మిక్కిలినేని రాధాకృష్ణమూర్తి - వికీపీడియా
మిక్కిలినేని రాధాకృష్ణమూర్తి
మిక్కిలినేని గా పేరొందిన మిక్కిలినేని రాధాకృష్ణమూర్తి (జూలై 7, 1916 - ఫిబ్రవరి 22, 2011) తెలుగు రంగస్థల, సినిమా నటులు, రచయిత.
జూలై 7, 1916
గుంటూరు జిల్లా లింగాయపాలెం
ఫిబ్రవరి 22, 2011
మూత్ర సంబంధమైన అనారోగ్యం
ప్రముఖ తెలుగు రంగస్థల , సినిమా నటులు , రచయిత
ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం గౌరవ డాక్టరేట్, కళాప్రపూర్ణ బిరుదు
వీరు గుంటూరు జిల్లా లింగాయపాలెంలో జన్మించారు. మన జానపద కళారూపాలతో ప్రభావితులై కపిలవాయి రామనాథశాస్త్రి శిష్యులైనారు. పౌరాణిక, జానపద సాంఘిక నాటకాలలో స్త్రీ పురుష పాత్రలు ధరించారు. జాతీయ స్వాతంత్ర్య పోరాటాలలో పాల్గొని 5 సార్లు జైలు శిక్ష అనుభవించారు. స్వాతంత్ర్యానంతరం నిరంకుశ నిజాం పాలనకు వ్యతిరేకంగా పోరాడినాడు. ప్రజానాట్యమండలి రాష్ట్ర వ్యాపిత ఉద్యమంలో ముఖ్య వ్యవస్థాపకుడిగా పనిచేశారు. తెలుగు సినిమాలలో సుమారు 400 పైగా పౌరాణిక, జానపద, సాంఘిక చిత్రాలలో భిన్న విభిన్న పాత్రలు ధరించారు. ఆంధ్ర ప్రభలో 400 మంది నటీనటుల జీవితాలను 'నటరత్నాలు' శీర్షికగా వ్రాశారు. వీరి భార్య సీతారత్నం కూడా నాటకాలలో పాత్రలు ధరించారు.
1949లో కేఎస్ ప్రకాశ రావు దీక్షతో మొదలై బాలకృష్ణ సినిమా భైరవద్వీపం వరకూ 400లకు పైగా తెలుగు చిత్రాల్లో నటించారు.
ఐదుసార్లు జైలుకు వెళ్లిన స్వాతంత్య్రయోధుడూ- కమ్యూనిస్టు. గ్రంథాలయ, హేతువాద ఉద్యమాలలో క్రియాశీల కార్యకర్త, నాటకరంగ నటుడు, 'ఆంధ్రుల నటరత్నాలు' తదితర రచనలను చేసినవాడు, ప్రజానాట్య మండలి వ్యవస్థాపక సభ్యుడు, 'తెలుగువారి జానపద కళారూపాలు' గ్రంథ రచయిత. 'మన పగటి వేషాలు', 'ఆంధ్రుల నృత్యకళావికాసం' తదితర పరిశోధనాత్మక గ్రంథ రచయిత. ఎనభై ఏళ్లనాడు భార్యను నాటక రంగానికి పరిచయం చేసిన ప్రజా కళాకారుడు. జీవించి ఉన్న వాళ్లల్లో ఆయనతో పోల్చదగిన వారు అరుదు. గుంటూరు జిల్లా లింగాయపాలెంలో 1914 జూలై 7న జన్మించారు మిక్కిలినేని. అయినవాళ్లు నష్టజాతకుడన్నారు . ఈ నేపథ్యంలో కృష్ణా జిల్లా కోలవెన్నులో అమ్మమ్మ గారి ఇంట ఆయన బాల్యం గడచింది. కపిలవాయి రామనాథ శాస్ర్తి శిష్యరికంలో 'మిక్కిలినేని' ఇంటి పేరు ను నిలబెట్టి సార్థక నామదేయుడు అయ్యారు.
మిక్కిలినేని గారు ఫిబ్రవరి 22, 2011 తేదీన మంగళవారం తెల్లవారు ఝామున సుమారు మూడు గంటలకు విజయవాడలో తన 95వ ఏట మరణించారు. కొన్ని రోజులుగా మూత్ర సంబంధమైన అనారోగ్యంతో బాధపడుతూ విజయవాడలోని ఆసుపత్రిలో మరణించారు.[1] "మిక్కిలినేని రాధాకృష్ణమూర్తి మరణంతో జీవించి వున్న తెలుగు సినీ కళాకారుల్లో తానే పెద్ద" అన్నారు డాక్టర్ అక్కినేని నాగేశ్వరరావుగారు.‌ నాయక పాత్రలు-అనామక పాత్రలు అనే సినీ కొలమానంతో 'అక్కినేని ఎక్కాల్సిన మెట్లూ-మిక్కిలినేని దిగాల్సిన మెట్లూ లేవు' అనే వాడుక లోని చమత్కారమూ నిజమే!
మిక్కిలినేని వంటి నూనూగు మీసాల కుర్రాళ్లను అప్పటి సంక్షుభిత సమాజం రాటుదేల్చింది. అంతర్జాతీయంగా ఫాసిస్టులకు, దేశీయంగా బ్రిటిష్-నైజాం నియంతృత్వానికి, ఆంధ్ర ప్రాంతంలో జమీందారీల అణచివేతకు వ్యతిరేకంగా కమ్యూనిస్టుపార్టీ రూపొందించిన కళాసైన్యం ప్రజానాట్యమండలి. ఆ వాతావరణంలో భార్య సీతా రత్నాన్ని మిక్కిలినేని నాటక రంగానికి పరిచయం చేశారు. ఏడు దశాబ్దాల క్రితం ఎంతటి ముందడుగో!
పల్నాటియుద్ధం-బొబ్బిలియుద్ధం-కాటమరాజు కథ తదితర 30 చారిత్రక-జానపద కళారూపాల ద్వారా ప్రజలను సమీకరించిన ప్రజానాట్యమండలి 1940లలో నిషేధానికి గురైంది. ఫలితంగా కొందరు సినీరంగాన్ని ఆశ్రయించారు. వారిలో కేబీ తిలక్, తాతినేని ప్రకాశరావు, గరికపాటి రాజారావు, సుంకర సత్యనారాయణ, వాసిరెడ్డి భాస్కరరావు, తమ్మారెడ్డి కృష్ణమూర్తి, సి.మోహనదాసు, టి.చలపతిరావు, వి.మధుసూదనరావు, మిక్కిలినేని రాధాకృష్ణ మూర్తి వంటి ముఖ్యులున్నారు.
వీరిలో నాటకరంగం నేపథ్యంగా సినీనటులు, దర్శకులు, సాంకేతిక నిపుణులు ఎందరో ఉన్నారు. నాటకరంగాన్ని విడవని నాగభూషణం వంటి నటులూ ఉన్నారు. నాటక రంగానికి చెందిన 400 మంది కళాకారులను 'నటరత్నాలు' శీర్షిక ద్వారా తెలుగు పాఠకులకు పరిచయం చేసిన ప్రత్యేకత మిక్కిలినేనిదే! వీధినాటకాలు-జముకుల కథలు-బురక్రథలు ప్రదర్శించిన పాత రోజులను మరవకుండా, పాత స్నేహితాలను పునరావిష్కరించుకుంటూ తెలుగునేల నాలుగు చెరగులా తిరిగి స్వయంగా తెలుసుకున్న సమాచారంతో 'ఆంధ్ర నాటకరంగ చరిత్ర' రచించారు. డక్కికథ అనే పేరు నుంచి బురక్రథ అనేపేరు వచ్చిందని తన రచనలలో మిక్కిలినేని వివరించారు. అరవపల్లి సుబ్బారావు, ఆరణి సత్యనారాయణ, దేవతాసుబ్బారావు, నరసింహగుప్త, రెంటచింతల సత్యనారాయణ, భీమప్ప శ్రేష్టి, వంకాయల సత్యనారాయణ, రేపల్లె వెంకటశేషయ్య తదితర నటులు తమవారని తెలుసుకున్నామని, మిక్కిలినేని పరిశోధనలకు వైశ్యప్రముఖులు నివాళి పలికారు. వివిధ సామాజిక వర్గాలు తమ వారి వేర్లను/పేర్లను గుర్తించేందుకు ఉపకరించాయి మిక్కిలినేని రచనలు.
సినీజీవితంలో ప్రవేశించేముందు మిక్కిలినేని వెటర్నరీ సైన్స్‌లో డిప్లొమా చేశారు. ఆయన కుమారుడు డా.విజయకుమార్ వెటర్నరీ వైద్యులుగా పదవీ విరమణ చేయడం గమనార్హం! మిక్కిలినేనికి ఇరువురు కుమార్తెలు.
నటరత్నాలు (1980, 2002)
ఆంధ్ర నాటకరంగ చరిత్ర
తెలుగువారి జానపద కళారూపాలు, పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, హైదరాబాదు, 1992.
ప్రజా పోరాటాల రంగస్థలం
ఆంధ్రుల నృత్య కళావికాసం
తెలుగువారి చలన చిత్ర కళ
పులి బెబ్బులి (1983)
దాన వీర శూర కర్ణ (1977) .... Bheeshma
సీతా కళ్యాణం (1976) .... జనకుడు
ఆడదాని అదృష్టం (1974)
బాల భారతం (1972) .... ధృతరాష్ట్రుడు
మావూరి మొనగాళ్ళు (1972)
సంపూర్ణ రామాయణం (1971) .... జనకుడు
గండర గండడు (1969)
ప్రేమకానుక (1969)
శ్రీకృష్ణావతారం (1967) .... ధర్మరాజు
పల్నాటి యుద్ధం (1966) .... కొమర్రాజు
అంతస్థులు (1965)
సి.ఐ.డి. (1965) .... రామదాసు
పాండవ వనవాసం (1965) .... దుశ్యాశనుడు
బభ్రువాహన (1964) .... ధర్మరాజు
పూజాఫలం (1964)
నర్తనశాల (1963) .... ధర్మరాజు
పరువు ప్రతిష్ఠ (1963)
శ్రీకృష్ణార్జున యుద్ధం (1963) .... బలరాముడు
గుండమ్మ కథ (1962) .... జమిందారు
దక్షయజ్ఞం (1962) .... బ్రహ్మదేవుడు
కులగోత్రాలు (1962) .... చలపతి
జగదేకవీరుని కథ (1961) .... ఇంద్రుడు
శ్రీ సీతారామ కళ్యాణం (1961) .... జనకుడు
పెళ్ళి మీద పెళ్ళి (1959)
అప్పుచేసి పప్పుకూడు (1958)
మాయా బజార్ (1957) .... కర్ణుడు
సారంగధర (1957)
తెనాలి రామకృష్ణ (1956) .... కనకరాజు
పల్నాటి యుద్ధంలో కొమ్మరాజుగా నటించిన మిక్కిలినేని అనే కళావృక్షంలో సినీ జీవితం ఒక కొమ్మ మాత్రమే!
1982లో ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం గౌరవ డాక్టరేట్, కళాప్రపూర్ణ బిరుదుతో సత్కరించింది.
1999లో తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం నుండి సాంస్కృతిక రంగంలో విశిష్ట పురస్కారం
ఐ.ఎమ్.డి.బి.లో మిక్కిలినేని బయోగ్రఫీ.
ఈనాడు సాహిత్యంలో బుక్ రివ్యూ.
సాక్షి 2011 జూన్ 11 - పున్నా కృష్ణమూర్తి.
ప్రజాశక్తిలో 20 జూలై 2011 మిక్కిలినేని గురించిన వ్యాసం 'ఆయనొక నిఘంటువు'- యు. రామకృష్ణ
ఆంధ్ర నాటకరంగ చరిత్రము గ్రంథ ప్రతి
↑ ఈనాడు దినపత్రిక, తేది 23.02.2011
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=మిక్కిలినేని_రాధాకృష్ణమూర్తి&oldid=3561614" నుండి వెలికితీశారు
mikkilineni raadhaakrishnamoorthi - vikipedia
mikkilineni raadhaakrishnamoorthi
mikkilineni gaa perondina mikkilineni raadhaakrishnamoorthi (juulai 7, 1916 - fibravari 22, 2011) telugu rangasthala, sinima natulu, rachayita.
juulai 7, 1916
gunturu jilla lingayapalem
fibravari 22, 2011
mootra sambandhamaina anarogyam
pramukha telugu rangasthala , sinima natulu , rachayita
aandhra vishwavidyaalayam gaurava doctorate, kalaprapurna birudu
veeru gunturu jilla lingayapalemlo janminchaaru. mana jaanapada kalaaruupaalatoe prabhaavitulai kapilavayi ramanathasastri shishyulainaaru. pouraanika, jaanapada saanghika naatakaalalo stree purusha paatralu dharinchaaru. jaateeya swaatantrya poraataalalo palgoni 5 saarlu jailu shiksha anubhavinchaaru. swaatantryaanantaram nirankusa nijam paalanaku vyatirekamgaa poradinadu. prajaanaatyamandali rashtra vyaapita udyamamlo mukhya vyavasthaapakudigaa panichesaaru. telugu cinemaalalo sumaru 400 paiga pouraanika, jaanapada, saanghika chitraalalo bhinna vibhinna paatralu dharinchaaru. aandhra prabhalo 400 mandi nateenatula jeevitaalanu 'nataratnaalu' sheershikagaa vraasaaru. veeri bharya seetaaratnam kuudaa naatakaalalo paatralu dharinchaaru.
1949loo ks prakaasa raavu deekshatho modalai balakrishna sinima bhairavadveepam varakuu 400laku paiga telugu chitraallo natinchaaru.
aidusaarlu jailuku vellina swaatantyrayodhuduu- kamyuunistu. grandhaalaya, hetuwada udyamaalalo kriyaaseela kaaryakarta, naatakaranga natudu, 'aandhrula nataratnaalu' taditara rachanalanu chesinavadu, prajaanaatya mandali vyavasthaapaka sabhyudu, 'teluguvaari jaanapada kalaaruupaalu' grantha rachayita. 'mana pagati veshaalu', 'aandhrula nrutyakalavikasam' taditara parisoedhanaatmaka grantha rachayita. enabhai ellanadu bhaaryanu naataka rangaaniki parichayam chesina praja kalakarudu. jeevinchi unna vaallallo aayanatho polchadagina vaaru arudu. gunturu jilla lingayapalemlo 1914 juulai 7na janminchaaru mikkilineni. ayinavaallu nashtajaatakudannaaru . ee nepathyamlo krishna jilla kolavennulo ammamma gaari inta aayana balyam gadachindi. kapilavayi ramanatha saasrti shishyarikamlo 'mikkilineni' inti paeru nu nilabetti saarthaka namadeyudu ayyaru.
mikkilineni gaaru fibravari 22, 2011 tedeena mangalavaaram tellavaaru jhaamuna sumaru moodu gantalaku vijayavaadalo tana 95va eta maraninchaaru. konni rojulugaa mootra sambandhamaina anaarogyamtho baadhapadutuu vijayavaadaloni aasupatrilo maraninchaaru.[1] "mikkilineni raadhaakrishnamoorthi maranamtho jeevinchi vunna telugu cinee kalaakaarullo taane pedda" annaru dactor akkineni nageshwararaogaru.u nayaka paatralu-anaamaka paatralu ane cinee kolamaanamtho 'akkineni ekkaalsina metloo-mikkilineni digaalsina metloo levu' ane vaaduka loni chamatkaaramuu nijame!
mikkilineni vanti noonuugu meesaala kurraallanu appati sankshubhita samajam raatudelchindi. antarjaatiiyamgaa faasistulaku, desheeyamgaa british-naijam niyantrutvaaniki, aandhra praantamlo jameendaareela anachivetaku vyatirekamgaa communistuparty roopondinchina kalasainyam prajaanaatyamandali. aa vaataavaranamlo bharya seetaa ratnaanni mikkilineni naataka rangaaniki parichayam chesaru. edu dasaabdaala kritam enthati mundadugo!
palnaatiyuddham-bobbiliyuddham-katamaraju katha taditara 30 chaaritraka-jaanapada kalaaruupaala dwara prajalanu sameekarinchina prajaanaatyamandali 1940lalo nishedhaaniki guraindi. phalitamgaa kondaru sineeramgaanni aasrayinchaaru. vaarilo kb tilak, taatineni prakaasaraavu, garikapati rajarao, sunkara satyanarayana, vasireddy bhaskararao, tammareddy krishnamoorthy, si.mohanadasu, ti.chalapatirao, vi.madhusudanarao, mikkilineni radhakrishna muurti vanti mukhyulunnaru.
veerilo naatakarangam nepathyamgaa sineenatulu, darsakulu, saanketika nipunulu endaro unnaaru. naatakaramgaanni vidavani nagabhushanam vanti natuluu unnaaru. naataka rangaaniki chendina 400 mandi kalaakaarulanu 'nataratnaalu' sheershika dwara telugu paatakulaku parichayam chesina pratyekata mikkilinenide! veedhinaatakaalu-jamukula kathalu-burakrathalu pradarsinchina paata rojulanu maravakunda, paata snehitaalanu punaraavishkarinchukunta telugunela naalugu cheragula tirigi swayamgaa telusukunna samaachaaramtho 'aandhra naatakaranga charitra' rachinchaaru. dakkikatha ane paeru nunchi burakratha aneperu vachindani tana rachanalalo mikkilineni vivarinchaaru. aravapalli subbarao, aarani satyanarayana, devatasubbarao, narasimhagupta, rentachintala satyanarayana, bheemappa shreshti, vankaayala satyanarayana, repalle venkatasheshayya taditara natulu tamavaarani telusukunnamani, mikkilineni parisoedhanalaku vaisyapramukhulu nivaali palikaaru. vividha saamaajika vargaalu tama vaari vaerlanu/paerlanu gurtinchenduku upakarinchaayi mikkilineni rachanalu.
cinijeevitamlo pravesinchemundu mikkilineni veternary sainselo diploma chesaru. aayana kumarudu daa.vijayakumar veternary vaidyulugaa padavee viramana cheyadam gamanarham! mikkilineniki iruvuru kumaartelu.
nataratnaalu (1980, 2002)
aandhra naatakaranga charitra
teluguvaari jaanapada kalaaruupaalu, potti sriraamulu telugu vishwavidyaalayam, haidaraabaadu, 1992.
praja poraataala rangasthalam
aandhrula nrutya kalavikasam
teluguvaari chalana chitra kala
puli bebbuli (1983)
daana veera shura karna (1977) .... Bheeshma
seetaa kalyanam (1976) .... janakudu
aadadaani adrushtam (1974)
baala bhaaratam (1972) .... dhrutaraashtrudu
mavuri monagaallu (1972)
sampuurna ramayanam (1971) .... janakudu
gandara gandadu (1969)
premakaanuka (1969)
srikrushnaavataaram (1967) .... dharmaraju
palnati yuddham (1966) .... komarraju
antasthulu (1965)
si.ai.di. (1965) .... ramadasu
pandava vanavasam (1965) .... dusyasanudu
babhruvaahana (1964) .... dharmaraju
poojaaphalam (1964)
nartanasaala (1963) .... dharmaraju
paruvu pratishta (1963)
srikrishnarjuna yuddham (1963) .... balaramudu
gundamma katha (1962) .... jamindaaru
dakshayajnam (1962) .... brahmadevudu
kulagotraalu (1962) .... chalapati
jagadekaveeruni katha (1961) .... indrudu
shree siitarama kalyanam (1961) .... janakudu
pelli meeda pelli (1959)
appuchesi pappukudu (1958)
maya bajar (1957) .... karnudu
saarangadhara (1957)
tenaali ramakrishna (1956) .... kanakaraju
palnati yuddhamlo kommarajuga natinchina mikkilineni ane kalavrukshamlo cinee jeevitam oka komma matrame!
1982loo aandhra vishwavidyaalayam gaurava doctorate, kalaprapurna birudutho satkarinchindi.
1999loo telugu vishwavidyaalayam nundi saamskrutika rangamlo visishta puraskaaram
ai.em.di.bi.loo mikkilineni biography.
eenaadu saahityamlo buk rivyuu.
saakshi 2011 joon 11 - punna krishnamoorthy.
prajaasaktilo 20 juulai 2011 mikkilineni gurinchina vyaasam 'aayanoka nighantuvu'- yu. ramakrishna
aandhra naatakaranga charitramu grantha prati
u eenaadu dinapatrika, tedi 23.02.2011
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=మిక్కిలినేని_రాధాకృష్ణమూర్తి&oldid=3561614" nundi velikiteesaaru