మార్చి 2018 – ఈమాట
జీవితంలో అత్యున్నత పీఠాల్ని, పురస్కారాల్ని, డబ్బుని అలా చూసి ఇలా వద్దనుకుని చిన్నారి పొన్నారి చంటి పిల్లలకోసమని వెనక్కి మళ్ళి, జీవితాంతం చిన్నపిల్లల కోసం బొమ్మలు వేసిన ఒక రంగు సుద్ద ముక్క వంటి మెత్తని చిత్రకారుడి కథ ఇది–అంటూ, మన దేశంలోని మొదటితరం బాలసాహిత్య చిత్రకారుల్లో ఒకరయిన పులక్ బిశ్వాస్ (1941-2013) గురించి ఆర్టిస్ట్ అన్వర్ ఆత్మీయ వ్యాసం రంగు బలపం-పులక్ బిశ్వాస్; తన సిలబస్‌లో స్కెచింగ్ గురించి సూచనలు, వంటరి జీవితంలోకి ఇల్లామై అని వగచనవసరం లేకుండా కోరి జన్మతో పాటుగా తోడు తెచ్చుకున్న పవిత్ర గ్రంథం– ఇది నా ప్రేయసి, నా తల్లి, నా సహచరి, నా నేస్తం, నా ఆస్తి అంటూ తన స్కెచ్‌బుక్స్‌‌తో చేయిస్తున్న పరిచయం; ఉషాజ్యోతి బంధం దీర్ఘకవిత ఆకాశదీపం; చారిత్రాత్మక చారిత్రిక ఆత్మకథ సురపురం పై దాసరి అమరేంద్ర సమీక్ష; ఈ నెలలో ఉగాది పండగ వస్తోంది కాబట్టి ఆ సందర్భంగా తెలుగువారికి పండుగ శుభాకాంక్షలు చెప్తూ భైరవభట్ల కామేశ్వరరావు ఒక విశేషంతో కూర్చిన గడి-నుడి. (ఆ విశేషమేమిటో గడి పూర్తి చేస్తేనే తెలుస్తుంది మరి!); ఇంకా కథలు, కవితలు, వ్యాసాలు, శీర్షికలూ…
రంగు బలపం: పులక్ బిశ్వాస్
ఈ దేశంలో ఇలస్ట్రేటర్లకు వర్క్‌షాప్స్ ఉండవు, వారి పనికి ఫెలోషిప్‌లు కానీ, గ్రాంట్లు కానీ ఏం రావు. కానీ విదేశాల్లో నీకు ఈ సదుపాయాలు అన్నీ వుంటాయి. అద్భుతమైన గురువులు ఉన్నారక్కడ. ఒకవేళ చూపు సారించగలిగతే నువ్వు ఆ వేపు చూడాలి. కానీ, నీ భారతీయాత్మని అక్కడికి పట్టుకపోయి ఏం గీస్తాం? ఏం ఆనందిస్తాం? మనం మనవారికి అవసరం లేదు. పరాయి చోట మనం మనకు దొరకం.
సిలబస్: 2. తొలి ప్రేమలేఖ
మీట్ మై స్కెచ్ బుక్. లేదా డ్రాయింగ్ జర్నల్. కాదా వంటరి జీవితంలోకి ఇల్లామై అని వగచనవసరం లేకుండా కోరి జన్మతో పాటుగా తోడు తెచ్చుకున్న పవిత్ర గ్రంథం. ఇది నా బైబుల్, ఇది నా ఖురాన్, ఇది నా ప్రేయసి, నా తల్లి, నా సహచరి, నా నేస్తం, నా ఆస్తి… నా అంతటికీ నేను అనునిత్యం వ్రాసుకునే ప్రేమలేఖల సమాహరం కథ వినిపిస్తా.
అప్పటికి
దిక్కు తోచక దాచుకున్నవన్నీ బయటికి తీసి చూస్తావు. చాకొలేట్ రేపర్, సినిమా టికెట్, రుమాలు, ఎండిన మల్లెపువ్వొకటి, రెండు గవ్వలు, నాలుగు మబ్బులు మూసిన సాయంత్రాలు, కొన్ని పాత పాటలు. చెదలు తినేస్తూ. దేన్నీ రేకెత్తించని, దేన్నీ సూచించని ఈ చెత్తంతా ఎందుకు ఏరిపెట్టుకున్నట్టో అర్థం కాదు. బరువు దించుకుని అవన్నీ గాలికి కొట్టుకుపోతాయి. అప్పుడు తను ఈ భూమ్మీద ఇదే కాలంలో జీవించే తోటి మనిషి.
'భ్రమ'
రాజుగారి ప్రస్తుత పరిస్థితికీ ఈ నడింపిల్లోరి టెంకబాబుకీ ఏదో మెలికుంది. ఏంటదీ? టెంక మాటెత్తితేనే ఈయన ఉలుకులికిపడుతున్నారు. టెంకగారేమో అస్సలు ఏమీ తెలనట్టే వుంటాడు. ఆ బాబు కూడా చాలా మంచోడు. అందరితో కలివిడిగా వుంటూ ఊరికేదో ఉపకారం చేద్దాం అనే బాపతే తప్ప అల్లరి చిల్లర రకం కూడా కాదు. అసలేమై వుంటది?
మునిమాపు వేళకు
మలుపులన్నీ తిరిగి తిరిగి
మన కథ కంచికెళ్ళిపోతుంది
నా నుంచి నీ వైపుకు వెళ్ళే దారి
ఒకే ఒక ఉత్తరం ముక్కకీ
ఓ సంక్షిప్త వాక్యానికీ మాత్రం తావుంచి
పూర్తిగా మూసివేయబడుతుంది
ఒక వోర!
రాత్రంతా ఒక్క కునుకైనా తీస్తే ఒట్టు. టెన్షన్… టెన్షన్. ఎప్పుడూ లేనంత ఉద్వేగం. యామిని నించి ఏ క్షణాన ఏ కబురొస్తుందో అని భయం. గుండె దడ. ఏదో జరగరానిదే జరిగుంటుందని మనసు పదే పదే సూచిస్తోంది. లేకపోతే ఇంటికెళ్ళగానే ఫోన్ చేయమని చెప్పినా, చేయలేదంటే అర్ధం? రాత్రంతా అది కూడా నాలానే మానసిక క్షోభననుభవించి వుంటుంది. కోపంతో శ్రీధర్ అన్నయ్య యామిని మీద చేయి చేసుకోలేదు కదా?
నాకు నచ్చిన పద్యం : మెయి బూదిపూత మాగాణి
…పరమేశ్వరునితో ఎన్ని రకాలుగా ముచ్చట్లు చెప్పాడో, ఎన్ని చోట్ల ఆశ్చర్యం పొందాడో, ఎంత బ్రతిమలాడాడో, ఎంత అలిగాడో, ఎంత కోపపడ్డాడో, ఎంత భక్తిభావాన్ని వెలార్చాడో, శివుణ్ణి ఎంత పరిహాసం చేశాడో, ఎన్ని వైవిధ్య భావాలను రాశిపోశాడో, ఎన్ని అద్భుతమైన సమాసాలు గుప్పించాడో, ఎన్ని విధాలుగా స్వామిని సంబోధించాడో, ఎంత ఛందస్సుందరంగా పద్యాలను పొదిగాడో…
ఉషాజ్యోతి బంధం
నా చిన్ని పెరటిలో పూసిన పువ్వులు
చూడలేదని నిన్ను నిష్టూరమాడాను
నువ్వు నడచి వచ్చిన అడవి ఆరోజున చూశాక
ఎంతటి సిగ్గుతో ముడుచుకుపోయాను
నా అల్పత్వాన్ని చూసి ఎంత నొచ్చుకున్నావో గదా!
పూర్వీకం
తొలిరోజే నేనామెను గమనించాను. ఆమెది హృదయాన్ని కట్టిపడేసే అందం కాదు. అయితే ఆకర్షణీయంగా ఉంటుంది. చిక్కని ఆకుపచ్చ రంగు కళ్ళు. ఆమె ఒంటి చాయని మంచు దేశపు మనుషులకుండే తెలుపు చాయ అనలేము. ఇలాంటి మేనిచాయ కోసమే ఐరోపా దేశాల ఆడవాళ్ళు తూర్పు దేశాల సముద్రతీరాలకెళ్ళి గుడ్డపేలికలు చుట్టుకుని మండే ఎండలో అష్టకష్టాలు పడుతుంటారు అని చెప్తే మీకు అర్థం అవుతుంది.
ఏ కథనయినా సరిగా అనుసరించాలంటే కథలోని ప్రధానపాత్రల ప్రాథమిక పరిచయం అవసరం. ప్రాథమిక పరిచయం అంటే పేరు ఒకటే కాదు. దానికన్నా ముఖ్యం 'నేను' కి చెందిన ఇతర వివరాలు. ప్రథమపురుష కథనంలో ఈ వివరాలన్నీ కథలో ప్రధానపాత్రలు ప్రవేశించినప్పుడో, ఆ తర్వాత కొద్దిసేపటికో సందర్భానుసారంగా తెలుస్తాయి. ఈ పాత్రల్తో పోలిస్తే ఉత్తమపురుషలో కథలో ప్రధానపాత్ర అయిన 'నేను' పూర్తిగా భిన్నమయినది.
పంజరపు పక్షి
దూరంగా కొండ కొమ్మున
ఆ పంజరపు పక్షి
స్వేచ్ఛను గురించి పాడుతుంది మరి
విమర్శ ఎందుకు?
రెంటాల శ్రీవెంకటేశ్వరరావు
పాపులర్ రచనలను పట్టించుకోవడం అనేది చాలామంది మంచి విమర్శకులు సైతం విస్మరిస్తున్న పని. 'సాధారణ పాఠకుడి' పఠన రీతుల్ని మలచగల శక్తి, మలచాల్సిన బాధ్యత విమర్శకున్నాయి. ఈ పనిని చేసిన వాళ్లు కొద్దిమందే, కొడవటిగంటి కుటుంబరావుగారి వంటి వాళ్లు. (డీటీఎల్సీవారు నిర్వహించిన విమర్శావ్యాస పోటీలలో మూడవ బహుమతి గెల్చుకున్న వ్యాసం.)
శ్రీశ్రీ పదబంధ ప్రహేళిక – 15
విస్తారమైన సంస్కృత సాహిత్యంలో లభిస్తున్న అనేక శాస్త్ర, సామాజిక గ్రంథాలలోని వివిధ అంశాల మీద దృష్టి సారిస్తూ, వాటి ద్వారా ప్రస్తుత కాలంలోని మేధోస్థాయిని పెంచుకోడం మానవాళికి ఎలా ఉపయోగకరమనే విషయం మీద అనేక శోధపత్రాలు, విశేషజ్ఞుల అభిప్రాయాల మేళవింపుతో ఈ సంగోష్ఠి ఆసక్తికరంగా సాగింది.
గడి నుడి – 17
గడినుడి 16కు ఈసారి గడువు తేదీలోపు ఎవ్వరూ సరైన సమాధానాలు పంపలేదు. సరిచూపు సహాయంతో నింపిన మొదటి ఐదుగురు: 1. రమాదేవి పూల 2. హరిణి దిగుమర్తి. 3. సతీశ్ 4. భమిడిపాటి సూర్యలక్ష్మి 5. మంథా వీరభద్రం. వీరికి మా అభినందనలు.
marchi 2018 – eemaata
jeevitamlo atyunnata peethaalni, puraskaaraalni, dabbuni alaa chusi ilaa vaddanukuni chinnari ponnari chanti pillalakosamani venakki malli, jeevitaantam chinnapillala kosam bommalu vesina oka rangu sudda mukka vanti mettani chitrakaarudi katha idhi–antuu, mana desamloni modatitaram balasahitya chitrakaarullo okarayina pulak bishwas (1941-2013) gurinchi artist anver aatmeeya vyaasam rangu balapam-pulak bishwas; tana silabaselo skeching gurinchi suuchanalu, vantari jeevitamloki illamai ani vagachanavasaram lekunda kori janmatho paatugaa thodu tecchukunna pavitra grandham– idhi naa preyasi, naa talli, naa sahachari, naa nestam, naa aasti antuu tana skeakbuksee cheyistunna parichayam; ushajyoti bandham deerghakavita aakaasadeepam; chaaritraatmaka chaaritrika aatmakatha surapuram pai dasari amarendra sameeksha; ee nelalo ugaadi pandaga vastondi kabatti aa sandarbhamgaa teluguvaariki panduga subhaakaankshalu cheptuu bhairavabhatla kameshwararao oka visheshamtho kuurchina gadi-nudi. (aa viseshamemito gadi puurti chestene telustundi mari!); inka kathalu, kavitalu, vyaasaalu, sheershikaluna
rangu balapam: pulak bishwas
ee desamlo ilastratorlaku workyshaps undavu, vaari paniki pheloshiplu cony, grantlu cony yem raavu. cony videsaallo neeku ee sadupaayaalu annee vuntaayi. adbhutamaina guruvulu unnarakkada. okavela chuupu saarinchagaligate nuvvu aa vepu chudali. cony, nee bhaaratheeyaatmani akkadiki pattukapoyi yem geestam? yem anandistam? manam manavaariki avasaram ledu. paraayi chota manam manaku dorakam.
silabas: 2. toli premalekha
meat mai sketch buk. leda droing jarnal. kaadaa vantari jeevitamloki illamai ani vagachanavasaram lekunda kori janmatho paatugaa thodu tecchukunna pavitra grandham. idhi naa baibul, idhi naa khuran, idhi naa preyasi, naa talli, naa sahachari, naa nestam, naa aasti naa antatikee nenu anunityam vraasukune premalekhala samaharam katha vinipista.
appatiki
dikku thochaka dachukunnavanni bayatiki teesi chustavu. chacolate raper, sinima ticket, rumalu, endina mallepuvvokati, rendu gavvalu, naalugu mabbulu moosina saayantraalu, konni paata paatalu. chedalu tinestu. dennee rekettinchani, dennee suuchimchani ee chettanta enduku eripettukunnatto artham kaadu. baruvu dinchukuni avannee gaaliki kottukupotayi. appudu tanu ee bhoommeeda ide kaalamlo jeevinche thoti manishi.
'bhrama'
rajugari prastuta paristhitikii ee nadimpillori tenkababuki edho melikundi. entadi? tenka maatettitene eeyana ulukulikipadutunnaara. tenkagaremo assalu emi telanatte vuntaadu. aa baabu kuudaa chala manchodu. andaritho kalividigaa vuntuu oorikedo upakaaram cheddam ane bapathe tappa allari chillara rakam kuudaa kaadu. asalemai vuntadi?
munimapu vaelaku
malupulannee tirigi tirigi
mana katha kanchikellipotundi
naa nunchi nee vaipuku velle daari
oke oka uttaram mukkaki
oo sankshipta vaakyaanikii maatram taavunchi
puurtigaa moosiveyabadutundi
oka vora!
raatrantaa okka kunukaina teeste ottu. tenshan tension. eppuduu lenanta udvegam. yamini ninchi e kshanaana e kaburostundo ani bhayam. gunde dada. edho jaragaraanide jariguntundani manasu pade pade suuchistoemdi. lekapothe intikellagaane fon cheyamani cheppina, cheyaledante ardham? raatrantaa adhi kuudaa nalane maanasika kshobhananubhavinchi vuntundi. kopamtho shreedhar annayya yamini meeda cheyi chesukoledu kada?
naaku nachina padyam : meyi boodipuuta maagaani
kiparameswarunito enni rakaluga muchhatlu cheppado, enni chotla aascharyam pondado, entha bratimaladado, entha aligado, entha kopapaddado, entha bhaktibhaavaanni velarchado, sivunni entha parihasam cheshado, enni vaividhya bhaavaalanu rasiposado, enni adbhutamaina samaasaalu guppinchado, enni vidhaalugaa swaamini sambodhinchaado, entha chandassundaramgaa padyaalanu podigado
ushajyoti bandham
naa chinni peratilo poosina puvvulu
chudaledani ninnu nishtuuramaadaanu
nuvvu nadachi vachina adavi aarojuna chushaka
enthati siggutho muduchukupoyanu
naa alpatvaanni chusi entha nochukunnavo gadaa!
poorveekam
toliroje nenaamenu gamaninchaanu. aamedi hrudayaanni kattipadese andam kaadu. ayithe aakarshaneeyamgaa untundi. chikkani aakupaccha rangu kallu. aame onti chaayani manchu deshapu manushulakunde telupu chaaya analemu. ilanti menichaya kosame iropa deshaala aadavaallu thoorpu deshaala samudratiiraalakelli guddapelikalu chuttukuni mande endalo ashtakashtaalu padutuntaaru ani chepte meeku artham avutundi.
e kathanayina sarigaa anusarinchaalante kathaloni pradhaanapaatrala praathamika parichayam avasaram. praathamika parichayam ante paeru okate kaadu. danikanna mukhyam 'nenu' ki chendina itara vivaraalu. prathamapurusha kathanamlo ee vivaraalannii kathalo pradhaanapaatralu pravesinchinappudo, aa tarvaata koddisepatiko sandarbhaanusaaramgaa telustaayi. ee paatraltho poliste uttamapurushalo kathalo pradhaanapaatra ayina 'nenu' puurtigaa bhinnamayinadi.
panjarapu pakshi
dooramgaa konda kommuna
aa panjarapu pakshi
swechhanu gurinchi paadutundi mari
vimarsa enduku?
rentala srivenkateshwararao
papular rachanalanu pattinchukovadam anedi chaalaamandi manchi vimarsakulu saitam vismaristunna pani. 'saadhaarana paatakudi' pathana reetulni malachagala sakti, malachaalsina baadhyata vimarsakunnaayi. ee panini chesina vaallu koddimande, kodavatiganti kutumbaraogaari vanti vaallu. (dtlc nirvahinchina vimarsavyasa potiilalo moodava bahumati gelchukunna vyaasam.)
srishree padabandha prahelika – 15
vistaaramaina samskruta saahityamlo labhistunna aneka saastra, saamaajika grandhaalaloni vividha amsaala meeda drushti saaristuu, vaati dwara prastuta kaalamlooni medhosthaayini penchukodam maanavaaliki ela upayogakaramane vishayam meeda aneka sodhapatraalu, visaeshagnula abhipraayaala melavimputo ee sangoshti aasaktikaramgaa saagindi.
gadi nudi – 17
gadinudi 16ku eesaari gaduvu tedeelopu evvaruu saraina samaadhaanaalu pampaledu. sarichuupu sahaayamtho nimpina modati aiduguru: 1. ramadevi poola 2. harini digumarti. 3. sateesh 4. bhamidipati suuryalakshmi 5. mantha veerabhadram. veeriki maa abhinandanalu.