"అందులో గుండె బొమ్మ ఏ రూపంలో, ఎలా ఉన్నదీ చెప్పండి." అని అడిగారు. పిల్లలు జవాబు ఇచ్చిన తర్వాత, కొనసాగిస్తూ, తన పాఠాన్ని ఇలాగ వివరణాత్మకంగా నుడివారు పువ్వాడ.
"శ్రీ కృష్ణ పరమత్మకు కుచేలుడు గుప్పెడు అటుకులను బహుమానంగా ఇచ్చాడు. అంటే సుదాముడు అనబడే ఆ కుచేలుడు, పిడికిలి ఆకారములో ఉన్న హృదయాన్నే తన బాల్య మిత్రునికి అర్పించాడు - అన్నమాట."
ఓక రోజు వారి బాట్టల అంగడికి ఒక స్త్రీ వచ్చినది.ఆమె వచ్చినప్పటి నుంచీ, అలమార్లలో నుండి దింపించిన దుస్తులు అన్నింటికీ లోపాలు ఎంచుతూనే ఉంది .
"ఈ గుడ్డకు ఆ చీర లాంటి అంచు కావాలి. ఈ వస్త్రానికి ,ఆ దుస్తులకు ఉండిందే...అలాంటి కొంగు డిజైను కావాలి. అలాంటి దుస్తులకు ఇలాంటి పువ్వుల బుటాలు ఒత్తించండి........."ఇలాగ ఆమె బేర సారాలు అంతు పొంతూ లేకుండా సాగి పోతూనే ఉన్నాయి.
"భూతల స్వర్గము" ( ఉటోపియా ) ఆతని తీపికల. ఆ కలను సాకారం చేసుకునేటందులకై ఆతడు ఎంతో శ్రమించాడు. పాశ్చాత్య దేశములలోని తత్వ శాస్త్రములకు ఆది గురువు వంటి ప్లేటో క్రీస్తు పూర్వము 427 లో జన్మించాడు. ఏథెన్సు నివాసి అయిన ఈతని విశ్వ విఖ్యాత రచన"ది రిపబ్లిక్". రచనా శైలిలో పూర్తి విభిన్నతను రంగరించుకున్నది"ది రిపబ్లిక్". కావ్యవేదికపైన ఒక సరికొత్త శైలిని అంకురార్పణ చేసింది ఈ ఉద్గ్రంథం.
గురువు ప్లేటో, తన శిష్య పరమాణువులకు కలిగిన సందేహాలను తీర్చుతూండే వాడు. అలా వారి మధ్య జరిగిన ప్రశ్నోత్తర కార్యక్రమములు అన్నీ, పూస గుచ్చినట్లుగా, ప్రతి సన్నివేశమునూ అక్షరబద్ధం చేయబడి,"ది రిపబ్లిక్"గా విద్యావేత్తలకూ, సామాజిక ప్రగతికాంక్షా పరులకూ అమూల్య వరంగా ఒనగూడినది. చర్చరూపంలో, సంభాషణా శైలితో సమకూర్చబడిన ఈ గ్రంథమును చదివితే, "శాస్త్ర, శాస్త్రీయ, పరిశోధనా గ్రంథాలను కూడా, ఏకబిగిని చదివించగల శక్తి గలది ఈ శైలి" అని బోధపడుతుంది. "Philosophers should be kings".
ప్లేటో తాత్విక గురువైన సోక్రటీసు మరణానంతరం, ప్లేటో దేశాటన చేసాడు. "భూతల స్వర్గము" (ఉతొపీ) ఆతని తీపికల. ఆ కలను సాకారం చేసుకునేటందులకై ఆతడు ఎంతో శ్రమించాడు. అతడు మెగారా నగరానికి వెళ్ళి, ఇటలీ, సైరీని, సిసిలీ, ఈజిప్టు ఇత్యాది పరిసర దేశాలలో పర్యటించాడు.
అమలు చేయడంలో విఫలమైనాడు. తదుపరి, ఆ లక్ష్య సాధనకై విరామము ఎరుగని శ్రమ, కృషిలతో కొనసాగిన ఆయన జీవనయానము, ఆతని 60వ ఏట, 348 A.D.లో అస్తమించినది.
ప్లేటో ఉద్గ్రంథాల తీరు తెన్నులలో కొన్ని ముఖ్యాంశాలు గోచరిస్తాయి. తాను చెప్ప దలుచుకున్న అంశాన్ని పాఠకుల మీద బలవంతంగా రుద్దాలని యత్నించడు. "దీనినే ఖచ్చితంగా మీరందరూ ఆచరించి తీరాలి" అని పట్టు బట్టడు. "ఇదే అంతిమ సిద్ధాంతము" అంటూ, నిర్ధారణ చేసే స్వభావం కాదు అతనిది.
సమాజంలోని జనుల మనుగడ యొక్క భద్రతకు మద్దతునూ, హామీని ఇచ్చినంతవరకే అవి అన్నీ ప్రజామోదాని పొందుతాయి. అప్పుడే కాలానికి ఎదురీది, కాలక్రమేణా అవి ప్రజాబాహుళ్యము చేత నీరాజనాలు పొందుతాయి. ఈ వాస్తవమును గుర్తించిన ప్లేటోను తత్త్వవేత్తయే కాదు, గొప్ప మానసిక తత్వజ్ఞుడు అని కూడా చెప్ప వచ్చును. దేనినీ "ఇతమిత్థము" అని అంటూ ఆజ్ఞాపించడు, తీర్పును ఇవ్వడు. తుది నిర్ణయాన్ని యావత్తూ చదువరి బుద్ధిని పదును పెట్టే పద్ధతిలో అట్టి పెట్టేస్తాడు. వాదనలు, ఖండన మండన రూపంలో సాగుతూండే సంభాషణలు, గ్రంథ రూపమును పొందాయి. మధుర కావ్య ఫణితిలో ఉన్న ఈ శైలి, పాఠకుని ఏక బిగిని చదివేలా చేస్తున్నది. కనుకనే, నేటికీ The Republic తాత్వికశాస్త్ర జగత్తులో సుస్థిర స్థానమును పదిలపరచుకున్నది. మనోజ్ఞ సమాజ
నిర్మాణమును వాంఛించే నేతలకు, సంఘ సంస్కర్తలకు, అందు బాటులో 'జఏయ్ గంటలు' ఇవి. ప్లేటో భావాలు రచనా ప్రపంచములో చ్యుతి లేని దివ్య తారలు, మసక వేయని సూర్య బింబ కాంతులు. అవి నిత్యోద్బోధకములు. తత్ స్వభావ ప్రభావం సోకనటువంటి, పాశ్చాత్య
దార్శనికుడు ఒక్కడైనా లేడు."అంటూ హిందూ తాత్విక పరిశీలకులు అభిప్రాయ పడ్డారు. అంతే కాదు! "ఆ 'జేగంటలు' మన భారతీయ దార్శనికులకు ఉపనిషత్తుల వంటివి."అని తలచారు.
భావాలను, ప్లేటో రచనలు ఎంత వరకు ప్రతిపాదిస్తున్నవో, అలాగే పాఠకుని బుద్ధీ, ఆలోచనలూ ఆయా భావాలను ఎంత వరకు నిర్ధారిస్తూన్నవో విభజించి తెలియ జెప్పడము కష్ట సాధ్యము."
తత్పూర్వము ఉన్నట్టి పైథాగరస్, ఫార్మనీడ్స్, హిరాక్లిటస్,సోక్రటీసు మున్నగు గ్రీకు తత్వవేత్తల ప్రభావం ప్లేటో మీద అత్యధికంగా ఉన్నది. తనకు పూర్వమే నెలకొని ఉన్న అభిప్రాయ సరళిలోని మంచిని గ్రహించి, తన తదుపరి ప్రపంచానికి అమోఘ గ్రంథరత్నంగా అందీయగలిగాడు ప్లేటో.
"మేలైన సమాజం నిర్మాణమునకు పునాది వంటిది విద్యయే!" అని గ్రహించిన కుశాగ్రబుద్ధి ఐన ప్లేటో మహనీయుడు -"చదువు"గురించి ప్రతిపాదించిన సూక్తి కిరణములను చూద్దాము.
విపరీత గుణబోధిత కథలపై, పైత్య ప్రకోపిత భావజాలమను ప్రోత్సాహించే రచయితల యొక్క "చే వ్రాతలపై" ఆంక్షలను విధించడము ప్రథమ కర్తవ్యము. ఈ అభిప్రాయ పరంపర, మన భారతీయ ఆత్మకు సన్నిహితంగా ఉన్నది. చతుష్షష్ఠి కళలను మన దేశములో ఒక కాల్పనిక అవసరముగా గుర్తించారు హిందూ తత్వ వేత్తలు. ముఖ్యముగా మన అలంకార, లాక్షణిక రూప శిల్పులు..కనుకనే వారు, "సంగీతమపి సాహిత్యమ్, సరస్వత్యా స్థన ద్వయమ్ ఏక మాపాత మధురమ్, అన్యదాలోచనామృతమ్" అంటూ నిర్ద్వంద్వంగా ప్రకటించారు. ప్లేటో"ఆరోగ్య పరి రక్షణకూ, తద్వారా మాతృదేశ రక్షణకూ మనుష్యులకు వ్యాయామము తప్పని సరి"అంటూ ఘంటాపథంగా ఎలుగెత్తిచాటాడు. వ్యాయామం విషయంలో, మన పూర్వీకులకూ, ప్లేటో భావములకూ విభిన్నత కాన వస్తూన్నది. సాత్విక రూపములో మలచబడినవి మన వ్యాయామములు. సూర్య నమస్కారములు, యోగాసనములు వంటివి సూత్రీకరించ బడినాయి. అంతే కాదు, అవి నిబద్ధతతో పాటించగల
ఆరాధ్యనీయులౌతారు. కాలక్రమేణా ప్రజాబాహుళ్యము యొక్క మూర్తిమత్వములను, ప్రవర్తనా సరళినీ రూపొందించగలిగిన"అజ్ఞాత కారణాల ప్రభావం"గా వారి ఆదర్శ వ్యక్తిత్వాలే
హేతువుల సంపుటియే "ప్లేటో అద్భుత భావ వల్లరి". ఆ గ్రీకు గురువు అధ్యాపకుడు అంటాడు కదా,"తప్ప త్రాగుట, రహస్య కామములు, ధన లుబ్ధత, పేరాస, లంచములు వగైరా కార్య
అంతా నేర్పించవలెను.అక్షరములు ఎలాంటి కలయికలో ఉన్నప్పటికీ, ఏ ప్రమాణములతో ఉన్నా, ఆ సారాంశాన్ని గ్రహించగలిగినప్పుడే, సంతృప్తిని పొందగలుగుతాము. అంతే గానీ, వర్ణాలు, లిపి చిన్నవా? మరి పెద్దవా? అని చూడము. కనిపించిన చోట నెల్లా వాటిని చదవడానికి యత్నిస్తాము. అక్షరములు, నుడులు ఎక్కడ గోచరించినప్పటికిన్నీ, అవ్వానిని గుర్తించ గలిగినప్పుడే కదా! పఠన యోగ్యత సిద్ధించినట్లు?
ప్లేటో తను ఉన్నట్టి ఆనాటి సమాజంలో"దేశాన్ని పరిపాలించే చక్రవర్తులను సత్ప్రవర్తన కలవారినిగా తీర్చిదిద్దే సద్విద్య కావాలని" అభిలషించాడు. భవిష్యత్ పాలకులైనా సరే! మన వద్ద శిక్షణను పొందేటప్పుడు, వారిలోని ప్రధాన లోపాలు, ఏ సంశ్లిష్ట రూపాలుగానో ఎక్కడ
ప్రవర్తనాపరమైన లోపాలను అలక్ష్యము చేయరాదు. అంటే, రేపటి పాలకులుగా ఉంటూ, ఈనాడు విద్యార్ధిగా వచ్చిన బాలురిలోని లోపాలను ఉపాధ్యాయుడు గుర్తించాలి. అవన్నీ సంస్కరించ బడాలి. సత్ప్రవృత్తి , ఒకే కళకు, శాస్త్రానికి చెందినవనే విశ్వాసాన్ని పొందనంత
ప్రాధాన్యంతో వారు అభ్యాసం చేయవలసినదీ వ్యాయామమును కూడా!"అంటూ దేహ దారుఢ్యము కొరకు పొందవలసిన క్రమశిక్షణ ప్రాధాన్యత గురించి కూడా నొక్కి వక్కాణించాడు. ప్లేటో వ్యాయామము,శరీర దారుఢ్యము యొక్క ఆవశ్యకతను గుర్తించిన గురువు. శారీరక పరిశ్రమను గురించి ప్లేటో ఎంతో విపులంగా చర్చించాడు. జైత్ర యాత్రలో తిండి మార్పులు, నీటి మార్పులు ఉంటాయి. అన్ని రకాల మార్పులకు యువకులు తట్టుకో గలగాలి, వేసంగి వెట్టకు
నిద్రమత్తు, సోమరితనము పనికిరాదు. ఉత్తమ వ్యాయామము ఆరోగ్యమునూ, దేహ దారుఢ్యాన్నీ పరిఢవిల్ల జేస్తుంది. ప్రజానీకము అందరికీ గరిష్ఠమైన సుఖము లభ్యము కావాలి. ఇదే మన ప్రధాన లక్ష్యము." స్త్రీల గురించి పాశ్చాత్య దేశాలలో ప్రముఖస్థానాన్ని ఏర్పరచగలిగినటువంటి దార్శనికుడు ప్లేటో. మహిళల విద్య గురించి ప్లేటో వ్యక్తీకరించిన అభిప్రాయాలను గమనించండి. "స్త్రీలు, బాలికలు కూడా గుఱ్ఱపు స్వారీని, యుద్ధ విద్యలను అభ్యసించాలి. వనితా మణులు కూడా సైన్యములో ఒక భాగముగా చేరినా, దాని పశ్చాద్గత శ్రేణిలోచేరినా, సైన్యానికి వారే అండ దండలు ఔతారు. స్త్రీలు కూడా పాల్గొనిన యుద్ధవ్యూహాల వలన, శత్రువులకు వారే సింహ స్వప్నమౌతారు. అలాంటి సైనికులే శత్రు భయంకరులు ఔతారు. అట్టి సైన్య బలగమే రిపులకు గుండెల్లో దడ పుట్టిస్తుంది. తత్వవేత్తలు అధిపతులుగా, రాజులుగా ఉంటే మేలు జరుగుతుంది."అని భావించాడు ప్లేటో. అందుకనే ఆ
మహాశయుడు, తన ఆదర్శసామ్రాజ్య చిత్రీకరణలో అతివలకు అత్యంత ప్రాధాన్యతను ఇచ్చాడు. మహిళలకు ఎంతో ప్రముఖస్థానాన్ని ఇచ్చిన ప్లేటో సుభాసితములు:
"చెప్ప వలసినది ఉన్నది కనుకనే మాట్లాడుతాడు వివేకి. ఏదో ఒకటి చెప్పాలని మాట్లాడుతాడు అవివేకి."అని నిర్వచించిన ప్లేటో వాక్కుల మహోద్గ్రంధమైనట్టి"ది రిపబ్లిక్"లోని ప్రతి అభిప్రాయ సుమమూ నిత్యోన్మేష పరీమళ భరితమే! ప్రతి ఉద్దేశ్యమూ నవ్య శ్వేత కిరణ బిందువునుండి ఉత్పన్నమౌతూన్న ఉజ్జ్వల ఇంద్ర ధనుస్సుల ఆకర్షణీయమైన వర్ణములే!
1965 ల నుండి ఆకాశవాణి(అదేనండీ! రేడియో)లో భారత, భాగవత, రామాయణములను తెలుగులో వ్యాఖ్యానములను విపులముగా, వివరంగా చెప్పేవారు. అలాగే శ్రోతల కోసం "ప్రశ్నోత్తరములు" శీర్షిక సర్వ జనానురంజకముగా ఉండేది. విలక్షణ కంఠముతో పాప్యులారిటీని సముపార్జించారు, ఆయనే "ఉషశ్రీ".
మిమిక్రీ కళాకారుల ఐటమ్ లలో ఆయన గాత్రము, శైలి, ఉచ్ఛారణ ఉండేవంటే ఉషశ్రీ కంఠములోని వైవిధ్యత ఎంతగా ప్రజలను ఆకట్టుకున్నదో గ్రహించ వచ్చును.
విజయవాడలో రేడియో కేంద్రములో ఉన్న రోజులలో ఒక వింత సంఘటన జరిగింది. పనిలో తల దూర్చారంటే, ఉషశ్రీకి బయటి ప్రపంచము తెలిసేది కాదు. సాహిత్యాభిలాష మిక్కుటము కాబట్టి పరిసరాల గురించి ఉషశ్రీకి ఆట్టే పట్టేది కాదు.
ఒకతను రేడియో స్టేషనులో కాంట్రాక్టు ఉద్యోగము కోసము ఆశతో ప్రయత్నము చేసుకుంటున్నాడు. ఉషశ్రీ పని ఒత్తిడితో సతమతమౌతూన్నారు.
ఉషశ్రీ రికమెండేషనుకై ఆతడు ప్రయత్నం చేయసాగాడు. ఐతే కార్య భారము వలన ఒకింత విసుగ్గా ఉన్నారు ఉషశ్రీ. తన ఎదుట కొత్త మనిషి నిలబడి ఉన్నాడనే స్పృహ కూడా లేకుండింది. అటూ ఇటూ పరిగెత్తుతూన్నపుడు, రవ్వంత అతను గోచరించాడు
మన భారత దేశమునకు స్వాతంత్ర్యమును ఆర్జించే దిశలో సాగిన పోరాటాలలో-సాహిత్యం వేసిన ఉరుకుల పరుగుల-ముందడుగులలో-ఎన్నెన్నో కవితల ఆణి ముత్యాలలో, ఇలాగ ఒకటి, రెండు గీతాలను మళ్ళీ జ్ఞప్తికి తెచ్చుకుందాము.
నా చిన్నప్పుడు,ఆకాశ వాణిలో, అదేనండీ రేడియోలో నన్న మాట, ఒంటి కాలి మీద నిలబడి మరీ పిల్లకాయలము, ఏక దీక్షగా, ఏకాగ్రతతో వింటూండే వాళ్ళము. ఆ రోజులలో, రేడియో అపురూపమైన వస్తువు. దానిని పాడు చేస్తారేమో ననే భీతితో, భయంతో పిన్నలకు అందకుండా పెద్దలు, అలమారలో భద్రంగా పై అరలలో పెట్టేవారు. బాల బాలికలు వినదగినవీ, వారి విద్యాభివృద్ధికీ, వారిలో దేశ భక్తిని పెంపొందింపజేయగల ఐటంసు అని వారు అనుకున్న ప్రోగ్రాములనూ విన నిచ్చే వారు. అందుకే ఆ కొన్ని కార్యక్రమాలనూ, ఒంటి కాలి తపస్సు చేస్తూ, దోరగా చెవులు అప్పగించి మరీ వినే వాళ్ళము.
భాషకు సంబంధించిన హాస్య,చమత్కారములు,హృదయాహ్లాదకారకములే!ఆ దిశలో,భాషా గని నుండి అగణిత సంఘటనలు మనకు లభిస్తూనే ఉంటాయి.ఆ రత్నాలను,తుడిచి,మసక బారనీయకుండా,మరల మరల,అందరికీ మానస సీమలలో దృశ్యమానం చేయడమే,ఈ పౌనః పౌన్యత వలన లభించే ప్రయోజనం.
స్వాతంత్ర్య సమరము అంటేనే,పూచిక పుల్లకి కూడా దేశభక్తినీ,ఆవేశాణ్ణీ,ఉత్తేజాన్నీ కలిగించే చారిత్రక సంఘటనల సమామ్నాయము.అదే దేశ భక్తి ప్రతి ఒక్క వ్యక్తిలో "ఈ సీమ నా మాతృభూమి,ఇందు ఉద్భవించిన ప్రతి అంశాన్నీ పరి రక్షించుకోవాలి."అనే తపన.
ఫలితంగా,సమాజమునకు లభించిన సాంస్కృతిక సంపదను భద్ర పరుచుకో సాగారు.అదే విధంగా,సంఘాన్ని పట్టి పీడిస్తూన్న,మూఢ నమ్మకాల బూజును దులిపి వేసి, నవ్య సామాజిక చిత్రణమును,నవీన వర్ణ భరితంగా చేయడానికి నడుం కట్టారు.ఈ మహోద్యమములో,ఎందరో,సంఘ సంస్కర్తలు తమ జీవితాలను ధార పోసారు.
దుర్గా భాయి దేశ్ ముఖ్ మడమ తిప్పని యోధ వనిత.ప్రాణ భీతినెరుగని మహిళ.నేతి సీతా దేవి ఆమె జీవిత చరిత్రను అక్షర బద్ధము చేసారు.
దుర్గాభాయ్ ప్రజలలో అమితముగా వాసికెక్కినది.ఆట్టే ఫ్యాషన్లు తెలియని ఆ రోజులలో,"దుర్గా బాయ్ అంచు చీరలు-విపణి వీధులలో,(అదే లెండీ:మార్కెట్టులో అన్న మాట!)వచ్చాయి;స్త్రీలు"దుర్గా భాయి అంచు చీరలను కట్టు కున్నారు"అంటే,ఆమెకు ఎంతటి పేరు,ప్రఖ్యాతులు వచ్చాయో మనము అర్ధము చేసుకోవచ్చును.
గోరా భార్య పేరు సరస్వతి.కాకినాడ శానిటరీ ఇనస్పెక్టరు,దుర్గ,మున్నగు వారు కొద్ది మంది ఒక వితంతు వివాహాన్ని,చేయడానికి నడుం బిగించారు."నాస్తికులు"అంటూ,దూషించారు,సాంప్రదాయ వాదులు.ఆ పరిణయ వేదికకు,పురోహితులు ఎవ్వరూ రాలేదు.
తత్ఫలితంగా,మార్పును కాంక్షిస్తూన్న ,పురోగామి వర్గీయులు,వేసిన ముందడుగులు,గొప్ప ప్రభంజనాన్నే పుట్టించాయి.
దుర్గ,ఆమె మరదలు తిమ్మా బాయి వీణతో హాజరయ్యారు.వారి సంగీత సామ్రాజ్యములో ఆ నాటి మేజువాణి వేడుక పరి పూర్ణమయ్యినది.
ప్రత్యేక అతిథిగా వచ్చిన C.P. Bhat వక్త. భట్టు గారు ఉపన్యసిస్తూ,"భోగ రాజు పట్టాభిరామయ్య ధర్మ గుణములో ధర్మ రాజు, త్యాగములో త్యాగరాజును మించిన మహోన్నత శీలుడు,....."అంటూ ఇలాగ పట్టాభి గొప్పదనాన్ని గురించి చాలా చాలా పొగిడాడు. ఈ పద్ధతిలో సాగిన ఆయన వాక్కులు యావత్తూ సీతారామయ్య గూర్చిన ప్రశంసా వాక్యాలతోనే నిండి పోయినాయి.
"...నా సంగతేమో గానీ, ఇవాళ వారి మెప్పు ల వలన నేను ఆనందములో తడిసి, తరించి పోయాను. నా మీద అమిత అభిమానంతో, "భట్"గారు,"రాజు"లాగా నన్ను పొగిడారు."
సత్యనారాయణగారికి గుడివాడ ఎ.ఎన్‌.ఆర్‌. కాలేజీలో సన్మానం జరిగింది. ఆ సందర్భములో, చెళ్ళపిళ్ళ వెంకట శాస్త్రి గారు తొమ్మిది ఆశీర్వచన పద్యాలు చెప్పారు. వానిలోని ఎనిమిదవది పైన చెప్పిన శార్దూల ఛందస్సులోని పద్యము.
“నా శిష్యుడే అయినా, ఇతనిది నా పద్ధతి కాదు. నా తాత ముత్తాతల పద్ధతీ కాదు. (= మన పూర్వ కవులు) ఇతడిని సామాన్యుడు అని అనుకోకూడదు. కవితాసంరాడ్వ్తమాహేతువై ఈ నా శిష్యుడిని వరించింది. నాకెంతో సంతోషంగా ఉన్నది."
కోట సుందరరామశర్మగారు తమ కాలం నాటి తీపి జ్ఞాపకాలను నెమరువేసుకుంటూ,ఇలాగ సెలవిచ్చారు"చెళ్ళపిళ్ళవారి శిష్యుడిని అని చెప్పుకోవడం మా రోజులలో తెలుగు కవులకి, పండితులకీ ఒక certificate , యోగ్యతాపత్రం లాంటివే!. ఒక నెలో, రెండునెలలో చెళ్ళపిళ్ళ వారి దగ్గిర చేరి, వారి శిష్యుడినే అని వందలమంది గర్వంగా,ఆనందంతో చెప్పుకునేవారు.".
"andulo gunde bomma e roopamlo, ela unnadee cheppandi." ani adigaaru. pillalu jawabu ichina tarvaata, konasaagistuu, tana paataanni ilaaga vivaranaatmakamgaa nudivaaru puvvada.
"shree krishna paramatmaku kucheludu guppedu atukulanu bahumanamga ichadu. ante sudamudu anabade aa kucheludu, pidikili aakaaramulo unna hrudayaanne tana balya mitruniki arpinchaadu - annamata."
oka roju vaari battala angadiki oka stree vachinadi.aame vachinappati nunchi, alamaarlalo nundi dimpinchina dustulu annintikii lopalu enchuthoone undi .
"ee guddaku aa cheera lanti anchu kavali. ee vastraaniki ,aa dustulaku undinde...alanti kongu dijainu kavali. alanti dustulaku ilanti puvvula butalu ottinchandi........."ilaaga aame bera saaraalu antu pontuu lekunda saagi pothoone unnaayi.
"bhootala swargamu" ( utopia ) aatani teepikala. aa kalanu saakaaram chesukunetandulakai aatadu entho shraminchaadu. paaschaatya desamulaloni tatva saastramulaku aadi guruvu vanti plato kreestu puurvamu 427 loo janminchaadu. ethensu nivasi ayina eethani vishwa vikhyaata rachana"dhi repablic". rachana saililo puurti vibhinnatanu rangarinchukunnadi"dhi repablic". kaavyavedikapaina oka sarikotta sailini ankuraarpana chesindi ee udgrandham.
guruvu plato, tana shishya paramaanuvulaku kaligina sandehaalanu teerchutunde vaadu. alaa vaari madhya jarigina prasnottara kaaryakramamulu annee, puusa guchinatlugaa, prati sannivesamunuu aksharabaddham cheyabadi,"dhi repablic"gaa vidyaavettalakuu, saamaajika pragatikaankshaa parulakuu amoolya varamgaa onagudinadi. charcharoopamlo, sambhashana sailitoe samakuurchabadina ee grandhamunu chadivite, "saastra, saastriiya, parisodhanaa grandhaalanu kuudaa, ekabigini chadivinchagala sakti galadi ee saili" ani bodhapadutundi. "Philosophers should be kings".
plato taatvika guruvaina sokratisu maranaanantaram, plato deshaatana chesadu. "bhootala swargamu" (uthopee) aatani teepikala. aa kalanu saakaaram chesukunetandulakai aatadu entho shraminchaadu. atadu megara nagaraniki velli, italy, saireeni, cicily, eejiptu ityaadi parisara deshaalalo paryatinchaadu.
amalu cheyadamlo viphalamainaadu. tadupari, aa lakshya saadhanakai viraamamu erugani shrama, krushilatho konasaagina aayana jeevanayaanamu, aatani 60va eta, 348 A.D.loo astaminchinadi.
plato udgranthaala teeru tennulalo konni mukhyaamsaalu gocharistaayi. taanu cheppa daluchukunna amsaanni paatakula meeda balavantamgaa ruddaalani yatninchadu. "deenine khachitamgaa meerandaroo aacharinchi tiiraali" ani pattu battadu. "ide antima siddhaantamu" antuu, nirdhaarana chese swabhaavam kaadu atanidi.
samaajamlooni janula manugada yokka bhadrataku maddatunuu, haameeni ichinantavarake avi annee prajaamodaani pondutaayi. appude kaalaaniki edureedi, kalakramena avi prajaabaahulyamu chetha neeraajanaalu pondutaayi. ee vaastavamunu gurtinchina platonu tattvavettaye kaadu, goppa maanasika tatvagnudu ani kuudaa cheppa vachunu. deninee "itamitthamu" ani antuu aagnaapinchadu, teerpunu ivvadu. tudi nirnayaanni yaavattuu chaduvari buddhini padunu pette paddhatilo atti pettestaadu. vaadanalu, khandana mandana roopamlo sagutunde sambhaashanalu, grantha roopamunu pondaayi. madhura kaavya phanitilo unna ee saili, paatakuni eka bigini chadivela chestunnadi. kanukane, netiki The Republic taatvikasaastra jagattulo susthira sthaanamunu padilaparachukunnadi. manogna samaja
nirmaanamunu vaanchinche nethalaku, sangha samskartalaku, andu baatulo 'jayey gantalu' ivi. plato bhaavaalu rachana prapanchamulo chyuti laeni divya taaralu, masaka veyani suurya bimba kaantulu. avi nityodbodhakamulu. thath swabhava prabhaavam sokanatuvanti, paaschaatya
daarsanikudu okkadaina ledu."antuu hindu taatvika pariseelakulu abhipraya paddaaru. anthe kaadu! "aa 'jegantalu' mana bhaarateeya daarsanikulaku upanishattula vantivi."ani talachaaru.
bhaavaalanu, plato rachanalu entha varaku pratipaadistunnavo, alaage paatakuni buddhi, aalochanaluu aayaa bhaavaalanu entha varaku nirdhaaristuunnavo vibhajinchi teliya jeppadamu kashta saadhyamu."
tatpoorvamu unnatti paithagaras, formanids, hiraclitus,sokratisu munnagu greeku tatvavettala prabhaavam plato meeda atyadhikamgaa unnadi. tanaku poorvame nelakoni unna abhipraya saralilooni manchini grahinchi, tana tadupari prapanchaaniki amogha grandharatnamgaa andeeyagaligaadu plato.
"melaina samajam nirmaanamunaku punaadi vantidi vidyaye!" ani grahinchina kusaagrabuddhi aina plato mahaneeyudu -"chaduvu"gurinchi pratipaadinchina suukti kiranamulanu chuddamu.
vipareeta gunabodhita kathalapai, paitya prakopita bhaavajaalamanu prothsaahinche rachayitala yokka "chee vraatalapai" aankshalanu vidhinchadamu prathama kartavyamu. ee abhipraya parampara, mana bhaarateeya aatmaku sannihitamgaa unnadi. chatushshashti kalalanu mana deshamulo oka kaalpanika avasaramugaa gurtinchaaru hindu tatva vettalu. mukhyamugaa mana alankara, laakshanika roopa silpulu..kanukane vaaru, "sangeetamapi sahityam, saraswatya sthana dwayam eka maapaata madhuram, anyadalochanamrutam" antuu nirdvandvamgaa prakatinchaaru. plato"aarogya pari rakshanakuu, tadwara matrudesa rakshanakuu manushyulaku vyaayaamamu tappani sari"antuu ghantaapathamgaa elugettichaataadu. vyaayaamam vishayamlo, mana puurveekulakuu, plato bhaavamulakuu vibhinnata kaana vastuunnadi. saatvika roopamulo malachabadinavi mana vyaayaamamulu. suurya namaskaaramulu, yogasanamulu vantivi suutreekarincha badinai. anthe kaadu, avi nibaddhatato paatinchagala
aaraadhyaneeyulautaaru. kalakramena prajaabaahulyamu yokka moorthimathvamulanu, pravartanaa saralinee roopondinchagaligina"agnaata kaaranaala prabhaavam"gaa vaari aadarsa vyaktitvaale
hetuvula samputiye "plato adbhuta bhaava vallari". aa greeku guruvu adhyapakudu antaadu kada,"tappa traaguta, rahasya kaamamulu, dhana lubdhata, perasa, lanchamulu vagaira kaarya
antaa nerpinchavalenu.aksharamulu elanti kalayikalo unnappatikii, e pramaanamulatoe unna, aa saaraamsaanni grahinchagaliginappude, santruptini pondagalugutaamu. anthe gaanee, varnaalu, lipi chinnava? mari peddava? ani chudamu. kanipinchina chota nella vaatini chadavadaaniki yatnistaamu. aksharamulu, nudulu ekkada gocharinchinappatikinna, avvaanini gurtincha galiginappude kada! pathana yogyata siddhinchinatlu?
plato tanu unnatti aanaati samaajamlo"deshaanni paripaalinche chakravartulanu satpravartana kalavaarinigaa teerchididde sadvidya kaavaalani" abhilashinchaadu. bhavishyat palakulaina sare! mana vadda sikshananu pondetappudu, vaarilooni pradhaana lopalu, e samslishta roopaalugaano ekkada
pravartanaaparamaina lopalanu alakshyamu cheyaraadu. ante, repati palakuluga untuu, eenaadu vidyaardhigaa vachina baalurilooni lopalanu upaadhyaayudu gurtinchaali. avannee samskarincha badali. satpravrutti , oke kalaku, saastraaniki chendinavane vishwaasaanni pondananta
praadhaanyamtho vaaru abhyasam cheyavalasinadii vyaayaamamunu kuudaa!"antuu deha daarudyamu koraku pondavalasina kramasikshana praadhaanyata gurinchi kuudaa nokki vakkaaninchaadu. plato vyaayaamamu,sareera daarudyamu yokka aavasyakatanu gurtinchina guruvu. saareeraka parisramanu gurinchi plato entho vipulangaa charchinchaadu. jaitra yaatralo tindi maarpulu, neeti maarpulu untaayi. anni rakala maarpulaku yuvakulu tattuko galagaali, vesangi vettaku
nidramattu, somaritanamu panikiraadu. uttama vyaayaamamu aarogyamunuu, deha daarudhyaannii paridavilla jestundi. prajaaneekamu andarikee garishtamaina sukhamu labhyamu kavali. ide mana pradhaana lakshyamu." streela gurinchi paaschaatya deshaalalo pramukhasthaanaanni yerparachagaliginatuvanti daarsanikudu plato. mahilala vidya gurinchi plato vyakteekarinchina abhipraayaalanu gamaninchandi. "streelu, baalikalu kuudaa gueripu swaareeni, yuddha vidyalanu abhyasinchaali. vanita manulu kuudaa sainyamulo oka bhagamuga cherina, daani paschaadgata shrenilocherina, sainyaaniki vaare anda dandalu autaaru. streelu kuudaa paalgonina yuddhavyuuhaala valana, satruvulaku vaare simha swapnamoutaaru. alanti sainikule shatru bhayankarulu autaaru. atti sainya balagame ripulaku gundello dada puttistundi. tatvavettalu adhipatulugaa, rajuluga unte melu jarugutundi."ani bhaavinchaadu plato. andukane aa
mahasayudu, tana aadarsasaamraajya chitreekaranalo ativalaku atyanta praadhaanyatanu ichadu. mahilalaku entho pramukhasthaanaanni ichina plato subhaasitamulu:
"cheppa valasinadi unnadi kanukane matladutadu viveki. edho okati cheppaalani matladutadu aviveki."ani nirvachinchina plato vaakkula mahodgrandhamainatti"dhi repablic"loni prati abhipraya sumamuu nityonmesha pareemala bharitame! prati uddesyamuu navya shwetha kirana binduvunundi utpannamouthoonna ujjwala indra dhanussula aakarshaneeyamaina varnamule!
1965 la nundi aakaasavaani(adenandi! radio)loo bhaarata, bhagavata, ramayanamulanu telugulo vyaakhyaanamulanu vipulamugaa, vivaramgaa cheppevaaru. alaage shrotala kosam "prasnottaramulu" sheershika sarva janaanuranjakamugaa undedi. vilakshana kanthamutho paapyulaaritiini samupaarjinchaaru, aayane "ushashree".
mimikri kalaakaarula itam lalo aayana gaatramu, saili, uchchaarana undevante ushashree kanthamuloni vaividhyata entagaa prajalanu aakattukunnado grahincha vachunu.
vijayavaadalo radio kendramulo unna rojulalo oka vinta sanghatana jarigindi. panilo tala doorchaarante, ushashreeki bayati prapanchamu telisedi kaadu. saahityaabhilaasha mikkutamu kabatti parisaraala gurinchi ushashreeki autte pattedi kaadu.
okatanu radio stationulo contractu udyogamu kosamu aasato prayatnamu chesukuntunnadu. ushashree pani ottidito satamatamoutannaaru.
ushashree recomendationukai aatadu prayatnam cheyasagadu. aithe kaarya bharamu valana okinta visuggaa unnaaru ushashree. tana eduta kotta manishi nilabadi unnadane spruha kuudaa lekundindi. atuu itoo parigettutuunnapudu, ravvanta atanu gocharinchaadu
mana bhaarata desamunaku swaatantryamunu aarjinche disalo saagina poraataalalo-saahityam vesina urukula parugula-mundadugulalo-ennenno kavitala aani mutyaalalo, ilaaga okati, rendu geetaalanu mallee jnaptiki tecchukundaamu.
naa chinnappudu,aakaasa vaanilo, adenandi radiolo nanna maata, onti kaali meeda nilabadi mari pillakaayalamu, eka deekshagaa, ekagratatho vintoonde vaallamu. aa rojulalo, radio apuroopamaina vastuvu. daanini paadu chestaremo nane bheetito, bhayamto pinnalaku andakunda peddalu, alamaaralo bhadramgaa pai aralalo pettevaaru. baala baalikalu vinadaginavee, vaari vidyaabhivruddhikii, vaarilo desha bhaktini pempondimpajeyagala aitamsu ani vaaru anukunna prograamulanuu vina nichhe vaaru. anduke aa konni kaaryakramaalanuu, onti kaali tapassu chestu, doragaa chevulu appaginchi mari vine vaallamu.
bhashaku sambandhinchina haasya,chamatkaaramulu,hrudayaahlaadakaarakamule!aa disalo,bhasha gani nundi aganita sanghatanalu manaku labhistune untaayi.aa ratnaalanu,tudichi,masaka baraniyakunda,marala marala,andarikee maanasa seemalalo drushyamaanam cheyadame,ee pounah pounyata valana labhinche prayojanam.
swaatantrya samaramu antene,puuchika pullaki kuudaa deshabhaktinii,aavesaannii,uttejaanni kaliginche chaaritraka sanghatanala samamnayamu.adhe desha bhakti prati okka vyaktilo "ee seema naa maatrubhoomi,indu udbhavinchina prati amsaannii pari rakshinchukovali."ane tapana.
phalitamgaa,samaajamunaku labhinchina saamskrutika sampadanu bhadra paruchuko saagaaru.adhe vidhamgaa,sanghaanni patti peedistuunna,moodha nammakaala boojunu dulipi vesi, navya saamaajika chitranamunu,naveena varna bharitamgaa cheyadaaniki nadum kattaru.ee mahodyamamulo,endaro,sangha samskartalu tama jeevitaalanu dhara posaru.
durga bhaayi desh mukh madama tippani yodha vanita.praana bheetinerugani mahila.nethi seetaa devi aame jeevita charitranu akshara baddhamu chesaru.
durgabhai prajalalo amitamugaa vaasikekkinadi.autte fyaashanlu teliyani aa rojulalo,"durga baay anchu cheeralu-vipani veedhulalo,(adhe lendy:markettulo anna maata!)vachayi;streelu"durga bhaayi anchu cheeralanu kattu kunnaru"ante,aameku enthati paeru,prakhyaatulu vachayo manamu ardhamu chesukovachhunu.
gora bharya paeru saraswati.kakinada saanitarii inaspektaru,durga,munnagu vaaru koddi mandi oka vitantu vivaahaanni,cheyadaaniki nadum biginchaaru."naastikulu"antuu,dooshinchaaru,saampradaaya vaadulu.aa parinaya vedikaku,purohitulu evvaruu raledu.
tatphalitamgaa,maarpunu kaankshistuunna ,purogami vargeeyulu,vesina mundadugulu,goppa prabhanjanaanne puttinchaayi.
durga,aame maradalu timma baayi veenatho haajarayyaaru.vaari sangeeta saamraajyamulo aa naati mejuvani veduka pari puurnamayyinadi.
pratyeka atithigaa vachina C.P. Bhat vakta. bhattu gaaru upanyasistuu,"bhoga raju pattabhiramayya dharma gunamulo dharma raju, tyaagamulo tyaagaraajunu minchina mahonnata sheeludu,....."antuu ilaaga pattabhi goppadanaanni gurinchi chala chala pogidaadu. ee paddhatilo saagina aayana vaakkulu yaavattuu siitaaraamayya goorchina prasamsa vaakyaalatoonae nindi poinai.
"...naa sangatemo gaanee, ivaala vaari meppu la valana nenu aanandamulo tadisi, tarinchi poyanu. naa meeda amita abhimaanamtho, "bhat"gaaru,"raju"laga nannu pogidaaru."
satyanaaraayanagaariki gudiwada e.en.aari. kaalejeelo sanmanam jarigindi. aa sandarbhamulo, chellapilla venkata saastri gaaru tommidi aasiirvachana padyaalu cheppaaru. vaanilooni enimidavadi paina cheppina saarduula chhandassuloni padyamu.
enaa shishyude aina, itanidi naa paddhati kaadu. naa taata muttaatala paddhatii kaadu. (= mana puurva kavulu) itadini saamaanyudu ani anukokudadu. kavitasamradvatmahemahe ee naa shishyudini varinchindi. naakentho santoshamgaa unnadi."
kota sundararaamasarmagaaru tama kaalam naati teepi ghnaapakaalanu nemaruvesukuntu,ilaaga selavicchaaru"chellapillavaari shishyudini ani cheppukovadam maa rojulalo telugu kavulaki, panditulakee oka certificate , yogyatapatram lantive!. oka nelo, rendunelalo chellapilla vaari daggira cheri, vaari shishyudine ani vandalamandi garvamgaa,aanandamtho cheppukunevaaru.".