కర్నాటకలో నా తిరుగాట (1) | కినిగె పత్రిక
కర్నాటకలో నా తిరుగాట (1)
Posted on ఏప్రిల్ 5, 2014 by శాఖమూరు రామగోపాల్
(తన ఇటీవలి కర్నాటక పర్యటన గురించి రచయిత, అనువాదకుడు శాఖమూరు రామగోపాల్ రాసిన యాత్రా వ్యాసం)
కన్నడం నుంచి తెలుగులోకి సాహిత్యానువాద అనుభవం నాకు ఉన్నందున ఎంతో మంది విశిష్ఠ కన్నడ సాహితీవేత్తల పరిచయభాగ్యం ఫోన్ మూలంగా దండిగా ఉంది. మొదలు మొదలు ఒకప్పుడు తెలంగాణాలో (నిజాం కాలం) అంతర్భాగమైన రాయచూర్ జిల్లాలో వారసత్వ వ్యవసాయ అనుబంధం అంతో ఇంతో ఉండటం…. ఆ సీమలో తెలుగు మిశ్రిత కన్నడం వ్యాపకంగా (విస్తారంగా) ఉన్నందున, అంతగానేమి ఆ సరిహద్దు జిల్లా దాటితే కర్నాటక రాష్ట్రంతో నికట పరిచయం ఏమి లేదనే చెప్పొచ్చు నేను. ఇప్పడిక (2013లో) ఒక సువర్ణావకాశం: ఘనసాహితైన శ్రీయుత తమ్మాజిరావ్ గారితో కలసి కర్నాటక తీర ప్రాంత సందర్శన భాగ్యం లభించింది!
తమ్మాజీరావ్ గారు కోలార్ జిల్లా వాసిగా మూల జీవితం ప్రారంభించి ఉద్యోగరీత్యా తుమకూరు జిల్లాలోని కల్పతరునాడైన టిపటూరు పట్టణంలో వాణిజ్య శాస్త్ర ఉపన్యాసకుడిగా ప్రస్థానాన్ని ప్రారంభించి ఆ తదుపరి ప్రొఫెసర్‌గా అక్కడే రిటైర్ అయ్యారు. రావుగారి స్వగ్రామం 'నంగలి', చిత్తూరు జిల్లాలోని మదనపల్లి తాలూకాకు ఆనుకొనే ఉన్న కర్నాటక సరిహద్దు గ్రామమైనందున, వారు తెలుగులోనూ బాగా సంభాషించగలరు. ప్రతి సంవత్సరం వివిధ ఆంశాలమీద సాహిత్య గోష్ఠుల్ని ఏర్పాటు చేయటం వారికి ఒక వ్యసనంగా పరిణమించింది! వారు రచించిన ఉత్కృష్ట కన్నడ కథలు 'ఫలిత, వారసు, కాలిల్లద్ కవిత'లను నేను తెలుగులోకి అనువదించి పుస్తకంగా ముద్రించినందున శ్రీయుత రావు గారి పరిచయం ఎంతో ఆత్మీయంగా మారింది! సాహిత్యగోష్ఠులకు అతిధిగా పిలుస్తుంటారు నన్ను. అయితే ఈసారి 'తిరుగాట' మీద వారొక కార్యక్రమం రూపొందించి, దాన్లో పాల్గొనాలని నన్ను ఆజ్ఞాపించారు.
రావుగారికి ఇంగ్లీషులో రచనలు చేస్తున్న ఇప్పటి నవతరం రచయితల సాధన మీద అంతగా సదభిప్రాయం లేదు. ఆర్.కె.నారాయణ, కుష్యంత్ సింగ్, రాజారావ్… మొదలైన ఘనాపాఠీల మీద వారికి ఎనలేని ప్రీతి ఉంది. మూల దేశీయ (ప్రాంతీయ) భాషా సాహిత్య పరిజ్ఞానం లేని, రపరపగా ఇంగ్లీషును మాట్లాడే ఈ భారతీయ రచయితలు జైపూర్ లిటరరీ ఫెస్టివల్‌లో పొందిన మాన్యత మీద రేగిపడుతారు. ప్రాదేశిక భాషల రచయితలు అనర్గళంగా ఇంగ్లీషులో తమ రచనల విశిష్టతను చెప్పుకోలేనందునే ఆ ఫెస్టివల్‌లో చిన్నచూవు పొందారని నిశితంగా విమర్శిస్తారు రావుగారు. 'ఇంగ్లీష్ భాషలోని పటాటోపం మనకు ఎటూలేదు, ఎందుకు అక్కడకు వెళ్ళేదుంది… మనకు మనమే ఏకోనారాయణలన్నట్లుగా ఘనమైన మననాడులోనే తిరుగాట చేసి సాంత్వనం చెందుదాం… రా…. రండి' అని ఆహ్వనించారు రావుగారు.
కన్నడ సాహితీవేత్తలలో ఒక మహిమఉంది. వారు తమ మూల ప్రాంత పరిధి నుంచి బయటకొచ్చి మరో కాల్పనిక ప్రాంతాన్ని సృష్టించటం వారిలోని రచనా వైశిష్టాన్ని బయటపెడుతుంది. ఆర్.కె. నారాయణ 'మాల్గుడి', రాజారావ్ 'కాంతాపుర', దివాకర్ 'భువనగిరి', తమ్మాజిరావ్ 'మాదాపుర' పేర్లమీద సాహిత్యంలో గురిపెట్టి ఆయా ప్రాంత పేర్లను కాల్పనికంగా వాడుకుని తమతమ రచనలలో విరివిగా ఉపయోగించుకొన్నందున, ఆయా పేర్లు కన్నడ సాహిత్యవనంలో స్థిరపడిపోయినవి. నేనుంటున్న ఈ భాగ్యనగరంలో రెండు దశాబ్దాలు మాదాపురంతో నాకు నికట సంబంధం ఉన్నందున మాదాపురను ఉటంకిస్తూ కాల్పనిక రచనల్ని చేసిన రావుగారి రచనల మీద నాకు ఆసక్తి కల్గి, ఎంతో శ్రమించిన మీదట వారి సాహిత్య పరిచయం లభించి, ఆ మీదట ఇప్పడది ఎంతో ఆత్మీయంగా మారింది.
చిత్రమేమంటే తనచే కన్నడంలో సృష్టింపబడిన 'మాదాపుర' విశిష్టత రావుగారికి ఇప్పటికీ తెలియదు! నేనే ఖుద్దుగా వారికి మాదాపుర, అందులోని హైటెక్ సిటి, దాన్లో బతుకుబాట సాగిస్తున్న వేలాది సాఫ్ట్‌వేర్ జీవుల గురించి చెపుతుంటాను ఫోన్లో.
పుత్రుడు బెంగళూరులో, పుత్రిక మంగుళూరులో, వీరి నడుమ రావుగారు తిపటూరులో కుటుంబ సమేతంగా ఎవరికి వారు స్థిరపడినందున మంగుళూరులో(దక్షిణ కన్నడ, ఉడుపి, ఉత్తర కన్నడ, చిక్కమగళూర్) తిరుగాట చేద్దాం, నవంబరు నుంచి వానలు తగ్గుముఖం పడుతవి, రెండు వారాలకు తక్కువ గాకుండా గడిపేందుకు రండని ప్రోగ్రాం ఇచ్చారు రావుగారు. జైపూరు ఫెస్టివల్ నవంబరులో జరుగుతుంటుందని, అలానే మన తిరుగాట అదే కాలంలో తన ప్రాంతంలోనే చేద్దాం రండని తెల్పారు. ఒక నెల ముందస్తుగానే తెల్పినందున నేనుండే లింగంపల్లి స్టేషను నుంచి పల్నాడు ఎక్సప్రెస్ ద్వారా 03-11-2013 ఉదయం 11.20కు బయల్దేరి, వికారాబాద్ జంక్షన్‌లో 12.20కు చేరుకొని మరలా నాందేడ్ నుంచి బెంగళూరుకు వెళ్ళే ఎక్స్‌ప్రెస్‌లో మధ్యాహ్నం 2.30కు స్లీపర్ బోగిలో ప్రవేశించి మరునాడు 04-11-2013 న యశ్వంతపురలో ఉదయం 5.30కు దిగాను సుఖకరంగా. ముందస్తుగానే రిజర్వేషన్ చేసుకొన్నందున అనుకొన్న ప్రకారమే ప్రయాణం సాగింది.
04-11-2013: యశ్వంతపురలో ఉదయం 7.30కు కార్వార్‌కు వెళ్ళే ఎక్స్‌ప్రెస్ రైలు సోమ, బుధ, శుక్రవారాలలో మాత్రమే ఉంటుంది. సాయంత్రం5.30కు మంగళూరుకు చేరుకోవచ్చు. నేరుగా హైద్రాబాద్ నుంచి ఆయా రైళ్ళలో పల్నాడు ఎక్స్‌ప్రెస్, నాందేడ్ ఎక్స్‌ప్రెస్, కార్వార్ ఎక్స్‌ప్రెస్ రైళ్ళలో నేను బారుగా రిజర్వేషన్ సౌకర్యం చేయించుకొన్నాను. యశ్వంతపుర నుంచి పగటివేళలో మంగళూరు వరకూ వెళ్ళే ప్రయాణం ఎంతో మధురానుభూతిని కల్గిస్తుంది. యశ్వంతపుర నుంచి అరసికెరె – హాసన్ – సకలేశపుర వరకూ రైలు మైదానప్రాతంలోనే పయనిస్తుంది. సకలేశపుర (సకల జనుల ఈశునిపుర) నుంచి ఘాట్ సుబ్రమణ్యరోడ్ వరకూ ఉండే 115 కిమీ… ఘోరారణ్యంతో నిండియున్న ఎత్తయిన పశ్చిమ కనుమలలో ఈ రైలు ప్రయాణిస్తుంది. ఈ పగటి రైలు ప్రయాణంలో ఘోరారణ్యం, ఎత్తైన గిరిశిఖరాలు, లోయలు, వంతెనలు, సొరంగాల్ని చూసేందుకని బెంగళూరులోని యువజనం జట్లు జట్లుగా ఈ రైలులో యాత్రికులుగా పయనిస్తుంటారు. సముద్ర మట్టం నుంచి మూడు వేల అడుగుల ఎత్తులో సాగే ఈ రైలుకు సకలేశపురలో వెనుక నుంచి నెట్టేందుకు రెండు ఇంజన్లను జతచేస్తారు. కుయ్యో, మొర్రో అంటూ ముందున్న ఇంజన్, వెనుకున్న ఇంజన్లు రైలును లాగూతూ నెడుతూ 20 కి.మీ. వేగంతో సుమారుగా వందగుహల గుండా సాగిపోతుంటే ఆయా ప్రకృతి దృశ్యాల్ని తిలకించేందుకు, పోటోల్ని తీసేందుకు భోగీల ద్వారాల వద్ద, కిటికీల చెంత యువకులు పోటీ పడి జమౌతారు. గుహలలోకి రైలు చేరుతుంటే ఒకటే కేరింతల ఘోష. పూర్ణచంద్ర తేజస్వి రచించిన 'జుగారి క్రాస్' నవలలో ఈ రైలు మార్గం గురించే ఆరు అధ్యాయాలు కేటాయించబడ్డాయి. ఆయన రచన నిజమేనా అని తెల్సుకునేందుకే నేనీ రోజు ఈ పగటి ప్రయాణాన్ని ఎంచుకొన్నాను! ఘాట్‌లో రైలు స్టేషన్లు నాలుగు మించి లేవు. మధ్యాహ్నం ఏదైనా తినేదుంటే అది సకలేశపుర స్టేషన్‌లోనే తినాలి. సుబ్రమణ్య రోడ్ స్టేషను నుంచి మరిక మైదాన ప్రాంతం మొదలవుతుంది. మా డ్యూటీ ముగిసిందిలే అని వెనుకున్న రెండు ఇంజన్లు అక్కడ రైలు నుంచి వేరు పడిపోతాయి. అప్పుడిక రైలు జారుడు బండ నుంచి జారినట్లుగా యధాప్రకారం వేగంతో వెళ్తుంది. పుత్తూరు-బంట్వాళ దాటిన తర్వాత మంగళూరుకు చేరుకుంటుంది. మంగళూరు స్టేషనుకు రావుగారు అల్లుడితోపాటు వచ్చి సాయంత్రం 6.30కు తమ ఇంటికి తోడ్కొని వెళ్ళారు.
05-11-2013: రావుగారుతో కల్సి ఉదయం7.30కి మంగళూరు బస్‌స్టాండ్‌లో మినీ బస్ ఒక దాన్లో ప్రవేశించి తీర్థహళ్ళికి బయల్దేరాం. ఘాట్లో ప్రయాణం. బస్ ఆగుంబె వద్ద కొంచం సేపు ఆగుతుంది. చిరపుంజి తర్వాత అత్యధికంగా వర్షంపాతం నమోదైయేది ఆగుంబెలోనే. ఇక్కడ కురిసిన వర్షధారలే తుంగభద్రా నది, కృష్ణనదులలోని జలాశయాలు నింపి కర్నాటక, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లలో జల సిరులను ప్రసాదిస్తాయి. భారత ప్రభుత్వానికి చెందిన వర్షపాతం నమోదు చేసే వాతావరణశాఖ కార్యాలయం ఇక్కడుంది. ఎత్తైన గిరి శిఖరం నుండే ఆగుంబెలో పర్యాటకుల వీక్షణకని వ్యూ పాయింట్ ఒకటుంది. అక్కడ్నుంచి లోయలో కనబడే క్రింది ప్రాంతాన్ని చూస్తుంటే అంతరిక్షం నుంచి కిందకు చూసినట్లుగా అనిపిస్తుంది. దూరానున్న అరేబియా సముద్రం రేఖామాత్రంగా కనిపిస్తుంది. నిదానంగా ఘాట్ నుంచి పయనించే ఈ మినీ బస్ తీర్థహళ్ళిలో మమ్మల్ని ఉదయం 11 గంటలకు దింపింది.
ఆగుంబె వ్యూపాయింట్
అలకా తీర్థహళ్ళి, సఖ తీర్థహళ్ళి, అలకా.కె అనే రచయితలని తీర్థహళ్ళిలో కలవాల్సి ఉంది. వీరి కథల్ని నేను తెనిగించాను. అలకా తీర్థహళ్ళి గారు మాత్రమే తాలూకా కేంద్రమైన ఈ ఊర్లో ఈరోజు ఉన్నారు. మిగిలిన ఇద్దరు ప్రస్తుతం అమెరికాలో ఉన్నారని తెల్సింది. రావుగారి బంధువర్గం తీర్థహళ్ళి చెంతనుండే భారతీపుర గ్రామంలో ఉన్నారు. వారు బస్‌స్టాండ్‌కి వచ్చి మమ్మల్ని వారి ఇంటికి కారులో తీసుకువెళ్ళారు. కారులో వెళ్తే ఐదు కిలోమీటర్లు. కాలినడకన కొండ ఎక్కి దిగితే ఒక కిలోమీటరు మాత్రమే! భారతీపుర తీర్థహళ్ళి చెంత నుంది కదా. భారతీపురలో ప్రభాకరనాయక్ గారు మాకు ఆతిథ్యం ఇచ్చారు. వారి నేతృత్వం నుంచే కారులో మల్లికార్జున దేవస్థానం, మృగావధహళ్ళిలోని దేవళం సందర్శించాం. స్థల పురాణం ఉన్న అడవిలోని ఈ దేవాలయాలలో భక్తులను సంతుష్టుల్ని చేసేందుకు దాతల నేతృత్వంలో ఉచిత భోజనశాలలు ఉన్నవి. ఒకచోట భుజించి మధ్యాహ్నం ఒంటిగంట తర్వాత కువెంపుగారి స్వస్థలమైన కుప్పళ్ళి గ్రామానికి వెళ్ళాం. కుప్పళ్ళి తీర్థహళ్ళి తాలుకాలో ఉంది. ప్రభాకరనాయక్ గారి కుమారుడు కారు నడుపుతుంటే గంట ప్రయాణం తర్వాత కుప్పళ్ళి చేరాం.
కువెంపు
కువెంపుగారు జమీందారీ వంశంలో పుట్టి ఒకే చోట …. కుప్పళ్ళిలో 3,370 ఎకరాల వారసత్వ సంపదతో అలరారారు. తన వారసులైన పూర్ణచంద్ర తేజస్వి, కోకిలోదయ చైత్ర, తారిణి, ఇందుకల … సమ్మతితో సంపదనంతా ప్రభుత్వానికి భూదానం చేసారు కువెంపుగారు. వారి పూర్తి పేరు కుప్పళ్ళి వెంకటప్పగౌడ పుట్టప్ప! వారి దానశీలత మరియు శ్రేష్ఠ వ్యక్తిత్వానికి గుర్తుగా కర్నాటక ప్రభుత్వం తన రాజసంపదైన 7 వేల ఎకరాల్ని జోడించి మొత్తం పది వేల ఎకరాలు మించిన విస్తీర్ణంతో అలరారే ప్రాంతాన్నంతా ఒకే చోట ఒక ప్రతిష్ఠానంగా కువెంపు పేరు మీద ఏర్పాటు చేసి, ప్రకృతి, పర్యావరణ ప్రియులకు ఒక కేంద్రంగా దాన్ని నిర్వహిస్తుంది.
ప్రతిష్ఠానంలో కువెంపుగారి జీవిత విశేషాల్ని, వారు రచించిన సాహిత్య రచనల్ని, శ్రీమాయణదర్శనం నుంచి పొందిన జ్ఞానపీఠ పురస్కార (కన్నడంలో మొదటి కవి) పత్రాన్ని, పద్మవిభూషణ బిరుదు పత్రాన్ని, వారి పూర్వీకుల రాజ మందిరం లాంటి భవ్యగృహాన్ని, బాల్యంలో ఘోరారణ్యంలో కువెంపు గడిపిన వైనాన్ని, ఆయా పురాతన వస్తువుల్ని, రాష్ట్రకవిగా మన్నన పొందినందుకు గుర్తుగా ఒక మ్యూజియం ఏర్పాటు చేసి ప్రభుత్వ ప్రైవేటు వ్యక్తుల నుంచి ట్రస్ట్ ద్వారా భవ్యంగా నడుపుతుంది. బెంగళూరు నుంచి నేరుగా కుప్పళ్ళికి బస్ సౌకర్యం ఉంది. బెంగళూరులో రాత్రి బయల్దేరి మరునాడంతా (పగలు) కుప్పళ్ళిలో గడిపి తిరిగి రాత్రి వేళలో బెంగళూరుకు బయల్దేరి వెళ్ళే వ్యవస్థ అక్కడున్నందున ఎంతో మంది ప్రకృతి, పర్యావరణ సాహితీ ప్రియులు సగటున రోజుకు రెండు వేల మంది కుప్పళ్ళిని సందర్శిస్తారట. మ్యూజియంలో ఉన్న రిజిస్టర్‌లో సంతకాలు చేసి ఐదు రూపాయాల రుసుంతో ఆ ప్రాంతమంతా తిరిగాం. మేమెళ్ళిన ఆ రోజుకు రెండు వారాల క్రితం తెలుగు చిత్రసీమలో కథానాయకుడిగా వెలుగుతున్న ఒక నటుడు హైద్రాబాదు నుంచి వచ్చి, తన తండ్రి తెలుగు చలన చిత్రరంగానికి చేసిన సేవలకు గుర్తుగా కుప్పళ్ళి లోని ఈ కువెంపు ప్రతిష్ఠానం లాగ ఒక మ్యూజియం ప్రైవేట్‌గా తెరిచే ఉద్దేశంతో చూసి వెళ్ళాడని, ఆయన తండ్రిని ఇందుకోసం పంపినట్లు మ్యూజియం నిర్వహకులు మాకు తెలియజేసారు.
కువెంపు ఇంటి దగ్గర – తమ్మాజీరావుతో రచయిత శాఖమూరు రామగోపాల్
కువెంపుగారి భావజాలాన్ని అర్థం చేసుకొని ఆయా ప్రాంతీయ భారతీయ భాషలలో తమ తమ రచనల ద్వారా ప్రజలలో చైతన్యాన్ని కల్గిస్తారని, కన్నడంకు చేరని ఇతర ప్రాంతీయ భాషా సాహితీవేత్తలకు కర్నాటక ప్రభుత్వం నుంచి కువెంపు ప్రతిష్ఠాన ట్రస్ట్ ద్వారా ప్రతి సంవత్సరము ఒక సాహితీవేత్తకి 5 లక్షల రూపాయల బహుమతి కువెంపు పేరు మీద ఇస్తారు! 2013 గాను మళయాళ భాషకు చెందిన సచ్చిదానందకు పురస్కారం లభించింది. స్మారక ప్రతిష్ఠానంలోని సిబ్బంది అంకితభావం చూస్తుంటే, ఇదేదో యూరోపియన్ దేశాలలోని కవి గృహంలాగ మాకు అన్పించింది.
కువెంపుగారు తన సమకాలిక సాహితీవేత్తల్ని కుప్పళ్ళికి ఆహ్వానించి వారితో గడిపిన సాహిత్య మధుర క్షణాల్ని వివరంగా తెల్పుతుంది మ్యూజియం. ఆ ప్రతిష్ఠానంలో కువెంపు, పూర్ణచంద్ర తేజస్వి గార్ల (తండ్రీ కొడుకులు) సమాధుల్ని చూసాం. వినమ్రంగా అంజలి ఘటించాం. రమారమి మూడు గంటలు ప్రతిష్ఠానంలో గడిపి, ఆ పిమ్మట తీర్థహళ్ళి పట్టణానికి చేరాం. తీర్థహళ్ళిలో మాకోసం ఎదురు చూస్తున్న కడిదాళ్ ప్రకాష్ గారిని కల్సి ముచ్చటించాం. కువెంపుగారి శ్రేష్ఠ కథలు మూడిట్ని నేను తెనిగించానని రావుగారు చెప్పగా, ప్రకాష్ గారు సంబరపడినారు. ప్రతిష్ఠానం నుంచి కువెంపుగారి జీవిత సాధన మీద తెలుగులోకి అనువదించబడిన "కువెంపు వ్యక్తిగా…… వ్యక్తిత్వపరంగా" అనే పుస్తకాన్ని అనువదించింది కూడా నేనే అని తెల్సుకున్న ప్రకాష్ గారు 'మరి కొన్ని రోజులు ప్రతిష్ఠానంలోనే గడపండి' అని అభ్యర్ధించారు. ఇక చీకటి ముసురుతుందని ప్రకాష్ గారి నుంచి వీడ్కోలు పొంది, ఆతిథ్యమిచ్చే ప్రభాకర్ నాయక్ గారి గృహం చేరాం.
మలెనాడు లోని పల్లెలలో ఇళ్ళన్నీ ఒకే చోట ఉండవు. ఎవరి ఇళ్ళు, వారి వారి వ్యవసాయ క్షేత్రాలలో ఉంటవి. రాత్రిళ్ళు అడవి జంతువుల సంచారం(తిరుగాట) ఉన్నందున, రైతుల ఇళ్ళలో నాటు తుపాకులు ఉంటవి. ఉదారంగానే ప్రభుత్వం మారకాస్త్రాల లైసెన్స్‌లని జారీచేస్తుందట. నాయక్ గారి కుటుంబం అవిభక్త కుటుంబం. వారి ఇంట్లోని వంటావార్పు చిన్నపాటి మెస్ లాగ ఉంది. నాయక్ గారు మా రాకకి ఖుషీయై విందు భోజన ఏర్పాట్లు చేసారు. ఖరీదైన సురాపాన సేవనం అక్కడుంది. సురాపానంలో నేను ఒక్కడ్నే భాగస్తుడిగా కాలేదు. సురాపాన మహిమ వలన నాయక్ గారు ప్రస్తుత పరిపాలన, బ్రిటిపోళ్ళ పాలన, ఆర్.ఎస్.ఎస్ నుంచి సూడో సెక్యులిరిజమ్ వరకూ ఎన్నెన్నో విషయాల్ని ధారాళంగా చెప్పసాగారు. తిరుగాటలో అల్సినందున నాయక్ గారి ఒంటిగృహంలో మైమరచి నిద్రించాం.
శృంగేరీ ఆలయం వద్ద రచయిత
06-11-2013: నాయక్ గారి ఇంటికి, తోటకు ఆనుకొనే తుంగానది ప్రవహిస్తుంది. వేకువనే లేచి నురగలు కక్కే కమ్మటి కూర్గు కాఫీ తాగి వాయువిహరానికని నది చెంతకెళ్ళాం. స్పటిక జలం లాగ ఉన్న ఆ నది నీరు, పరిశుభ్రమైన గాలికి పులకితులమై అక్కడే కాలకృత్యాలు స్నానాలు ముగించాం. నది ప్రవాహాన్ని వదిలి బయటకొచ్చేందుకు మనసొప్పలేదు. గంగ స్నానం, తుంగపానం లోని మహిమను తెల్పుతున్నారు రావుగారు. కొబ్బరి చట్ని, ఆవునేయితో వేడివేడి ఇడ్లీలను వడ్డించగా భారీగానే లాగించాం. మరలా చిక్కటి కమ్మటి కూర్గు కాఫీ తాగి, ఆ అతిథి గృహం నుంచి బయటకొచ్చాం. ఆత్మీయుల్ని వదిలి వెళ్ళినట్లుగా ఉంది. ఇక నేరుగా తీర్థహళ్ళిలో బస్సు ఎక్కి రెండు గంటల ప్రయాణం తర్వాత చిక్ మగళూరు జిల్లాలో ఉండే శృంగేరి (పట్టణం) పీఠంకు చేరాం. మధ్యాహ్నం ఒంటి గంటైంది. అక్కడున్న భవ్యమైన విద్యాశంకర దేవళంకు వెళ్ళాం. ఈ దేవాలయం 14వ శతాబ్దంకు చెందినదట. దీనిని బుక్కదేవరాయలు రాజగురువులైన విద్యాతీర్థ స్వాముల స్మరణార్థం నిర్మించారు. ఇది అద్భుతమైన విజయనగర ళిల్పకళతో శోభిల్లుతుంది. శృంగేరి శంకరపీఠం ఆదిశంకరుడిచే 9వ శతాబ్దంలో స్థాపించబడిందట. అద్వైత తత్వంకు చెందినదట. పీఠం చెంతే తుంగభద్ర ప్రవహిస్తుంది. నదీతటానికి వెళ్ళి ప్రవాహం చూసాం. నీటిలో ఈదాడుతున్న మత్స్యసంపదను చూసి చకితులమయ్యాం. చేపల మీద చిరుతిండ్లను విసురుతున్నారు పర్యాటకులు.
తమ్మాజీరావుగారు ద్వైత మతస్తులు. ఇప్పుడిక వీరు నాస్తికులుగా మారి మఠంలోని న్యూనతలను (లోపాలను) ఎత్తి చూపుతున్నారు. వారి మాటల ప్రకారం …. మఠాధిపతి మరియు ఇతర ముఖ్య అధికారులంతా తెలుగుసీమకు చెందినవారని, పీఠ సందర్శన కొచ్చే వారంతా అధికంగా తమిళ, తెలుగు జనాంగమేనని, ఆయా భాషల భక్తులకే విశేష ఆదరాభిమానాలు లభిస్తాయని చెప్తున్నారు! భక్తులకని ఉచిత భోజనవ్యవస్థ ఉంది. శృంగేరి పట్టణం చాలా చిన్నదిగా ఉన్నా, మఠం చెంతనున్న రాచవీధి (మెయిన్ రోడ్) చూసి ఆశ్చర్యపోయాం. పురాతన ఇళ్ళతో ఆ వీధి శోభిస్తుంది. పీఠంలో ఆదిశంకరుడి జీవిత విశేషాల్ని తెల్పే విధంకన్నా, ప్రస్తుత పీఠాధిపతి రాజసంగా వాడే పల్లకి, ఆసీనులయ్యే కనకపు సింహాసనం, లాంఛన ముద్రికలు, వారి సేవకని వినియోగించబడే గజరాజు …. మొదలైన వాట్ని చూసి వెనుదిరిగాం. భవ్యసంపదను పీఠంలో చూస్తున్నప్పుడు రావుగారు మార్క్స్ వాదంలోకి జారారు. లోతైన చింతనతో వారి నుంచి జాలు వారిన సత్యాసత్యాల్ని మరోమాట ఎత్తకనే విన్నాను నేను.
మఠ సందర్శన ముగిసిన మీదట, రావుగారి మూలస్థానమైన కోలారుకు చెందిన ఒక కుటుంబాన్ని కల్సి మరిక అక్కడ్నుంచి వెనుదిరిగి నేరుగా బస్ ద్వారా రాత్రి 10 గంటలకు మంగళూరు చేరాం.
07-11-2013: ప్రఖ్యత కన్నడ కథా రచయితైన 'నాగవేణి మంచి' గార్ని కల్సేదుంది ఈ రోజున. ఆమె వృత్తిరీత్యా కన్నడ భాషా విభాగంలో అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్‌గా బంట్వాళలోని శ్రీవెంకటరమణ దేవస్థానంకు చెందిన డిగ్రీ కళాశాలలో పని చేస్తున్నారు. బంట్వాళ- మంగళూరు నడుమ 30 k.m దూరం ఉంది. రావుగారి వద్ద నాగవేణిగారి ఫోన్ నెంబరు లేదు. నేరుగా ఆమె పని చేస్తుండే కళాశాల వద్దకెళ్ళాం. అయితే నాగవేణిగారు కళాశాలలో లేరు. విశ్వవిద్యాలయంలో ఏదో పని ఉన్నందున మంగళూరులోనే ఉన్నారట. రావుగారు వృత్తిరీత్యా ప్రొఫెసర్‌గా రిటైర్ అయినందున, నేరుగా ప్రిన్స్‌పాల్ వద్దకెళ్ళి, నాగవేణిగారి నంబరు పొంది మా రాక గురించి ఆమెకు తెలియజేసారు. నాగవేణి దంపతులు తామున్న స్థలం గురించి చెప్పి 'శ్రీఘ్రమే రండి కల్సి భోజనం చేద్దాం' అని జవాబిచ్చారు. బంట్వాళ నుంచి మంగళూరుకు [బంద దారిగ సుంక విల్ల …… వచ్చిన దారికి సుంకం (పన్ను) లేదన్నట్లుగా] తిరిగొచ్చి ఆ దంపతుల్ని కల్సాం.
'నాగవేణి మంచి' కన్నడంలో ప్రఖ్యాత రచయిత్రి అని ముందే పేర్కొన్నాను కదా! ఆమె మాతృభాష తుళు. వయస్సు మూడు పదులు దాటదు. రాసింది పదే కథలు. మహిళల సాధక బాధకాల మీద ఆమె రచనలు కేంద్రీకృతమై ఉన్నవి. వస్తునైపుణ్యంలో వైవిధ్యంలో సాటి లేని మేటి రచనలు అవి. ఆమె కలం నుంచి జాలు వారిన ఒక కథ దీపావళి కథల పోటీలో ప్రధమ బహుమతి పొందింది. దాన్ని 'పాపం కల్యాణి' అనే పేరుతో తెనిగించాను. మా రాకకి సంబరపడిన నాగవేణి కన్నడ కథా రచయిత్రిల సాధన మీద సాధికారంగా తెల్పారు. రావుగారి అల్లుడు కూడా మాతో జమైయ్యారు. అందరం కల్సి ఉడ్ ల్యాండ్ హోటెల్‌లో శాకాహార విందు భోజనం చేసి, ఆ మీదట ఆమె నుంచి వీడ్కోలు పొందాం. ఇక మిగిలిన ఈ రోజంతా రావుగారి పుత్రిక చెంత నున్న మంగళూరులోని పలు దేవాలయాల్ని సందర్శించాం.
రావుగారి విశాల దృక్పథాన్ని నేనిక్కడ మీతో (పాఠకులతో) పంచుకోవాలి. ఉత్తర కన్నడ, ఉడుపి, దక్షిణ కన్నడ జిల్లాలలో కొంకిణి, తుళు భాషలు కన్నడం కన్నా ఎక్కువ వ్యాప్తిలో వాడుక భాషలుగా జనంలో ఉన్నాయి. కన్నడ భాషను మాట్లాడితే ఠపీమని వేరే ప్రాంతపోళ్ళుగా గుర్తిస్తారు. వ్యాపారంలో మునిగిన అల్లుడుకు, పుత్రికకు భవిష్యత్ బంగారుమయంగా ఉండాలంటే స్థానీయ భాషల్ని నేర్వాల్సిందే, మాట్లాడాల్సిందేనని రావుగారు ఉద్బోధన చేసారు (చేస్తుంటారు). మంగళూరు నుంచి వెలువడుతుండే కన్నడ దినపత్రికలలో స్థానికుల సౌకర్యార్థం కొన్ని పుటలలో తుళు, కొంకణి వార్తలు కన్నడ లిపిలోనే ముద్రించబడటం నేను గమనించాను. తుళు, కొంకిణి భాషలకు లిపి లేదు.
(Image Courtesy: Wikipedia ; https://www.flickr.com/photos/darshansphotos/8465816774)
Posted in 2014, ఏప్రిల్, వ్యాసం and tagged Sakhamuru Rama Gopal, కర్నాటక, ట్రావెలాగ్, యాత్రా వ్యాసం, శాఖమూరు రామగోపాల్.
karnatakalo naa tirugaata (1) | kinige patrika
karnatakalo naa tirugaata (1)
Posted on epril 5, 2014 by saakhamuuru ramagopal
(tana iteevali karnataka paryatana gurinchi rachayita, anuvaadakudu saakhamuuru ramagopal raasina yatra vyaasam)
kannadam nunchi teluguloki saahityaanuvaada anubhavam naaku unnanduna entho mandi visishta kannada saahitiivettala parichayabhaagyam fon moolamgaa dandigaa undi. modalu modalu okappudu telamgaanaalo (nijam kaalam) antarbhaagamaina rayachur jillaalo vaarasatva vyavasaaya anubandham antho intho undatam. aa seemalo telugu mishrita kannadam vyaapakamgaa (vistaaramgaa) unnanduna, antagaanemi aa sarihaddu jilla daatithe karnataka rashtramtho nikata parichayam emi ledane cheppochu nenu. ippadika (2013loo) oka suvarnaavakaasam: ghanasaahitaina sreeyuta tammajirav gaaritho kalasi karnataka teera praanta sandarsana bhagyam labhinchindi!
tammajirav gaaru kolar jilla vasiga muula jeevitam praarambhinchi udyogareetyaa tumakuru jillaalooni kalpatarunaadaina tipaturu pattanamlo vaanijya saastra upanyaasakudigaa prasthaanaanni praarambhinchi aa tadupari professerga akkade retire ayyaru. ravugari swagraamam 'nangali', chitturu jillaalooni madanapalli taaluukaaku aanukone unna karnataka sarihaddu graamamainanduna, vaaru teluguloonuu baga sambhaashinchagalaru. prati samvatsaram vividha aamsaalameeda saahitya goshtulni erpaatu cheyatam vaariki oka vyasanamgaa parinaminchindi! vaaru rachinchina utkrushta kannada kathalu 'phalita, vaarasu, kalillad kavita'lanu nenu teluguloki anuvadinchi pustakamgaa mudrinchinanduna sreeyuta raavu gaari parichayam entho aatmeeyamgaa maarindi! saahityagoshtulaku atidhigaa pilustuntaaru nannu. ayithe eesaari 'tirugaata' meeda vaaroka kaaryakramam roopondinchi, daanlo paalgonaalani nannu aagnaapinchaaru.
raavugaariki ingleeshulo rachanalu chestunna ippati navataram rachayitala saadhana meeda antagaa sadabhipraayam ledu. ar.ke.narayana, kushyant sing, rajariw modalaina ghanaapaatiila meeda vaariki enaleni preeti undi. muula desheeya (praantiiya) bhasha saahitya parignaanam laeni, raparapaga ingleeshunu matlade ee bhaarateeya rachayitalu jaipur literery festivalle pondina maanyata meeda regipadutaaru. praadesika bhashala rachayitalu anargalamgaa ingleeshulo tama rachanala vishishtatanu cheppukolenandune aa festivalle chinnachuuvu pondaarani nisitamgaa vimarsistaaru ravugaru. 'ingleesh bhashaloni patatopam manaku etooledu, enduku akkadaku velledundi manaku maname ekonarayanalannatluga ghanamaina mananadulone tirugaata chesi saantvanam chendudaam rai. randi' ani aahvaninchaaru ravugaru.
kannada saahitiiveettalaloo oka mahimaundi. vaaru tama muula praanta paridhi nunchi bayatakochi maro kaalpanika praantaanni srushtinchatam vaarilooni rachana vaishishtaanni bayatapedutundi. ar.ke. narayana 'malgudi', rajarao 'kantapura', divakar 'bhuvanagiri', tammajirav 'madapura' paerlameeda saahityamlo guripetti aayaa praanta paerlanu kaalpanikamgaa vaadukuni tamatama rachanalalo virivigaa upayoginchukonnanduna, aayaa paerlu kannada saahityavanamlo sthirapadipoyinavi. nenuntunna ee bhagyanagaramlo rendu dasaabdaalu maadaapuramtho naaku nikata sambandham unnanduna maadaapuranu utankistuu kaalpanika rachanalni chesina ravugari rachanala meeda naaku aasakti kalgi, entho shraminchina meedata vaari saahitya parichayam labhinchi, aa meedata ippadadi entho aatmeeyamgaa maarindi.
chitramemante tanache kannadamlo srushtimpabadina 'madapura' vishishtata raavugaariki ippatikee teliyadu! nene khudduga vaariki madapura, andulooni hytec siti, daanlo batukubata saagistunna velaadi saffeyver jeevula gurinchi cheputuntaanu fonlo.
putrudu bengalurulo, putrika mangulurulo, veeri naduma ravugaru tipaturulo kutumba sametamgaa evariki vaaru sthirapadinanduna mangulurulo(dakshina kannada, udupi, uttara kannada, chikkamagalur) tirugaata cheddam, navambaru nunchi vaanalu taggumukham padutavi, rendu vaaraalaku takkuva gakunda gadipenduku randani program icharu ravugaru. jaipuru festival navambarulo jarugutuntundani, alaane mana tirugaata adhe kaalamlo tana praantamlone cheddam randani telpaaru. oka nela mundastugaane telpinanduna nenunde lingampally stationu nunchi palnadu express dwara 03-11-2013 udayam 11.20ku bayalderi, vikarabad jankshanle 12.20ku cherukoni marala nanded nunchi bengaluruku velle expresselo madhyaahnam 2.30ku sleeper bogilo pravesinchi marunadu 04-11-2013 na yashwantapuralo udayam 5.30ku digaanu sukhakaramgaa. mundastugaane reservation chesukonnanduna anukonna prakarame prayaanam saagindi.
04-11-2013: yashwantapuralo udayam 7.30ku kaarvaarku velle expresse railu soma, budha, sukravaaraalalo matrame untundi. saayantram5.30ku mangaluruku cherukovachhu. nerugaa haidrabad nunchi aayaa raillalo palnadu expresse, nanded expresse, carwar expresse raillalo nenu baruga reservation soukaryam cheyinchukonnaanu. yaswantapura nunchi pagativelalo mangaluru varakuu velle prayaanam entho madhuraanubhootini kalgistundi. yaswantapura nunchi arasikere – hasan – sakalesapura varakuu railu maidaanapraatamlone payanistundi. sakalesapura (sakala janula eshunipura) nunchi ghat subramanyarod varakuu unde 115 kimi ghoraaranyamtho nindiyunna ettayina paschima kanumalalo ee railu prayaanistundi. ee pagati railu prayaanamlo ghoraranyam, ettaina girisikharaalu, loyalu, vantenalu, soramgaalni chusendukani bengaluruloni yuvajanam jatlu jatlugaa ee railulo yaatrikulugaa payanistuntaaru. samudra mattam nunchi moodu vela adugula ettulo saage ee railuku sakalesapuralo venuka nunchi nettenduku rendu injanlanu jatachestaaru. kuyyo, morro antuu mundunna injan, venukunna injanlu railunu laaguutuu nedutuu 20 ki.mee. vegamtho sumaruga vandaguhala gunda saagipotunte aayaa prakruti drushyaalni tilakinchenduku, potolni teesenduku bhogila dwarala vadda, kitikeela chenta yuvakulu poty padi jamoutaaru. guhalaloki railu cherutunte okate kerintala ghosha. puurnachandra tejaswi rachinchina 'jugari crass' navalalo ee railu maargam gurinche aaru adhyaayaalu ketayinchabaddayi. aayana rachana nijamena ani telsukunenduke neenee roju ee pagati prayaanaanni enchukonnaanu! ghatelo railu stationlu naalugu minchi levu. madhyaahnam edaina tinedunte adhi sakalesapura stationlone tinaali. subramanya rod stationu nunchi marika maidaana praantam modalavutundi. maa dutey mugisindile ani venukunna rendu injanlu akkada railu nunchi vaeru padipotayi. appudika railu jaarudu banda nunchi jaarinatlugaa yadhaprakaram vegamtho veltundi. putturu-bantvala daatina tarvaata mangaluruku cherukuntundi. mangaluru stationuku ravugaru alludithopaatu vachi saayantram 6.30ku tama intiki todkoni vellaaru.
05-11-2013: raavugaaruto kalsi udayam7.30ki mangaluru busstandelo minee bus oka daanlo pravesinchi teerthahalliki bayalderam. ghaatlo prayaanam. bus aagumbe vadda koncham sepu aagutundi. chirapunji tarvaata atyadhikamgaa varshampaatam namodaiyedi aagumbelone. ikkada kurisina varshadhaarale tungabhadra nadi, krushnanadulaloni jalaasayaalu nimpi karnataka, aandhrapradeshchalalo jala sirulanu prasaadistaayi. bhaarata prabhutvaaniki chendina varshapaatam namodu chese vaataavaranasaakha kaaryaalayam ikkadundi. ettaina giri sikharam nunde aagumbelo paryaatakula veekshanakani vyuu point okatundi. akkadnunchi loyalo kanabade krindi praantaanni chustunte antariksham nunchi kindaku chusinatlugaa anipistundi. dooraanunna arabia samudram rekhaamaatramgaa kanipistundi. nidaanamgaa ghat nunchi payaninche ee minee bus teerthahallilo mammalni udayam 11 gantalaku dimpindi.
aagumbe veupoint
alaka teerthahalli, sakha teerthahalli, alaka.ke ane rachayitalani teerthahallilo kalavalsi undi. veeri kathalni nenu teniginchaanu. alaka teerthahalli gaaru matrame taluka kendramaina ee oorlo eeroju unnaaru. migilina iddaru prastutam americalo unnaarani telsindi. ravugari bandhuvargam teerthahalli chentanunde bharatipura graamamlo unnaaru. vaaru busstandeekki vachi mammalni vaari intiki kaarulo teesukuvellaaru. kaarulo velte aidu kilometerlu. kaalinadakana konda ekki digite oka kilometeru matrame! bharatipura teerthahalli chenta nundi kada. bharatipuralo prabhakaranayak gaaru maaku aatithyam icharu. vaari netrutvam nunche kaarulo mallikaarjuna devasthaanam, mrugaavadhalliloni devalam sandarsinchaam. sthala puraanam unna adavilooni ee devalayalalo bhaktulanu santushtulni chesenduku daatala netrutvamlo uchita bhojanasalalu unnavi. okachota bhujinchi madhyaahnam ontiganta tarvaata kuvempugaari swasthalamaina kuppalli graamaaniki vellaam. kuppalli teerthahalli taalukaalo undi. prabhakaranayak gaari kumarudu kaaru naduputunte ganta prayaanam tarvaata kuppalli cheram.
kuvempu
kuvempugaaru jameendaarii vamsamlo putti oke chota u. kuppallilo 3,370 ekaraala vaarasatva sampadatho alarararu. tana vaarasulaina puurnachandra tejaswi, kokilodaya chaitra, taarini, indukala u sammatitho sampadananta prabhutvaaniki bhudaanam chesaru kuvempugaaru. vaari puurti paeru kuppalli venkatappagouda puttappa! vaari daanaseelata mariyu shreshtha vyaktitvaaniki gurtugaa karnataka prabhutvam tana rajasampadaina 7 vela ekaraalni jodinchi mottam padi vela ekaraalu minchina vistiirnamtoe alarare praantaannantaa oke chota oka pratishtaanamgaa kuvempu paeru meeda erpaatu chesi, prakruti, paryaavarana priyulaku oka kendramgaa daanni nirvahistundi.
pratishtaanamlo kuvempugaari jeevita visaeshaalni, vaaru rachinchina saahitya rachanalni, srimaayanadarsanam nunchi pondina ghnaanapeetha puraskara (kannadamlo modati kavi) patraanni, padmavibhooshana birudu patraanni, vaari puurveekula raja mandiram lanti bhavyagruhaanni, baalyamlo ghoraranyamlo kuvempu gadipina vainaanni, aayaa puraatana vastuvulni, rashtrakaviga mannana pondinanduku gurtugaa oka musium erpaatu chesi prabhutva praivetu vyaktula nunchi trust dwara bhavyamgaa naduputundi. bengaluru nunchi nerugaa kuppalliki bus soukaryam undi. bengalurulo raatri bayalderi marunadanta (pagalu) kuppallilo gadipi tirigi raatri vaelaloo bengaluruku bayalderi velle vyavastha akkadunnanduna entho mandi prakruti, paryaavarana saahitii priyulu sagatuna rojuku rendu vela mandi kuppallini sandarsistaarata. musionlo unna resister santakaalu chesi aidu roopaayaala rusuntho aa praantamantaa tirigam. memellina aa rojuku rendu vaaraala kritam telugu chitraseemalo kathaanaayakudigaa velugutunna oka natudu haidraabaadu nunchi vachi, tana tandri telugu chalana chitrarangaaniki chesina sevalaku gurtugaa kuppalli loni ee kuvempu pratishtaanam laaga oka musium praivetegaa teriche uddesamto chusi vellaadani, aayana tandrini indukosam pampinatlu musium nirvahakulu maaku teliyajesaaru.
kuvempu inti daggara – tammajiraovito rachayita saakhamuuru ramagopal
kuvempugaari bhaavajaalaanni artham chesukoni aayaa praantiiya bhaarateeya bhaashalalo tama tama rachanala dwara prajalalo chaitanyaanni kalgistaarani, kannadanku cherani itara praantiiya bhasha saahitiivettalaku karnataka prabhutvam nunchi kuvempu pratishtaana trust dwara prati samvatsaramu oka saahitiivettaki 5 lakshala roopaayala bahumati kuvempu paeru meeda istaaru! 2013 gaanu malayaala bhashaku chendina sachidaanandaku puraskaaram labhinchindi. smaraka pratishtaanamlooni sibbandi ankitabhaavam chustunte, idedo europian deshaalalooni kavi gruhamlaaga maaku anpinchindi.
kuvempugaaru tana samakaalika saahitiivettalni kuppalliki aahvaaninchi vaaritho gadipina saahitya madhura kshanaalni vivaramgaa telputundi musium. aa pratishtaanamlo kuvempu, puurnachandra tejaswi gaarla (tandri kodukulu) samaadhulni chusam. vinamramgaa anjali ghatincham. ramarami moodu gantalu pratishtaanamlo gadipi, aa pimmata teerthahalli pattanaaniki cheram. teerthahallilo makosam eduru chustunna kadidal prakash gaarini kalsi muchatincham. kuvempugaari shreshtha kathalu mooditni nenu teniginchaanani ravugaru cheppagaa, prakash gaaru sambarapadinaru. pratishtaanam nunchi kuvempugaari jeevita saadhana meeda teluguloki anuvadinchabadina "kuvempu vyaktigay vyaktitvaparamgaa" ane pustakaanni anuvadinchindi kuudaa nene ani telsukunna prakash gaaru 'mari konni rojulu pratishtaanamlone gadapandi' ani abhyardhinchaaru. ika cheekati musurutundani prakash gaari nunchi veedkolu pondi, aatidhyamichhe prabhakar nayak gaari gruham cheram.
malenadu loni pallelalo illannee oke chota undavu. evari illu, vaari vaari vyavasaaya kshetraalalo untavi. raatrillu adavi jantuvula sanchaaram(tirugaata) unnanduna, raitula illalo naatu tupaakulu untavi. udaaramgaane prabhutvam marakastrala licenselani jaareechestundata. nayak gaari kutumbam avibhakta kutumbam. vaari intlooni vantaavaarpu chinnapati mess laaga undi. nayak gaaru maa rakaki khusheeyai vindu bhojana erpaatlu chesaru. khareedaina surapana sevanam akkadundi. surapanamlo nenu okkadne bhaagastudigaa kaaledu. surapana mahima valana nayak gaaru prastuta paripaalana, britipolla paalana, ar.es.es nunchi sudo seculirism varakuu ennenno vishayaalni dhaaraalamgaa cheppasaagaaru. tirugaatalo alsinanduna nayak gaari ontigruhamlo maimarachi nidrinchaam.
shrungery aalayam vadda rachayita
06-11-2013: nayak gaari intiki, thotaku aanukone tungaanadi pravahistundi. vekuvane lechi nuragalu kakke kammati kuurgu coffy taagi vaayuviharaanikani nadi chentakellam. spatika jalam laaga unna aa nadi neeru, parisubhramaina gaaliki pulakitulamai akkade kaalakrutyaalu snaanaalu mugincham. nadi pravaahaanni vadili bayatakochenduku manasoppaledu. ganga snaanam, tungapanam loni mahimanu telputunnaru ravugaru. kobbari chatni, aavuneyitho vedivedi idleelanu vaddinchagaa bhaareegaane lagincham. marala chikkati kammati kuurgu coffy taagi, aa athithi gruham nunchi bayatakocham. aatmeeyulni vadili vellinatlugaa undi. ika nerugaa teerthahallilo bassu ekki rendu gantala prayaanam tarvaata chik magaluru jillaalo unde shrungeri (pattanam) peethanku cheram. madhyaahnam onti gantaindi. akkadunna bhavyamaina vidyaasankara devalanku vellaam. ee devalayam 14va sataabdanku chendinadata. deenini bukkadevaraayalu raajaguruvulaina vidyaatiirtha swaamula smaranaartham nirminchaaru. idhi adbhutamaina vijayanagara lilpakalatho sobhillutundi. shrungeri sankarapeetam aadisankarudiche 9va sataabdamlo sthaapinchabadindata. advaita tatvanku chendinadata. peetham chente tungabhadra pravahistundi. nadeetataaniki velli pravaham chusam. neetilo eedaadutunna matsyasampadanu chusi chakitulamayyam. chepala meeda chirutindlanu visurutunnaaru paryaatakulu.
tammaajeeraavugaaru dvaita matastulu. ippudika veeru naastikulugaa maari mathamloni nyoonatalanu (lopalanu) etti chuuputunnaaru. vaari maatala prakaaram u. mathaadhipati mariyu itara mukhya adhikaarulantaa teluguseemaku chendinavaarani, peetha sandarsana koche vaarantaa adhikamgaa tamila, telugu janangamenani, aayaa bhashala bhaktulake visesha aadaraabhimaanaalu labhistaayani cheptunnaaru! bhaktulakani uchita bhojanavyavastha undi. shrungeri pattanam chala chinnadigaa unna, matham chentanunna rachaveedhi (main rod) chusi aascharyapoyam. puraatana illatho aa veedhi sobhistundi. peethamlo aadisankarudi jeevita visaeshaalni telpe vidhankanna, prastuta peethaadhipati rajasanga vade pallaki, aaseenulayye kanakapu simhaasanam, laanchana mudrikalu, vaari sevakani viniyoginchabade gajaraju u. modalaina vaatni chusi venudirigaam. bhavyasampadanu peethamlo chustunnappudu ravugaru marks vaadamloki jaaraaru. lotaina chintanatho vaari nunchi jaalu vaarina satyaasatyaalni maromata ettakane vinnaanu nenu.
matha sandarsana mugisina meedata, ravugari moolasthaanamaina kolaruku chendina oka kutumbaanni kalsi marika akkadnunchi venudirigi nerugaa bus dwara raatri 10 gantalaku mangaluru cheram.
07-11-2013: prakhyata kannada kathaa rachayitaina 'nagaveni manchi' gaarni kalsedundi ee rojuna. aame vruttireetyaa kannada bhasha vibhaagamlo assistent professerga bantvalaloni srivenkataramana devasthaananku chendina digri kalaasaalalo pani chestunnaru. bantvala- mangaluru naduma 30 k.m dooram undi. ravugari vadda nagavenigari fon nembaru ledu. nerugaa aame pani chestunde kalasala vaddakellaam. ayithe nagavenigaru kalaasaalalo leru. vishwavidyaalayamlo edho pani unnanduna mangalurulone unnarata. ravugaru vruttireetyaa professerga retire ayinanduna, nerugaa prinsempal vaddakelli, nagavenigari nambaru pondi maa raaka gurinchi aameku teliyajesaaru. nagaveni dampatulu taamunna sthalam gurinchi cheppi 'srighrame randi kalsi bhojanam cheddam' ani javaabichaaru. bantvala nunchi mangaluruku [banda daariga sunka villa yu vachina daariki sunkam (pannu) ledannatlugaa] tirigochi aa dampatulni kalsam.
'nagaveni manchi' kannadamlo prakhyaata rachayitri ani munde paerkonnaanu kada! aame matrubhasha tulu. vayassu moodu padulu daatadu. rasindi pade kathalu. mahilala saadhaka badhakala meeda aame rachanalu kendreekrutamai unnavi. vastunaipunhyamlo vaividhyamlo saati laeni meti rachanalu avi. aame kalam nunchi jaalu vaarina oka katha deepaavali kathala potilo pradhama bahumati pondindi. daanni 'paapam kalyani' ane paerutho teniginchaanu. maa rakaki sambarapadina nagaveni kannada kathaa rachayitrila saadhana meeda saadhikaaramgaa telpaaru. ravugari alludu kuudaa maatho jamaiyyaru. andaram kalsi ud land hotelemlo saakaahaara vindu bhojanam chesi, aa meedata aame nunchi veedkolu pondam. ika migilina ee rojanta ravugari putrika chenta nunna mangaluruloni palu devalayalni sandarsinchaam.
ravugari visaala drukpathaanni nenikkada meetho (paathakulatho) panchukovali. uttara kannada, udupi, dakshina kannada jillaalalo konkini, tulu bhashalu kannadam kanna ekkuva vyaaptilo vaaduka bhashaluga janamlo unnaayi. kannada bhashanu matladithe tapeemani vere praantapollugaa gurtistaaru. vyaapaaramlo munigina alluduku, putrikaku bhavishyat bangaarumayamgaa undalante sthaaneeya bhashalni nervalsinde, matladalsindenani ravugaru udbodhana chesaru (chestuntaaru). mangaluru nunchi veluvadutunde kannada dinapatrikalalo sthaanikula soukaryaartham konni putalalo tulu, konkani vaartalu kannada lipilone mudrinchabadatam nenu gamaninchaanu. tulu, konkini bhashalaku lipi ledu.
(Image Courtesy: Wikipedia ; https://www.flickr.com/photos/darshansphotos/8465816774)
Posted in 2014, epril, vyaasam and tagged Sakhamuru Rama Gopal, karnataka, travelag, yatra vyaasam, saakhamuuru ramagopal.