ఈ మధ్య వారం రోజులు వాకింగ్‌కు పోలేదు. ఉస్మానియా క్యాంపస్‌లో వాకింగ్‌లో రోజు కలిసే మిత్రులు పలకరించారు. వారం రోజులుగా మీరు కన్పించకపోతే భయమేసింది. మీరు నాలుగు రోజులుంటే మాకు పాత విషయాలు చెప్పే మనిషి దొరుకుతాడని మిత్రులు నాతో అన్నారు. నేను మా వరంగల్ జిల్లా గూడూరుకుపోయాను. అక్కడే రెండుమూడు రోజులు ఉన్నాను. అంటే నీకు ఆస్తులున్నాయా? భూములున్నా యా? ఇళ్లున్నాయా? ఆదాయ వనరులు ఏమి ఉన్నాయని నన్నడిగారు. నాకు ఆస్తిపాస్తులేమి లేవు అని వారికి చెబుతూ, నా పాత స్మృతులను గుర్తు చేసుకున్నాను. అవే నాకు వెంటిలేటర్‌గా పనికి వస్తాయి. దేవరుప్పల పాత అనుభవాల నిలయమది. ఈమధ్య ఆ ఊళ్లో స్వా తంత్య్ర సమరయోధులకు సన్మానం చేశారు. ఈ సందర్భంగా మధిర పాపిడ్డి విగ్రహాన్ని ప్రతిష్టించారు. మా వాకింగ్ మిత్రులు మధిర పాపిడ్డి ఎవరని అడిగారు. నాటి స్వాతంత్య్ర పోరాటంలో వీర తెలంగాణ సాయుధ పోరాటంలో దేవరుప్పల ఉద్యమ కేంద్రం. ఆ మధిర పాపిడ్డి ఇంట్లో ఒక నగారా ఉండేది. ఆ నగారా మోగిస్తే చుట్టుపక్కల గ్రామాల ప్రజలు పరుగెత్తుకొని వచ్చేవారు. ఆ రోజుల్లో ఉద్యమానికి ఒక గ్రామానికి మరొక గ్రామానికి మధ్య లింకు ఉండేది. అదే గ్రామాల మధ్య బాంధవ్యాన్ని పెంచింది. గ్రామాల మధ్య ఐక్యతను సాధించింది. పాపిడ్డి యింట్లో నగారా మోగిందంటే చుట్టుపక్కల గ్రామాలైన కామాడ్డి గూడెం, ధర్మాపు రం, కడి నుంచి ప్రజలు పరుగెత్తుకొని దేవరుప్పల వచ్చేవా రు.
ఆ సంకేతమే గ్రామాలన్నింటిని కదిలించే శక్తిగా మారింది. ఆ నగారా మోగించిన వ్యక్తి పాపిడ్డి విగ్రహాన్ని ప్రతిష్టించారు. ఆ విగ్రహాన్ని ఆయన ఇంట్లో నే ప్రతిష్టించారు. విగ్రహం రోడ్డు మీద నాలుగురోడ్ల కూడలిలో పెట్టాలి. కానీ ఇంట్లో పెట్టడమేమిటని అడిగారు. రోడ్లు వెడ ల్పు చేస్తున్నప్పుడు ఈ మధ్య విగ్రహాలను కొట్టేస్తున్నారు. ఇప్పుడు నడుస్తున్న కాలం ఉద్యమాల కాలం కాదు మార్కెట్ యుగం. ఈ సమాజానికి రోడ్లు ముఖ్యం కానీ, ప్రజల కోసం త్యాగాలు చేసిన వారి మూర్తులు ప్రధానం కాదు.
ఇటీవల జాతీయ రహదారి 9 ఫోర్వే లైన్, వన్ వే రోడ్లు వేస్తున్నారు. ఈ సందర్భంగా ఆ జాతీయ రహదారి పొడవునా రామోజీ ఫిల్మ్ సిటీ దాటిన తర్వా త నల్గొండ జిల్లా సరిహద్దు నల్లబండగూడెం దాకా గతంలో రోడ్డుపై నాలుగురోడ్ల కూడళ్లపై ఉన్న పోరాటయోధుల విగ్రహాలన్నింటిని తొలగింపజేస్తున్నారు. హైదరాబాద్ నుంచి బెజవాడ వరకు నాడు నిజాం రోడ్డు వేశాడు. ఆ రోడ్డు పొడుగునా నిజాం నిరంకుశత్వానికి వ్యతిరేకంగా పోరాడిన యోధుల విగ్రహాలు కన్పించేవి. ఆ దారిగుండా ప్రయాణం చేస్తున్నప్పుడు ప్రతి ఊరు మధ్యలో, ఊరు బయట, ఆ ఊరు పొలిమేరల్లో ఈ నేల విముక్తి కోసం పోరాడిన యోధుల విగ్రహాలు, స్థూపాలు, ఆ స్థూపాల మీద శ్రమశక్తికి సంకేతంగా మెరుస్తున్న సుత్తికొడవళ్లు కనిపించేవి. ఇప్పుడు రోడ్డు పొడుగూతా వంతెనలు, టోల్‌గేట్లు కనిపిస్తున్నాయి. అసలు ఊరును గుర్తుపట్టే ఆనవాళ్లు లేకుండాపోయింది.
ఏదో ఆ ఊరు ముందు ఒక బోర్డు పెటి,్ట ఆ బోర్డుకు ఒక యారో మార్క్ ఇచ్చి చూపిస్తే తప్ప, ఊరును గుర్తుపట్టలేకుండా అయిపోయింది. ఇటీవల గుండ్రాంపల్లిలో ఒక చరివూతాత్మకమైన స్మారక చిహ్నాన్ని ఎన్‌హెచ్ 9 రోడ్డు విస్తరణ కార్యక్షికమలో తొలగించేశారు. గుండ్రాంపల్లి ఒక చరివూతాత్మకమైన గ్రామం. ఆ వీరుల స్మారకంగా ఆ ఊళ్లో 30 ఏళ్లుగా ఆ స్థూపముంది. దాన్ని తొలగింపచేశారు. మునపటి మాదిరిగా ఊరు మధ్య నుంచి రోడ్లు పోవడం లేదు. ఊరునే తొలగించి ఓ ఎత్తైన ప్రదేశం నుంచి బ్రిడ్జీల మీదుగా ఊర్లను మింగుకుంటూ రోడ్లు పోతున్నాయి. రోడ్డుకు ఊరు ముఖ్యం కాదు, మార్కెటే ముఖ్యం. అందుకే వీటన్నింటిని దృష్టిలో పెట్టుకుని కాబోలు దేవరుప్పలలో మా పాపిడ్డి విగ్రహాన్ని ఎవరూ పడగొట్టకుండా ఉంచడం కోసం ఇంటి ఆవరణలోనే ఆయన విగ్రహాన్ని పెట్టారు. విగ్రహాలను నలుగురి మధ్య, జనం మధ్య ఉంటే కదా! ఈ విగ్రహా మూర్తి ఎవరని అడుగుతారు. ఆయన గురించి తెలుసుకుంటారని మా మార్నిం గ్ వాక్ మిత్రులన్నారు. దేవరుప్పల ఊరు ప్రాధాన్యం ఏమిటని నన్నడిగారు.
దేవరుప్పల గ్రామంపై 1946 నవంబర్ 17న మిలటరీ దాడి జరిగింది. మిలటరీ గ్రామ ప్రవేశం చేయగానే పాపిడ్డి నగారా మోగించాడు. మొదట కామాడ్డి గూడెం వాళ్లు కదిలారు. పోలీసులపై బయట నుంచిరాళ్ల వర్షం కురిసింది. అయినా ఊరు బయట రాళ్ల దాడి నుంచి తప్పించుకుని దేవరుప్పలలోకి ప్రవేశించారు. ఇంతలో ధర్మాపురం గిరిజన మహిళలు కారం ముద్దలు తీసుకుని పోగయ్యారు. వెనకకుపోతే గిరిజనుల దాడి. ముందుకు పోదామంటే కామాడ్డిగూడెం వాళ్లు రాళ్ల వర్షాలు కురిపిస్తున్నారు. పోలీసులు దిక్కతోచక వెనక్కు తిరిగారు. ఇంతలో కడి వాళ్లు కర్రలతో, ఒడిసెలతో, వసిగొయ్యలతో ప్రవాహంలాగా పరిగెత్తుకొచ్చారు. అప్పుడు సందర్భం చూస్తే విచిత్రం. పోలీసులు పరుగెత్తుతున్నారు. ప్రజలు వారిని తరుముతున్నారు. ఇది పాలకుల అధికార పీఠానికి మంటబెట్టినట్టయింది. అదీ నాటి ప్రజల పోరాట చైతన్యం. పాలకుల కు చైతన్యమంటే పడదు. ప్రజా ఉద్యమమంటే గిట్టదు. కాలమేదైనా అధికారం రూపురేఖలు మాత్రం మారలేదు. రాళ్లదెబ్బలు తిన్న పోలీసులు, మహిళల కారంముద్దల రుచి చూసిన పోలీసులు వారం రోజుల తర్వాత ఆ దేవరుప్పల గ్రామంపై విరుచుకుపడ్డారు. దాదాపుగా ఊళ్లోని మగవాళ్లందరిని అరెస్టు చేశా రు. ప్రజలను ఇష్టం వచ్చినట్టు కొట్టారు. అయినా ఆ పోరు చైతన్యం మాత్రం ఆ ఊరిలో రగులుతూనే ఉంది. అందుకే దేవరుప్పలంటే సాయుధ పోరాట వీరులను అందించిన కేంద్రంగా మారింది. ఆ ఊరి నుంచి 0 మందికి మించి స్వాతంత్య్ర సమరయోధులున్నారు. దేవరుప్పల అనగానే నా ఒళ్లు పులకరిస్తుంది. నాటి తెలంగాణ సాయుధ పోరాటం మా బతుకులకు మహాపలవరింతగా మారింది.
ఇప్పుడు కొత్త రోడ్లు వచ్చాయి. ఊర్లు వొట్టిపోతున్నా యి. రోడ్లు నిగనిగలాడుతున్నాయి. నాడు ఊరు ఊరంతా చెట్టు కల్లు తాగేది. నేడు బహుళజాతి కంపెనీల బెల్టుషాపుల మత్తులో ఊరు ఊగిపోతుంది. ఎప్పుడో రాత్రిపూట కల్లుబొట్టు తాగే దశ మారిపోయి ఇప్పుడు పొద్దున్నే బుడ్డీలతోనే కడుక్కునే దశకు గ్రామాన్ని తీసుకొచ్చారు. ముఖాలు కూడా మారిపోతున్నాయి. 25 ఏళ్ల యువకుడు నాటు సారాకు బానిసై 50 ఏళ్ల మనిషిలా కన్పిస్తున్నాడు. నాటి దేవరుప్పల లాగా ఊళ్లన్నీ చైతన్యంతో ఉంటే పాలకుల ఆటలు సాగవు. మార్కెట్ వ్యవస్థ కుప్పకూలుతుంది. అందుకే ఊరును చైతన్యం నుంచి మత్తులో ముంచేందుకు మార్కెట్ చేస్తున్న పనులకు పాలకులు గ్రీన్ సిగ్నల్ ఇచ్చారు. అందుకే ఊళ్లు ఇప్పుడు బెల్టుషాపుల మయంగా, ఊళ్లోని రాజకీయ పార్టీలు డీలర్లుగా, ఏజెంట్లుగా గ్రామ రాజకీయ వ్యవస్థను మార్చేశారు. అందుకే ఊరు రూపం, నడత మారింది. ఊరు విలువలు క్రమంగా కనుమరుగవుతున్నాయి. గ్రామంలో కూడా మనిషి మాయమైపోయే దశకు వచ్చిం ది. మా గూడూరు నుంచి వలసలు బాగా పెరిగాయి. మూడు రోజులు గ్రామం లో ఉండి పడిపోయిన ఇళ్లను, బూజుపట్టిన బజార్లను చూసి వచ్చాను. వలసలకు మహబూబ్‌నగరే కేంద్రమంటారు. కానీ ఇప్పుడు తెలంగాణలోని పల్లెలన్నీ పాలమూరు గ్రామాలుగా మారిపోయాయి. మా ఊర్లో చేతివృత్తులన్నీ చేతులిరిగినట్టు అయ్యాయి. చేతివృత్తులు వదిలి మా ఊళ్లో ఔసులోళ్ల పిల్లగాడు ఆటోడ్రైవరయ్యాడు. ఊరంతా చితికిపోయింది. కానీ ఊరుకు సీసీ రోడ్డు వచ్చింది. ఇది అభివృద్ధి కాదా అంటున్నారు. ఇవన్నీ చూశాక మార్కెట్ చైతన్యం కన్పిస్తుంది. కానీ నాటి దేవరుప్పల చైతన్యం మటుమాయమైపోయింది.
హైదరాబాద్: అన్నయ్య హరికృష్ణ నాన్నగారిలానే హుందాగా ఉండేవారని ఆయన సోదరుడు, నటుడు నందమూరి బాలకృష్ణ అన్నారు. హరికృష్ణ నివాసం వద్ద బాలక
హైదరాబాద్ : సినీ నటుడు, మాజీ మంత్రి నందమూరి హరికృష్ణ భౌతికకాయానికి ముఖ్యమంత్రి కేసీఆర్ నివాళులర్పించారు. ఇవాళ మధ్యాహ్నం మాసాబ్‌ట్య
ee madhya vaaram rojulu vaakingeku poledu. usmania campasselo vaakingelo roju kalise mitrulu palakarinchaaru. vaaram rojulugaa meeru kanpinchakapothe bhayamesindi. meeru naalugu rojulunte maaku paata vishayaalu cheppe manishi dorukutaadani mitrulu naatho annaru. nenu maa varangal jilla guuduurukupooyaanu. akkade rendumudu rojulu unnaanu. ante neeku astulunnaya? bhumulunna yaa? illunnaya? aadaaya vanarulu emi unnaayani nannadigaaru. naaku aastipaastulemi levu ani vaariki chebutuu, naa paata smrutulanu gurtu chesukunnanu. ave naaku ventiletaregaa paniki vastaayi. devaruppala paata anubhavaala nilayamadi. eemadhya aa oollo swa tantyara samarayodhulaku sanmanam chesaru. ee sandarbhamgaa madhira papiddy vigrahaanni pratishtinchaaru. maa wacking mitrulu madhira papiddy evarani adigaaru. naati swaatantyra poraatamlo veera telamgaana saayudha poraatamlo devaruppala udyama kendram. aa madhira papiddy intlo oka nagara undedi. aa nagara mogiste chuttupakkala gramala prajalu parugettukoni vachevaaru. aa rojullo udyamaaniki oka graamaaniki maroka graamaaniki madhya linku undedi. adhe gramala madhya baandhavyaanni penchindi. gramala madhya aikyatanu saadhinchindi. papiddy yintlo nagara mogindante chuttupakkala graamaalaina kamaddy goodem, dharmapu ram, kadi nunchi prajalu parugettukoni devaruppala vacheva ru.
aa sanketame graamaalannintini kadilinche saktigaa maarindi. aa nagara moginchina vyakti papiddy vigrahaanni pratishtinchaaru. aa vigrahaanni aayana intlo nee pratishtinchaaru. vigraham roddu meeda nalugurodla koodalilo pettali. cony intlo pettadamemitani adigaaru. rodlu veda lpu chestunnappudu ee madhya vigrahaalanu kottestunnaru. ippudu nadustunna kaalam udyamaala kaalam kaadu market yugam. ee samaajaaniki rodlu mukhyam cony, prajala kosam tyaagaalu chesina vaari moorthulu pradhaanam kaadu.
iteevala jaateeya rahadari 9 forve line, van vee rodlu vestunnaru. ee sandarbhamgaa aa jaateeya rahadari podavuna ramoji fillm city daatina tarwa ta nalgonda jilla sarihaddu nallabandagudem daka gatamlo roddupai nalugurodla koodallapai unna poraatayodhula vigrahaalannintini tolagimpajestunnaru. hyderabad nunchi bejawada varaku naadu nijam roddu vaesaadu. aa roddu podugunaa nijam nirankusatvaaniki vyatirekamgaa poraadina yodhula vigrahaalu kanpinchevi. aa darigunda prayaanam chestunnappudu prati ooru madhyalo, ooru bayata, aa ooru polimerallo ee neela vimukti kosam poraadina yodhula vigrahaalu, sthoopaalu, aa sthoopaala meeda shramasaktiki sanketamgaa merustunna suttikodavallu kanipinchevi. ippudu roddu poduguutaa vantenalu, tolegetlu kanipistunnaayi. asalu oorunu gurthupatte aanavaallu lekundapoyindi.
edho aa ooru mundu oka bordu peti,tu aa borduku oka yaro mark ichi chupiste tappa, oorunu gurtupattalekunda ayipoyindi. iteevala gundrampallilo oka charivuutaatmakamaina smaraka chihnanni enehech 9 roddu vistarana kaaryakshikamalo tolaginchesaaru. gundrampally oka charivuutaatmakamaina graamam. aa veerula smaarakamgaa aa oollo 30 ellugaa aa sthoopamundi. daanni tolagimpachesaaru. munapati maadirigaa ooru madhya nunchi rodlu povadam ledu. oorune tolaginchi oo ettaina pradesam nunchi bridgeyla meedugaa oorlanu mingukuntu rodlu potunnayi. rodduku ooru mukhyam kaadu, markete mukhyam. anduke veetannintini drushtilo pettukuni kaabolu devaruppalalo maa papiddy vigrahaanni evaruu padagottakunda unchadam kosam inti aavaranalone aayana vigrahaanni pettaaru. vigrahaalanu naluguri madhya, janam madhya unte kada! ee vigraha muurti evarani adugutaaru. aayana gurinchi telusukuntaarani maa marnim g wack mitrulannaru. devaruppala ooru praadhaanyam emitani nannadigaaru.
devaruppala graamampai 1946 navambar 17na milatary daadi jarigindi. milatary grama pravesam cheyagaane papiddy nagara moginchaadu. modata kamaddy goodem vaallu kadilaaru. polisulapai bayata nunchiraalla varsham kurisindi. aina ooru bayata raalla daadi nunchi tappinchukuni devaruppalaloki pravesinchaaru. intalo dharmapuram girijana mahilalu kaaram muddalu teesukuni pogayyaru. venakakupothe girijanula daadi. munduku podamante kamaddigudem vaallu raalla varshaalu kuripistunnaru. poliisulu dikkatochaka venakku tirigaaru. intalo kadi vaallu karralatho, odiselatho, vasigoyyalatho pravaahamlaagaa parigettukochaaru. appudu sandarbham chuste vichitram. poliisulu parugettutunnaaru. prajalu vaarini tarumutunnaru. idhi paalakula adhikara peethaaniki mantabettinattayindi. adhee naati prajala porata chaitanyam. paalakula ku chaitanyamante padadu. praja udyamamante gittadu. kalamedaina adhikaaram roopurekhalu maatram maaraledu. ralladebbalu tinna poliisulu, mahilala kaarammuddala ruchi chusina poliisulu vaaram rojula tarvaata aa devaruppala graamampai viruchukupaddaaru. daadaapugaa oollooni magavallandarini arestu chesha ru. prajalanu ishtam vachinattu kottaru. aina aa poru chaitanyam maatram aa oorilo ragulutune undi. anduke devaruppalante saayudha porata veerulanu andinchina kendramgaa maarindi. aa oori nunchi 0 mandiki minchi swaatantyra samarayodhulunnaru. devaruppala anagaane naa ollu pulakaristundi. naati telamgaana saayudha poratam maa batukulaku mahaapalavarintagaa maarindi.
ippudu kotta rodlu vachayi. oorlu vottipotunna ye. rodlu niganigalaadutunnaayi. naadu ooru oorantaa chettu kallu tagedi. nedu bahulajaati companyla beltushapula mattulo ooru oogipotundi. eppudo raatripuuta kallubottu taage dasha maripoi ippudu poddunne buddiilatoone kadukkune dasaku graamaanni teesukochaaru. mukhalu kuudaa maaripotunnaayi. 25 ella yuvakudu naatu saaraaku baanisai 50 ella manishila kanpistunnadu. naati devaruppala laga oollannee chaitanyamtho unte paalakula aatalu saagavu. market vyavastha kuppakuulutundi. anduke oorunu chaitanyam nunchi mattulo munchenduku market chestunna panulaku paalakulu green signal icharu. anduke oollu ippudu beltushapula mayamgaa, oollooni rajakeeya paarteelu dealerlugaa, agentluga grama rajakeeya vyavasthanu maarchesaaru. anduke ooru roopam, nadata maarindi. ooru viluvalu kramangaa kanumarugavutunnaayi. graamamlo kuudaa manishi mayamaipoye dasaku vachim dhi. maa guduru nunchi valasalu baga perigaayi. moodu rojulu graamam loo undi padipoyina illanu, boojupattina bajaarlanu chusi vachanu. valasalaku mahaboobnagare kendramantaru. cony ippudu telangaanaloni pallelanni palamuru gramaluga maripoyayi. maa oorlo chetivruttulanni chetuliriginattu ayyai. chetivruttulu vadili maa oollo ausulolla pillagadu autodraivarayyaadu. oorantaa chitikipoyindi. cony ooruku cc roddu vachindi. idhi abhivruddhi kaadaa antunnaru. ivannee chushaka market chaitanyam kanpistundi. cony naati devaruppala chaitanyam matumayamaipoyindi.
hyderabad: annayya harikrishna naannagaarilaane hundaagaa undevaarani aayana sodarudu, natudu nandamuri balakrishna annaru. harikrishna nivasam vadda baalaka
hyderabad : cinee natudu, maji mantri nandamuri harikrishna bhoutikakaayaaniki mukhyamantri kcr nivaalularpinchaaru. ivaala madhyaahnam masseustya