప్రవాహానికి అనువుగా పోగుపడున్నాయో బ్యాటరీలోని ధనధృవం దగ్గర అంతమేరకు ఎలక్ట్రాన్ల ఖాళీలు (holes or positive electron gaps) ఉన్నట్టు అర్థం. అంటే బ్యాటరీలో ధనధృవం దగ్గర ఎలక్ట్రాన్లు అనే పిట్టలు లేని ఖాళీగూళ్లు, ఋణధృవం దగ్గర గూళ్లులేని అన్నే పిట్టలు ఉన్నట్టు భావిద్దాం. ధృవాలను మన టార్చిలైటు ద్వారానో, సెల్‌ఫోను ద్వారానో, వీూ3 పాటల ప్లేయర్‌ ద్వారానో, గోడగడియారం ద్వారానో లేదా టివి రిమోట్‌తో ఆన్‌ చేయడం ద్వారానో విద్యుత్తీగల ద్వారా కలిపినపుడు ఆయా సాధనాలలో ఉన్న వంకరటింకర దారిలో ఒకేవైపు పిట్టల్లాంటి ఎలక్ట్రాన్లు ఎగురుకుంటూ వెళ్లి మార్గమధ్యంలో ఆయా పరికరాల పనిని నెరవేరుస్తూ ధనధృవం దగ్గర ఖాళీగా ఉన్న గూళ్లను చేరుకుంటాయన్న మాట. ఇలా ధన, ఋణధృవాల దగ్గర ఎలక్ట్రాన్ల రూపంలో పోగయిన లేదా (ఖాళీ అయిన) విద్యుదావేశిత ప్రాంతాలుండడాన్నిDirect Current‌ విద్యుత్‌ నిల్వలు (DC sources) అని అంటారు.
ధన, ఋణ ధృవాలను పరికరాల తీగల ద్వారా కలపనంతవరకు (అంటే ఆయా పరికరాలను ఆన్‌ చేయనంతవరకు) విద్యుదావేశం ధన ఋణధృవాల దగ్గర స్థిరంగా ఉంటుంది. కాబట్టి సాధ్యమైనన్ని ఖాళీలను ధనధృవం దగ్గర, సాధ్యమయినన్ని అదనపు ఎలక్ట్రాన్లను ఋణ ధృవం దగ్గర పోగుచేసి ణజ విద్యుత్‌ను నిల్వచేయగలము. ఇపుడిక AC సంగతి చూద్దాము. AC అంటే Allternating Current ‌ కి సంక్షిప్త రూపం. ఇక్కడ Alternating అంటే ఒకసారి అటూ, మరొకసారి ఇటూ అని అర్థం. ఒకసారి, మరోసారి అంటే కాలానుగుణంగానన్నమాట. విద్యుత్తీ గలో ఎడమవైపు నుంచి కుడివైపునకు కొంతకాలంపాటు ఎలక్ట్రాన్లు ప్రవహిస్తే ఆ తర్వాత అంతేకాలం పాటు కుడివైపు నుంచి ఎడమవైపునకు ఎలక్ట్రాన్లు ప్రవహిస్తాయి. మరోమాటలో చెప్పాలంటే కొంతసేపు తీగ ఎడమచివర ఋణధృవంగాను, కుడిచివర ధన ధృవంగాను పనిచేయగా, వెనువెంటనే తమ పాత్రలను మార్చుకుని కుడి చివర ఋణధృవంగాను, ఎడమచివర ధనధృవంగాను మారతాయి.
మన ఇళ్లలో మనం వాడే TRANSCO వాళ్ల విద్యుత్‌ AC విద్యుత్తు. ఇక్కడ ప్రతి సెకనులో 25 సార్లు ఎడమనుంచి కుడికి, మరో 25 సార్లు కుడి నుంచి ఎడమకు ఎలక్ట్రాన్లు ప్రయాణిస్తాయి. ఉదాహరణకు పిల్లల్ని ఊపే ఉయ్యాలనే చూడండి. ఉయ్యాల నిలకడగా ఉన్నపుడు అక్కడ మనం నిల్చున్నామను కుందాం. ఇక ఎవరో ఆ ఉయ్యాలను బాగా ఊపి వదిలేశారనుకుందాం. అపుడు మనకు ఉయ్యాలతొట్టి గమనం ఎలా అనిపిస్తుంది? ఒకసారి ఎడమ వైపు నుంచి కుడివైపుకు పోతుంది తీరా కుడివైపుకు తేరుకున్నాక మళ్లీ ఎడమవైపుకు ప్రయాణిస్తున్నట్లు కనిపిస్తుంది. ఇలా కొంతసేపు ఎడమ నుంచి కుడికి, మరి అంతేసేపు వెనువెంటనే కుడి నుంచి ఎడమవైపుకు ఉయ్యాల ఊగుతుంది కదా! అలాగే Aజ విద్యుత్తును మోసుకెళ్లేతీగలో కూడా ఎలక్ట్రాన్లు అనే ఉయ్యాలతొట్టి ఒకసారి ఎడమ నుంచి కుడికి, మరోసారి కుడి నుంచి ఎడమకు కదుల్తుంటాయి.
అయితే ఇక్కడ మరోవిషయం గమనించాలి. ఇలా పదే పదే దిశను మార్చుకోవడమే కాదు. ఆ విద్యుత్ప్రవాహ తీవ్రత (Electrical Current) కూడా ఒకేతీరుగా ఉండదు. ఎడమ నుంచి కుడికి ప్రయాణం ప్రారంభమైనపుడు మెల్లమెల్లగా విద్యుత్తు ఆవేశ పరిమా ణం (కదిలే ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య) క్రమంగా పెరగడం వల్ల విద్యుత్‌ శక్మం గరిష్టంగా సుమారు 320 వోల్టుల వరకు పెరిగి మళ్లీ తగ్గి శూన్యమవుతుంది. తిరిగి కుడి నుంచి ఎడమకు ప్రయాణించేపుడు కూడా క్రమేపీ పెరుగుతూ సుమారు 320 వోల్టులకు చేరుకుని మళ్లీ తగ్గుతూ వెళ్తుంది. ఉయ్యాల ఉదాహరణ మళ్లీ తీసుకుందాం. ఉయ్యాల వేగం ఎడమ నుంచి కుడికి ప్రయాణించే క్రమంలో మెల్లగా పెరిగి మధ్యలో అత్యధికమై మళ్లీ తగ్గుతుంది. అలాగే ఎడమవైపు ప్రయాణం లో కూడా మధ్యలోనే గరిష్ట వేగం కల్గుతుంది.
ఉయ్యాల గమనాన్ని గణితంలో సైన్‌ తరంగ గమనం (sine wave) అంటారు. అలాగే మన ఇళ్లలో వాడే 230 వోల్టుల సింగిల్‌ ఫేజ్‌లో కూడా విద్యుత్‌ శక్మం, ప్రవాహం సైన్‌ తరంగం రూపంలోనే ఉంటుంది. ఇలా గరిష్టం అటూఇటూ సెకనులో 100 సార్లు జరుగుతుంది. ఒకసారి కుడివైపున ప్రారంభమై ఎడమ చివర చేరుకుని మళ్లీ కుడివైపునకు చేరడాన్ని ఓ వలయం (cycle) అంటాము. అంటే, మన ఇళ్లల్లోకి వచ్చే విద్యుత్‌లో ఇలాంటి వలయాలు 50 ఉంటాయి. అందుకే మన సింగిల్‌ ఫేజ్‌ విద్యుత్‌ సరఫరాను 50నఓ (సెకనకు 50 సైకిళ్లు అని అర్థం) అంటారు. పెరిగి మళ్లీ తిరుగుతుంది. కాబట్టి, గణిత పద్ధతిలో RMS (Root mean square) వోల్టేజీగా 230 వోల్టులను సూచిస్తారు. సాధారణంగా విద్యుదయస్కాంత ప్రేరణల (Electro magnetic Induction) ద్వారా జలవిద్యుత్‌గానో(Hydro electric), ఉష్ణవిద్యుత్తు (Thermal Power) గానో, లేదా అణువిద్యుత్తు (Nuclear Power) గానో ఇతర శక్తి రూపాల్నించి మార్చడం ద్వారా Aజ విద్యుత్తును పొందుతాము. కాలానుగుణంగా పదే పదే దిశలు మార్చుకుంటూ జరిగే ప్రవాహం కావడం వల్ల Aజ విద్యుత్తును నిల్వ చేయలేము. ఎప్పటికప్పుడు ఉత్పత్తవుతున్న విద్యుత్‌ను వాడుకుంటూనే ఉండాలి. కేవలం AC ని ఇన్వర్టర్లు (లేదా LCR వలయాలు) ఉపయోగించి ణజ కు మార్చి నిల్వచేయగలము. Aజ ని AC గానే నిల్వ చేయడం వీలుకాదు.
Posted by RAYAPATI SIVA NAGESWARA RAO at 7:14:00 pm No comments:
రోజూ ఎనిమిది గ్లాసుల నీళ్లు తాగడం వల్ల ఆరోగ్యం పదిలంగా ఉంటుంది అనేది ఇప్పటివరకూ ఉన్న ఒక నమ్మకం. మానవులు తమ శరీరాలలో నీటి సమతుల్యత కాపాడుకోవడానికే నీరు తాగాలి. అందుకు నీరు అవసరమైనప్పుడే తాగడం మంచిది. రోజుకు ఎనిమిది గ్లాసుల నీటిని తాగడం వల్ల ఒనగూడే లాభం పెద్దగా లేదు అంటున్నారు నిపుణులు. పండ్లు, పండ్ల రసాలు, కాఫీ, టీ కూడా బోలెడు నీటిని అందిస్తాయి. ఒక ఉడకబెట్టిన దుంపలో 75 శాతం నీరు ఉంటుంది. అందువల్ల, కేవలం నీటినే తాగడం వల్ల ఏదో మాజిక్‌ జరగదని పరిశోధకులు భావిస్తున్నారు. మన దాహం మనకి ఎంత నీరు కావాలో చెబుతుంది. లేదంటే మూత్రం కూడా ఎంత నీరు కావాలో హెచ్చరిస్తుంది. మూత్రం మరీ పసుపుగా ఉంటే నీటి అవసరం ఎక్కువ. మూత్రం మరీ నీళ్ళలాగా కనబడితే మాత్రం నీరు ఎక్కువైనట్టే లెక్క.
Posted by RAYAPATI SIVA NAGESWARA RAO at 7:13:00 pm No comments:
గత వందేళ్లుగా భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత పెరుగుతూనే ఉంది. అందుకు కారణాలు అనేకమున్నా, ఆ పెరుగుదల కొన్ని జంతువులకు ప్రాణాంతకమయ్యే ప్రమాదకరంగా గోచరిస్తోందని పరిశోధకులు అంటున్నారు. వాతావరణంలో వేడి పెరుగుతూ పోతే జంతువులు మరొక వీలైన ప్రదేశానికి తరలిపోవడం ప్రకృతి లో మామూలుగా జరుగుతున్న విషయం. అయితే, ఇటువంటి వీలు అన్ని జంతువు లకీ ఉందని ఈ మధ్య తెలిసింది. అమెజాన్‌ వంటి వర్షారణ్యాలలోని జంతువులు వాతా వరణం మారేంత వేగంగా తమ నివాస స్థలాన్ని మార్చుకోలే వని వెల్లడైంది. అలా తమ నివాసాన్ని మార్చుకోలేని పక్షంలో అవి అంతరించిపోయే ప్రమాదం ఉంది. పది కంప్యూటర్‌ ప్రోగ్రాంలతో ఇప్పటికీ, 2100కీ మధ్య జరిగే వాతావరణ మార్పులు, వాటి వేగాన్ని అంచనా వేశారు. అలాగే, జంతువులూ తమ స్థావరాన్ని మార్చే ప్రక్రియనూ అంచనా వేసి, ప్రతి వంద జంతువులలో తొమ్మిది ప్రాణాపాయస్థితిలోకి చేరుకుంటాయని నిర్థారించారు. పెరుగుతున్న వేడితో అన్నిటికీ సమస్యే.
Posted by RAYAPATI SIVA NAGESWARA RAO at 7:12:00 pm No comments:
ప్రపంచవ్యాప్తంగా భూగర్భజలాలు అడుగంటుతున్నాయని పరిశోధనలు చెబుతున్నాయి. గత తొమ్మిది సంవత్సరాలుగా ఇటువంటి ప్రక్రియ జరుగుతోందని అంటున్నారు. ఈ తరహా తగ్గుదల మన దేశంతో సహా కాలిఫోర్నియా, చైనా, మధ్య ప్రాచ్య ప్రాంతాలలో మరింత ఎక్కువగా ఉందని తేలింది. అందుకు కారణం ఈ నీటిలో విస్తరిస్తున్న వ్యవసాయమే అంటున్నారు. 'కారు' అంత పరిమాణంలో ఉండే రెండు ఉపగ్రహాల సాయంతో ఈ అధ్యయనం చేశారు. సహజంగా భూగర్భజలం నిండే ప్రక్రియకన్నా మనం దానితోడి వాడే వేగమే ఎక్కువ. అందువల్ల ఇటువంటి దుష్పరిణామం ఏర్పడింది అని నిపుణులు అంటున్నారు. ఈ సమస్య మరింత జటిలం కానుంద నీ వాళ్ళు హెచ్చరిస్తున్నారు. వాతావరణంలో మార్పులు కూడా ఇందుకు ఒక కారణం. రానున్న రోజులలో భూగర్భ నీటిమట్టం మరింత దిగజారుతుందని వీరు ఆందోళనపడుతున్నారు.
Posted by RAYAPATI SIVA NAGESWARA RAO at 7:11:00 pm No comments:
బ్రిటిష్‌ శాస్త్రవేత్తలు ఒక కొత్తరకం ఉపకరణాన్ని రూపొందించారు. నడిచేటప్పుడు మన శరీర కదలికల్ని ఉపయోగించుకుని విద్యుత్‌ను ఉత్తత్తిచేసే పరికరాన్ని వాళ్ళు తయారుచేశారు. మోకాలిపై అమర్చుకునే వీలున్న ఈ పరికరం నడిచేటప్పుడు మోకాలి కదలికల మూలంగా విద్యుత్‌ని విడుదల చేస్తుంది. ఆల్ట్రాసౌండ్‌ స్కానర్లు, సోనార్‌ సెన్సార్లలో ఉపయోగించే 'పీజో ఎలక్ట్రిక్‌' పదార్థాలని వాడి దీనిని తయారుచేశారు. ఇప్పటికి ఈ పరికరం రెండు మిల్లీవాట్ల విద్యుదుత్పత్తి చేయగలదు. కానీ, కొద్దిపాటి మార్పులుచేస్తే ఇది 30 మిల్లీవాట్ల విద్యుత్‌ను విడుదల చేసే వీలుందని అంటున్నారు. విపరీతంగా బరువున్న బ్యాటరీలను మోసుకెళ్ళే మిలిటరీలో ఈ పరికరం బాగా ఉపయోగపడుతుందని దీని సృష్టికర్తలు అంటున్నారు.
Posted by RAYAPATI SIVA NAGESWARA RAO at 7:10:00 pm No comments:
ఈ మధ్య క్యాన్సర్‌ రావడానికి కారణాలు పెరుగుతున్నట్టు అనిపిస్తున్నాయి. తాజాగా డీజిల్‌ ఇంజన్ల నుండి వెలువడే ఉద్గారకాలు క్యాన్సర్‌ను కలిగిస్తాయని ప్రపంచ ఆరోగ్యసంస్థ వెల్లడించింది. ఈ అనుమానం 1988లోనే ఉన్నా, దీనిని నిర్ధారించడానికి ఇప్పటికి వీలైంది. సిగిరెట్‌ పొగ పీల్చడంకంటే డీజిల్‌ వాహనాలు వెదజల్లే పొగవల్లే ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్‌ వచ్చే ప్రమాదం ఎక్కువ అని ఇపుడు తేల్చారు. అంతేకాకుండా దీనివల్ల మూత్రకోశ క్యాన్సర్‌ కూడా వాటిల్లే ప్రమాదం ఉందని అంటున్నారు. డీజిల్‌ నాణ్యతను మార్చితే ఇటువంటి ప్రమాదాలు తగ్గుతాయా అనే విషయంపై ఇంకా తర్జనభర్జనలు కొనసాగుతున్నాయి. కానీ, అటువంటి మార్పువల్ల మానవులకి జరిగే నష్టం మాత్రం పెద్దగా తగ్గదని నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
Posted by RAYAPATI SIVA NAGESWARA RAO at 7:09:00 pm No comments:
Posted by RAYAPATI SIVA NAGESWARA RAO at 7:08:00 pm No comments:
Posted by RAYAPATI SIVA NAGESWARA RAO at 5:28:00 pm No comments:
పిరిమిడ్ల నిర్మాణానికి రాళ్లను ఎక్కడ నుంచి తెచ్చారు?
ఈజిప్టులో పిరమిడ్లు నిర్మించారు కదా! ఆ చుట్టుపక్కల కొండలు, రాళ్లు లేవు. మరి అంత పెద్ద
రాళ్లను ఎక్కడ నుంచి ఎలా తెచ్చారు?
- రాంబాబు, రాజమండ్రి
ఈజిప్టులోని పిరమిడ్లు సుమారు 4600 సంవత్సరాల క్రితం పురాతన మానవ నిర్మితాలు. క్రీ.పూ. 2630 మొదలుకొని క్రీ.పూ. 660 సంవత్సరాల వరకు వివిధ కాలాల్లో వివిధ ప్రాంతాల్లో నిర్మించబడిన సౌష్టవ నిర్మాణాలివి. పిరమిడు అంటే గణిత శాస్త్రంలో ఓ ప్రత్యేక అర్థం ఉంది. ఒక సమబాహు బహుభుజి (Equilateral Polygon) మూలల (corners) నుంచి సమానదూరంలో ఓ కూచ్యాగ్రాన్ని (apex) చేరేలా నిర్మించబడిన ఘనరూపమే పిరమిడు. సాధారణంగా బహుభుజిని నేలపై పూర్తిగా ఆనేలా రూపొందించి ప్రతి మూల నుంచి భుజాలంత దూరంలో కూచ్యాగ్రం ఉండేలా ఈ పిరమిడ్లను రూపొందిస్తారు. ప్రతి మూల నుంచి ఓ అంచు కూచ్యాగ్రానికి వెళ్తుండడం వల్ల పిరమిడు పార్శతలాలు (lateral faces) ఎపుడూ త్రికోణాకారంలోనే ఉంటాయి. సాధారణంగా భూమి మీదున్న బహుభుజి భుజమంతే దూరంలో ఉండేలా పిరమిడును నిర్మిస్తే పార్శ్వ తలాలు విధిగా సమబాహు త్రిభుజాకారం (Equilateral Triangle) రూపంలోనే ఉంటాయి. నేలమీదున్న బహుభుజాన్ని ఆధార భూమి (base) అంటారు.
పిరమిడు నిర్మించాలంటే కనీసం మూడు భుజాలున్న బహుభుజ భూమి కావాలి. ఇలాంటి పిరమిడును చతుర్ముఖి (tetrahedron)అంటారు. బహుభుజిలో ఎన్ని భుజాలుంటాయో అన్నే పార్శ్వ ముఖాలుంటాయి. ఈజిప్టులోని పిరమిడ్లు చాలామటుకు చతురస్రాకార (square) భూమి ఉండేలా సమబాహు త్రిభుజాకృతులు పార్శ్వతలా లుగా నిర్మించబడినవి. ఇలాంటి పిరమిడ్లను చతుర్భుజ (tetragonal) పిరమిడ్లు అంటారు. సుమారు 138 పిరమిడ్లు ఈజిప్టు, ఆ చుట్టుపక్కల ఉన్నట్లు పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలు కనుగొన్నారు. ఇందులో చాలామటుకు శిథిలం కాగా, కేవలం పదిలోపే ఇంకా పిరమిడు రూపంలో ఉన్నాయి. మిగిలినవి కాలక్రమేణా ఎండలకు, గాలులకులోనయి నేలమట్టం అయ్యాయి. మరికొన్ని విరూపం (deshaped) అయ్యాయి.
ఈజిప్టు, సుడాన్‌లలో వందలాదిగా నేటికీ నిలిచి ఉన్న పిరమిడ్లలో కైరో నగరం సమీపాన గిజి ప్రాంతంలో ఉన్న కుఫ్టు పిరమిడ్‌ (Pyramid of Khufu) ప్రస్తుతం వరకు ఉన్న పిరమిడ్లలోనే అత్యంత ఎత్తయ్యింది. ఇది ప్రాచీన ప్రపంచపు ఏడు వింతల్లో ఒకటిగా నేటికీ భాసిల్లుతోంది. ఈజిప్టు రాజుల్లో నాల్గవతరానికి చెందిన ఫారోకుఫు వంశపు పాలకుల సమాధిగా దీన్ని క్రీ.పూ. 2580లో ప్రారంభించి క్రీ.పూ. 2560 వరకు పూర్తిచేశారని ప్రసిద్ధి. ఈ పిరమిడు చతుర్భజి భూమి భుజం పొడవు సుమారు 230 మీటర్లు. ఎత్తు (భూమి మధ్య నుంచి) సుమారు 150 మీటర్లు. దీనర్థం ఏమిటంటే ఈ పిరమిడును ఒకసారి చుట్టి రావడానికి సుమారు కిలో మీటరు దూరం (4X230=920 మీ) ఉంటుందన్న మాట.
క్రీ.శ 1311లో ఇంగ్లాండులో లింకన్‌ క్యాథడ్రెల్‌ (Lincoln Cathedral) నిర్మిం చేంత వరకు అంటే దాదాపు 3800 సంవత్స రాలపాటు మానవ నిర్మిత నిర్మాణాల్లో అత్యంత ఎత్తయిన, విశాలమైన కట్టడంగా ఈ పిరమిడు కీర్తించబడుతోంది. మీరన్నట్లు ఈ పిరమిడు, మిగిలిన పిరమిడ్లు చాలామటుకు దీర్ఘ ఘనాకారం (parallelepiped) లోకి తొలచ (chistled) బడిన బండరాళ్లతోను, గట్టి ఇటుకలతోను, సముద్రశంఖాలతో చేసిన దీర్ఘఘనాకార దిమ్మలతోను నిర్మించారు. ఒక్కో నిర్మాణానికి సగటున 10 సంవత్సరాలు పట్టింది. ఎన్నో శతాబ్దాలపాటు నిర్మించిన ఈ పిరమిడ్ల నిర్మాణంలో రాళ్లెత్తిన కూలీల సంఖ్య లక్షవరకు ఉండవచ్చని అంచనా! మానవ నిర్మితం అంటూ చరిత్రలో ఘనత చెందిన పిరమిడులోని ప్రతి రాయి వెనుకా ఆనాటి శ్రామిక బానిసల చెమట, రక్తం లేదా ప్రాణాలు ఉన్నాయి. వేదనలు, కొరడా దెబ్బలు ఉన్నాయి.
శిక్షలూ, మరణదండనలూ ఉన్నాయి. ఈజిప్టులో పిరమిడ్ల దరిదాపుల్లో కొండలూ, బండరాళ్లు లేకపోయినా, వాహనాలు, పెద్ద పెద్ద యంత్రాలూ లేకపోయినా వేలాది సంవత్సరాలుగా సాగిన పిరమిడ్ల నిర్మాణంలో గొప్పదనమెవరిది? పిరమిడ్లు అంటూ వచ్చాక వాటి చుట్టూ ఎన్నో అభూతకల్పనలూ, మహత్తులూ, వాటిని నిర్మించిన రోమను చక్రవర్తుల, ఈజిప్టు రాజుల ఘనచరిత్రనే మనం వింటుంటాము. కానీ వందలాది కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న నైలునది నుంచో, ఎర్ర సముద్రం నుంచో వేలాది శ్రామిక బానిసలు కాలినడకనే లక్షలాది బండరాళ్లను, గవ్వల్ని మోసుకొచ్చారు.
మహా అయితే అడపాదడపా ఒంటెల బళ్లను వాడి ఉండవచ్చును. లక్షలాది గవ్వల్ని భట్టీల్లో వేసి సున్నపుదిమ్మల్ని చేశారు. ఆ వేడిలో అసువులు బాసిన బానిస బతుకులెన్నో! లక్షలాది బండల్ని ముక్కలు చేస్తూ వాటికి దీర్ఘఘనాకృతిని చెక్కిన బక్క బతుకుల హీనాకృతులెన్నెన్నో! మోయడం, మోదడం తప్ప ప్రమోదాలెరుగని శ్రామిక వీపుల మీద కొరడా మోతలెన్నో! రాచరిక నిరంకుశాన్ని తలెత్తి ప్రశ్నించిన తలతీతలెన్నో! 'ప్రభువెక్కిన పల్లకి కాదోరు, దాన్ని మోసిన బోయీలెవ్వరు? తాజ్‌మహల్‌ నిర్మాణంలో రాళ్లెత్తిన కూలీలెవ్వరు' అన్న శ్రీశ్రీ మాటల్నే ఇక్కడా అన్వయించుకోవాలి. పర్యావరణాన్ని కొందరే కాలుష్యం చేస్తుంటే మానవులందరికీ ఆ పాపాన్ని అంటగట్టే దోపిడీవ్యవస్థే బహుళ శ్రామికశక్తి నిర్మితమైన చారిత్రక కట్టడాల కీర్తికిరీటాల్ని మాత్రం రాజుల గొప్పలుగా చెప్పుకుంటారు. చరిత్ర రథసారథులైన శ్రమజీవుల్ని చరిత్రహీను లుగా కనుమరుగుచేస్తారు.
Posted by RAYAPATI SIVA NAGESWARA RAO at 5:26:00 pm No comments:
మామిడికాయలు తింటే కొవ్వు కరుగుతుందని, బరువు తగ్గుతుందనీ తెలిసింది. అయితే, మామిడిపండుతో దానిపై తోలును కూడా తింటేనే ఈ మేలు కలుగుతుందని ఆస్ట్రేలియా పరిశోధకులు అంటున్నారు. ఇంకో విషయం కూడా వారు గమనించారు. కొన్నిరకాల మామిడి పళ్ళు తింటే వ్యతిరేక ఫలితాలు ఉంటాయట. ఈ పరిశోధన ఆస్ట్రేలియాలో జరిగింది. కాబట్టి, అక్కడ సాధారణంగానే దొరికే 'ఇర్విన్‌, నాండాక్‌ మై' రకాల తోలులో మానవ కొవ్వుకణాల అభివృద్ధిని అడ్డుకునే పదార్థం ఉందని కనిపెట్టారు. 'కెన్సింగ్టన్‌ ప్రైడ్‌' అనే రకం మాత్రం కొవ్వు కణాలను ప్రేరేపించే పదార్థం కలిగి ఉందని తెలిసింది. ఈ పరిశోధన ఇంకా ప్రాథమికదశలోనే ఉన్నా, త్వరలో ఏ ప్రత్యేక పదార్థం వలన కొవ్వు కరుగుతుందో తెలుసుకునే వీలుంది అంటున్నారు. మరి, మనం తినే రకాల్లో ఎలా వుందో? తెలుసుకోవాల్సిందే.
Posted by RAYAPATI SIVA NAGESWARA RAO at 5:13:00 pm No comments:
ఆధునిక మానవుడి మూలాలు అందరూ అనుకుంటున్నట్టుగా ఆఫ్రికాలో కాక ఆసియాలో ఉన్నాయని పరిశోధకులు తేల్చి చెప్పారు. మయన్మార్‌లో తాజాగా లభించిన ఒక శిలాజం ఆధారంగా ఈ అంచనాకు వచ్చారు. ఇంతకు ముందు వానరాలు, మహావానరాలు (ఏప్స్‌), మానవుల పరిణామానికి సంబంధించిన ఆనవాళ్ళు ఆఫ్రికాలోనే ఉన్నాయని, అందువల్ల ఈ ప్రదేశంలోనే మానవావిర్భావం జరిగిందని భావించేవారు. తాజాగా, మయన్మార్‌లో ఒక మానవుడికి సంబంధించి పూర్వం ఉన్న జీవి తాలూకు దంతం లభించింది. ఆ దంతాలు సుమారు 37 మిలియన్‌ ఏళ్ళ క్రితం నాటివని తేలింది. ఆఫ్రికా మానవుని మూలాలకు నిలయం అయితే ఆసియా మన ప్రాచీన వంశస్తులు పుట్టిన ప్రదేశం అని అంటున్నారు.
Posted by RAYAPATI SIVA NAGESWARA RAO at 5:12:00 pm No comments:
కాలుష్యం విషయంలో రోడ్లు అతి తీవ్రంగా ఉంటాయని అనుకుంటాం. కానీ, వాస్తవానికి మన వంటగదిలోని కాలుష్యం ట్రాఫిక్‌తో నిండిన రోడ్ల కంటే దారుణం అని ఇటీవల పరిశోధకులు తెలుసుకున్నారు. మన సగటు వంట గదులలోని గ్యాస్‌పొయ్యిలు, క్లీనింగ్‌ పదార్థాలు, రూం ఫ్రెషనర్లు వంటివి కాలుష్యాన్ని కలిగిస్తున్నాయి. నైట్రోజన్‌ డై ఆక్సైడ్‌ రోడ్ల మీద కంటే వంటగదుల్లో మూడురెట్లు ఎక్కువట. అందుకు కారణం గ్యాస్‌స్టవ్‌లు, విద్యుత్‌ స్టవ్‌లు. వీటిపై,నిర్వహించిన పరిశోధనలో గ్యాస్‌స్టవ్‌ల వల్లే ఎక్కువ కాలుష్యం వెలువడుతుందని తేలింది. పైగా, అటువంటి కాలుష్యం వల్ల వృద్ధులలో హృద్రోగాలు, శ్వాసకోశ సమస్యలు ఎక్కువయ్యే ప్రమాదం ఉందట.
Posted by RAYAPATI SIVA NAGESWARA RAO at 5:10:00 pm No comments:
కొవ్వు నుండి ఎముకను సృష్టించడంలో శాస్త్రవేత్తలు విజయం సాధించారు. కొవ్వు కణజాలం నుండి కణాలను స్వీకరించి ఒక నెలలో సంపూర్తిగా అభివృద్ధి చెందిన ఎముకను రూపొందించగలిగారు. ఆ ఎముక సుమారు రెండు అంగుళాల పొడవు ఉంది. ఇటువంటి ఎముకలను శరీరం బయట, పరిశోధనశాలలో అభివృద్ధిచేసి, ఆ తరువాత శరీరంలో అమర్చవచ్చని పరిశోధకులు భావిస్తున్నారు. ప్రమాదాలలో ఎముకలు కోల్పోయినవారికీ, ఇతరత్రా ఎముకలు అవసమైన మేరకు వాటి కచ్ఛితమైన ఆకారాన్ని, వివరాలను అంచనా వేసి, సరిగ్గా అలాగే రూపొందించవచ్చు. పైగా, ఈ ఎముకలు సంబంధిత శరీరం నుండే తయారుకావడంతో ఆ తరువాత ఎటువంటి దుష్ప్రభావాలూ ఉండవు. ఇటువంటి ఎముకల మార్పిడి (ట్రాన్స్‌ప్లాంట్‌) ఇప్పటికే కొన్ని జంతువులలో విజయవంతంగా జరిగాయి. సాధారణ ప్రమాదాల సందర్భాలలోనే కాకుండా, ప్లాస్టిక్‌ సర్జరీలలో కూడా ఇటువంటి ఎముకల అవసరం ఎక్కువగా ఉండే అవకాశం ఉంది.
మనదేశం ప్రధానంగా ఉష్ణమండలంలో ఉండటంతో జీవవైవిధ్యం ఎక్కువగానే ఉంది. ప్రపంచజీవుల్లో గల మొత్తం వైవిధ్యంలో 7.3% మన దేశంలోనే ఉంది. ముఖ్యంగా బాక్టీరియాల్లో 21% ఫంగస్‌ జాతుల్లో 20%, అల్గేలలో 16%. బ్రయో ఫైటాలో 17% పైగా వైవిధ్యం ఉంది. ఇక చేపల్లో కూడా అధికంగా 11.7% వైవిధ్యం మనదేశంలోనే ఉంది. ఒక అంచనా ప్రకారం 193 జంతు జాతులు అంతరించే ప్రమాదాన్ని ఎదుర్కొంటున్నాయి. వీటిలో క్షీరదాలు-75, పక్షులు-73, తోకున్న జీవులు (రెప్టైల్స్‌) -16,చేపలు-4, సరీసృపాలు (పాముల్లాంటివి)-3, వెన్నెముకలేని ఇతర జీవాలు-22 ఉన్నాయి.
ఒక నివేదిక ప్రకారం మన దేశంలో ఇప్పటికే 19 జాతులు పూర్తిగా అంతరించాయి. మరో 1236 జాతులు ప్రమాదంలో ఉన్నాయి. వీటిలో 41 వర్గాలకు సంబంధించిన జీవజాతులు సహజ పర్యావరణంలో అంతరించాయేమోనని భావిస్తున్నారు. 152 అంతరించిపోయే దిశలో ప్రమాదపుటంచుల్లో ఉన్నాయి. 251 జాతుల్లో సంఖ్య బాగా తగ్గింది. వీటి లో కొన్నింటిని మాత్రమే అప్పుడప్పుడు చూడగలుగుతు న్నాం. చిరుతపులులతో సహా 23 జంతువులు సహజ వాతావరణంలో దాదాపు అంతరించిపోయాయి.
Posted by RAYAPATI SIVA NAGESWARA RAO at 5:07:00 pm No comments:
జీవవైవిధ్య పరిరక్షణకు, సుస్థిరాభివృద్ధికి తోడ్పడే విధంగా ఒక వ్యూహాత్మక ప్రణాళికను అమలు చేయించే లక్ష్యంతో 2011-2020 కాలాన్ని 'ఐక్యరాజ్యసమితి జీవవైవిధ్య దశకం'గా ఐక్యరాజ్యసమితి 2011, ఏప్రిల్‌లో ప్రకటించింది. ఈ కాలంలో జీవవైవిధ్య పరిరక్షణకు రూపొందించిన కార్యక్రమాలకు మద్దతునివ్వడం, దీనికోసం అంతర్జాతీయ, ప్రాంతీయ సంస్థల కార్యక్రమాల అవసరాలకు మద్దతునివ్వడం, జీవవైవిధ్య పరిరక్షణ సమస్యలను అందరికీ తెలిపేలా కృషిచేయడం ఈ దశాబ్ధ వ్యూహాత్మక లక్ష్యాల్లో భాగం.
ఐక్యరాజ్యసమితి రూపొందించిన వ్యూహాత్మక జీవవైవిధ్యం ప్రణాళికలో కేంద్రీకరించిన అంశాలు..
* జీవవైవిధ్య నష్టాల్ని పరిమితం చేయడం.
* జీవవైవిధ్యాన్ని సుస్థిర వినియోగంతో కొనసాగించడం.
* ఇతరజాతులు, వాతావరణమార్పులు, కాలుష్యం, నివాసస్థలాలలో జీవవైవిధ్యాలకు వచ్చే ప్రమాదాల్ని గుర్తించి, ఎదుర్కొనేందుకు సన్నద్ధం చేయడం.
* స్థానిక విజ్ఞానాన్ని, ఆవిష్కరణలను, ఆచారాలను రక్షించడం.
* జన్యువనరుల వినియోగం, సంబంధిత అంశాలలో అందరికీ సమాన భాగస్వామ్యం కల్పించడం.
* అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలకు అవసరమైన ఆర్థిక, సాంకేతిక వనరులను సమకూర్చడం.
* ఎరువుల వాడకాన్ని, పారే నీటిలో ఇతర జాతులు పెరగడాన్ని నివారిస్తూ, బయటి జంతుజాలాల దాడుల నుండి స్థానిక జీవవైవిధ్యానికి రక్షణ కల్పించడం.
* 'బయలాజికల్‌ డైవర్శిటీ' పదాన్ని మొదట 'రేమండ్‌ ఎఫ్‌ డాస్‌మాన్‌' 1968లో ఉపయోగించారు. 1985లోనే బయలాజికల్‌ డైవర్శిటీ జంట పదాల్ని 'ఏకపదం' 'బయోడైవర్శిటీ' (జీవవైవిధ్యం) గా 'డబ్ల్యుజి రోజెన్‌' వాడారు.
* అటవీ జంతువులు, వ్యవసాయం, చేపలు, తదితర జీవాలు పర్యావరణలో ముఖ్యభాగంగా గుర్తింపబడ్డాయి. కానీ పర్యావరణ నిర్వచనంలో 'జీవవైవిధ్యాన్ని' చేర్చలేదు.
* పర్యావరణంలో నీరు, గాలి, భూమి, నివాసస్థలం ఇమిడి ఉన్నాయి. కానీ, పర్యావరణ పరిరక్షణలో గాలి, నీరు మీదనే కేంద్రీకరించి కృషి కొనసాగుతుంది.
* జీవవైవిధ్యం, జీవావరణ వ్యవస్థల సేవలను అందించేందుకు అంతర ప్రభుత్వాల ప్రణాళిక ఏప్రిల్‌, 2012లో రూపొందించబడింది. జీవవైవిధ్య, జీవావరణ వ్యవస్థను సుస్థిర యాజమాన్యానికి అవసరమైన ప్రపంచస్థాయి స్పందనను నిర్దేశించే లక్ష్యంతో ఇది రూపొందింది.
Posted by RAYAPATI SIVA NAGESWARA RAO at 5:06:00 pm No comments:
పర్యావరణం, దీనిలో భాగమైన వాతావరణం మారుతున్నాయి. హరిత వాయువులు, ఉష్ణోగ్రత, కాలుష్యం పెరుగుదల వీటిలో ముఖ్యభాగాలు. ఇవన్నీ సంయుక్తంగా జీవవైవిధ్యంపై దుష్ప్రభావం కలిగి ఉన్నాయి. ఫలితంగా జీవవైవిధ్యం క్రమంగా క్షీణిస్తుంది. ఈ విధంగా ఇంతవరకు దాదాపు ఒక శాతం వైవిధ్యాన్ని కోల్పోయినట్లు అంచనా వేస్తున్నారు. సుస్థిరాభివృద్ధికి ఇది దోహదపడుతుంది. ఇలా క్షీణిస్తున్న జీవవైవిధ్యం మానవ మనుగడకు కూడా ప్రమాదకరమని నిపుణులు నిర్ధారిస్తున్నారు. ఈ నేపథ్యంలో 2011-2020 దశాబ్ధాన్ని ఐక్యరాజ్యసమితి 'జీవవైవిధ్య దశకం'గా 2011, ఏప్రిల్‌లో ప్రకటించింది. ఇంతకుముందు (1992లో) జీవవైవిధ్యంపై 'రియో డి జనరో'లో జరిగిన 'అంతర్జాతీయ సమ్మేళనం' నిర్ణయాలను 198 దేశాలు అంగీకరించాయి. ఈ దశకంలో జీవవైవిధ్యాన్ని పరిరక్షిస్తూ సుస్థిరాభివృద్ధికి దోహదపడే విధంగా చర్యలు తీసుకునేలా వివిధ దేశాలను ప్రేరేపించడమే దీని లక్ష్యం. అందువల్ల, వీటిని దృష్టిలో ఉంచుకొని, వాతావరణమార్పులు, జీవవైవిధ్య కొనసాగింపు ప్రాధాన్యతలను, సంబంధించిన అంశాలను క్లుప్తంగా తెలుపుతూ మీముందుకొచ్చింది ఈ వారం 'విజ్ఞానవీచిక'.
జన్యువులు, జాతులు, జీవావరణ వ్యవస్థల మొత్తం మార్పులను సంయుక్తంగా 'జీవవైవిధ్యం'గా భావిస్తారు. మరోవిధంగా చెప్పాలంటే, జీవవ్యవస్థల్లోని అన్నిస్థాయి జీవాల్లో ఉన్న మొత్తం మార్పులను సంయుక్తంగా 'జీవవైవిధ్యం'గా భావిస్తారు.
పర్యావరణ ఆరోగ్యపటిష్టతకు జీవవైవిధ్యం చిహ్నం. ఇది వాతావరణం మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. ఉష్ణమండల ప్రాంతాల్లో ఎక్కువగానూ, ధృవప్రాంతాల్లో కనీసస్థాయిలో జీవవైవిధ్యం ఉంటుంది. మైనస్‌ (-) ఉష్ణోగ్రత గల ధృవప్రాంతాల్లో కొన్ని జీవాలు మాత్రమే నివసించగలుగుతున్నాయి.
వేగంగా వచ్చే పర్యావరణ మార్పులు పెద్దఎత్తున జీవజాతుల్ని అంతరింప జేస్తున్నాయి. భూగోళం మీద ఉన్న జంతుజాలాల్లో దాదాపు ఒక శాతం ఇలా అంతరించిపోయాయి. భూగోళంలోని ఉష్ణమండల ప్రాంతాల్లో వైవిధ్యం సహజంగానే ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఈ ప్రాంతాల్లోనే మానవులు విస్తారంగా ఉంటున్నారు. వీటిని జీవవైవిధ్యం ఉధృతంగా గల ప్రాంతాలు (హాట్స్‌పాట్స్‌) గా గుర్తిస్తున్నారు.
ఇప్పటివరకు మేధావులకే పరిమితమైన ఈ అంశాలు నేటి వాతావరణమార్పులు, ఫలితంగా దెబ్బతింటున్న సుస్థిరత నేపథ్యంలో ప్రతి ఒక్కరూ దీనిని అవగాహన చేసుకోవాల్సిన ఆవశ్యకత ఏర్పడింది.
మానవ ప్రయోజనాలు..
జీవావరణ వ్యవస్థ సేవలను జీవవైవిధ్యం ప్రభావితం చేస్తుంది. ముఖ్యంగా వాయు నాణ్యత, వాతావరణం (కార్బన్‌ డై ఆక్సైడు మదింపు), నీటి పరిశుభ్రత, సంపర్కం (వృక్షజాతుల్లో), నేలకోత నివారణలు జీవవైవిధ్యం మీద ఆధారపడి ఉంటాయి.
వ్యవసాయంలో..
పంటల సేద్యం, వాతావరణం, సస్యరక్షణ, ఇతర వడిదుడుకుల్ని తట్టుకోడానికి జీవవైవిధ్యం తోడ్పడుతుంది. సాంప్రదాయ మెట్ట సేద్యంలో ఇది విస్తారంగా ఉపయోగపడేది. కానీ, 'ఏక పంట' సేద్యంతో వడుదుడుకుల భారం ఎన్నోరెట్లు పెరిగింది. దీనివల్ల సేద్యంలో రిస్క్‌ బాగా పెరిగింది. రిస్క్‌ను తట్టుకోడానికి ప్రత్యామ్నాయవ్యవస్థ సరిగ్గా పనిచేయడంలేదు. బిటి సాంకేతికం వైవిధ్యాన్ని తగ్గించి, రిస్క్‌ను ఎన్నోరెట్లు పెంచింది. ఫలితంగా బిటి పత్తి సగటు దిగుబడులు గత ఆరేళ్లుగా తగ్గుతూ వస్తున్నాయి. ఇక చరిత్రలోకిపోతే, 1970 దశకంలో ఇండోనేషియా నుండి మనదేశానికి 'రైస్‌ గ్రాసి స్టంట్‌ వైరస్‌' వచ్చింది. దీనిని తట్టుకోగల రకం ఒకటి మనదేశంలోనే గుర్తించారు. దీనితో ఈ వైరస్‌ను తట్టుకొనేరకాలు రూపొందించ బడ్డాయి. వరిలో జీవవైవిధ్యం మనదేశంలో విస్తారంగా ఉండటంవల్లనే ఇది సాధ్యమైంది.
ఇదేవిధంగా 1970లో శ్రీలంక, బ్రెజిల్‌, మధ్య అమెరికాలోని కాఫీ తోటలు 'రస్ట్‌ (తుప్పు రోగం)' వచ్చింది. దీన్ని తట్టుకొనేరకం ఇథియోపియాలో గుర్తించబడింది. ఫలితంగా దీన్ని తట్టుకొనేరకం రూపొందించడం వీలైంది. 1846లో ఐర్లాండ్‌లో 'పొటాటో (ఆలుగడ్డ) బ్లైట్‌' వల్ల దాదాపు 10 లక్షల మంది చనిపోయారు. మరో 10 లక్షలమంది ఆ ప్రాంతాన్నే వదిలిపోవాల్సి వచ్చింది. ఆ రోజుల్లో రెండురకాల్నే సేద్యం చేయడం దీనికి ముఖ్యకారణం.
'ఏక పంట' సేద్యం ఎన్నో వ్యవసాయ సంక్షోభాలకి కారణమైంది. దీనివల్లే 19వ శతాబ్ధంలో యూరప్‌లో వైన్‌ పరిశ్రమ పూర్తిగా నాశనమైంది. మనం తినే 80 శాతం ఆహారం కేవలం 20 రకాల మొక్కల నుండి వస్తున్నప్పటికీ వీటిలో దాదాపు 40 వేల జాతులు సేద్యం చేయబడుతున్నాయి. ఈ జాతుల మీద ఆహారానికి, రక్షణకు, దుస్తులకు ఆధారపడుతున్నాం. ఇప్పటికీ భూగోళంలో సజీవంగా ఉన్న జీవవైవిధ్యం ఆహారోత్పత్తిని పెంచడానికి, మన వైవిధ్యభరితమైన అవసరాలను తీర్చడానికి ఉపయోగపడుతుంది. అయితే, క్షీణిస్తున్న జీవవైవిధ్యం ఈ ఎంపిక అవకాశాలని తగ్గిస్తుంది.
ఆరోగ్యంలో..
మన ఆరోగ్యంలో కూడా జీవవైవిధ్యం కీలకపాత్ర కలిగి ఉంది. అయితే, ఇది వాతావరణమార్పులతో దగ్గర సంబంధాలు కలిగి ఉంది. ముఖ్యంగా అనారోగ్యాల్ని వ్యాప్తిచేసే కీటకాల నియంత్రణలో, నాణ్యమైన తాగునీటి కొరత, సేద్య జీవవైవిధ్యాలను ప్రభావితం చేస్తున్నాయి. జీవవైవిధ్యం తరిగేటప్పుడు మొదట అంతరించేది అంటురోగాలు రాకుండా నిలువరించే బ్యాక్టీరియాలే. బతుకుండేవి జబ్బుల్ని వేగంగా వ్యాప్తిజేసే జీవాలే. అలాగే మన ఆహారపు అలవాట్లు, పోషకభద్రత, సామాజిక, మానసిక ఆరోగ్యాలు కూడా జీవివైవిధ్యం వల్ల ప్రభావితమవుతున్నాయి. ప్రకృతి వైపరీత్యాలను ఎదుర్కోవడంలో, ఆ తర్వాత కోలుకోవడంలో జీవవైవిధ్యం ఎంతో ప్రాధాన్యత కలిగి ఉంది.
కొత్త మందుల గుర్తింపు తయారీలో జీవవైవిధ్యం ఎంతో తోడ్పడుతుంది. జీవ మూలాల నుంచే ఎక్కువభాగం కొత్త మందులు రూపొందుతున్నాయి. దాదాపు 80 శాతం మేర మందుల అవసరాలు ప్రకృతి సహజంగా ఉండే జీవాలే సమకూరుస్తున్నాయి.
Posted by RAYAPATI SIVA NAGESWARA RAO at 5:03:00 pm No comments:
భూమి మీది మబ్బులు 80 కి.మీ కన్నా ఎత్తున ఉండవు కాని కుజుడి మీద ఒత్తిడి తక్కువ కనక 100కి.మీ. ఎత్తున కూడా మేఘాలుంటాయట. ఇవి కార్బన్ డయాక్సయిడ్‌తో నిండి మసకగా కనిపిస్తాయట.
30 ఏళ్ళ క్రితం చంద్రుడిమీద కాలుమోపాక మనుషులు ఏ ఇతర గ్రహాలకూ ప్రయాణించలేదు. వెళితే గిళితే మన పొరుగు గ్రహాలైన శుక్ర, కుజులే మనకు దగ్గర. శుక్రుడి మీది పరిస్థితులు మహా భయంకరమైనవి కనక మిగిలినది సుమారు 23కోట్ల కి.మీ దూరాన ఉన్న కుజుడే. కుజుడి మీద మనుషులు వెళ్ళి పరిశోధనలు చేస్తే ఎంతో విలువైన సమాచారం లభిస్తుందనడంలో సందేహం లేదు. అయితే అది చాలా ఖర్చుతో కూడిన వ్యవహారం కనక ఇప్పట్లో సాధ్యపడకపోవచ్చు. అసలు వెళ్ళిరావడానికే రెండేళ్ళు పడుతుందని అంచనా. పరిశోధనలకై వెచ్చించే సమయం దీనికితోడవుతుంది. భూమితో సంపర్కం లేకుండా నెలల తరబడి రోదసీ నావికుల బృందం కాలం గడపాలి. వారు మానసికంగా దెబ్బతినే అవకాశం ఉంటుంది. ఇదికాక రోదసీ యాత్రికుల ఆరోగ్యం పాడయే ప్రమాదం ఉందని మీర్ అంతరిక్ష కేంద్రంలో ఎక్కువకాలం గడిపి వచ్చినవారి మీద జరిపిన పరీక్షలు తెలియజేస్తున్నాయి.
కుజుడి గురుత్వాకర్షణ భూమిలో 38% మటుకే ఉంటుంది కనక భూమి మీద 70కిలోలు తూగే వ్యక్తి బరువు కుజుడిమీద 26.6 కిలోలు మాత్రమే ఉంటుంది. ఎక్కువ కాలం భార రహిత స్థితిలో ఉండడం, బైటినుంచి హానికరమైన వికిరణాల తాకిడి మొదలైనవి ప్రమాదకరంగా అనిపిస్తాయి. ఎముకలూ, కండరాలూ బలహీనమవుతాయి.
ప్రయాణానికి అతిశక్తివంతమైన రాకెట్లు అవసరవౌతాయి. కుజుడి మీదికి ఇంధనంతోబాటు చాలా సామగ్రి కావలసి వస్తుంది. చంద్రుడి మీదికి వెళ్ళినప్పుడు వాడేసిన పదార్థాలను జారవిడిచినట్టుగా కుజుడిపై ప్రయాణంలో వీలవదు. కావలసిన పరికరాలను అంచెలంచెలుగా అంతరిక్షంలోకి పంపి, అక్కడ వాటన్నిటినీ తగిన పద్ధతిలో కూర్చి అమర్చడం అనేది మీర్ విషయంలో జరిగినంత సులువుగా జరగదు. మనుషులను పంపేముందుగా చంద్రుడి విషయంలోలాగా కుజుడి గురించిన విస్తృతమైన సమాచారం రాబట్టాలి. కుజుడి మీదికి రోదసీ నౌకలను పంపి అక్కడి పదార్థాలను వెనక్కి తెప్పించే ఏర్పాట్లకే ఇంకా పదేళ్ళు పట్టే అవకాశం ఉంది. భవిష్యత్తులో మానవులు గ్రహాంతర యానాలు చేసి కొత్త ప్రదేశాలకు వెళ్ళేందుకు సిద్ధవౌతారు. అందుకు తొలి ప్రయత్నాలు మన జీవిత కాలంలో మొదలవబోతున్నాయి. మరొక పాతిక, ముప్పై సంవత్సరాల్లో కుజగ్రహానికి మనుషులు ప్రయాణించబోతారు.
- కొడవటిగంటి రోహిణీప్రసాద్
Posted by RAYAPATI SIVA NAGESWARA RAO at 6:10:00 pm No comments:
- కొడవటిగంటి రోహిణీ ప్రసాద్ rohiniprasadk@gmail.com
కుజ గ్రహానికి ప్రయాణం-7
మనం ఏదైనా ఊరికి వెళ్ళాలంటే ఎన్నో రకాలుగా యోచించి, అన్నిటినీ సిద్ధం చేసుకుంటాం. ఎంత దూరానికి ఎంతకాలంపాటు వెళుతున్నామనేదాన్ని బట్టి తీసుకెళ్ళవలసిన దుస్తులూ, వస్తువులూ, సామాన్లూ అన్నిటినీ సర్దుకుంటాం. మన దేశం కాకుండా విదేశానికి ప్రయాణమవటానికి మరిన్ని జాగ్రత్తలు తీసుకుంటాం. అయితే, ఇందులో కొన్ని ఇబ్బందులు ఎదురవుతాయి. దూర ప్రయాణానికి అవసరమైన వస్తువులు ఎక్కువే అనిపించినప్పటికీ విమానంలో తీసుకెళ్ళగలిగిన బరువు ఒక స్థాయికి మించకూడదనే నిబంధన ఉంటుంది. దూరదేశాల్లో మనకు కావలసిన పచ్చళ్ళూ, ఊరగాయలూ దొరకవేమోనని అనిపించినా ఎక్కువ సామాను ప్రతిబంధకం అవుతుందని కొన్నిటిని వదులుకుంటాం. ఈ సమస్యలన్నీ గ్రహాంతర యానంలో కూడా ఉంటాయి.
కుజగ్రహం మీద తినడానికి ఆవకాయ కాదుగదా, పీల్చడానికి ఆక్సిజన్ కూడా దొరకదు కనక అన్నీ మన వెంట తీసుకెళ్ళవలసిందే. అటువంటి ప్రదేశంలో ఏవి లభించవో ఇక్కడుండగానే ఊహించి, ఆ ప్రకారంగా ప్రయాణ సన్నాహాలు చేసుకోవాలన్నమాట. అలాగని పనికొచ్చేవీ, పనికిరానివీ లెక్కలేనన్ని వస్తువులు మోసుకెళ్ళడమూ వీలుకాని పనే. ఎందుకంటే వీటన్నిటినీ మోస్తూ, భూమి గురుత్వాకర్షణను అధిగమించి భూమిని వీడవలసిన రాకెట్ ఎంతో ఇంధనాన్ని ఖర్చుపెట్టవలసి వస్తుంది. ఇదంతా చాలా ఖర్చుతో కూడిన వ్యవహారం.
కుజ గ్రహానికి రాకెట్..
యూరప్ రోదసీ సంస్థతోబాటుగా రష్యా ప్రతిపాదించిన ఒక ప్రయోగంలో కుజగ్రహానికి రెండు రాకెట్లను పంపవచ్చని సూచించారు. ఒకదాంట్లో ఆరుగురు రోదసీనావికులనూ, రెండోదాంట్లో వారి సామగ్రినీ పంపవచ్చని అన్నారు. అమెరికా కూడా రెండో, మూడో రాకెట్లు ప్రయోగించాలనే ప్రతిపాదన చేసింది (పటం). దీన్నిబట్టి ఇటువంటి ప్రయాణంలో ఎన్ని చిక్కులున్నాయో అర్థమవుతుంది. ఏ రాకెట్ అయినా దాని శక్తిలోని అధిక భాగాన్ని భూమ్యాకర్షణ శక్తిని అధిగమించటానికే ఉపయోగిస్తుంది. అందువల్లనే అన్నిటికన్నా పెద్దదిగా కనిపించే రాకెట్ కింది భాగపు గొట్టం ఇంధనాన్ని కలిగినదై, పని పూర్తవగానే విసర్జించబడుతుంది. కుజగ్రహానికి చేరవలసిన భాగం చిన్నదిగా, ముందు భాగంలో అమర్చబడి ఉంటుంది. దాని ఆకార స్వరూపాలూ, నిర్మాణ విశేషాలూ అన్నీ కూడా నిర్వర్తించవలసిన పనులనుబట్టి ఏర్పాటవుతాయి. (చిత్రం) అమెరికా రూపకల్పన చేసిన రాకెట్
Posted by RAYAPATI SIVA NAGESWARA RAO at 6:08:00 pm No comments:
- కొడవటిగంటి రోహిణీప్రసాద్ rohiniprasadk@gmail.com
కుజ గ్రహానికి వెళ్ళడం అంత సులువైన పనేమీకాదు గానీ ఒకవేళ మనుషులు అక్కడికి వెళ్ళినట్టయితే ఏం చెయ్యాలనేది శాస్తవ్రేత్తలు చాలా వివరాలతో సహా ఆలోచించి పెట్టుకున్నారు. అక్కడ మనకు పనికొచ్చేవీ, ఇబ్బంది పెట్టేవీ కూడా ఉంటాయి. ఆ విశేషాలు కొన్ని ఆసక్తికరం. అవేమిటో చూద్దాం.
కుజగ్రహం ఉపరితలానికి దిగువన గడ్డకట్టిన నీరు దొరకవచ్చుననేది అక్కడికెళ్ళిన వారికి లాభకరం కావచ్చు. ఈ విషయంలో చంద్ర మండలంకన్నా అది ఎంతో మెరుగైనదే. అలాగే గాలేలేని చంద్రుడిలా కాకుండా కుజుడి మీద పల్చని వాతావరణపు పొర ఒకటి ఉంటుంది. కుజుడు తనచుట్టూ తాను తిరిగేందుకు 24 గంటల 39నిమిషాలు పడుతుంది కనుక రోజుల కాలవ్యవధి దాదాపు మనవంటిదే. భూమి అక్షం వంగిన కోణం 23 డిగ్రీల 44' కాగా కుజుడిది 25 డిగ్రీల 19' కనక రుతువులన్నీ దాదాపు మనలాంటివే. భూమిలో పదోవంతు ద్రవ్యరాశిగల కుజుడి మీది మొత్తం పొడినేల భూమితో పోల్చదగినదే. మనవంటి ప్రాణులకు సహాయపడగలిగిన రసాయనాలు అక్కడి నేలలో కూడా ఉన్నట్టు తెలుస్తోంది. ఇవన్నీ మనకు తోడ్పడే అంశాలు.
మనకు ఇబ్బంది కలిగించగల విషయాల్లో అక్కడి గురుత్వాకర్షణ తక్కువ కావడం ఒకటి. అది భూమితో పోలిస్తే 38% మాత్రమే కనక యాత్రికులు బరువుకోల్పోతే వచ్చే కష్టనష్టాలను అంచనావేసుకోవాలి. అక్కడి చలి విపరీతం. అది -63 నుంచి -140 డిగ్రీల సెల్సియస్ దాకా ఉంటుందట. అక్కడ సరస్సులవంటి నీటివనరులేవీ ఉండవు. సూర్యుడి చుట్టూ కుజుడు తిరిగే కక్ష్య మనకన్నా దీర్ఘవృత్తం కనక దూరమైనప్పుడు చలి బాగా పెరుగుతుంది. అక్కడి వాతావరణపు ఒత్తిడి 66 మిల్లీ బార్లు మాత్రమే (మనకు 1 బార్). అందుచేత ప్రత్యేకమైన దుస్తులు లేకుండా తిరగడం సాధ్యంకాదు. అక్కడి గృహాలన్నిటిలోనూ కృత్రిమ పద్ధతుల్లో గాలి ఒత్తిడిని పెంచక తప్పదు. అక్కడ మనకన్నా 15రెట్లు ఎక్కువ కార్బన్‌డయాక్సైడ్, కొంత కార్బన్ మోనాక్సైడ్ కూడా ఉంటాయి కనక అది పీల్చదగిన గాలి కాదు. వాతావరణపు పొర నిరోధించదు కనక భూమితో పోలిస్తే అక్కడి రేడియేషన్ ప్రభావం కూడా రెండున్నర రెట్లు ఎక్కువే. వీటన్నిటికీ ఉపాయాలు అవసరమవుతాయి. ఏది ఏమైనా మొత్తంమీద సౌర వ్యవస్థలోకల్లా భూమి తరవాత కుజుడి లాగా నివాసయోగ్యమైన ప్రదేశం మరొకటి లేదు. బుధ, శుక్ర గ్రహాలమీది ఉష్ణోగ్రత అతి భయంకరమైనది. గురువు, శని, యురేనస్, నెప్‌ట్యూన్ గ్రహాలన్నీ వాయువుల ముద్దలే కనక మనుషులు దిగగలిగిన నేల ఏమీ ఉండదు. (చిత్రం) కుజగ్రహం పైనా, భూగర్భంలోనూ నివాసాల ఊహాచిత్రం
andhrapradesh vignaana saastra upaadhyaayudu: June 2012
Posted by RAYAPATI SIVA NAGESWARA RAO at 6:23:00 pm No comments:
'hehne5en1' infuinza ane burdefloo vyaadhi konni samvatsaraala kritam manalni aandolanaku guri chesindi. prastutaaniki ee vyaadhi pakshula nundi matrame manaki vyaapistundi. cony, aa vairism maro rendu, moodu roopaantaraalu chendite deeni vyaadhi nerugaa manavudi nundi maanavu laku vyaapinchagaladata! ippatike ee lakshanaalu akkadakakkada kanipinchaayi. oka aidu utparinaamaalu (mutay shanlu) jarigithe, hehne5en1 vairism gaali dwara maanavulaku vyaapinche rakamgaa roopondutundata. prastutaaniki, aa aidu utparinaamaalalo rendu jarigipoyayi. ayithe, migata moodu eppatiki puurtavutaayoo saastrajnulu anchana veyalekapotunnaru. aa utparinaamaalu rakunda jagrattapadalema?
Posted by RAYAPATI SIVA NAGESWARA RAO at 6:22:00 pm No comments:
kingy kobra anagaane bhayam kaligenta goppa jantuvu 'raachanaagu'. ippudu aa jaati antarinche dasalo undata! adekaadu, marikonni sarpajaatulu kuudaa twaralo antarinchipogalavani nipunulu bhaavistunnaaru. monna jarigina reo +20 sadassulo pramaadaputanchulalo unna jantujaatula jaabitaani vidudala chesaru. andulo raachanaagu jaati sarpaanni maamsam, charmam kosam vetadi champutunnattu, phalitamgaa aa jaati antarinchipoye pramaadam unnattu telipaaru. jeevajaati vaividhyatanu parirakshinchakundaa samagraabhivruddhi, green ekaanami vantivi saadhyam kaavani nipunulu antunnaru. taja jaabitaato pramaadamlo unna jeevajaatula sankhya 63,837ki cherindi. sadassuluu, samaavesaaluu, charchaluu yathaavidhigaa jarugutunna pratiroju oo jeevajaatiki pramaadam vaatillutuunae vundi. oka pakka abhivruddhi paerita jantuvula, mokkala sahaja aavaranaanni vaanijyapantalaku anukuulamgaa maarustuu 'jantu jaatulu antarinchipotunnaaya'ni vapovadam anta samanjasamgaa ledu kadhuu?
Posted by RAYAPATI SIVA NAGESWARA RAO at 6:21:00 pm No comments:
kotta aavishkaranalu manava jeevitaanni soukhyavantam chestayi. deeniki maro taja udaaharana todaindi. snaanam cheyadam valla sareeram subhrapadatam oka bhaagamaithe, badhaga unnavaaru kuudaa churukugaa, chalaakiigaa maaradaaniki snaanam entho melu chestundi. paiga, adhi oka rakamaina vyaayaamam kuudaa! ayithe atuvanti drushtitho snaanam cheyadam eppuduu saadhyam kaadu. edho naalugu chembulu neellu kummariste saripotundane rojullo unnam. oka dakshinaafrikaa vidyaarthi roopondinchina snaanapu jelnetho asalu snaanaaniki neelle avasaram ledantunnaru. ee jelni vaadithe sareerampaina krimulu antarinchipotaayata! vaasanalu potayata! paiga, charmam mruduvugaa untundani antunnadu. neella korata praantaalalo ee jelni oka varamlaantidi ani nipunulu bhaavistunnaaru. mari ee kotta aavishkaranala valla neetini aadaa cheyadam bagane undi gaanee baddhakam marinta perigipotundemo ane vaalluu unnaaru.
Posted by RAYAPATI SIVA NAGESWARA RAO at 6:15:00 pm No comments:
Share vignaana veechika desk Wed, 27 Jun 2012, IST
nityam manchutho unde antartkikalo pengvinle raajyamelutuu untaayi. ayithe ippudu vaati unikike pramaadam vaatillettundi. andamgaa unde ee naalugu adugula ettu pakshulu samudra manchupaine gudlu pedataayi. podugutaayi. pillalni saakutaayi. gudlu pette samayamlo manchu ganaka lekapothe vaati santanotpatti sannagillutundi. nedu prapancha vyaaptamgaa perugutunna ushnogratalu antartkica manchuni saitam cramepy karigistunnaayi. ide inkontakaalam konasagithe samudra manchu sannagilli, pengvinle unikiki pramaadam vaatillutundani paryaavarana saastravettalu anchana vestunnaru. ippatike antartkica teerapraantam ayina 'tae adelee'loo pengvinlu taggumukham pattinattu frenche parisodhakulu gamaninchaaru. 1970va dasakamlo 150 pakshulu gudlaku siddham kaga, 1999loo kevalam 20 jatalu matrame kanipinchaayi. 2009 kalla okka pakshi kuudaa raledu. oka pratyeka vaataavaranamloonae manugada saaginchagala ee jeevulu vaataavarana maarpulatho satamatamai kanumaragayye pramaadamundi.
Posted by RAYAPATI SIVA NAGESWARA RAO at 6:13:00 pm No comments:
vaataavaranam maarpulu .. sardubaatlu .. saadhyaasaadhyaalu ..
bhuugola vaataavaranam.. ruthupanala kalachakram tarachugaa, maarutunnaayi. ee koddi marpule aandolana kaligistunnaayi. veeti prabhaavam anni deshaalapai oke vidhamgaa ledu. ivi ilaage konasagithe ee aandolanaku emavutundi? ivee nedu manalni vedhistunna prasnalu. rashtramloni konni praantaalalo ushnograta 50 degreela centigrade sthaayilo undatame kaaranam. ee edaadi konchem aalasyamgaa vachina nairuti ruthupavanaalu mana rashtramlo dobuchulaadutunnaayi. vistaara praantaallo saadhaarana sthaayi kanna takkuva varshapaatam kurisindi. ee samayam lone-aagastu, septembersi praantamlo eleneeno prabhaavam undavacchani vaataavarana saastrajnulu anumaanistunnaaru. ee nepathyamlo, vastunna vaataavarana maarpulni ardhamchaesukuni, mana utpatti vidhaanam, jeevanasaililo avasaramaina sardubaatlu chesukone veelundaa? veelunte, bhoutikamgaa emera siddamgaa unnam? ane amsaalanu..professere aribandi prasaadaraavu sahakaaramtho sankshiptamgaa teluputuu meemundukochindi ee vaaram 'vignaanaveechika'.
krutrima upagrahaalu, antariksha parisodhanala dwara bhuugola vaataavaranam vedekku tundadaanni nirvivaadamgaa gurtistunnam. e hadduu, adupuu lekunda manava kaaryakramaalu, jeevanasailito vidudalavutunna udgaaraalu (harita gruha vaayuvulu) deeniki kaaranaalugaa gurtincham. ruthupanala kadalikalo erpadina anischita sthitiki bhuugola vaataavaranamaarpulu pradhaana kaaranaalani gurtistunnam. deenivalla vastunna dushparinaamaalanu ela edurkogalam? nivaarinchagalam? anedi manako sawalle. bhuugola vaataavaranam vedekkadaaniki moolakaarakulaina americalanti baga abhivruddhi chendina deshaalu udgaaraala niyantranaku oppukovadam ledu. e baadhyatanuu teesukovadam ledu. veeti dushprabhaavaalanu maatram abhivruddhi chendina deshaalu, anni deshaalloni pedalu ekkuvagaa bharinchalsi vastondi. ee dhanika deshaalu, dhanikulu tama jeevanasailini marchukokunda bhoogolam vedekkadaanni nilavarinchalem. vastunna vaataavaranamaarpulni, ruthupanala anischitini kattadi cheyalem.
ee lakshyamto, 20 ella kritam brejilleni reodisinalo jarigina sikharagra samavesamlo 21 amsaalatoe kuudina kaaryakramaanni roopondinchaaru. ivi emera amalainaayani anchana vesi, susthiraabhivruddhiki thodpade bhavishyattu kaaryakramaanni roopondinchadaaniki 'reo+20' paerutho adechota ee nelalo maro sikharagra samavesam jarigindi. americalanti deshaala paakshika drukpatham valla ee samavesallo nirdishtamaina kaaryakramam roopondaledu. ee nepathyamlone, manalanti abhivruddhi chendutunna deshaalu ruthupanala kadalikallo perugutunna anischita paristhitulanu, vaati dushparinama lanu edurkovalsi vastondi. ee edaadi nairutii ruthupavanaalu koddigaa aalasyamgaanainaa vachayi. cony, dobuchulaadutuu aandolanaku guri chestunnayi. ee dushparinaamaalanu emera edurkogalam anedi mana mundunna prasna.
bhuugola sthaayilo ee maarpulanu niluvarinchadaaniki ippatlo avakaasaalu levu. cony, veetini edurkodaniki avasaramaina saanketikaalu manadesamlo unnaayi. ivi daadaapu mana saampradaaya sedya saanketikaalato poli vunnayi. chinna kamataalalo anusarinche 'manugada sedya paddhatulu' deeniki daggaragaa unnaayi. ivannee sthaanika vanarulni viniyogistuu, rissenu taggistuu susthira utpattiki thodpadataayi. cony, neti prapancheekaranalo chinnakamataala sedyaaniki badulu bhari yaantreekarana, krutrima vyavasaaya rasaayanaalapai aadhaarapade 'carporate sedyam' udgaaraalni penchutondi. bhuugola vaataavaranaanni marintagaa vedikkistondi. idhi vaataavarana anischitini, rissenu penchutundi. vyavasaayotpatti vidhaanaanni punaraalochinchaali. 'chinna kamataala aadhaarita' susthira saanketikaalato sedyaanni konasaginchakapothe vaataavarana maarpulni tattukovadaaniki ippudunna avakaasaalni kolpovalsi vastundi.
dushparinaamaalu..
hyderabadoleni ikrisate saastrajnula taja samacharam (2011 ramizage taditarulu) prakaaram metta praantaallo perugutunna ushnogratalu kramangaa pantakaalaanni taggistaayi. ushnograta 3.3 degreela centigrade perigithe manchi yaajamaanyamtho kuudaa jonna digubadi 27 saatam taggutondi. cony, varsham 11 saatam paiga perigina digubadi nashtapodu. anantapuramlo verusanaga digubadi 38 saatam ushnograta perugudala valla taggutondi. cony, adhe samayamlo perige varsham panta digubadini penchadaaniki todpadutundi. vaataavaranamlo ushnograta, carben dai axide saandrata okesari peragadam valla, khariflo jonna digubadi 22-50 saatam, sajja digubadi 33-51 saatam, verusanaga 23-29 saatam, kandi 8-11 saatam, manchisanaga edu saatam taggutaayani anchana veyabadindi. ante itara pantala kanna kandi, manchi sanaga adhika ushnogratanu samarthavantamgaa edurkontaayi. cony, ippatike chali ekkuvagaa vunde madhyapradeshamlo maatram perigina ushnograta manchisanaga digubadini tommidi saatam penchutundi. mottamgaa chuste, yajamanya sthaayi takkuvagaa unnappudu vaataavarana maarpula prabhaavam antagaa undadu.
baavula kinda..
baavula kinda aarutadi pairlanu veyali. maagaani varini veyakudadu. deeniki badulugaa 'srivari'ni saagu cheyavachu. kuntalu, cheruvula kinda aarutadi pantalanu leda kuuragaayalanu pandinchaali. cheruvulu nindithe tappa maagaani vari cheyakudadu.
vaataavaranamaarpulapai adhyayanam chesina aikyaraajyasamiti antarjaatiiya kami shan bhaaratadesamlo raagala ushnograta, varsha paata maarpulanu anchana vesindi. deeni prakaaram:
ushnograta..
ee sataabdham antaaniki sagatu ushnograta 0.87 nundi 6.31 degreela centigrade madhya peragavacchani anchana. 2020 dasakam khariflo idhi 0.87 nundi 1.12 degreela centigrade sthaayiki, rabeelo 1.08 nundi 1.54 degreela sthaayiki peragavacchu. 2050 dasakam khariflo 1.81 nundi 2.37 degreela centigrade varakuu. rabeelo 2.54 nundi 3.18 degreela centigrade varakuu peragavacchu. 2080 dasakam khariflo 2.91 nundi 4.62 degreelu; rabeelo 4.14 nundi 6.31 degreela centigrade varakuu idhi peragavacchata!
varshapaatam..
2080 dasakam rabeelo sagatu varshapaatam garishtamgaa 24.8 saatam taggavachhu leda 15.18 saatam varakuu peragavacchu.
ee vivaraalannii sagatu ganaankaalu matrame. asalu pantalni, jeevanasailini prabhaavitam chesedi sthaanika ushnogratalu, varshapaata maarpulu. neelala swabhaavam, sedya paddhatulu kuudaa praadhaanyata vahistaayi. anduvalla sthaanika vanarula viniyogam aadhaaramgaa utpatti cheyali.
sardubaatlu.. saadhyaasaadhyaalu..
okkamaatalo cheppalante bhaaratadesamlo ippudostunna chinna chinna vaataavarana maarpulni edurkogalam. swaatantyram vachina tarvaata chesina parisodhanalu, utpattilo viniyogistunna saanketikaalu deeniki upayogapadeve. ayithe, okesari peddamaarpulu vaste edurkodaniki ee saanketikaalu saripovu. vyaktigata sthaayilo patishtamaina beema pathakam todpadutundi.
vyavasaayotpattiki andubaatulo unna aadhunika saanketikaala ushnograta, varshapaatam hecchutaggulni tattukodaaniki uddesinchinave. ippudu metta sedyamlo suuchistunna saanketikaallo ee renti yaajamaanyam imidi vunnayi. swalpakaalika rakala abhivruddhi, adhika ushnogratalanu tattukogala rakala gurtimpu, teevra betta paristhitullo kuudaa managalige rakala abhivruddhi veetiki uddesinchinave.
mishrama vyavasaayam kuudaa vaataavarana maarpulni patishtamgaa edurkodaniki todpadutundi.
maarutunna vaataavarana paristhitulni edurkovadaaniki raitulu vese pantarakaalni maarchutuu ippatike palu charyalni teesukuntunnaru. veetilo mishrama pantala sedyam mukhyamainadi. ayithe, kaarporetikarana, pettubadi utpatti vidhaanamlo edho oka pantane vestundadamto vaataavaranamaarpulu rissenu penchutunnaayi.
adhika ushnogratalanu tattukune rakala gurtimpu, empika vaataavaranamaarpulni tattukodaaniki entho thodpadataayi. ee parisodhanalu konasaagutunnaayi. metta praantaallo ippatike anusaristunna 'samagra pariivaahaka aadhaarita utpatti' ruthupanala anischitini edurkodaniki thodpadataayi.
sendriiya eruvula vaadakam neelala neeti nilva saktini penchi, bettanu tattukodaaniki todpadutundi. 'samrakshana (kanjarveshanki) sedyam'loo kaneesasthaayilo leda asalu dunnakunda pairuni veyali. neelanu pantala seshapadaarthaalatho kappi vunchutuu, neelalo temanu parirakshinchadamlo idhi oka mukhyamaina prakriya. sthaanika paristhitulaku anugunamgaa pantala marpidy maro anuvaina prakriya. unna neetivanarulanu samarthavantamgaa, vunna pantalni samrakshinchela saaguneetini vaadaali. neeti viniyoga saamarthyaanni penche bindu, tumparla sedyaanni chepattali. maganiki badulu 'srivari paddhati'loo varini saagucheyaali.
bhoogolam kramangaa vedekkutunna nepathyamlo eleneeno prabhaavam tarachugaa, balangaa untundi. fasificke mahasamudramlo, aa praanta vaataavaranamlo appudappudu vachina ushnograta, peedanaallo vastunna 'dakshina maarpulane' (sadarne aasilleshanki) 'eleneeno' antaaru. taahiti, austrelialoni darvine pradesaala madhya vaataavarana peedanamaarpula roopamlo idhi bahi ragatamavutundi. thoorpu fasificke mahaa samudramlo uparitalam, antarbhaagamgaa vedekkadam leda challabade roopamlo idhi bahirgatamavutundi. eleneeno samayamlo uparitala samudram (konni centimeterla mandangala pora) vaedigaa, ante 0.5 degreela centigrade adhikamgaa untundi. konni vandala kilometerla vistiirnamlo deeni prabhaavam untundi.
eleneeno praarambhaanni
ee kindi maarpula valla gurtinchavacchu:
2. tahati, migata madhyaturpu praanta fasificke mahasamudra gaalilo peedanam padipotundi (depression erpadutundi).
3. dakshinafasifiksa mahasamudrampai vache trade vingse balaheenapadataayi leda thoorpuvaipu mallutaayi.
4. peru (desham) daggara vaedigaali paikelutundi. deenivalla uttaraperuu edaarilo varshaalu kurustaayi.
5. paschima fasificke mahasamudram nundi hindu mahasamudram - thoorpu fasificke mahasamudram madhya vaedineeru vistaristundi. trade vingse disha enno nelalu maarinappudu eleneeno praarambhamavutundi.
maamuulugaa bhoomadhyarekha daapullo veeche vaanijya pavanaala valla (trade vindse) nairutii ruthupavanaalu vastaayi. cony okosari ee pavanaala disha maari eleneeno roopamlo bayatapadutundi. vaanijya pavanaala disha maaradam valla bhaaratadesamlo ravalsina nairutii ruthupanala varsham dakshina americaloni peru, chilee deshaalalo kurustundi. phalitamgaa nairutii ruthupavana prabhava praantaallo varshabhava paristhitulu erpadutunnayi. 2-7 samvatsaraalaku okasari eleneeno vastundi. okasari praarambhamaina tarvaata deeni prabhaavam tommidi masala nundi rendu samvatsaraala varakuu konasaagutundi.
Posted by RAYAPATI SIVA NAGESWARA RAO at 6:12:00 pm No comments:
Posted by RAYAPATI SIVA NAGESWARA RAO at 5:09:00 pm No comments:
DC vidyutynu matrame nilva cheyagalamu. Aja vidyutynu enduku nilvacheyalemu? - e.vinodykumarsam, kakinada.
DC ante Direct Currenteki sankshiptaroopam. indulo vidyutprava ham oke disalo oke teerugaa untundi. ante kaalaanugunamgaa vidyutteegalo vidyutpravaaham (Electrical Current) maaradu. vidyutpravaaham ante oka sekanulo vidyutteegalo edai naa oka binduvu nunchi kadile vidyuda vesamanna maata. udaaharanaku oo 12 oltula ledestoragi baterylo epuduu vidyuthi potensialli alaage undanukundam. aa batery dhana (+ve), runha (-ve) dhruvalanu 6 voltula virodham (resistance) unna teegatho kalipamanukundam. apudu aa teegalo ekkada kolichina sekanuku 2 koolumbula vidyu davesam kadultundani artham. aa teegalo 2 aampierla vidyutpravaaham undani antam. maromatalo cheppalante oka teegalo sekanuku enni koolumbula vidyudavesam oo binduvu (point) nunchi veltundo anni aampierla vidyutpravaaham unnatlu artham.
ayithe ee vidyuthi runadhravam nunchi dhanadhruvam vaipunaku ekonmukhamgaa electronla pravaham roopamlo untundi. munupu cheppukunna udaaharana prakaaram rendu aampi yarla vidyutpravaaham jarugutunna teegalo prati binduvu nunchi sekanulo 12 bilianni billianla (12sha1018) electranlu cheemallaagaa jarajara paakipotunnatlu bhaavinchaali. baterylo dhana, runadhruvaalanu kalapanantavaraku electranlu thenethuttelo karuchukuni unna tenetiigallaagaa runadhravam daggara pogayi untaayi. ilaa enni electraanlanu byaata reela runadhravam daggara pogeyyagaligite anta vidyuthi sakmam (electrical potential) aa byaatareeki untundi.
adhe runadhravam daggara enni electranlu pravaahaaniki anuvugaa pogupadunnayo byaatariilooni dhanadhruvam daggara antameraku electronla khaaliilu (holes or positive electron gaps) unnattu artham. ante baterylo dhanadhruvam daggara electranlu ane pittalu laeni khaaliiguullu, runadhravam daggara goolluleni anne pittalu unnattu bhaviddam. dhruvalanu mana tarchilaitu dwarano, selephonu dwarano, vue3 paatala playery dwarano, godagadiyaram dwarano leda tivi rimotentho aany cheyadam dwarano vidyutteegala dwara kalipinapudu aayaa saadhanaalalo unna vankaratinkara daarilo okevaipu pittallanti electranlu egurukuntu velli maargamadhyamlo aayaa parikaraala panini neraverustuu dhanadhruvam daggara khaaliigaa unna goollanu cherukuntayanna maata. ilaa dhana, runadhravaala daggara electronla roopamlo pogayina leda (khaalii ayina) vidyudaavesita praantaalundadaanniDirect Currentu vidyuthi nilvalu (DC sources) ani antaaru.
dhana, runha dhruvalanu parikaraala teegala dwara kalapanantavaraku (ante aayaa parikaraalanu aany cheyanantavaraku) vidyudavesam dhana runadhravaala daggara sthiramgaa untundi. kabatti saadhyamainanni khaaliilanu dhanadhruvam daggara, saadhyamayinanni adanapu electraanlanu runha dhruvam daggara poguchesi naja vidyutynu nilvacheyagalamu. ipudika AC sangati chuddamu. AC ante Allternating Current u ki sankshipta roopam. ikkada Alternating ante okasari atuu, marokasari itoo ani artham. okasari, marosari ante kaalaanugunamgaanannaamata. vidyuttii galo edamavaipu nunchi kudivaipunaku kontakaalampaatu electranlu pravahiste aa tarvaata antekaalam paatu kudivaipu nunchi edamavaipunaku electranlu pravahistaayi. maromatalo cheppalante kontasepu teega edamachivara runadhravangaanu, kudichivara dhana dhruvangaanu panicheyagaa, venuventane tama paatralanu maarchukuni kudi chivara runadhravangaanu, edamachivara dhanadhruvangaanu maarataayi.
mana illalo manam vade TRANSCO vaalla vidyuthi AC vidyuttu. ikkada prati sekanulo 25 saarlu edamanunchi kudiki, maro 25 saarlu kudi nunchi edamaku electranlu prayaanistaayi. udaaharanaku pillalni oope uyyalane chudandi. uyyala nilakadagaa unnapudu akkada manam nilchunnamanu kundam. ika evaro aa uyyaalanu baga oopi vadilesaaranukundaam. apudu manaku uyyaalatotti gamanam ela anipistundi? okasari edama vaipu nunchi kudivaipuku potundi tiiraa kudivaipuku terukunnaka malli edamavaipuku prayaanistunnatlu kanipistundi. ilaa kontasepu edama nunchi kudiki, mari antesepu venuventane kudi nunchi edamavaipuku uyyala oogutundi kada! alaage Aja vidyuttunu mosukelletigalo kuudaa electranlu ane uyyaalatotti okasari edama nunchi kudiki, marosari kudi nunchi edamaku kadultuntaayi.
ayithe ikkada marovishayam gamaninchaali. ilaa pade pade disanu marchukovadame kaadu. aa vidyutpravahaah teevrata (Electrical Current) kuudaa oketiirugaa undadu. edama nunchi kudiki prayaanam praarambhamainapudu mellamellagaa vidyuttu aavesa parima nhamama (kadile electronla sankhya) kramangaa peragadam valla vidyuthi sakmam garishtamgaa sumaru 320 voltula varaku perigi malli taggi shoonyamavutundi. tirigi kudi nunchi edamaku prayaanincheepudu kuudaa cramepy perugutuu sumaru 320 voltulaku cherukuni malli taggutuu veltundi. uyyala udaaharana malli teesukundam. uyyala vegam edama nunchi kudiki prayaaninche kramamlo mellagaa perigi madhyalo atyadhikamai malli taggutundi. alaage edamavaipu prayaanam loo kuudaa madhyalone garishta vegam kalgutundi.
uyyala gamanaanni ganitamlo saine taranga gamanam (sine wave) antaaru. alaage mana illalo vade 230 voltula synglee fagelo kuudaa vidyuthi sakmam, pravaham saine tarangam roopamlone untundi. ilaa garishtam atuitoo sekanulo 100 saarlu jarugutundi. okasari kudivaipuna praarambhamai edama chivara cherukuni malli kudivaipunaku cheradaanni oo valayam (cycle) antaamu. ante, mana illalloki vache vidyuthelo ilanti valayalu 50 untaayi. anduke mana synglee fage vidyuthi sarafaraanu 50noo (sekanaku 50 saikillu ani artham) antaaru. perigi malli tirugutundi. kabatti, ganita paddhatilo RMS (Root mean square) voltejeegaa 230 voltulanu suuchistaaru. saadhaaranamgaa vidyudayaskaanta preranala (Electro magnetic Induction) dwara jalavidyuthegaano(Hydro electric), ushnavidyuttu (Thermal Power) gano, leda anuvidyuttu (Nuclear Power) gano itara sakti roopaalninchi marchadam dwara Aja vidyuttunu pondutaamu. kaalaanugunamgaa pade pade disalu maarchukuntuu jarige pravaham kaavadam valla Aja vidyuttunu nilva cheyalemu. eppatikappudu utpattavutunna vidyutynu vaadukuntuune undaali. kevalam AC ni inverterlu (leda LCR valayalu) upayoginchi naja ku marchi nilvacheyagalamu. Aja ni AC gaane nilva cheyadam veelukaadu.
Posted by RAYAPATI SIVA NAGESWARA RAO at 7:14:00 pm No comments:
roojoo enimidi glassula neellu taagadam valla aarogyam padilamgaa untundi anedi ippativarakuu unna oka nammakam. maanavulu tama sariiraalaloo neeti samatulyata kapadukovadanike neeru taagaali. anduku neeru avasaramainappude taagadam manchidi. rojuku enimidi glassula neetini taagadam valla onagude laabham peddagaa ledu antunnaru nipunulu. pandlu, pandla rasalu, coffy, t kuudaa boledu neetini andistaayi. oka udakabettina dumpalo 75 saatam neeru untundi. anduvalla, kevalam neetine taagadam valla edho majike jaragadani parisodhakulu bhaavistunnaaru. mana daaham manaki entha neeru kaavaalo chebutundi. ledante mootram kuudaa entha neeru kaavaalo hecharistundi. mootram mari pasupugaa unte neeti avasaram ekkuva. mootram mari neellalaagaa kanabadithe maatram neeru ekkuvainatte lekka.
Posted by RAYAPATI SIVA NAGESWARA RAO at 7:13:00 pm No comments:
gatha vandellugaa bhoomi sagatu ushnograta perugutune undi. anduku kaaranaalu anekamunna, aa perugudala konni jantuvulaku praanaantakamayye pramaadakaramgaa gocharistondani parisodhakulu antunnaru. vaataavaranamlo vedi perugutuu pothe jantuvulu maroka veelaina pradesaaniki taralipovadam prakruti loo maamuulugaa jarugutunna vishayam. ayithe, ituvanti veelu anni jantuvu laki undani ee madhya telisindi. amejane vanti varshaaranhyaalaloni jantuvulu vaataa varanam maarenta vegamgaa tama nivasa sthalaanni marchukole vani velladaindi. alaa tama nivaasaanni marchukoleni pakshamlo avi antarinchipoye pramaadam undi. padi computerse prograamlatho ippatikee, 2100kee madhya jarige vaataavarana maarpulu, vaati vegaanni anchana vaesaaru. alaage, jantuvuluu tama sthaavaraanni marche prakriyanuu anchana vesi, prati vanda jantuvulalo tommidi praanaapaayasthithiloki cherukuntaayani nirthaarinchaaru. perugutunna vaeditho annitikee samasye.
Posted by RAYAPATI SIVA NAGESWARA RAO at 7:12:00 pm No comments:
prapanchavyaaptamgaa bhuugarbhajalaalu adugantutunnayani parisodhanalu chebutunnaayi. gatha tommidi samvatsaraalugaa ituvanti prakriya jarugutondani antunnaru. ee taraha taggudala mana deshamtho sahaa california, chaina, madhya prachya praantaalalo marinta ekkuvagaa undani telindi. anduku kaaranam ee neetilo vistaristunna vyavasaayame antunnaru. 'kaaru' anta parimaanamlo unde rendu upagrahaala saayamtho ee adhyayanam chesaru. sahajamgaa bhoogarbhajalam ninde prakriyakanna manam daanitodi vade vegame ekkuva. anduvalla ituvanti dushparinamam erpadindi ani nipunulu antunnaru. ee samasya marinta jatilam kaanunda nee vaallu hecharistunnaru. vaataavaranamlo maarpulu kuudaa induku oka kaaranam. raanunna rojulalo bhugarbha neetimattam marinta digajaarutundani veeru aandolanapadutunnaru.
Posted by RAYAPATI SIVA NAGESWARA RAO at 7:11:00 pm No comments:
british saastravettalu oka kottarakam upakaranaanni roopondinchaaru. nadichetappudu mana sareera kadalikalni upayoginchukuni vidyutynu uttattichese parikaraanni vaallu tayaarucheesaaru. mokalipai amarchukune veelunna ee parikaram nadichetappudu mokali kadalikala moolamgaa vidyutni vidudala chestundi. altrasounde scanerlu, sonare sensarlalo upayoginche 'peejo electricke' padaarthaalani vaadi deenini tayaarucheesaaru. ippatiki ee parikaram rendu millivatla vidyudutpatti cheyagaladu. cony, koddipati maarpulucheste idhi 30 millivatla vidyutynu vidudala chese veelundani antunnaru. vipareetamgaa baruvunna byaatareelanu mosukelle militariilo ee parikaram baga upayogapadutundani deeni srushtikartalu antunnaru.
Posted by RAYAPATI SIVA NAGESWARA RAO at 7:10:00 pm No comments:
ee madhya cancerse raavadaaniki kaaranaalu perugutunnattu anipistunnaayi. taajaagaa deasilli injanla nundi veluvade udgaarakaalu cancerne kaligistaayani prapancha aarogyasamstha velladinchindi. ee anumanam 1988lone unna, deenini nirdhaarinchadaaniki ippatiki veelaindi. sigirete poga peelchadamkante deasilli vaahanaalu vedajalle pogavalle oopiritittula cancerse vache pramaadam ekkuva ani ipudu telchaaru. antekakunda deenivalla moothrakosha cancerse kuudaa vatille pramaadam undani antunnaru. deasilli naanhyatanu maarchithe ituvanti pramaadaalu taggutaya ane vishayampai inka tarjanabharjanalu konasaagutunnaayi. cony, atuvanti marpuvalla maanavulaki jarige nashtam maatram peddagaa taggadani nipunulu abhipraayapadutunnaaru.
Posted by RAYAPATI SIVA NAGESWARA RAO at 7:09:00 pm No comments:
Posted by RAYAPATI SIVA NAGESWARA RAO at 7:08:00 pm No comments:
Posted by RAYAPATI SIVA NAGESWARA RAO at 5:28:00 pm No comments:
pirimidla nirmaanaaniki raallanu ekkada nunchi tecchaaru?
eejiptulo piramidlu nirminchaaru kada! aa chuttupakkala kondalu, raallu levu. mari anta pedda
raallanu ekkada nunchi ela tecchaaru?
- rambabu, rajamandri
eejiptulooni piramidlu sumaru 4600 samvatsaraala kritam puraatana manava nirmitaalu. cree.poo. 2630 modalukoni cree.poo. 660 samvatsaraala varaku vividha kaalaallo vividha praantaallo nirminchabadina soushtava nirmaanaalivi. piramidu ante ganita saastramlo oo pratyeka artham undi. oka samabahu bahubhuji (Equilateral Polygon) moolala (corners) nunchi samaanaduuramloo oo kuchyagranni (apex) cherela nirminchabadina ghanaroopame piramidu. saadhaaranamgaa bahubhujini neelapai puurtigaa aanela roopondinchi prati muula nunchi bhujaalanta dooramlo kuchyagram undela ee piramidlanu roopondistaaru. prati muula nunchi oo anchu kuuchyaagraaniki veltundadam valla piramidu paarsatalaalu (lateral faces) epuduu trikonakaramlone untaayi. saadhaaranamgaa bhoomi meedunna bahubhuji bhujamante dooramlo undela piramidunu nirmiste paarshva talaalu vidhigaa samabahu tribhujaakaaram (Equilateral Triangle) roopamlone untaayi. neelameedunna bahubhujaanni aadhaara bhoomi (base) antaaru.
piramidu nirminchaalante kaneesam moodu bhujalunna bahubhuja bhoomi kavali. ilanti piramidunu chaturmukhi (tetrahedron)antaaru. bahubhujilo enni bhujaluntayo anne paarshva mukhaluntayi. eejiptulooni piramidlu chaalaamatuku chaturasrakara (square) bhoomi undela samabahu tribhujaakrutulu paarshwatalaa luga nirminchabadinavi. ilanti piramidlanu chaturbhuja (tetragonal) piramidlu antaaru. sumaru 138 piramidlu eejiptu, aa chuttupakkala unnatlu puraavastu saastravettalu kanugonnaru. indulo chaalaamatuku sithilam kaga, kevalam padilope inka piramidu roopamlo unnaayi. migilinavi kalakramena endalaku, gaalulakuloonayi nelamattam ayyai. marikonni viruupam (deshaped) ayyai.
eejiptu, sudaanlalo vandalaadigaa netiki nilichi unna piramidlalo kairo nagaram sameepaana giji praantamlo unna kuftu piramide (Pyramid of Khufu) prastutam varaku unna piramidlalone atyanta ettayyindi. idhi praacheena prapanchapu edu vintallo okatigaa netiki bhaasillutondi. eejiptu raajullo naalgavataraaniki chendina farokufu vamsapu paalakula samaadhigaa deenni cree.poo. 2580loo praarambhinchi cree.poo. 2560 varaku puurtichaesaarani prasiddhi. ee piramidu chaturbhaji bhoomi bhujam podavu sumaru 230 meetarlu. ettu (bhoomi madhya nunchi) sumaru 150 meetarlu. deenartham emitante ee piramidunu okasari chutti raavadaaniki sumaru kilo meetaru dooram (4X230=920 mee) untundanna maata.
cree.sha 1311loo inglaandulo linkan cathadrelli (Lincoln Cathedral) nirmim chenta varaku ante daadaapu 3800 samvatsa raalapaatu manava nirmita nirmaanaallo atyanta ettayina, visaalamaina kattadamgaa ee piramidu keertinchabadutondi. meerannatlu ee piramidu, migilina piramidlu chaalaamatuku deergha ghanakaram (parallelepiped) loki tolacha (chistled) badina bandaraallatoonu, gatti itukalathonu, samudrasankhaalato chesina deerghaghanaakaara dimmalatoonu nirminchaaru. okko nirmaanaaniki sagatuna 10 samvatsaraalu pattindi. enno sataabdaalapaatu nirminchina ee piramidla nirmaanamlo raallettina kooleela sankhya lakshavaraku undavacchani anchana! manava nirmitam antuu charitralo ghanata chendina piramidulooni prati raayi venuka aanaati shraamika baanisala chemata, raktam leda praanaalu unnaayi. vedanalu, korada debbalu unnaayi.
shikshaluu, maranadandanaluu unnaayi. eejiptulo piramidla daridaapullo kondaluu, bandaraallu lekapoyina, vaahanaalu, pedda pedda yantraaluu lekapoyina velaadi samvatsaraalugaa saagina piramidla nirmaanamlo goppadanamevaridi? piramidlu antuu vachaka vaati chuttu enno abhootakalpanaluu, mahattuluu, vaatini nirminchina romanu chakravarthula, eejiptu rajula ghanacharitrane manam vintuntaamu. cony vandalaadi kilometerla dooramlo unna nailunadi nuncho, erra samudram nuncho velaadi shraamika baanisalu kaalinadakane lakshalaadi bandaraallanu, gavvalni mosukocharu.
mahaa ayithe adapadadapa ontela ballanu vaadi undavacchunu. lakshalaadi gavvalni bhattiillo vesi sunnapudimmalni chesaru. aa vaedilo asuvulu basina banisa batukulenno! lakshalaadi bandalni mukkalu chestu vaatiki deerghaghanaakrutini chekkina bakka batukula heenaakrutulennenno! moyadam, modadam tappa pramodaalerugani shraamika veepula meeda korada motalenno! racharika nirankusaanni taletti prasninchina talatiitalenno! 'prabhuvekkina pallaki kaadoru, daanni mosina boyeelevvaru? tajmahalony nirmaanamlo raallettina kuuliilevvaru' anna srishree matalne ikkada anvayinchukovali. paryaavaranaanni kondare kaalushyam chestunte maanavulandarikii aa paapaanni antagatte dopidivyavasthe bahula sraamikasakti nirmitamaina chaaritraka kattadaala keertikireetaalni maatram rajula goppalugaa cheppukuntaaru. charitra rathasaarathulaina shramajeevulni charitraheenu luga kanumaruguchestaaru.
Posted by RAYAPATI SIVA NAGESWARA RAO at 5:26:00 pm No comments:
mamidikayalu tinte kovvu karugutundani, baruvu taggutundanii telisindi. ayithe, maamidipandutho daanipai tholunu kuudaa tintene ee melu kalugutundani australia parisodhakulu antunnaru. inko vishayam kuudaa vaaru gamaninchaaru. konnirakaala mamidi pallu tinte vyatireka phalitaalu untaayata. ee parisodhana australialo jarigindi. kabatti, akkada saadhaaranamgaane dorike 'irvin, nandocke mai' rakala tholulo manava kovvukanaala abhivruddhini addukune padaartham undani kanipettaaru. 'kensington pride' ane rakam maatram kovvu kanaalanu prerepinche padaartham kaligi undani telisindi. ee parisodhana inka praathamikadasaloone unna, twaralo e pratyeka padaartham valana kovvu karugutundo telusukune veelundi antunnaru. mari, manam tine rakaallo ela vundo? telusukovalsinde.
Posted by RAYAPATI SIVA NAGESWARA RAO at 5:13:00 pm No comments:
aadhunika manavudi moolaalu andaruu anukuntunnattugaa africalo kaaka aasiyaalo unnaayani parisodhakulu telchi cheppaaru. mayanmarelo taajaagaa labhinchina oka shilajam aadhaaramgaa ee anchanaaku vachaaru. intaku mundu vaanaraalu, mahavanaralu (eppee), maanavula parinaamaaniki sambandhinchina aanavaallu africalone unnaayani, anduvalla ee pradesamlone manavavirbhavam jarigindani bhaavinchevaaru. taajaagaa, mayanmarelo oka maanavudiki sambandhinchi puurvam unna jeevi taaluuku dantam labhinchindi. aa dantaalu sumaru 37 milianni ella kritam naativani telindi. africa maanavuni moolaalaku nilayam ayithe asia mana praacheena vamsastulu puttina pradesam ani antunnaru.
Posted by RAYAPATI SIVA NAGESWARA RAO at 5:12:00 pm No comments:
kaalushyam vishayamlo rodlu athi teevramgaa untaayani anukuntam. cony, vaastavaaniki mana vantagadilooni kaalushyam traficketo nindina rodla kante daarunam ani iteevala parisodhakulu telusukunnaru. mana sagatu vanta gadulalooni gassepoyyilu, cleeningli padaarthaalu, room fressionlu vantivi kaalushyaanni kaligistunnaayi. nitrogensi dai axide rodla meeda kante vantagadullo mooduretlu ekkuvata. anduku kaaranam gassestavelu, vidyuthi stavelu. veetipai,nirvahinchina parisodhanalo gassestavela valle ekkuva kaalushyam veluvadutundani telindi. paiga, atuvanti kaalushyam valla vruddhulalo hrudrogaalu, swaasakosha samasyalu ekkuvayye pramaadam undata.
Posted by RAYAPATI SIVA NAGESWARA RAO at 5:10:00 pm No comments:
kovvu nundi emukanu srushtinchadamlo saastravettalu vijayam saadhinchaaru. kovvu kanajaalam nundi kanaalanu sweekarinchi oka nelalo sampuurtigaa abhivruddhi chendina emukanu roopondinchagaligaaru. aa emuka sumaru rendu angulaala podavu undi. ituvanti emukalanu sareeram bayata, parisoedhanasaalaloo abhivruddhichesi, aa taruvaata sareeramlo amarchavachani parisodhakulu bhaavistunnaaru. pramaadaalalo emukalu kolpoyinavaariki, itaratra emukalu avasamaina meraku vaati kachchitamaina aakaaraanni, vivaraalanu anchana vesi, sarigga alaage roopondinchavachhu. paiga, ee emukalu sambandhita sareeram nunde tayaarukaavadamto aa taruvaata etuvanti dushprabhaavaaluu undavu. ituvanti emukala marpidy (transemplanti) ippatike konni jantuvulalo vijayavantamgaa jarigai. saadhaarana pramaadaala sandarbhaalalone kakunda, plasticke sarjareelalo kuudaa ituvanti emukala avasaram ekkuvagaa unde avakaasam undi.
manadesam pradhaanamgaa ushnamandalamlo undatamtho jeevavaividhyam ekkuvagaane undi. prapanchajeevullo gala mottam vaividhyamlo 7.3u mana desamlone undi. mukhyamgaa bacteriallo 21u fangasse jaatullo 20u, algelalo 16u. brayo faitalo 17u paiga vaividhyam undi. ika chepallo kuudaa adhikamgaa 11.7u vaividhyam manadesamlone undi. oka anchana prakaaram 193 jantu jaatulu antarinche pramaadaanni edurkontunnaayi. veetilo ksheeradaalu-75, pakshulu-73, thokunna jeevulu (reptilesli) -16,chepalu-4, sareesrupaalu (pamullantivi)-3, vennemukaleni itara jeevaalu-22 unnaayi.
oka nivedika prakaaram mana desamlo ippatike 19 jaatulu puurtigaa antarinchaayi. maro 1236 jaatulu pramaadamlo unnaayi. veetilo 41 vargaalaku sambandhinchina jeevajaatulu sahaja paryaavaranamlo antarinchaayemonani bhaavistunnaaru. 152 antarinchipoye disalo pramaadaputanchullo unnaayi. 251 jaatullo sankhya baga taggindi. veeti loo konnintini matrame appudappudu chudagalugutu nnaam. chirutapululatho sahaa 23 jantuvulu sahaja vaataavaranamlo daadaapu antarinchipoyaayi.
Posted by RAYAPATI SIVA NAGESWARA RAO at 5:07:00 pm No comments:
jeevavaividhya parirakshanaku, susthiraabhivruddhiki thodpade vidhamgaa oka vyuuhaatmaka pranaalikanu amalu cheyinche lakshyamto 2011-2020 kaalaanni 'aikyaraajyasamiti jeevavaividhya dasakam'gaa aikyaraajyasamiti 2011, eprille prakatinchindi. ee kaalamlo jeevavaividhya parirakshanaku roopondinchina kaaryakramaalaku maddatunivvadam, deenikosam antarjaatiiya, praantiiya samsthala kaaryakramaala avasaraalaku maddatunivvadam, jeevavaividhya parirakshana samasyalanu andarikee telipela krushicheyadam ee dasaabdha vyuuhaatmaka lakshyaallo bhagam.
aikyaraajyasamiti roopondinchina vyuuhaatmaka jeevavaividhyam pranaalikalo kendrikarinchina amsaalu..
* jeevavaividhya nashtaalni parimitam cheyadam.
* jeevavaividhyaanni susthira viniyogamtho konasaginchadam.
* itarajaatulu, vaataavaranamaarpulu, kaalushyam, nivaasasthalaalalo jeevavaividhyaalaku vache pramaadaalni gurtinchi, edurkonenduku sannaddham cheyadam.
* sthaanika vignaanaanni, aavishkaranalanu, aachaaralanu rakshinchadam.
* janyuvanarula viniyogam, sambandhita amsaalalo andarikee samaana bhagaswamyam kalpinchadam.
* abhivruddhi chendutunna deshaalaku avasaramaina aardhika, saanketika vanarulanu samakuurchadam.
* eruvula vaadakaanni, paare neetilo itara jaatulu peragadaanni nivaaristuu, bayati jantujaalaala daadula nundi sthaanika jeevavaividhyaaniki rakshana kalpinchadam.
* 'bayalajikale diversity' padaanni modata 'remandi ef dasmanni' 1968loo upayoginchaaru. 1985lone bayalajikale diversity janta padaalni 'ekapadam' 'biodiversity' (jeevavaividhyam) gaa 'dablyuji rojeni' vaadaaru.
* atavi jantuvulu, vyavasaayam, chepalu, taditara jeevaalu paryaavaranalo mukhyabhaagamgaa gurtimpabaddaayi. cony paryaavarana nirvachanamlo 'jeevavaividhyaanni' cherchaledu.
* paryaavaranamlo neeru, gaali, bhoomi, nivaasasthalam imidi unnaayi. cony, paryaavarana parirakshanalo gaali, neeru meedane kendrikarinchi krushi konasaagutundi.
* jeevavaividhyam, jeevaavarana vyavasthala sevalanu andinchenduku antara prabhutvaala pranaalika eprille, 2012loo roopondinchabadindi. jeevavaividhya, jeevaavarana vyavasthanu susthira yaajamaanyaaniki avasaramaina prapanchasthaayi spandananu nirdesinche lakshyamto idhi roopondindi.
Posted by RAYAPATI SIVA NAGESWARA RAO at 5:06:00 pm No comments:
paryaavaranam, deenilo bhagamaina vaataavaranam maarutunnaayi. harita vaayuvulu, ushnograta, kaalushyam perugudala veetilo mukhyabhaagaalu. ivannee samyuktamgaa jeevavaividhyampai dushprabhavam kaligi unnaayi. phalitamgaa jeevavaividhyam kramangaa ksheenistundi. ee vidhamgaa intavaraku daadaapu oka saatam vaividhyaanni kolpoinatlu anchana vestunnaru. susthiraabhivruddhiki idhi dohadapadutundi. ilaa ksheenistunna jeevavaividhyam manava manugadaku kuudaa pramaadakaramani nipunulu nirdhaaristunnaaru. ee nepathyamlo 2011-2020 dasaabdhaanni aikyaraajyasamiti 'jeevavaividhya dasakam'gaa 2011, eprille prakatinchindi. intakumundu (1992loo) jeevavaividhyampai 'reo di janaro'loo jarigina 'antarjaatiiya sammelanam' nirnayaalanu 198 deshaalu angeekarinchaayi. ee dasakamlo jeevavaividhyaanni parirakshistuu susthiraabhivruddhiki dohadapade vidhamgaa charyalu teesukunela vividha deshaalanu prerepinchadame deeni lakshyam. anduvalla, veetini drushtilo unchukoni, vaataavaranamaarpulu, jeevavaividhya konasagimpu praadhaanyatalanu, sambandhinchina amsaalanu kluptamgaa teluputuu meemundukochindi ee vaaram 'vignaanaveechika'.
janyuvulu, jaatulu, jeevaavarana vyavasthala mottam maarpulanu samyuktamgaa 'jeevavaividhyam'gaa bhaavistaaru. marovidhamgaa cheppalante, jeevavyavasthalloni annisthaayi jeevaallo unna mottam maarpulanu samyuktamgaa 'jeevavaividhyam'gaa bhaavistaaru.
paryaavarana aarogyapatishtataku jeevavaividhyam chihnam. idhi vaataavaranam meeda aadhaarapadi untundi. ushnamandala praantaallo ekkuvagaanuu, dhruvapraantaallo kaneesasthaayilo jeevavaividhyam untundi. mainasm (-) ushnograta gala dhruvapraantaallo konni jeevaalu matrame nivasinchagalugutunnaaya.
vegamgaa vache paryaavarana maarpulu peddaettuna jeevajaatulni antarimpa jestunnayi. bhoogolam meeda unna jantujaalaallo daadaapu oka saatam ilaa antarinchipoyaayi. bhoogolamloni ushnamandala praantaallo vaividhyam sahajamgaane ekkuvagaa untundi. ee praantaallone maanavulu vistaaramgaa untunnaru. veetini jeevavaividhyam udhrutamgaa gala praantaalu (hotsematse) gaa gurtistunnaru.
ippativaraku medhavulake parimitamaina ee amsaalu neti vaataavaranamaarpulu, phalitamgaa debbatintunna susthirata nepathyamlo prati okkaruu deenini avagaahana chesukovalsina aavasyakata erpadindi.
manava prayojanaalu..
jeevaavarana vyavastha sevalanu jeevavaividhyam prabhaavitam chestundi. mukhyamgaa vaayu naanhyata, vaataavaranam (carben dai aaksaidu madimpu), neeti parisubhrata, samparkam (vrukshajaatullo), neelakota nivaaranalu jeevavaividhyam meeda aadhaarapadi untaayi.
vyavasaayamlo..
pantala sedyam, vaataavaranam, sasyarakshana, itara vadidudukulni tattukodaaniki jeevavaividhyam todpadutundi. saampradaaya metta sedyamlo idhi vistaaramgaa upayogapadedi. cony, 'eka panta' sedyamto vadududukula bharam ennoretlu perigindi. deenivalla sedyamlo risse baga perigindi. rissenu tattukodaaniki pratyaamnaayavyavastha sarigga panicheyadamledu. biti saanketikam vaividhyaanni tagginchi, rissenu ennoretlu penchindi. phalitamgaa biti patti sagatu digubadulu gatha aarellugaa taggutuu vastunnaayi. ika charitralokipothe, 1970 dasakamlo indonatia nundi manadesaniki 'raise grasi stunte vairism' vachindi. deenini tattukogala rakam okati manadesamlone gurtinchaaru. deenitho ee vairasnu tattukonerakaalu roopondincha baddai. varilo jeevavaividhyam manadesamlo vistaaramgaa undatamvallane idhi saadhyamaindi.
idevidhamgaa 1970loo srilanka, brejilli, madhya americaloni coffy thotalu 'russe (tuppu rogam)' vachindi. deenni tattukonerakam ithiopialo gurtinchabadindi. phalitamgaa deenni tattukonerakam roopondinchadam veelaindi. 1846loo irlandelo 'potato (alugadda) blite' valla daadaapu 10 lakshala mandi chanipoyaru. maro 10 lakshalamandi aa praantaanne vadilipovalsi vachindi. aa rojullo rendurakaalne sedyam cheyadam deeniki mukhyakaaranam.
'eka panta' sedyam enno vyavasaaya sankshobhaalaki kaaranamaindi. deenivalle 19va sataabdhamlo euraplo vaine parisrama puurtigaa naasanamaindi. manam tine 80 saatam aahaaram kevalam 20 rakala mokkala nundi vastunnappatiki veetilo daadaapu 40 vela jaatulu sedyam cheyabadutunnayi. ee jaatula meeda aahaaraaniki, rakshanaku, dustulaku aadhaarapadutunnaam. ippatikee bhoogolamlo sajeevamgaa unna jeevavaividhyam aahaarotpattini penchadaaniki, mana vaividhyabharitamaina avasaraalanu teerchadaaniki upayogapadutundi. ayithe, ksheenistunna jeevavaividhyam ee empika avakaasaalani taggistundi.
aarogyamlo..
mana aarogyamlo kuudaa jeevavaividhyam keelakapatra kaligi undi. ayithe, idhi vaataavaranamaarpulato daggara sambandhaalu kaligi undi. mukhyamgaa anaarogyaalni vyaaptichese keetakaala niyantranalo, naanhyamaina taguneeti korata, sedya jeevavaividhyaalanu prabhaavitam chestunnayi. jeevavaividhyam tarigetappudu modata antarinchedi anturogaalu rakunda niluvarinche bacteriale. batukundevi jabbulni vegamgaa vyaaptijese jeevale. alaage mana aahaarapu alavaatlu, poshakabhadrata, saamaajika, maanasika aarogyaalu kuudaa jeevivaividhyam valla prabhaavitamavutunnaayi. prakruti vaipareetyaalanu edurkovadamlo, aa tarvaata kolukovadamlo jeevavaividhyam entho praadhaanyata kaligi undi.
kotta mandula gurtimpu tayaareelo jeevavaividhyam entho todpadutundi. jeeva muulaala nunche ekkuvabhaagam kotta mandulu roopondutunnaayi. daadaapu 80 saatam mera mandula avasaraalu prakruti sahajamgaa unde jeevale samakuurustunnaayi.
Posted by RAYAPATI SIVA NAGESWARA RAO at 5:03:00 pm No comments:
bhoomi meedi mabbulu 80 ki.mee kanna ettuna undavu kaani kujudi meeda ottidi takkuva kanaka 100ki.mee. ettuna kuudaa meghaluntayata. ivi carban diaxiaidyto nindi masakaga kanipistaayata.
30 ella kritam chandrudimeeda kaalumopaaka manushulu e itara grahaalakuu prayaaninchaledu. velithe gilite mana porugu grahaalaina shukra, kujule manaku daggara. sukrudi meedi paristhitulu mahaa bhayankaramainavi kanaka migilinadi sumaru 23kotla ki.mee dooraana unna kujude. kujudi meeda manushulu velli parisodhanalu cheste entho viluvaina samacharam labhistundanadamlo sandeham ledu. ayithe adhi chala kharchuto kuudina vyavahaaram kanaka ippatlo saadhyapadakapovachhu. asalu velliraavadaanike rendellu padutundani anchana. parisoedhanalakai vecchinche samayam deenikitodavutundi. bhoomitho samparkam lekunda nelala tarabadi rodasee naavikula brundam kaalam gadapali. vaaru maanasikamgaa debbatine avakaasam untundi. idikaka rodasee yaatrikula aarogyam padaye pramaadam undani meer antariksha kendramlo ekkuvakaalam gadipi vachinavaari meeda jaripina pareekshalu teliyajestunnaayi.
kujudi gurutwakarshana bhoomilo 38u matuke untundi kanaka bhoomi meeda 70kilolu thooge vyakti baruvu kujudimeeda 26.6 kilolu matrame untundi. ekkuva kaalam bhara rahita sthitilo undadam, baitinunchi haanikaramaina vikiranaala taakidi modalainavi pramaadakaramgaa anipistaayi. emukaluu, kandaraaluu balaheenamavutaayi.
prayaanaaniki atisaktivantamaina raaketlu avasaravoutaayi. kujudi meediki indhanamthobaatu chala samagri kavalasi vastundi. chandrudi meediki vellinappudu vaadesina padaarthaalanu jaaravidichinattugaa kujudipai prayaanamlo veelavadu. kaavalasina parikaraalanu anchelanchelugaa antarikshamloki pampi, akkada vaatannitinii tagina paddhatilo kurchi amarchadam anedi meer vishayamlo jariginanta suluvugaa jaragadu. manushulanu pampemundugaa chandrudi vishayamlolaagaa kujudi gurinchina vistrutamaina samacharam rabattali. kujudi meediki rodasee naukalanu pampi akkadi padaarthaalanu venakki teppinche erpatlake inka padellu patte avakaasam undi. bhavishyattulo maanavulu grahantara yaanaalu chesi kotta pradesaalaku vellenduku siddhavoutaaru. anduku toli prayatnaalu mana jeevita kaalamlo modalavabotunnaayi. maroka paatika, muppai samvatsaraallo kujagrahaniki manushulu prayaaninchabotaaru.
- kodavatiganti rohiniprasad
Posted by RAYAPATI SIVA NAGESWARA RAO at 6:10:00 pm No comments:
- kodavatiganti rohini prasad rohiniprasadk@gmail.com
kuja grahaniki prayaanam-7
manam edaina ooriki vellalante enno rakaluga yochinchi, annitinee siddham chesukuntam. entha dooraaniki entakaalampaatu velutunnamanedanni batti teesukellavalasina dustuluu, vastuvuluu, saamaanluu annitinee sardukuntam. mana desham kakunda videsaaniki prayaanamavataaniki marinni jaagrattalu teesukuntam. ayithe, indulo konni ibbandulu eduravutaayi. dhoora prayaanaaniki avasaramaina vastuvulu ekkuve anipinchinappatiki vimaanamlo teesukellagaligina baruvu oka sthaayiki minchakudadane nibandhana untundi. dooradesaallo manaku kaavalasina pachchalluu, ooragaayaluu dorakavemonani anipinchinaa ekkuva saamaanu pratibandhakam avutundani konnitini vadulukuntam. ee samasyalannee grahantara yaanamlo kuudaa untaayi.
kujagraham meeda tinadaaniki aavakaaya kaadugadaa, peelchadaaniki axison kuudaa dorakadu kanaka annee mana venta teesukellavalasinde. atuvanti pradesamlo evi labhinchavo ikkadundagaane oohinchi, aa prakaaramgaa prayaana sannaahaalu chesukovalannamata. alaagani panikochevi, panikiranivi lekkalenanni vastuvulu mosukelladamuu veelukaani pane. endukante veetannitinii mostu, bhoomi gurutvaakarshananu adhigaminchi bhoomini veedavalasina racket entho indhanaanni kharchupettavalasi vastundi. idantaa chala kharchuto kuudina vyavahaaram.
kuja grahaniki racket..
eurap rodasee samsthathobaatugaa rashya pratipaadinchina oka prayogamlo kujagrahaniki rendu raaketlanu pampavacchani suuchimchaaru. okadaantlo aaruguru rodaseenaavikulanuu, rendodantlo vaari saamagrinee pampavacchani annaru. america kuudaa rendo, moodo raaketlu prayoginchaalane pratipaadana chesindi (patam). deennibatti ituvanti prayaanamlo enni chikkulunnayo ardhamavutundi. e racket aina daani saktilooni adhika bhaagaanni bhoomyaakarshana saktini adhigaminchataanike upayogistundi. anduvallane annitikanna peddadigaa kanipinche racket kindi bhagapu gottam indhanaanni kaliginadai, pani puurtavagaanee visarjinchabadutundi. kujagrahaniki cheravalasina bhagam chinnadigaa, mundu bhaagamlo amarchabadi untundi. daani aakaara swaruupaaluu, nirmaana visaeshaaluu annee kuudaa nirvartinchavalasina panulanubatti erpaatavutaayi. (chitram) america roopakalpana chesina racket
Posted by RAYAPATI SIVA NAGESWARA RAO at 6:08:00 pm No comments:
- kodavatiganti rohiniprasad rohiniprasadk@gmail.com
kuja grahaniki velladam anta suluvaina paneemeekaadu gaanee okavela manushulu akkadiki vellinattayite yem cheyyalanedi saastavrettalu chala vivaraalatoe sahaa aalochinchi pettukunnaru. akkada manaku panikochevi, ibbandi pettevy kuudaa untaayi. aa visaeshaalu konni aasaktikaram. avemito chuddam.
kujagraham uparitalaaniki diguvana gaddakattina neeru dorakavachunanedi akkadikellina vaariki labhakaram kaavachhu. ee vishayamlo chandra mandalankanna adhi entho merugainade. alaage gaaleleni chandrudila kakunda kujudi meeda palchani vaataavaranapu pora okati untundi. kujudu tanachuttuu taanu tirigenduku 24 gantala 39nimishaalu padutundi kanuka rojula kaalavyavadhi daadaapu manavantide. bhoomi aksham vangina konam 23 degreela 44' kaga kujudidi 25 degreela 19' kanaka rutuvulannee daadaapu manalantive. bhoomilo padovantu dravyaraasigala kujudi meedi mottam podinela bhoomitho polchadaginade. manavanti praanulaku sahaayapadagaligina rasaayanaalu akkadi neelalo kuudaa unnattu telustondi. ivannee manaku thodpade amsaalu.
manaku ibbandi kaliginchagala vishayaallo akkadi gurutwakarshana takkuva kaavadam okati. adhi bhoomitho poliste 38u matrame kanaka yaatrikulu baruvukolpothe vache kashtanashtaalanu anchanavesukovali. akkadi chali vipareetam. adhi -63 nunchi -140 degreela selsius daka untundata. akkada sarassulavanti neetivanarulevi undavu. suryudi chuttu kujudu tirige kakshya manakanna deerghavruttam kanaka dooramainappudu chali baga perugutundi. akkadi vaataavaranapu ottidi 66 milli baarlu matrame (manaku 1 bar). anducheta pratyekamaina dustulu lekunda tiragadam saadhyamkaadu. akkadi gruhaalannitiloonuu krutrima paddhatullo gaali ottidini penchaka tappadu. akkada manakanna 15retlu ekkuva carbonnedaside, kontha carban monaxide kuudaa untaayi kanaka adhi peelchadagina gaali kaadu. vaataavaranapu pora nirodhinchadu kanaka bhoomitho poliste akkadi radiation prabhaavam kuudaa rendunnara retlu ekkuve. veetannitikii upaayaalu avasaramavutaayi. edhi emaina mottammeeda soura vyavasthalokallaa bhoomi taravaata kujudi laga nivaasayogyamaina pradesam marokati ledu. budha, shukra grahaalameedi ushnograta athi bhayankaramainadi. guruvu, sani, uranes, neptune grahalanni vaayuvula muddale kanaka manushulu digagaligina neela emi undadu. (chitram) kujagraham paina, bhoogarbhamloonuu nivaasaala oohaachitram