ఆంధ్రపదము ఆంధ్రదేశమునకును, జాతికిని, భాషకును వర్తించును. అంధ్ర యన్నదే ప్రాచీనరూపమని, ఆంధ్ర యన్నది అర్వాచీనరూపమని ప్రాచీన తామ్రశిలాశాసనములను, వాఙ్మయమును పరిశీలించినచో తెలియగలదు. బౌద్ధపాలీవాఙ్మయమున ఆంధ్రులు 'అంధకు'లని వ్యవహృతులయినారు. అచ్చయిన సంస్కృత పురాణేతిహాసములలో అంధ్ర, ఆంధ్ర రూపములు రెండును కానవచ్చును. 'ఆంధ్ర' అను రూపము వానిలో నెప్పుడు ప్రవేశించెనో నిర్ణయించుటకు వీలులేదు. ప్రాచీనములైన తెలుగు తాళపత్ర గ్రంథములను చూచినను వానిలోను అంధ్రపదమే కనబడును. ఆంధ్రపదము క్రీస్తు శకము పదునాలుగవ శతాబ్దము కడపటి భాగమునను, పదునైదవ శతాబ్దిలోను వాడుకలోనికి వచ్చినదని శాసన పరిశీలనము వలన తెలియుచున్నది.
అంధ్రపదము ఐతరేయమను ఋగ్వేదబ్రాహ్మణమునందే మొదటిమారు కానవచ్చును. బౌద్ధవాఙ్మయములో 'అంధకు'లను గురించిన ప్రస్తావము కలదు. 'సమంత పాసాదిక' అను బౌద్ధగ్రంథములో 'దమిళు'లతోపాటు 'అంధు'లుకూడ మ్లేచ్ఛులుగా పేర్కొనబడిరి. 'అంధులు', 'అంధకులు' ఒక్కరే కావచ్చును. బౌద్ధగ్రంథముల వలన గోదావరీతీరమున 'అంధకరట్ఠ' (అంధ్ర రాష్ట్ర) మొకటి కలదని, 'అస్స'కులు, 'అళ'కులు(ముళకులు) అంధ్ర రాజులని తెలియుచున్నది. బుద్ధునికాలమునాటికే గోదావరీతీరమున అంధ్రజనపదము లుండినట్లు విశదమగుచున్నది. తరువాత క్రీస్తు పూర్వము నాలుగవ శతాబ్దములో మగధను పాలించిన చంద్రగుప్తమౌర్యుని యాస్థానమున నుండిన గ్రీకు రాయబారి యాంధ్రులనుగూర్చి ప్రస్తావించియున్నాడు. అశోక చక్రవర్తి శాసనములలో జాతిపరముగ అంధ్ర శబ్దము కానవచ్చును. అటుపిదప క్రీస్తుశకము నాలుగవ శతాబ్దారంభమునాటి పల్లవరాజుల ప్రాకృత శాసనములలో 'అంధాపథ'మను పేరుతో అంధ్రదేశము పేర్కొనబడినది. పథము, ఆపథము, మార్గము అను పదములు పూర్వము దేశవాచకములుగ ప్రయుక్తములైనవి. క్రీస్తుశక మారవశతాబ్దములో అంధ్రపదము జనులపరముగా మౌఖరివంశజుల శాసనములలో వాడబడినది. అంధ్రపదము జాతిపరముగ వాడినట్లు తెలుపు శాసనములు చాల కలవు. వీని నన్నిటినిబట్టి చూడగా అంధ్రము మొదట జాతివాచకమని, అంధ్రులు నివసించు దేశము అంధ్రరాష్ట్రమని, అంధ్రాపథమని స్పష్టమగుచున్నది. అంధ్రులకు దక్షిణమున ఉండిన తమిళులు వారిని 'వడుగర్‌' - ఉత్తరాదివారు - అని వాడుటచేత తమిళ శాసనములలో అంధ్రాపథమునకు 'వడుగవష్జి' అని ప్రయుక్తమయినది. వష్జి(வழி) అనగా మార్గము. అంధ్రాపథమునకు పడమటనున్న కొంత ప్రదేశమును పాలించిన ఒక బాణరాజు తాను అంధ్రమండలములోని ద్వాదశ సహస్ర గ్రామముల కధిపతినని, అంధ్రాపథ పశ్చిమదేశము ('వడుగ వష్జి మేఱ్కు')ను పాలించితినని చెప్పుకొనెను. అత డేలినది అంధ్రాపథములోని పండ్రెండువేల గ్రామముల దేశము. పూర్వము దేశవిస్తృతిని తెల్పుటకు గ్రామముల లెక్కను ఇచ్చువారు. బాణు లేలిన రాజ్యము అంధ్రమండలములో ద్వాదశ సహస్ర గ్రామ పరిమితమయినదని దాని యర్థము. సముద్రతీర స్థాంధ్ర దేశమును పరిపాలించిన వెలనాటి దుర్జయులు పండ్రెండవ శతాబ్దమునాటి తమ శాసనమొక దానిలో
తాము పాలించిన అంధ్రదేశవిభాగమునకు సరిహద్దులు తెలిపినారు. ఈరీతిని పూర్వ మాంధ్రదేశమున ఏ కొంత భాగముననో పరిపాలనము నెరపిన రాజులు తాము పాలించిన దేశము విస్తీర్ణము, హద్దులు తెలుపుచు వచ్చినారు; కాని, మొత్త మంధ్రదేశపు విస్తీర్ణముకాని హద్దులుకాని తెలియవు. అందువలన పూర్వము అంధ్రదేశము మొత్తము పరిమితిని కాని, దాని ఎల్లలు కాని తెలిసికొన వీలులేక పోవుచున్నది.
తెలుగు అన్నమాట నిపుడు ఆంధ్రమునకు పర్యాయ పదముగా వాడుచున్నాము. ఆంధ్రపదముతో ఏమాత్రమును సాజాత్యములేని తెలుగు దానికి ఎట్లు ఎప్పటినుంచి పర్యాయపదమయ్యెనో తెలియదు. క్రీస్తుశకము పదివందలకు పూర్వపు శాసనములలోకాని, వాఙ్మయములోకాని తెలుగు అనుపదమే కానరాదు. తమిళ కన్నడ శాసనములలోను, ఆంధ్ర కర్ణాట వాఙ్మయములలోను తెలుగు పదము క్రీస్తుశకము పదునొకండవ శతాబ్దము ఆరంభమునుండియే కనబడును. శాసనములలో 'తెలుంగు భూపాలు'రు, 'తెల్గరమారి', 'తెలింగకులకాల', 'తెలుంగ', 'తెలుంగదమల్ల' మొదలైన పదములు కానవచ్చును. ఈ శాసనములలోకూడ 'తెలుంగ', 'తెలింగ' పదము జనవాచకము లేదా జాతివాచకముగనే కనబడును. ఒక్క శాసనములో మాత్రము 'తెలుంగ నాడొళగణ మాధవియకెఱెయ' అని తెలుగుదేశములోని 'మాధవియకెఱె' అను గ్రామము పేర్కొనబడినది. ఇందు తెలుగునాడు అని తెలుగుదేశ ముదాహృతమైనది. ఆనాటికే అంధ్ర తిలింగ లేక తెలింగపదములు ఒకటే జాతిని దేశమును తెలుపుటకు అభేదముగ వాడబడినవి. తెలుగును దేశపరముగాను, జాతిపరముగాను వాడిన శాసనము లింకను ఉండవచ్చును. కాని అవి యన్నియు క్రీ. శ. పదవ శతాబ్దమునకు తరువాతివే కాని అంతకు పూర్వపువికావు. పూర్వోక్తోదాహరణముల ననుసరించి చూడగా తెలుగు రూపమే - అది తెలుంగు కానీ, తెలింగ కానీ - మొదటిది. పదునొకండవ శతాబ్ద మధ్య కాలమున పూర్వ చాళుక్య రాజరాజ నరేంద్రుని ఆస్థానమున నుండిన నన్నయభట్టారకుని నాటికి తెలుగు రూపాంతరముగా తెనుగు వచ్చినది. పదునాలుగవ శతాబ్దమునకు పూర్వమం దుండిన నన్నయ నన్నెచోడులు తెనుగును భాషాపరముగా వాడియున్నారు. పదుమూడవ శతాబ్దములోని మహమ్మదీయ చరిత్రకారులు ఈ దేశమును తిలింగ్‌ (తిలింగ) అని వ్యవహరించిరి. ఈ విధమున తిలింగ, తెలుంగు, తెలింగ పదములు దేశమును భాషను జాతిని సూచించు అంధ్రమునకు పర్యాయపదము లైనవి.
తెలుగు, తెనుగు పదముల వ్యుత్పత్తి ఎట్టిది, అవి ఎందుండి పుట్టినవి అను విషయము గొప్ప వాదోపవాదములకు కారణమైనది. క్రీస్తుశకము పదునాలుగవ శతాబ్దము మొదటి పాదములో ఓరుగంటి కాకతి ప్రతాపరుద్రుని ఆస్థానమునం దుండిన విద్యానాథకవి తన ప్రతాపరుద్రీయములో ఈ దేశమును తిలింగ, తెలుంగ, తెలింగ అని కాక 'త్రిలింగ'మని వ్యవహరించి, శ్రీశైల, కాళేశ్వర, దాక్షారామములలోని మూడు శివలింగములవలన ఈదేశమునకు ఆ పేరు కలిగినట్లు
అను శ్లోకములో సూచించియున్నాడు. ఈ శ్లోకము శైవ మతావలంబకుడయిన ప్రతాపరుద్ర చక్రవర్తినిగురించి చెప్పినది. కళింగము మినహాగా ఇప్పటి యాంధ్రదేశమునకంతకు కాకతి ప్రతాపరుద్ర చక్రవర్తి ప్రభువగుటచేత శివ క్షేత్రములైన శ్రీశైల కాళేశ్వర దాక్షారామములను ఉజ్జాయింపుగా ఎల్లలుగా చెప్పి ఆ క్షేత్రములలోని శివలింగముల వలననే ఈ దేశమునకు త్రిలింగమను పేరు కలిగినట్లు కవి చమత్కరించినాడు. అంతియేకాని అంతకు పూర్వ మీదేశమునకు త్రిలింగమనుపేరు ఉండినట్లు వాఙ్మయములోకాని, శాసనములలోకాని ఎందును కానరాదు. కాకతి రాజన్యులు శైవులని, వారు పాలించిన కాలములో అంధ్రదేశములోని ప్రధాన మతము శైవమేయని మన మీ సందర్భమున జ్ఞాపకముంచుకొనవలసియున్నది. దీనిని బట్టి ఆంధ్రదేశమునకు త్రిలింగ మను పేరు శైవము ముమ్మరముగా వ్యాపించిన కాలమునందే వచ్చిన దనుట స్పష్టము. కాకతి ప్రతాపరుద్ర రాజ్యవిస్తృతిని చమత్కారముగ నిరూపించి 'తెలుగు'కు సార్థక్యము కల్పించుటకే త్రిలింగ పదము వాడబడినది. కాని, కొంద రనుకొనునట్లు త్రిలింగ పదము ప్రాచీనమును కాదు; తెలుగు త్రిలింగ, త్రికళింగ పదములనుండి కాని, తెనుగు త్రినగరమునుండి కాని రాను లేదు. త్రిలింగమని ఒకమారు వ్యవహారములోనికి వచ్చిన పిదప అది ఉచ్చరించుటకు గంభీరముగను, 'తెలుగు' వ్యుత్పత్తికి అనుకూలముగను ఉండుటచేత భాషలో నిలిచి పోయినది. 'తెలుగు'కు వ్యుత్పత్తి చెప్పుటలో విద్యానాథుడు చెప్పిన విషయమునే అతనికి తరువాతికాలపు తెలుగు లక్షణవేత్తలు ఉటంకించినారు. వీరిలో ప్రథముడు పదునైదవ శతాబ్దము పూర్వార్ధమునం దుండిన విన్నకోట పెద్దన. ఇతడు తన కావ్యాలంకార చూడామణిలో
రని చెప్పినాడు. దీనినే క్రీస్తుశకము 17వ శతాబ్దములో ఉండిన అప్పకవి అనువదించినాడు. పాల్కురికి సోమనాథుడు ఈదేశమును 'నవలక్ష తెలుంగు', అనగా నవలక్ష గ్రామపరిమితమైన తెలుగుదేశము అని తన పండితారాధ్య చరిత్రలో నుడివియున్నాడు. అప్పటి మహమ్మదీయ చరిత్రకారుడైన ఈసామీకూడ 'నౌలక్‌ తిలింగ్‌' అని చెప్పినాడు. పదునాలుగవ శతాబ్దము పూర్వార్ధమునాటి శాసనములలో ఇది 'తిలింగ' దేశమని, 'తైలింగ ధరణితల' మని వ్యవహరింపబడినది. పైని చెప్పిన శతాబ్దమునాటి ఒక శాసనము తిలింగదేశము నీ విధమున నిరూపించుచున్నది.
తెలుగు ఆంధ్రమునకు పర్యాయపదమైనది. తెలుగునకు వ్యుత్పత్తి కాని, ఆపదము తొలుదొల్త జాతివాచకమో, భాషావాచకమో కాని తెలియదు. జాతివాచకము కాని భాషావాచకము కాని అగుచో ఆదిమకాలములో అంధ్రులు తెలుగువారు ఒక్కరగునో కాదో, ఈ రెండు పదములు ఎట్లు పర్యాయపదములయినవో ఇవి భావి పరిశోధనలవలన తేలవలసిన విషయములు. వీనినిగురించి ఎట్టి చర్చలు చేసినను అవి ఊహాజనితములే కాని నిరూఢ ప్రమాణ నిబద్ధములు కావు. నన్నయ భట్టారకుని నాటినుండి తెలుగు అంధ్రములు ఒకదాని కొకటి పర్యాయ పదములయినవి. నేడు తెలుగువా రన్నను ఆంధ్రు లన్నను, తెలుగుభాష యన్నను ఆంధ్రభాష యన్నను ఒకటే; అంధ్రదేశమే ఆంధ్రదేశము. అదియే తెలుగుదేశము.
- ఉరుకులు, పరుగుల జీవనం ఫలితంగా నేడు చాలా మంది ఇంట్లో శుభ్రంగా వండుకుని తృప్తిగా తినలేని పరిస్థితుల్లో ఫాస్ట్ఫుడ్స్‌కి అలవాటు పడి అనారోగ్యం కొని తెచ్చుకుంటున్నారు.
- కొవ్వు పెంచే ఆహార పదార్థాల పట్ల నియంత్రణ అవసరం. నెయ్య, నూనెలతో వేపుడు చేసిన ఆహార పదార్థాలను మితంగా తీసుకోవాలి. మాంసం, రొయ్యలు వంటివి తగ్గించుకోవాలి. చేపలు బాగా తినవచ్చు. కోడిగుడ్డులోని తెల్లని సొన భాగం మంచిది. పీచు పదార్థాలు అధికంగా కలిగిన ఆకుకూరలు వారానికి నాలుగు సార్లయినా తీసుకోవాలి.
- నిలబడి తినటం, హడావుడిగా ఆహార పదార్థాలను మింగటం చేయకూడదు. ప్రశాంతంగా కూర్చుని, బాగా న మిలి తినాలి. తినే ప్రదేశం శుభ్రంగానూ, ఆనందాన్ని కలిగించేదిగా ఉండాలి. ఉద్వేగపూరితంగా ఉన్నప్పుడు, ఒత్తిడికి లోనైనప్పుడు మితిమీరి తినటం ఆరోగ్యానికి మంచిది కాదు.
aandhrapadamu aandhradesamunakunu, jaatikini, bhashakunu vartinchunu. andhra yannade praacheenaroopamani, aandhra yannadi arvaacheenaroopamani praacheena taamrasilaasaasanamulanu, vaemayamunu pariseelinchinacho teliyagaladu. bouddhapaaliivaanyamuna aandhrulu 'andhaku'lani vyavahrutulayinaaru. achchayina samskruta puraanetihaasamulalo andhra, aandhra roopamulu rendunu kaanavacchunu. 'aandhra' anu roopamu vaanilo neppudu pravesincheno nirnayinchutaku veeluledu. praacheenamulaina telugu taalapatra grandhamulanu chuuchinanu vaaniloonu andhrapadame kanabadunu. aandhrapadamu kreestu sakamu padunaalugava sataabdamu kadapati bhaagamunanu, padunaidava sataabdiloonu vaadukalooniki vachinadani saasana pariseelanamu valana teliyuchunnadi.
andhrapadamu aitareyamanu rugvedabraahmanamunanda modatimaaru kaanavacchunu. bouddhavanyamamulo 'andhaku'lanu gurinchina prastaavamu kaladu. 'samanta pasadika' anu bouddhagranthamulo 'damilu'lathopaatu 'andhu'lukuda mlechhulugaa perkonabadiri. 'andhulu', 'andhakulu' okkare kaavacchunu. bouddhagranthamula valana godavareetiiramuna 'andhakaratta' (andhra rashtra) mokati kaladani, 'assa'kulu, 'alha'kulu(mulakulu) andhra rajulani teliyuchunnadi. buddhunikaalamunaatike godavareetiiramuna andhrajanapadamu lundinatlu visadamaguchunnadi. taruvaata kreestu puurvamu nalugava sataabdamulo magadhanu paalinchina chandraguptamouryuni yaasthaanamuna nundina greeku rayabari yaandhrulanugurchi prastaavinchiyunnaada. ashoka chakravarti saasanamulalo jaatiparamuga andhra sabdamu kaanavacchunu. atupidapa kristusakamu nalugava sataabdaarambhamunaati pallavarajula praakruta saasanamulalo 'andhaapatha'manu paerutho andhradesamu perkonabadinadi. pathamu, aapathamu, maargamu anu padamulu puurvamu desavaachakamuluga prayuktamulainavi. kristusaka maaravasataabdamulo andhrapadamu janulaparamugaa moukharivamsajula saasanamulalo vaadabadinadi. andhrapadamu jaatiparamuga vaadinatlu telupu saasanamulu chaala kalavu. veeni nannitinibatti chudagaa andhramu modata jaativaachakamani, andhrulu nivasinchu deshamu andhraraashtramani, andhraapathamani spashtamaguchunnadi. andhrulaku dakshinamuna undina tamilulu vaarini 'vadugarm' - uttaraadivaaru - ani vaadutacheta tamila saasanamulalo andhraapathamunaku 'vadugavashji' ani prayuktamayinadi. vashji(aye) anagaa maargamu. andhraapathamunaku padamatanunna kontha pradesamunu paalinchina oka banaraju taanu andhramandalamuloni dwaadasa sahasra gramamula kadhipatinani, andhraapatha paschimadesamu ('vaduga vashji meaku')nu paalinchitinani cheppukonenu. atha delinadi andhraapathamuloni pandrenduvela gramamula deshamu. puurvamu desavistrutini telputaku gramamula lekkanu ichuvaaru. baanu laelina rajyamu andhramandalamulo dwaadasa sahasra grama parimitamayinadani daani yarthamu. samudratira sthaandhra desamunu paripaalinchina velanati durjayulu pandrendava sataabdamunaati tama saasanamoka daanilo
taamu paalinchina andhradesavibhaagamunaku sarihaddulu telipinaaru. eereetini puurva maandhradesamuna e kontha bhagamunano paripaalanamu nerapina rajulu taamu paalinchina deshamu vistiirnamu, haddulu telupuchu vachinaaru; kaani, motta mandhradesapu vistiirnamukaani haddulukaani teliyavu. anduvalana puurvamu andhradesamu mottamu parimitini kaani, daani ellalu kaani telisikona veeluleka povuchunnadi.
telugu annamata nipudu aandhramunaku paryaya padamugaa vaaduchunnaamu. aandhrapadamutho ematramunu saajaatyamuleni telugu daaniki etlu eppatinunchi paryaayapadamayyeno teliyadu. kristusakamu padivandalaku puurvapu saasanamulalokaani, vaemayamulokaani telugu anupadame kaanaraadu. tamila kannada saasanamulaloonu, aandhra karnata vaemayamulaloonu telugu padamu kristusakamu padunokandava sataabdamu aarambhamunundiye kanabadunu. saasanamulalo 'telungu bhuupaalu'ru, 'telgaramari', 'telingakulakaala', 'telunga', 'telungadamalla' modalaina padamulu kaanavacchunu. ee saasanamulalokuda 'telunga', 'telinga' padamu janavachakamu leda jaativaachakamugane kanabadunu. okka saasanamulo maatramu 'telunga naadolagana madhaviyakeraya' ani telugudesamuloni 'madhaviyakere' anu graamamu perkonabadinadi. indu telugunaadu ani telugudesa mudaahrutamainadi. aanaatike andhra tilinga leka telingapadamulu okate jaatini desamunu teluputaku abhedamuga vaadabadinavi. telugunu desaparamugaanu, jaatiparamugaanu vaadina saasanamu linkanu undavacchunu. kaani avi yanniyu cree. sha. padava sataabdamunaku taruvative kaani antaku puurvapuvikaavu. poorvoktodaahaaranamula nanusarinchi chudagaa telugu roopame - adhi telungu cony, telinga cony - modatidi. padunokandava sataabda madhya kaalamuna puurva chalukya rajaraja narendruni aasthaanamuna nundina nannayabhattaarakuni naatiki telugu roopaantaramugaa tenugu vachinadi. padunaalugava sataabdamunaku puurvamam dundina nannaya nannechodulu tenugunu bhashaparamuga vaadiyunnaaru. padumudava sataabdamulooni mahammadeeya charitrakaarulu ee desamunu tilingy (tilinga) ani vyavaharinchiri. ee vidhamuna tilinga, telungu, telinga padamulu desamunu bhashanu jaatini suuchimchu andhramunaku paryaayapadamu lainavi.
telugu, tenugu padamula vyutpatti ettidi, avi endundi puttinavi anu vishayamu goppa vaadopavaadamulaku kaaranamainadi. kristusakamu padunaalugava sataabdamu modati paadamulo oruganti kaakati prataaparudruni aasthaanamunam dundina vidyaanaathakavi tana prataaparudreeyamulo ee desamunu tilinga, telunga, telinga ani kaaka 'trilinga'mani vyavaharinchi, srisaila, kaleshwara, daakshaaraamamulalooni moodu sivalingamulavalana eedesamunaku aa paeru kaliginatlu
anu slokamulo suuchinchiyunnaadu. ee shlokamu saiva matavalambakudayina prataaparudra chakravartinigurinchi cheppinadi. kalingamu minahaga ippati yaandhradesamunakantaku kaakati prataaparudra chakravarti prabhuvagutacheta shiva kshetramulaina srisaila kaleshwara daakshaaraamamulanu ujjaayimpugaa ellalugaa cheppi aa kshetramulaloni sivalingamula valanane ee desamunaku trilingamanu paeru kaliginatlu kavi chamatkarinchinadu. antiyekaani antaku puurva meedesamunaku trilingamanuperu undinatlu vaemayamulokaani, saasanamulalokaani endunu kaanaraadu. kaakati raajanyulu saivulani, vaaru paalinchina kaalamulo andhradesamuloni pradhaana matamu saivameyani mana mee sandarbhamuna ghnaapakamunchukonavalayi. deenini batti aandhradesamunaku trilinga manu paeru saivamu mummaramugaa vyaapinchina kaalamunande vachina danuta spashtamu. kaakati prataaparudra raajyavistrutini chamatkaaramuga niroopinchi 'telugu'ku saarthakyamu kalpinchutake trilinga padamu vaadabadinadi. kaani, konda ranukonunatlu trilinga padamu praacheenamunu kaadu; telugu trilinga, trikalinga padamulanundi kaani, tenugu trinagaramunundi kaani raanu ledu. trilingamani okamaru vyavahaaramulooniki vachina pidapa adhi uchcharinchutaku gambheeramuganu, 'telugu' vyutpattiki anukuulamuganu undutacheta bhashalo nilichi poyinadi. 'telugu'ku vyutpatti chepputalo vidyaanaathudu cheppina vishayamune ataniki taruvaatikaalapu telugu lakshanavettalu utankinchinaaru. veerilo pradhamudu padunaidava sataabdamu puurvaardhamunam dundina vinnakota peddana. itadu tana kavyalankara chudamanilo
rani cheppinaadu. deenine kristusakamu 17va sataabdamulo undina appakavi anuvadinchinaadu. paalkuriki somanathudu eedesamunu 'navalaksha telungu', anagaa navalaksha graamaparimitamaina telugudesamu ani tana panditaaraadhya charitralo nudiviyunnaadu. appati mahammadeeya charitrakaarudaina eesaameekuuda 'naulakm tilingy' ani cheppinaadu. padunaalugava sataabdamu puurvaardhamunaati saasanamulalo idhi 'tilinga' deshamani, 'tailinga dharanitala' mani vyavaharimpabadinadi. paini cheppina sataabdamunaati oka saasanamu tilingadesamu nee vidhamuna niroopinchuchunnadi.
telugu aandhramunaku paryaayapadamainadi. telugunaku vyutpatti kaani, aapadamu toludolta jaativaachakamo, bhashavachakamo kaani teliyadu. jaativaachakamu kaani bhaashaavaachama kaani agucho aadimakaalamulo andhrulu teluguvaaru okkaraguno kaado, ee rendu padamulu etlu paryaayapadamulayinavo ivi bhavi parisodhanalavalana telavalasina vishayamulu. veeninigurinchi etty charchalu chesinanu avi oohaajanitamule kaani niruuda pramaana nibaddhamulu kaavu. nannaya bhattaarakuni naatinundi telugu andhramulu okadaani kokati paryaya padamulayinavi. nedu teluguva rannanu aandhru lannanu, telugubhasha yannanu aandhrabhasha yannanu okate; andhradesame aandhradesamu. adiye telugudesamu.
- urukulu, parugula jeevanam phalitamgaa nedu chala mandi intlo subhramgaa vandukuni truptigaa tinaleni paristhitullo fastfudeski alavaatu padi anarogyam koni tecchukuntunnaru.
- kovvu penche aahaara padaarthaala patla niyantrana avasaram. neyya, noonelatho vepudu chesina aahaara padaarthaalanu mitamgaa teesukovali. maamsam, royyalu vantivi tagginchukovali. chepalu baga tinavacchu. kodigudduloni tellani sona bhagam manchidi. peechu padaarthaalu adhikamgaa kaligina aakukuuralu vaaraaniki naalugu sarlaina teesukovali.
- nilabadi tinatam, hadavudiga aahaara padaarthaalanu mingatam cheyakudadu. prasaantamgaa kuurchuni, baga na mili tinaali. tine pradesam subhramgaanuu, aanandaanni kaliginchedigaa undaali. udvegapuuritamgaa unnappudu, ottidiki lonainappudu mitimeeri tinatam aarogyaaniki manchidi kaadu.