లంగ్‌ క్యాన్సర్‌
భోజనం చేయకుండా కొద్దిరోజులు జీవించొచ్చు. నీళ్లు తాగకుండా కొన్ని గంటలు గడపొచ్చు. కానీ శ్వాస తీసుకోకుండా ఒక్క క్షణమైనా నిలవలేం. మన ప్రాణాలు నిలబడటానికి అత్యవసరమైన ఆక్సిజన్‌ అందటం నిమిషం ఆలస్యమైనా ఉక్కిరిబిక్కిరైపోతాం. కాబట్టే వూపిరితిత్తులకు అంతటి ప్రాధాన్యం. ఇవి ప్రకృతి నుంచి లభించే ఆక్సిజన్‌ను శ్వాస ద్వారా లోపలికి తీసుకుంటూ.. దాన్ని రక్తం ద్వారా అన్ని కణాలకు సరఫరా అయ్యేలా చేస్తూ.. అవసరం లేని కార్బన్‌ డయాక్సైడ్‌ను బయటికి పంపిస్తూ.. మన జీవం, జీవితం సజావుగా సాగటానికి నిరంతరం అలుపెరగకుండా పనిచేస్తుంటాయి. ఇలాంటి వూపిరితిత్తుల్లో ఏ చిన్న సమస్య తలెత్తినా ఇబ్బందే. అలాంటిది అనుక్షణం శరీరాన్ని కబళిస్తూ.. అహరహం నిర్వీర్యం చేసే క్యాన్సర్‌ ముంచుకొస్తే? పచ్చగా కళకళలాడే చెట్టుకు చీడ సోకితే వాడిపోయినట్టుగానే.. మనకు వూపిరిని అందించే తిత్తులూ వాడిపోవటం మొదలెడతాయి. పైగా వూపిరితిత్తుల క్యాన్సర్‌తో ముప్పేటంటే.. నూటికి 80% మందిలో ఇది బాగా ముదిరిన తర్వాతే బయటపడటం. దీంతో నయం కావటం అటుంచి.. అదుపులో పెట్టుకోవటమే కష్టమవుతోంది. ఒకప్పటి కన్నా ఇప్పుడు మంచి చికిత్సలు అందుబాటులోకి వచ్చినా.. ఇంకా ఇది కొరకరాని కొయ్యగానే సవాల్‌ చేస్తోంది. వూపిరితిత్తుల క్యాన్సర్‌ ఎందుకొస్తుందో కచ్చితంగా తెలియదు. ఎవరికి వస్తుందో తెలియదు. కానీ రావటానికి దోహదం చేసే కొన్ని కారణాలను మాత్రం మనం తప్పకుండా నిలువరించుకోవచ్చు. అందుకే దీనిపై సమగ్ర వివరాలను అందిస్తోంది ఈ వారం సుఖీభవ. మన ప్రాణానికి, జీవానికి శ్వాస అత్యంత కీలకం. గుండె కొట్టుకోవటం వంటి ఇతర ప్రక్రియలు సజావుగా జరుగుతున్నా.. శ్వాస సరిగా సాగకపోతే శరీరం వెంటనే కుప్పకూలుతుంది. తగినంత ఆక్సిజన్‌ అందక కణాలన్నీ చేతులెత్తేస్తాయి. కాబట్టే వూపిరితిత్తులకు ఎలాంటి సమస్య వచ్చినా భరించటం కష్టం. ఇక క్యాన్సర్‌ వంటి తీవ్ర సమస్యలు ముంచుకొస్తే జీవితం మరింత నరకప్రాయంగా మారుతుంది. మనదేశంలో అతి ఎక్కువగా కనబడే ఐదు రకాల క్యాన్సర్లలో వూపిరితిత్తుల క్యాన్సర్‌ ఒకటి. ఒకప్పుడు పురుషుల్లో నోటి క్యాన్సర్‌, గొంతు క్యాన్సర్‌, జీర్ణాశయ క్యాన్సర్లు ఎక్కువగా కనబడుతుండేవి. ఇప్పుడు వూపిరితిత్తుల క్యాన్సర్‌ వీటన్నింటినీ అధిగమించి ప్రథమ స్థానాన్ని ఆక్రమించేసింది. స్త్రీలు, పురుషులు.. ఇద్దరినీ పరిగణనలోకి తీసుకుంటే రొమ్ము క్యాన్సర్‌ తర్వాత రెండో స్థానం కూడా దీనిదే కావటం గమనార్హం. మనదేశంలో కొత్తగా బయటపడుతున్న క్యాన్సర్‌ కేసుల్లో 6.9% కేసులు వూపిరితిత్తుల క్యాన్సర్‌కు సంబంధించినవే. క్యాన్సర్ల మూలంగా చనిపోతున్న వారిలో 9.3% మంది వూపిరితిత్తుల క్యాన్సర్‌ బాధితులే. అయినా కూడా మన సమాజంలో దీనిపై చాలామందికి అవగాహన ఉండటం లేదు. దీనిలోనూ క్షయ మాదిరి లక్షణాలు కనబడుతుండటం పొరబడటానికి దారితీస్తోంది. క్షయకు చికిత్స తీసుకుంటున్నా కూడా లక్షణాలు తగ్గుముఖం పట్టకపోయిన సందర్భాల్లోనూ క్యాన్సర్‌ను అనుమానించటం లేదు. అలాగే విచ్చలవిడిగా పెరిగిపోతున్న పొగాకు అలవాట్లు, వాయు కాలుష్యం వంటివీ వూపిరితిత్తుల క్యాన్సర్‌కు ఆజ్యం పోస్తున్నాయి.
ఏమిటీ క్యాన్సర్‌?
మన ఒంట్లో కణాలన్నీ కూడా ఒక క్రమ పద్ధతి ప్రకారం విభజన చెందుతూ.. వృద్ధి చెందుతుంటాయి. ఈ ప్రక్రియను జన్యువులు నియంత్రిస్తుంటాయి. కణ విభజన అవసరం లేదని అనిపించినప్పుడు కణంలోని లేదా పక్కనున్న కణంలోని సంకేత వ్యవస్థ 'ఇక చాలు' అని చెబుతుంది. దీని మూలంగానే మన శరీరంలో ఎదుగుదల ఒక క్రమంలో, కట్టుదిట్టంగా సాగుతుంది. ఎందుకో తెలియదు గానీ కొన్నిసార్లు ఈ నియంత్రణ ప్రక్రియ అస్తవ్యస్తమవుతుంటుంది. పలితంగా అవసరం లేకపోయినా కణ విభజన జరగొచ్చు. లేదూ కణాలు మరణించకుండా అలా పెరుగుతూనే ఉండొచ్చు. ఇవన్నీ ఇబ్బడిముబ్బడిగా పెరిగిపోయి క్యాన్సర్‌ కణితులుగా మారతాయి. ఇవి పెరుగుతున్నకొద్దీ వూపిరితిత్తుల పనితీరు మందగిస్తుంది. రక్తంలోకి ఆక్సిజన్‌ సరఫరా కావటం తగ్గుతూ వస్తుంది.
వూపిరితిత్తుల క్యాన్సర్‌ ఎందుకొస్తుందో, ఎవరికి వస్తుందో కచ్చితంగా చెప్పలేం. దీనికి పొగాకు, ఆస్‌బెస్టాస్‌, ఆర్సెనిక్‌, రేడియో ధార్మికత వంటి క్యాన్సర్‌ కారకాలు, జన్యువుల వంటి పలు అంశాలు దోహదం చేస్తాయి. ఇతర భాగాల్లో తలెత్తే క్యాన్సర్‌ కణాలు విస్తరించటం ద్వారానూ వూపిరితిత్తుల క్యాన్సర్‌ రావొచ్చు.
* క్యాన్సర్‌ కారకాలు: వీటిల్లో ప్రధానంగా చెప్పుకోవాల్సింది పొగాకు గురించే. పొగాకులో ఆర్సెనిక్‌, బెంజీన్‌, బెరీలియం, కాడ్మియం, క్రోమియం, తారు వంటి పలు క్యాన్సర్‌ కారకాలుంటాయి. ఇవి నేరుగా శ్వాసనాళం ద్వారా లేదా రక్తం ద్వారా వూపిరితిత్తుల్లోకి చేరుకొని, స్థిరపడతాయి. క్రమంగా వూపిరితిత్తుల కణజాలంలోని జన్యువులను దెబ్బతీసి.. కణితులకు దారితీస్తాయి. మన రోగనిరోధకశక్తి పొరపాటున మన మీదే దాడి చేయటం వల్ల తలెత్తే జబ్బులు.. ఎక్స్‌రేలు, వాతావరణంలో ఉండే రేడియో ధార్మికత కూడా క్యాన్సర్‌ను తెచ్చిపెట్టొచ్చు.
* జన్యువులు: క్యాన్సర్‌ తలెత్తటంలో జన్యువులు కూడా కీలకపాత్ర పోషిస్తాయి. 'మా వంశంలో ఎవరికీ లేదు, నాకే క్యాన్సర్‌ ఎందుకు వచ్చింది' అని కొందరు మథనపడుతుంటారు. నిజానికి తల్లిదండ్రులకు క్యాన్సర్‌ లేనంత మాత్రాన పిల్లలకు రాకూడదనేమీ లేదు. అలాగే రక్తసంబంధికులకు క్యాన్సర్‌ ఉన్నా కూడా తప్పకుండా వస్తుందనీ చెప్పలేం. సాధారణంగా వంశపారంపర్యంగా క్యాన్సర్‌ వచ్చే అవకాశం 5% వరకు కనబడుతోంది. పొగ
తాగకపోతే రాదనుకోవద్దు..
పొగ తాగే అలవాటు లేనంత మాత్రాన వూపిరితిత్తుల క్యాన్సర్‌ రాదని అనుకోవటానికి లేదు. నిజానికి వూపిరితిత్తుల క్యాన్సర్‌ బాధితుల్లో పొగ అలవాటు గలవారు 30 శాతమే. మిగతా 70% మంది పొగ అలవాటు లేనివారే. అలాగని దీన్ని తప్పుగా అర్థం చేసుకోవటానికీ లేదు. మన సమాజంలో పొగ తాగే వారికన్నా తాగని వారే ఎక్కువ. అందువల్ల వూపిరితిత్తుల క్యాన్సర్‌ బాధితుల్లోనూ పొగతాగని వారి సంఖ్యే ఎక్కువ. అయితే పొగ అలవాటు లేనివారితో పోలిస్తే.. పొగ తాగే అలవాటున్న వారిలోనే ఎక్కువ శాతం మంది వూపిరితిత్తుల క్యాన్సర్‌ బాధితులు కనబడుతుంటారు.
* వీరికి ఒకే సమయంలో కీమోథెరపీ, రేడియోథెరపీ చేయాల్సి ఉంటుంది. కొందరికి శస్త్రచికిత్స కూడా చేయాల్సి రావొచ్చు. కణితి ఏర్పడిన చోటు, సైజు, లింఫ్‌ గ్రంథుల ఉబ్బు వంటి వాటిని బట్టి దీన్ని నిర్ణయిస్తారు. అయితే మూడో దశలో చికిత్స చేసినా క్యాన్సర్‌ నయమయ్యే అవకాశం 30% మాత్రమే. 70% మందిలో జబ్బు పూర్తిగా తగ్గకపోవచ్చు. ఒకవేళ తగ్గినా మళ్లీ తిరగబెట్టొచ్చు.
4వ దశలో..
జీవనకాలం మెరుగు
టార్గెటెడ్‌, ఇమ్యూనోథెరపీలు ఆయా రకాలకు, వ్యక్తులకు అనుగుణంగా చికిత్స చేయటానికి బాగా తోడ్పడతాయి. వీటి ద్వారా 60% మందికి కీమోథెరపీని తప్పించే అవకాశముంది. ఇవి చాలాకాలం పనిచేస్తాయి కూడా. వీటి రాకతో జీవనకాలం గణనీయంగా పెరిగింది. గతంలో
వూపిరితిత్తుల క్యాన్సర్‌ బారినపడితే ఆరు నెలల కన్నా ఎక్కువకాలం జీవించేవారు కాదు. ఇప్పుడు దాదాపు 25% మంది ఐదేళ్లకు పైగా జీవిస్తున్నారు! అయితే ఏదో ఒక చికిత్సకు మాత్రమే సరిపోయేవారి కన్నా అన్ని రకాల చికిత్సలకు అనుగుణంగా ఉన్నవారు ఎక్కువకాలం జీవించే అవకాశముంటుంది.
క్షయకు దగ్గరి పోలిక
వూపిరితిత్తుల క్యాన్సర్‌, క్షయ..రెండింట్లోనూ దగ్గు, ఆయాసం, బరువు, ఆకలి తగ్గటం, జ్వరం వంటి లక్షణాలు కనబడుతుంటాయి. దీంతో వీటి మధ్య తేడాను గుర్తించటం చాలా కష్టమవుతోంది. వూపిరితిత్తుల క్యాన్సర్‌ చికిత్స కోసం వచ్చేవారిలో క్షయ చికిత్స తీసుకొని, ఇంకా దగ్గు తగ్గలేదని వచ్చేవారు దాదాపు 15-50% మంది కనబడుతుంటారు. అప్పటికే వీరిలో క్యాన్సర్‌ ముదిరిపోయి ఉంటుంది. అందువల్ల వీలైనంత త్వరగా వీటి మధ్య తేడాను గుర్తించటం చాలా అవసరం. సాధారణంగా క్షయ చికిత్స ఆరంభించిన మూడు, నాలుగు వారాల్లో లక్షణాలు తగ్గుముఖం పట్టాలి. ఆరోగ్యమూ కాస్త మెరుగవ్వాలి. లేకపోతే వెంటనే అప్రమత్తం కావాలి. ఎక్స్‌రే, సీటీస్కాన్‌.. అవసరమైతే బయాప్సీ చేసి వూపిరితిత్తుల క్యాన్సర్‌ ఉందేమో చూడాలి.
వూపిరితిత్తుల క్యాన్సర్‌ను తొలిదశలో గుర్తించటం కష్టం. అందుకే అమెరికా వంటి దేశాల్లో వూపిరితిత్తుల క్యాన్సర్‌కు ముందస్తు పరీక్షలు చేస్తున్నారు. 55 ఏళ్లు పైబడి.. 20 ఏళ్లకు పైగా పొగ తాగే అలవాటున్నవారికి ఏడాదికి ఒకసారి తక్కువ మోతాదు సీటీస్కాన్‌ పరీక్ష చేస్తున్నారు. కానీ మనదేశంలో ఇదంత సులువైన పని కాదు. అందువల్ల నివారణ మీదే దృష్టి పెట్టటం చాలా అవసరం. క్యాన్సర్‌కు దారితీసే పొగాకు జోలికి వెళ్లకపోవటం అన్నింటికన్నా మంచిది. ఒకవేళ పొగ తాగటం, పొగాకు నమలటం అలవాటుంటే వెంటనే మానెయ్యాలి. పండ్లు, కూరగాయలు ఎక్కువగా తీసుకోవాలి. మద్యం పరిమితం చేసుకోవాలి. రోజూ క్రమం తప్పకుండా వ్యాయామం చేయాలి. అధికబరువు, వూబకాయాన్ని తగ్గించుకోవాలి.
langa cancerse
bhojanam cheyakunda koddirojulu jeevinchochu. neellu tagakunda konni gantalu gadapochu. cony shwasa teesukokunda okka kshanamainaa nilavalem. mana praanaalu nilabadataaniki atyavasaramaina axisene andatam nimisham aalasyamainaa ukkiribikkirapotha. kabatte voopiritittulaku antati praadhaanyam. ivi prakruti nunchi labhinche aaksijannu shwasa dwara lopaliki teesukuntu.. daanni raktam dwara anni kanaalaku sarafara ayyela chestu.. avasaram laeni carben diaxidenu bayatiki pampistuu.. mana jeevam, jeevitam sajavuga saagataaniki nirantaram aluperagakunda panichestuntaayi. ilanti voopiritittullo e chinna samasya talettinaa ibbande. alantidi anukshanam sariiraanni kabalistuu.. aharaham nirveeryam chese cancerse munchukoste? pacchagaa kalakalalade chettuku cheeda sokithe vaadipoyinattugaane.. manaku voopirini andinche tittuluu vaadipovatam modaledataayi. paiga voopiritittula cancersetho muppetante.. nootiki 80u mandilo idhi baga mudirina tarvate bayatapadatam. deentho nayam kaavatam atunchi.. adupulo pettukovatame kashtamavutondi. okappati kanna ippudu manchi chikitsalu andubaatuloki vachina.. inka idhi korakarani koyyagaane sawalle chestondi. voopiritittula cancerse endukostundo kachitamgaa teliyadu. evariki vastundo teliyadu. cony raavataaniki dohadam chese konni kaaranaalanu maatram manam tappakunda niluvarinchukovachhu. anduke deenipai samagra vivaraalanu andistondi ee vaaram sukheebhava. mana praanaaniki, jeevaaniki shwasa atyanta keelakam. gunde kottukovatam vanti itara prakriyalu sajavuga jarugutunna.. shwasa sarigaa saagakapothe sareeram ventane kuppakuulutundi. taginanta axisene andaka kanaalannii chetulettestayi. kabatte voopiritittulaku elanti samasya vachina bharinchatam kashtam. ika cancerse vanti teevra samasyalu munchukoste jeevitam marinta narakapraayamgaa maarutundi. manadesamlo athi ekkuvagaa kanabade aidu rakala cancerlalo voopiritittula cancerse okati. okappudu purushullo noti cancerse, gontu cancerse, jeernaasaya cancerlu ekkuvagaa kanabadutundevi. ippudu voopiritittula cancerse veetannintinii adhigaminchi prathama sthaanaanni aakraminchesindi. streelu, purushulu.. iddarinee parigananaloki teesukunte rommu cancerse tarvaata rendo sthaanam kuudaa deenide kaavatam gamanarham. manadesamlo kottagaa bayatapadutunna cancerse kesullo 6.9u kesulu voopiritittula cancerseku sambandhinchinave. cancerla moolamgaa chanipotunna vaarilo 9.3u mandi voopiritittula cancerse badhitule. aina kuudaa mana samaajamlo deenipai chaalaamandiki avagaahana undatam ledu. deeniloonuu kshaya maadiri lakshanaalu kanabadutundatam porabadataaniki daariteestoondi. kshayaku chikitsa teesukuntunna kuudaa lakshanaalu taggumukham pattakapoyina sandarbhaalloonuu cancerne anumaaninchatam ledu. alaage vichchalavidigaa perigipotunna pogaaku alavaatlu, vaayu kaalushyam vantivee voopiritittula cancerseku aajyam postunnayi.
amity cancerse?
mana ontlo kanaalannii kuudaa oka krama paddhati prakaaram vibhajana chendutuu.. vruddhi chendutuntaayi. ee prakriyanu janyuvulu niyantristuntaayi. kana vibhajana avasaram ledani anipinchinappudu kanamlooni leda pakkanunna kanamlooni sanketha vyavastha 'ika chaalu' ani chebutundi. deeni moolamgaane mana sareeramlo edugudala oka kramamlo, kattudittamgaa saagutundi. enduko teliyadu gaanee konnisaarlu ee niyantrana prakriya astavyastamavutuntum. palitamgaa avasaram lekapoyina kana vibhajana jaragochu. ledhoo kanaalu maraninchakunda alaa perugutune undochu. ivannee ibbadimubbadiga perigipoyi cancerse kanitulugaa maarataayi. ivi perugutunnakoddii voopiritittula paniteeru mandagistundi. raktamloki axisene sarafara kaavatam taggutuu vastundi.
voopiritittula cancerse endukostundo, evariki vastundo kachitamgaa cheppalem. deeniki pogaaku, asebestasse, arsenicke, radio dhaarmikata vanti cancerse kaarakaalu, janyuvula vanti palu amsaalu dohadam chestayi. itara bhaagaallo talette cancerse kanaalu vistarinchatam dwaaraanuu voopiritittula cancerse ravochu.
* cancerse kaarakaalu: veetillo pradhaanamgaa cheppukovalsindi pogaaku gurinche. pogaakulo arsenicke, benjine, berylium, kaadmiyam, chromium, taaru vanti palu cancerse karakaluntayi. ivi nerugaa swaasanaalam dwara leda raktam dwara voopiritittulloki cherukoni, sthirapadataayi. kramangaa voopiritittula kanajaalamloni janyuvulanu debbateesi.. kanitulaku daariteestaayi. mana roganirodhakasakti porapaatuna mana meede daadi cheyatam valla talette jabbulu.. exerelu, vaataavaranamlo unde radio dhaarmikata kuudaa cancerne tecchipettochu.
* janyuvulu: cancerse talettatamlo janyuvulu kuudaa keelakapatra pooshistaayi. 'maa vamsamlo evariki ledu, naake cancerse enduku vachindi' ani kondaru mathanapadutuntaaru. nijaaniki tallidandrulaku cancerse lenanta maatraana pillalaku rakudadanemi ledu. alaage raktasambandhikulaku cancerse unna kuudaa tappakunda vastundanii cheppalem. saadhaaranamgaa vamsapaaramparyamgaa cancerse vache avakaasam 5u varaku kanabadutondi. poga
tagakapothe raadanukovaddu..
poga taage alavaatu lenanta maatraana voopiritittula cancerse raadani anukovataaniki ledu. nijaaniki voopiritittula cancerse baadhitullo poga alavaatu galavaaru 30 saatame. migata 70u mandi poga alavaatu lenivare. alaagani deenni tappugaa artham chesukovataniki ledu. mana samaajamlo poga taage varikanna taagani vaare ekkuva. anduvalla voopiritittula cancerse baadhitulloonuu pogataagani vaari sankhye ekkuva. ayithe poga alavaatu lenivaarito poliste.. poga taage alavaatunna vaarilone ekkuva saatam mandi voopiritittula cancerse baadhitulu kanabadutuntaaru.
* veeriki oke samayamlo keemotherapy, radiotherapy cheyalsi untundi. kondariki shastrachikitsa kuudaa cheyalsi ravochu. kaniti erpadina chotu, saiju, linfe grandhula ubbu vanti vaatini batti deenni nirnayistaaru. ayithe moodo dasalo chikitsa chesina cancerse nayamayye avakaasam 30u matrame. 70u mandilo jabbu puurtigaa taggakapovachhu. okavela taggina malli tiragabettochu.
4va dasalo..
jeevanakaalam merugu
targeted, immunotherapylu aayaa rakalaku, vyaktulaku anugunamgaa chikitsa cheyataniki baga thodpadataayi. veeti dwara 60u mandiki keemotherapeeni tappinche avakaasamundi. ivi chalakalam panichestaayi kuudaa. veeti raakatho jeevanakaalam gananeeyamgaa perigindi. gatamlo
voopiritittula cancerse baarinapadithe aaru nelala kanna ekkuvakaalam jeevinchevaaru kaadu. ippudu daadaapu 25u mandi aidellaku paiga jeevistunnaaru! ayithe edho oka chikitsaku matrame saripoyevaari kanna anni rakala chikitsalaku anugunamgaa unnavaaru ekkuvakaalam jeevinche avakaasamuntundi.
kshayaku daggari polika
voopiritittula cancerse, kshaya..rendintloonuu daggu, aayasam, baruvu, aakali taggatam, jwaram vanti lakshanaalu kanabadutuntaayi. deentho veeti madhya tedaanu gurtinchatam chala kashtamavutondi. voopiritittula cancerse chikitsa kosam vachevaarilo kshaya chikitsa teesukoni, inka daggu taggaledani vachevaaru daadaapu 15-50u mandi kanabadutuntaaru. appatike veerilo cancerse mudiripoyi untundi. anduvalla veelainanta twaragaa veeti madhya tedaanu gurtinchatam chala avasaram. saadhaaranamgaa kshaya chikitsa aarambhinchina moodu, naalugu vaaraallo lakshanaalu taggumukham pattali. aarogyamuu kaasta merugavvali. lekapothe ventane apramattam kavali. exeray, cticescone.. avasaramaite biapsi chesi voopiritittula cancerse undemo chudali.
voopiritittula cancerne tolidasalo gurtinchatam kashtam. anduke america vanti deshaallo voopiritittula cancerseku mundastu pareekshalu chestunnaru. 55 ellu paibadi.. 20 ellaku paiga poga taage alavaatunnavaariki edaadiki okasari takkuva motaadu cticescone pareeksha chestunnaru. cony manadesamlo idanta suluvaina pani kaadu. anduvalla nivaarana meede drushti pettatam chala avasaram. cancerseku daariteese pogaaku joliki vellakapovatam annintikanna manchidi. okavela poga taagatam, pogaaku namalatam alavatunte ventane maneyyali. pandlu, kuuragaayalu ekkuvagaa teesukovali. madyam parimitam chesukovali. roojoo kramam tappakunda vyaayaamam cheyali. adhikabaruvu, vuubakaayaanni tagginchukovali.