ఇసుకలోంచి కాశెపుల్లను లాగినట్టుగా బాల్యంలోంచి అతని జ్ఞాపకాలను బొట్టుబొట్టుగా వర్తమానంలోకి చేదుతాడు. నా భాష పోయింది, నా యాస పోయింది, నన్ను పల్లెటూరి వాడిగా పరిచయం చేసుకునే ఏ లక్షణమూ లేదని బాధపడతాడు. కొన్ని వస్తువులకు కూడ ప్రాణం ఉంటుందనీ, వాటిని మినహాయించి ‘సాయమాను’నూ, ఇంటినీ ఊహించలేనను కుంటాడు. కడకి మనిషి ప్రేమస్వరూపుడు కావడం ఎంత కష్టభూయిష్టమో చెబుతాడు. ఇక్కడ ఓ సారూప్యం గుర్తుకొస్తుంది. 1840 నాటి రష్యన్‌ నవల ఎమ్‌.లేర్మొంతొవ్‌ ‘మన కాలం వీరుడు’లో కథానాయకుడు పెచోరిన్‌ డైరీలో ఇలా రాసుకున్నాడు: ‘‘నిజంగా చెడు అంత ఆకర్షణీయంగా ఉంటుందా?’’ మన పౌరజీవనంలోని వాస్తవమే 170 ఏళ్ళు పైబడిన తర్వాత కూడ దాదాపు అటువంటి వాక్యంగా…
isukalonchi kaasepullanu laginattuga balyamlonchi athani ghnaapakaalanu bottubottugaa vartamaanamloki chedutadu. naa bhasha poyindi, naa yaasa poyindi, nannu palleturi vaadigaa parichayam chesukune e lakshanamuu ledani badhapadatadu. konni vastuvulaku kuuda praanam untundanee, vaatini minahaayinchi tiayamaanunu, intinee oohinchalenanu kuntaadu. kadaki manishi premaswaroopudu kaavadam entha kashtabhooyishtamo chebutaadu. ikkada oo saaroopyam gurtukostundi. 1840 naati rashyan navala emi.lermonthova emana kaalam veerudelo kathaanaayakudu pechorine dirilo ilaa rasukunnadu: nanijamgaa chedu anta aakarshaneeyamgaa untundaa?yu mana pourajeevanamloni vastavame 170 ellu paibadina tarvaata kuuda daadaapu atuvanti vaakyamgae