యుద్ధాలకి కారణాలు ఏవైనా ఫరవాలేదు. ఆయా దేశాల ప్రయోజనాలు మాత్రం ముఖ్యం. అతి చిన్న దేశం, ఒక అతి పెద్ద అగ్రరాజ్యం ఇపుడు ‘యుద్ధం’ అని అంటున్నాయి. మరో రెండు పెద్ద రాజ్యాలు రష్యా, చైనాలు ఆ చిన్నదేశానికి అండగా ఉంటాయని ఉత్తర కొరియా భావన. నిజానికి ఆ దేశాల ప్రయోజనాలు కాపాడే హామీ లభించగానే అవి ప్లేటు ఫిరాయిస్తాయి.
రచన అనేక రూపాలతో వ్యక్తం అవుతుంది. వాటిని ప్రక్రియలు అంటాం. సృజనాత్మక సాహిత్యంలో అవి ఎక్కువగా ఉంటాయి. చరిత్రలు, డైరీలు, జీవిత చరిత్రలు, స్వీయ చరిత్రలు అనే ప్రక్రియలు కూడా ఉంటాయి. జీవిత చరిత్రలను ఇతరులు రాస్తారు. స్వీయచరిత్రని తనకు తానే రాసుకుంటాడు.
‘యాదవ సంస్కృతి, చరిత్ర, కళారూపాలు’ అం శంపై ప్రసంగించడానికి ఆగస్టు 20న చీరాలకి రావలసిందిగా పిలిచారు. మన దేశంలో వృత్తి స్వీకరణ పుట్టుకతోనే తప్పనిసరి. వృత్తులు మారరాని చట్రంలో బిగిసుకునిపోయాయి. మారడానికి ఎవరికీ ఎలాంటి స్వేచ్ఛ లేదు. అలా ఎన్నో శతాబ్దాలు గడిచిపోయాయి. వివిధ కులాలు తమ మూల చరిత్రని, వర్తమాన స్థితిగతుల్ని, తమ జీవన విధానాలను సమీక్షించుకోవడానికి కూడా నోచుకోలేదు.
బంజారాలకి వున్నన్ని పేర్లు మరే తెగకి లేవు. దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో వ్యాపించిన తెగ కూడా ఇదే. ఐనా సంస్కృతీ సంప్రదాయాలు, భాష, అంతటా ఒకటే. హంగేరీ వంటి దేశాలలోని రోమాజిప్సీ తెగవారు తాము భారతదేశంనుండి వచ్చామని చెప్పుకుంటారు. ఆ రకంగా బంజారాలు పర దేశాల్లో కూడా జీవిస్తున్నారు. అక్కడ కూడా వీరు సంచార జీవులే!
ఎప్పటి నుండో కలవాలని అ నుకున్నాం. కాలం కలిసిరాలేదు. అతనే మొన్న హైదరాబాదు వచ్చాడు. వచ్చినవాడు ఊరికే రాలేదు. తన కవితా సంపుటాలతో వచ్చాడు. ‘ఈ పుస్తకాలు చూడొద్దు. చదవండి. కాస్త కష్టమే.ఐనా చదవాలి’ అన్నాడు. అంత అవసరమా? అన్నాను. ఈ కవిత్వం చదవకపోతే ఏ కవిత్వం చదువుతారు? కాస్తంత గట్టిగా అన్నాడు. కవిత్వం ‘అంతరించిపోయే వనరుల్లో’ చేరిందన్నాను.
గత ఆది, సోమ, మంగళవారాలు గుంజాల గోండి గూడెంలో రెప్పలు తెరిచి మూసేసరికే గడిచిపోయాయి. అక్కడి నుండి వచ్చేప్పుడు ఎన్ని అనుభవాలో, అన్ని గుణపాఠాలు.
yuddhaalaki kaaranaalu evaina faravaledu. aayaa deshaala prayojanaalu maatram mukhyam. athi chinna desham, oka athi pedda agrarajyam ipudu yedudham ani antunnayi. maro rendu pedda raajyaalu rashya, chainaalu aa chinnadesaniki andagaa untaayani uttara koria bhavana. nijaaniki aa deshaala prayojanaalu kapade haami labhinchagaane avi plaetu firaayistaayi.
rachana aneka roopaalatho vyaktam avutundi. vaatini prakriyalu antam. srujanaatmaka saahityamlo avi ekkuvagaa untaayi. charitralu, direelu, jeevita charitralu, sweeya charitralu ane prakriyalu kuudaa untaayi. jeevita charitralanu itarulu raastaaru. sweeyacharitrani tanaku taane rasukuntadu.
yeadava samskruti, charitra, kalarupaluay am sampai prasanginchadaaniki aagastu 20na cheeraalaki raavalasindigaa pilichaaru. mana desamlo vrutti sweekarana puttukathone tappanisari. vruttulu mararani chatramlo bigisukunipoyayi. maaradaaniki evariki elanti swechha ledu. alaa enno sataabdaalu gadichipoyayi. vividha kulaalu tama muula charitrani, vartamaana sthitigatulni, tama jeevana vidhaanaalanu sameekshinchukovadaaniki kuudaa nochukoledu.
banjaaraalaki vunnanni paerlu mare tegaki levu. desamloni vividha praantaallo vyaapinchina tega kuudaa ide. ina samskrutii sampradaayaalu, bhasha, antataa okate. hangeri vanti deshaalalooni romajipsy tegavaaru taamu bharatadesamnundi vachamani cheppukuntaaru. aa rakamgaa banjaaraalu para deshaallo kuudaa jeevistunnaaru. akkada kuudaa veeru sanchaara jeevule!
eppati nundo kalavaalani a nukunnam. kaalam kalisiraaledu. athane monna haidaraabaadu vachaadu. vachinavaadu oorike raledu. tana kavita samputaalato vachaadu. m pustakaalu chudoddu. chadavandi. kaasta kashtame.ina chadavali annadu. anta avasarama? annaanu. ee kavitvam chadavakapothe e kavitvam chaduvutaaru? kaastanta gattigaa annadu. kavitvam keantarinchipoye vanarullo cherindannanu.
gatha aadi, soma, mangalavaaraalu gunjaala gondi goodemlo reppalu terichi moosesarike gadichipoyayi. akkadi nundi vacheppudu enni anubhavaalo, anni gunapaataalu.