భారతీయులందరూ పూజకై, ప్రార్ధనకై ఒక గదిని లేక కొంత స్థలాన్ని తమ గృహములలో కేటాయిస్తారు. ప్రతి రోజూ దైవానికి ముందు ఒక దీపాన్ని వెలిగిస్తారు. జపము, ధ్యానము, పారాయణము, ప్రార్ధనలు, భజనలు మొదలగు ఆధ్యాత్మిక సాధనాలు కూడా ఈ ప్రార్ధనా స్థలమందు జరుపుతారు. పుట్టిన రోజు, వివాహాది దినములు మరియు పండుగలు మొదలైన అన్ని శుభ సందర్భాలలో ప్రత్యేకమైన పూజలు చేస్తారు. గృహములోని పెద్దలు, పిన్నలు అందరు కూడా దైవముతో సాన్నిధ్యము కలిగి పూజ చేసికొంటారు.
ఈ చరాచర సృష్టికి పరమాత్మ మాత్రమే సొంత దారుడు. కావున మనము నివసించే గృహానికి కూడా నిజమైన హక్కుదారు పరమాత్మయే. పూజా గది అనేది ఆ యజమాని ఐన పరమాత్మ గది. మనము భగవంతుని సొత్తుకు నిజమైన సొంత దారులము కాము అనే భావన వలన మాత్రమె మన దురహంకారము, మనది అనే పెత్తందారి తనమును వదిలించుకోగలము.
మనము నివసించే గృహమునకు మరియు మనకు కూడా యజమాని భగవంతుడే. మనము కేవలము ఆయన గృహానికి నియమించబడ్డ నిమిత్త మాత్రులమైన సేవకులము అన్న సరైన భావన కల్గి ఉండటము ఉత్తమము. ఈ విధముగా భావించ వీలు కానిచో భగవంతుడిని మన గృహానికి విచ్చేసిన ముఖ్య అతిధిగా భావించి ఆయన సంతోషముగా ఉండడానికి పూజ గదిని కానీ, దైవ పీఠమును గాని వసతిగా కల్పించాలి. అన్ని వేళలా ఆ ప్రదేశం శుభ్రముగా మరియు అలంకార యుక్తంగా ఉండేలా చూడాలి (ఉన్నతాధికారి మన ఇంటికి వస్తుంటే వారికి చేసే సౌకర్యాలకన్నా కొంత ఎక్కువగానే ఉండేలా చూడాలి).
పరమాత్మ సర్వ వ్యాపి . ఈ విషయము గుర్తుంచు కోవడానికి ఆయన మన ఇంట్లో మనతో ఉండడానికి మనము పూజా గదులను కల్గి ఉండాలి. భగవంతుని అనుగ్రహము లేనిదే మనము ఎ పనిని విజయవంతముగా చేయలేము, దేనిని సాధించ లేము. పూజ గదిలో భగవంతుడిని ప్రతి రోజూ ప్రార్ధించటము వలన సన్నిహిత సంబంధము ఏర్పడి ఆయన అనుగ్రహాన్ని త్వరగా పొందగలము.
ఇంటిలోని ప్రతి గది ఒక ప్రత్యేకమైన పనికి నిర్దేశింపబడి ఉంటుంది. ఆయా గదులు ఆయా నిర్దేశింపబడిన పనులకు అనుకూలము కల్గి ఉండేలాగా అమర్చి ఉంటాయి. అదే విధముగా ధ్యానానికి, పూజకు, ప్రార్ధనకు కూడా అనుకూలమైన వాతావరణము కల్గినటువంటి పూజాగది మనకు అవసరము . పవిత్రమైన ఆలోచనలు, శబ్దతరంగాలు ఆ ప్రదేశములో వ్యాపించి అక్కడకు వచ్చినవారి మనస్సుల్ని ప్రభావితము చేస్తాయి . మనము అలసిపోయినప్పుడు లేక కలత చెందినప్పుడు కేవలము ప్రార్ధనా గదిలో కొద్దిసేపు కళ్ళు మూసుకుని కూర్చుంటే కూడా చాలు ప్రశాంతత, ఉత్సాహము, ఆధ్యాత్మిక ఎదుగుదల పొందగలము.
భాగవత రచనలో ముఖ్యంగా ఈ పద్యానికి ఒక ప్రత్యేకత ఉంది . గజేంద్రుడు పిలిచినప్పుడు వైకుంటం లో ఉన్న విష్ణుమూర్తి ని వర్ణించాలి .. అసలు వైకుంటం లో విష్ణుమూర్తి ఎలా ఉండి ఉంటాడు . అక్కడ ఏమి ఉంటాయ్ . ఎలా వర్ణించాలి అని పోతన గారు ఎంతగా ఆలోచిస్తున్న తనకి ఏమి తట్టడం లేదంటా .. పోతన గారు వాళ్ళ అమ్మాయ్ తో నేను గుడివరకు వెళ్ళిస్తాను అని చెప్పారంట.. ఆయన వచ్చేలోపే సాక్షాత్తు వైకుంటా వాసే వచ్చి పద్యాన్ని పూర్తీ చేసి వెళ్ళాడు . అదే ఈ పద్యం చూడండి
8-95-మ.| అల = అక్కడ; వైకుంఠపురంబులో - వైకుంఠ = వైకుంఠమనెడి; పురంబు = పట్టణము; లోన్ = అందు; నగరిలోనా - నగరి = రాజభవనసముదాయము; లోన్ = అందు; ఆ = ఆ; మూల = ప్రధాన; సౌధంబు = మేడ {సౌధము - సుధ (సున్నముతో) చేయబడినది, మేడ}; దాపల = దగ్గర; మందారవనాంతరామృతసరః - మందార = మందారపూల; వన = తోట; అంతర = లోపల; అమృత = అమృతజలపు; సరస్ = సరోవరము; ప్రాంతేందుకాంతోపలోత్పలపర్యంక రమావినోది యగు నాపన్నప్రసన్నుండు - ప్రాంత = సమీపమునగల; ఇందుకాంత = చంద్రకాంత; ఉప = పైన; ఉత్పల = కలువల; పర్యంక = పాన్పుపైనున్న; రమా = లక్ష్మీదేవితో; వినోది = వినోదించుచున్నవాడు; అగున్ = అయిన; ఆపన్న = కష్టాలలోనున్నవారిని; ప్రసన్నుండు = అనుగ్రహించువాడు; విహ్వలనాగేంద్రము - విహ్వల = విహ్వలముచెందినట్టి {విహ్వలము - భయాదులచేత అవయవముల స్వాధీనము తప్పుట}; నాగేంద్రము = గజేంద్రుడు; పాహిపాహి = కాపాడుకాపాడు; యనఁగుయ్యాలించి - అనన్ = అనుచు; కుయ్యాలించి = మొరపెట్టుకొని; సంరంభియై - సంరంభి = వేగిరపడుతున్నవాడు; ఐ = అయ్యి.
bhaarateeyulandaruu poojakai, praardhanakai oka gadini leka kontha sthalaanni tama gruhamulalo ketaayistaaru. prati roojoo daivaniki mundu oka deepaanni veligistaaru. japamu, dhyanamu, paaraayanamu, praardhanalu, bhajanalu modalagu aadhyaatmika saadhanaalu kuudaa ee praardhanaa sthalamandu jaruputaaru. puttina roju, vivaahaadi dinamulu mariyu pandugalu modalaina anni shubha sandarbhaalalo pratyekamaina poojalu chestaaru. gruhamulooni peddalu, pinnalu andaru kuudaa daivamutho saannidhyamu kaligi pooja chesikontaru.
ee charachara srushtiki paramaatma matrame sonta daarudu. kaavuna manamu nivasinche gruhaniki kuudaa nijamaina hakkudaaru paramaatmaye. poojaa gadi anedi aa yajamani aina paramaatma gadi. manamu bhagavantuni sottuku nijamaina sonta daarulamu kaamu ane bhavana valana matrame mana durahankaaramu, manadi ane pettandaari tanamunu vadilinchukogalamu.
manamu nivasinche gruhamunaku mariyu manaku kuudaa yajamani bhagavantude. manamu kevalamu aayana gruhaniki niyaminchabadda nimitta maatrulamaina sevakulamu anna saraina bhavana kalgi undatamu uttamamu. ee vidhamugaa bhaavincha veelu kanicho bhagavantudini mana gruhaniki vichesina mukhya atidhigaa bhavinchi aayana santoshamugaa undadaaniki pooja gadini cony, daiva peethamunu gaani vasatigaa kalpinchaali. anni vaelalaa aa pradesam subhramugaa mariyu alankara yuktamgaa undela chudali (unnataadhikaari mana intiki vastunte vaariki chese soukaryaalakannaa kontha ekkuvagaane undela chudali).
paramaatma sarva vyaapi . ee vishayamu gurtunchu kovadaniki aayana mana intlo manatho undadaaniki manamu poojaa gadulanu kalgi undaali. bhagavantuni anugrahamu lenide manamu e panini vijayavantamugaa cheyalemu, denini saadhincha lemu. pooja gadilo bhagavantudini prati roojoo praardhinchatamu valana sannihita sambandhamu erpadi aayana anugrahaanni twaragaa pondagalamu.
intilooni prati gadi oka pratyekamaina paniki nirdesimpabadi untundi. aayaa gadulu aayaa nirdesimpabadina panulaku anukuulamu kalgi undelaagaa amarchi untaayi. adhe vidhamugaa dhyaanaaniki, poojaku, praardhanaku kuudaa anukuulamaina vaataavaranamu kalginatuvanti poojaagadi manaku avasaramu . pavitramaina aalochanalu, sabdataramgaalu aa pradesamulo vyaapinchi akkadaku vachinavaari manassulni prabhaavitamu chestayi . manamu alasipoyinappudu leka kalata chendinappudu kevalamu praardhanaa gadilo koddisepu kallu moosukuni koorchunte kuudaa chaalu prasaantata, utsaahamu, aadhyaatmika edugudala pondagalamu.
bhagavata rachanalo mukhyamgaa ee padyaaniki oka pratyekata undi . gajendrudu pilichinappudu vaikuntam loo unna vishnumurthy ni varninchaali .. asalu vaikuntam loo vishnumurthy ela undi untaadu . akkada emi untay . ela varninchaali ani potana gaaru entagaa aalochistunna tanaki emi tattadam ledanta .. potana gaaru vaalla ammay thoo nenu gudivaraku vellistaanu ani chepparanta.. aayana vachelope saakshaattu vaikunta vase vachi padyaanni puurtii chesi vellaadu . adhe ee padyam chudandi
8-95-ma.| ala = akkada; vaikuntapurambulo - vaikuntha = vaikuntamanedi; purambu = pattanamu; lon = andu; nagarilona - nagari = rajabhavanasamudayamu; lon = andu; aa = aa; muula = pradhaana; soudhambu = meda {soudhamu - sudha (sunnamutho) cheyabadinadi, meda}; daapala = daggara; mandaaravanaantaraamrutasa - mandara = mandaarapuula; vana = thota; antara = lopala; amruta = amrutajalapu; saras = sarovaramu; praantendukaaamtopalotho ramavinodi yagu napannaprasannundu - praanta = sameepamunagala; indukaanta = chandrakanta; upa = paina; utpala = kaluvala; paryanka = paanpupainunna; rama = lakshmidevito; vinodi = vinodinchuchunnavaadu; agun = ayina; aapanna = kashtaalaloonunnavaarini; prasannundu = anugrahinchuvaadu; vihvalanagendramu - vihvala = vihvalamuchendinatti {vihvalamu - bhayaadulacheta avayavamula swaadheenamu tapputa}; nagendramu = gajendrudu; pahipahi = kapadukapadu; yanaeguyyaalinchi - anan = anuchu; kuyyaalinchi = morapettukoni; samrambhiyai - samrambhi = vegirapadutunnavadu; ai = ayyi.