విప్లవం ("తిరగడం" అనే అర్ధం గల లాటిన్ పదం revolutio నుండి వచ్చినది) అనేది అధికారంలో లేక సంస్థాగత నిర్మాణాలలో కొద్ది సమయములోనే ఏర్పడే మౌలిక మార్పు . కోపర్నికస్ ' యొక్క ప్రసిద్ధ De Revolutionibus Orbium Coelestium అని చుట్టూ తిరగడం అనే అర్ధం గల వైజ్ఞానిక పదాలు వాడే కాలము నుండే ఈ పదం రాజకీయ మార్పులను సూచించడానికి వాడబడుతుంది.[1][a] అరిస్టాటిల్ రెండు రకాల రాజకీయ విప్లవాలను వివరించాడు.
మానవ చరిత్రలో విప్లవాలు చోటు చేసుకున్నాయి. పద్ధతులు, వ్యవధి మరియు ప్రేరేపించే సిద్ధాంతం అనే అంశాలలో వీటి మధ్య చాలా తేడాలు ఉన్నాయి. వీటి ఫలితంగా సంస్కృతి, ఆర్థిక వ్యవస్థ, మరియు సామాజిక-రాజకీయ సంస్థలలో పెను మార్పులు జరిగాయి.
ఏది విప్లవం ఏది విప్లవం కాదనే విషయములో మేధావుల మధ్య జరిగే వివాదాలు పలు అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకుంటాయి. విప్లవాల పై జరిగిన ప్రారంభ అధ్యయనాలు ఐరోపా చరిత్రలో జరిగిన ఘటనలను ఒక మానసిక కోణం లోనే విశ్లేషించాయి. కాని ఆధునిక అధ్యయనాలు ప్రపంచవ్యాప్త ఘటనలను సాంఘిక శాస్రం, రాజకీయ శాస్త్రం వంటి సామాజిక శాస్త్రాల కోణాలలో విశ్లేషించాయి. విప్లవాల పై పలు తరాలకు చెందిన పండితుల యొక్క ఆలోచనల వలన పలు విభిన్నమైన సిద్ధాంతాల ఉత్పన్నమయి, ఈ సంక్లిష్ట ప్రక్రియ పై ప్రస్తుతం ఉన్న అవగాహనకు తోడ్పడ్డాయి.
సూర్యుడు చుట్టూ గ్రహాల యొక్క కదిలికల గురించి కోపర్నికస్ తాను వ్రాసిన 1543 గ్రంథానికి De revolutionibus orbium coelestium (ఆన్ ది రివల్యూషన్స్ అఫ్ సెలెస్టియల్ బాడీస్ ) అని పేరు పెట్టాడు. "రివల్యూషన్" అనే పదం తరువాత ఖగోళశాస్త్రం నుండి జ్యోతిష శాస్త్రానికి వ్యాపించి, సామాజిక క్రమంలో ఏర్పడే ఆకస్మిక మార్పును సూచించడానికి వాడబడింది. 1688లో యువ యునైటెడ్ కింగ్డంలో జేమ్స్ II స్థానే విల్లియం III రావడాన్ని వివరిస్తూ, ఈ పదం మొట్ట మొదటి సారిగా రాజకీయాలలో వాడబడింది. ఈ ప్రక్రియ "ది గ్లోరియస్ రివల్యూషన్ (గొప్ప విప్లవం)"గా పిలువబడింది.[3][unreliable source?]
అనేక సార్లు, 'రివల్యూషన్' అనే పదం సామాజిక -రాజకీయ వ్యవస్థలలో ఏర్పడే ఒక మార్పును సూచించడానికి వాడబడుతుంది.[4][5][6] జెఫ్ గుడ్విన్ విప్లవానికి రెండు నిర్వచనాలు ఇస్తున్నాడు. ఒక విశాలమైన అర్ధంలో, విప్లవం అనగా
viplavam ("tiragadam" ane ardham gala latin padam revolutio nundi vachinadi) anedi adhikaaramlo leka samsthaagata nirmaanaalalo koddi samayamulone erpade moulika maarpu . copernicus ' yokka prasiddha De Revolutionibus Orbium Coelestium ani chuttu tiragadam ane ardham gala vaignaanika padaalu vade kaalamu nunde ee padam rajakeeya maarpulanu suuchimchadaaniki vaadabadutundi.[1][a] aristatil rendu rakala rajakeeya viplavaalanu vivarinchaadu.
manava charitralo viplavaalu chotu chesukunnayi. paddhatulu, vyavadhi mariyu prerepinche siddhaantam ane amsaalalo veeti madhya chala tedaalu unnaayi. veeti phalitamgaa samskruti, aardhika vyavastha, mariyu saamaajika-rajakeeya samsthalalo penu maarpulu jarigai.
edhi viplavam edhi viplavam kaadane vishayamulo medhavula madhya jarige vivaadaalu palu amsaalanu parigananaloki teesukuntaayi. viplavaala pai jarigina praarambha adhyayanaalu iropa charitralo jarigina ghatanalanu oka maanasika konam lone vislaeshimchaayi. kaani aadhunika adhyayanaalu prapanchavyaapta ghatanalanu saanghika saasram, rajakeeya saastram vanti saamaajika saastraala konaalalo vislaeshimchaayi. viplavaala pai palu taraalaku chendina panditula yokka aalochanala valana palu vibhinnamaina siddhaantaala utpannamayi, ee sanklishta prakriya pai prastutam unna avagaahanaku todpaddayi.
suuryudu chuttu grahala yokka kadilikala gurinchi copernicus taanu vraasina 1543 grandhaaniki De revolutionibus orbium coelestium (aan dhi revalutions afh celestial badis ) ani paeru pettaadu. "revalution" ane padam taruvaata khagolasastram nundi jyotisha saastraaniki vyaapinchi, saamaajika kramamlo erpade aakasmika maarpunu suuchimchadaaniki vaadabadindi. 1688loo yuva unaited kingdamlo james II sthaane villium III raavadaanni vivaristuu, ee padam motta modati saarigaa raajakeeyaalalo vaadabadindi. ee prakriya "dhi glorius revalution (goppa viplavam)"gaa piluvabadindi.[3][unreliable source?]
aneka saarlu, 'revalution' ane padam saamaajika -rajakeeya vyavasthalalo erpade oka maarpunu suuchimchadaaniki vaadabadutundi.[4][5][6] jef gudwin viplavaaniki rendu nirvachanaalu istunnadu. oka visaalamaina ardhamlo, viplavam anagaa