వత్సవాయ రాయజగపతి వర్మ - tewiki
రాయజగపతి వర్మ గారు వత్సవాయ వంశస్తుల దత్తపుత్రుల కోవకి చెందినవారు.
సాహిత్యాభిలాష
ఈయన సామర్లకోటలో నివసించే వారు వీరికి చిన్నతనం నుండి సాహిత్యాభిలాష ఎక్కువ ఈయన తాత గారు రాజా రాయజగపతి రాజు గారి ద్వారా పెద్దాపుర సంస్థాన వైభవం గురించి తెలుసుకున్న క్షణం నుంచి పెద్దాపుర సంస్థాన చరిత్రమును ఎలా అయినా ప్రచురించాలని సంకల్పించుకొని అనేక వ్యయ ప్రయాసలకోర్చి చామర్లకోట, కిమ్మూరు కైఫీయతులను సంపాదించి మద్రాసు లిఖిత పుస్తక భాండాగారంలో కొంత సమాచారం అప్పటి గుంటూరు డిప్యుటీ కలక్టర్, ఆంధ్ర సాహిత్య పరిషత్ కార్య నిర్వాహక అద్యక్షులు అయినటువంటి బ్రహ్మర్షి జయంతి రామయ్య పంతులు, మహానుబావుల వద్ద మరికొంత సమాచారం సేకరించి చివరకు కృతకృత్యులయ్యారు.[1]
రాజా రాయ జగపతి గారు (1797 - 1804) రెండవ భార్య అయిన మహారాణీ బుచ్చి సీతాయమ్మ (1828 - 1833) గారికి సంతానం లేకపోవడంతో కోటగండ్రేడు గ్రామనివాశి-తన మేనత్త మనుమడు అయిన శ్రీ వత్సవాయి నరసరాజు గారి పుత్రుడు శ్రీ వెంకట జగపతి రాజు గారిని తమ సంరక్షణలో పెంచుకున్నారు ఆ వంశక్రమానికి చెందిన వారే రాయజగపతి వర్మ గారు.
ఆంధ్రగీర్వాణభాషాకోవిదులును
బహుశాస్త్రవిశారదులును
ఉభయభాషాకవులును
వైఘానసధర్మచంద్రికాది గ్రంథకర్తలును
శ్రీరామభక్తులును,
అస్మదాథ్యాత్మిక గురువరేణ్యులు అయిన శ్రీ రాజా రాయజగపతి రాజు గారు వీరి తాత గారు (గమనిక : రాజ్యపాలన చేయలేదు)[2]
వత్సవాయ రాయజగపతి వర్మ గారి తండ్రి శ్రీ రాజా నారాయణ జగపతి రాజు గారు
రాయ జగపతి వర్మ గారు ప్రసిద్ధ గ్రంథ పరిశోధకులు అనేక చారిత్రిక ఆధారాలను పరిశీలించి "పెద్దాపుర సంస్థాన చరిత్రము"ను ప్రచురించారు దీనిని మనోరమా ముద్రాక్షరశాల, రాజమహేంద్రవరంలో 1915లో రెండవసారి ముద్రించారు. దీనిలో పెద్దాపుర సంస్థానం యొక్క చరిత్ర విశదీకరించారు.
పద్మనాభ యుద్ధం, ఏనుగు లక్ష్మణ కవి రచించిన రామవిలాసం వంటి చారిత్రిక కావ్యాలను పరిశీలించి సంపాదించి ముద్రించారు, చామర్ల కోట కైఫీయతును సంపాదించి ప్రకటించారు. చిన్ని చిన్ని కదల సంపుటంగా రచించిన ఆంధ్రదేశ కథలు ఆంధ్రరాష్ట్రము నుంచి అన్న ఉపశీర్షిక బహుళ ప్రజాదరణ పొందింది.[3]
vatsavaaya raayajagapati varma - tewiki
raayajagapati varma gaaru vatsavaaya vamsastula dattaputrula kovaki chendinavaaru.
saahityaabhilaasha
eeyana saamarlakotalo nivasinche vaaru veeriki chinnatanam nundi saahityaabhilaasha ekkuva eeyana taata gaaru raja raayajagapati raju gaari dwara peddapura samsthaana vaibhavam gurinchi telusukunna kshanam nunchi peddapura samsthaana charitramunu ela aina prachurinchaalani sankalpinchukoni aneka vyaya prayaasalakorchi chamarlakota, kimmuru kaipheeyatulanu sampaadinchi madrasu likhita pustaka bhandagaramlo kontha samacharam appati gunturu deputy kalaktar, aandhra saahitya parishat kaarya nirvaahaka adyakshulu ayinatuvanti brahmarshi jayanti ramayya pantulu, mahanubavula vadda marikonta samacharam sekarinchi chivaraku krutakrutyulayyaru.[1]
raja raaya jagapati gaaru (1797 - 1804) rendava bharya ayina maharani buchi seetaayamma (1828 - 1833) gaariki santaanam lekapovadamto kotagandredu gramanivasi-tana menatta manumadu ayina shree vatsavaayi narasaraju gaari putrudu shree venkata jagapati raju gaarini tama samrakshanalo penchukunnaaru aa vamsakramaaniki chendina vaare raayajagapati varma gaaru.
aandhrageervaanabhaashaaakudhm
bahusaastravisaaradulu
ubhayabhaashaakavulunu
vaighaanasadharmachandrika grandhakartalunu
sriraamabhaktulunu,
asmadaathyaatmika guruvarenyulu ayina shree raja raayajagapati raju gaaru veeri taata gaaru (gamanika : raajyapaalana cheyaledu)[2]
vatsavaaya raayajagapati varma gaari tandri shree raja narayana jagapati raju gaaru
raaya jagapati varma gaaru prasiddha grantha parisodhakulu aneka chaaritrika aadhaaraalanu pariseelinchi "peddapura samsthaana charitramu"nu prachurinchaaru deenini manorama mudraaksharashaala, rajamahendravaramlo 1915loo rendavasari mudrinchaaru. deenilo peddapura samsthaanam yokka charitra visadeekarinchaaru.
padmanabha yuddham, enugu lakshmana kavi rachinchina ramavilasam vanti chaaritrika kaavyaalanu pariseelinchi sampaadinchi mudrinchaaru, chamarla kota kaipheeyatunu sampaadinchi prakatinchaaru. chinni chinni kadala samputamgaa rachinchina aandhradesha kathalu aandhraraashtramu nunchi anna upasheershika bahula prajaadarana pondindi.[3]