బాధ్యత (కొత్తపల్లి)
రచన: పల్లవి, 10వతరగతి, ప్రభుత్వ ఉన్నత పాఠశాల, గార్లదిన్నె
అది మా తమ్ముడి పుట్టినరోజు. ఇంట్లో‌ మా అమ్మ చాలా హడావిడి చేస్తోంది. తనకు కాళ్ళు ఒకచోట నిలవడం లేదు. బంధువులంతా వచ్చారు; కార్యక్రమాలన్నీ పూర్తయ్యాక భోజనాలు చేసి వెళ్ళిపోయారు. వాళ్లంతా వెళ్ళాక, భోజనం చేసే చోటును శుభ్రం చేసుకుని, మా కుటుంబ సభ్యులం అందరం భోజనానికి కూర్చున్నాము. నేను అందరికీ‌ భోజనం వడ్డిస్తున్నాను.
ఆ రోజు వంటలన్నీ మాకు ఇష్టమైనవే. సాధారణంగా మా నాన్నకి వంటకాలు ఇష్టమైతే అన్నం గబగబా తినేస్తాడు. కానీ ఎందుకనో, ఇవాళ్ల ఆయన చెయ్యి అంత చురుకుగా కదలట్లేదు. 'భోజనం నచ్చలేదేమో' అన్నట్లు ఒకసారి మా నాన్న మొహం వైపు చూసాను.
మా నాన్న ముఖంలో‌ సంతోషం-దు:ఖం రెండూ కనిపించాయి ఒకేసారి. "ఎందుకు?! అయినా భోజనం చేసేటప్పుడు అడగద్దులే" అని మౌనంగా ఊరుకున్నాను.
భోజనం పూర్తి అయ్యాక, మా నాన్న లేచి. బయట అలా కుర్చీలో కూర్చోగానే నేను మెల్లగా వెళ్ళి ఆయన పక్కనే కూర్చున్నాను. "నాన్నా, ఏమైంది? ఇవాళ్ల నువ్వు‌ సంతోషంగా లేవు ఎందుకు? భోజనం కూడా సరిగా చేయలేదు"‌ అన్నాను.
"ఏవో రకరకాల జ్ఞాపకాలు వచ్చాయి తల్లీ! ఏమంత గొప్ప సంగతులు కాదులే" అన్నాడు నాన్న, దాటవేస్తూ.
"నేను ఇప్పుడు పెద్దదాన్నయ్యాను నాన్నా! చెప్పు, ఏమీ‌ పర్లేదు" అన్నాను నేను.
నాన్న విచారంగానే నవ్వాడు. "నేను నీ అంత ఉన్నప్పుడు బాగానే చదివేవాడిని తల్లీ! కానీ ఎందుకో మరి, ఇంగ్లీష్ పరీక్ష రోజునే నాకు జ్వరం వచ్చింది: అస్సలు లేవలేని పరిస్థితి! దానితో నేను ఇంగ్లీష్ పరీక్షకు హాజరు కాలేక, పదవ తరగతి తప్పాను. నీలాగే నేను కూడా గవర్నమెంట్ బడిలో ఫస్టు వచ్చేవాడిని. పరీక్ష తప్పటంతో ఇంక చదువు ఆపేశాను. ఆ తరవాత కొన్నేళ్లకు మీ అమ్మతో పెళ్ళి అయ్యింది; తర్వాత బంగారు తల్లివి, నువ్వు పుట్టావు!" అన్నాడు.
నేను ఒక నవ్వు నవ్వాను.
నాన్న కొనసాగించాడు: "నువ్వు పుట్టిన మూడు సంవత్సరాలకు వాడు పుట్టాడు. పుట్టిన మూడు నెలలకల్లా వాడిని మళ్ళీ ఆస్పత్రిలో చేర్చాము.." అని.
నాకు ఈ సంగతి తెలీదు- "ఎందుకు నాన్నా?" అడిగాను.
"ఊపిరితిత్తుల్లో కఫం చేరిందట- ఆసుపత్రిలో చేర్చాల్సి వచ్చింది. బాగా పెద్ద బిల్లే వచ్చింది. ఆసుపత్రి చార్జీలకోసం ఏం చేయాలో నాకు అర్థం కాలేదు.
అప్పటికప్పుడు మన ఇల్లు అమ్మేసా. ఆ తరవాతే మనం ఈ ఇంట్లోకి బాడుగకు వచ్చి చేరాం. ఇల్లు ఇరుకైపోయి, ఆ వెంటనే మగ్గం నేయటం కూడా‌ ఆపేశా. ఆ తరవాత మెల్లగా నెలకింత డబ్బు ప్రోగుచేసి, కొంత డబ్బు అప్పు చేసి ఒక ట్రాక్టర్ తెచ్చుకున్నాను. అటుపైన ట్రాక్టర్ ద్వారా ఇల్లు నడిపించా. ఒకవైపున మిమ్మల్ని చదివిస్తూ, ఆ అప్పు తీర్చేసి, మెల్లగా ఈమధ్యే క్రొత్త అప్పుతో రెండో ట్రాక్టర్ తెచ్చాం"
నేను నిశ్శబ్దంగా తల ఊపాను. నాకు ఈ సంగతి తెలుసు.
నాన్న తనలో తనే అనుకుంటున్నట్లు చెప్పాడు: 'నువ్వే నా మొదటి కొడుకువి, మొదటి కూతురువి కూడా నువ్వే తల్లీ. నువ్వు ఆరో తరగతిలో చేరేప్పుడు నేను నిన్ను ఏం అడిగానో గుర్తుందా?"
"లేదు నాన్నా!" అన్నాను.
"అప్పట్లో మన ఊరి బళ్ళో ఆరో తరగతి కొత్తగా మొదలెట్టారు. 'నువ్వు ఇక్కడ చేరతావా, టవున్లో ప్రైవేటు బడికి వెళ్తావా?' అని అడిగాను నిన్ను.
'నాన్నా! ప్రైవేటు బడి ఎందుకు, దండగ?! నేను మన ఊర్లో గవర్నమెంటు బడికే వెళ్తాను. ఇక్కడ టీచర్లు బాగా చెబుతారు కదా!' అన్నావు. నాకు అప్పుడు చాలా సంతోషం వేసింది తల్లీ.. ఆ చిన్న వయస్సులోనే మన ఆర్థిక స్థితిగతులు నీకు అర్థం అయ్యాయి. 'పిండి కొద్దీ రొట్టె చేసుకోవాలి' అని కూడా నీకు తెలిసింది. అందుకేరా నువ్వే నా మొదటి కొడుకూ, మొదటి కూతురూనూ. కానీ వీడికి ఆ దృష్టి లేదు. వీడి చదువు మటుకు ప్రైవైటు బడిలోనే సాగింది చూడు-" అన్నాడు.
నేను నవ్వాను. "అప్పటికీ ఇప్పటికీ మనం కొంచెం‌ నిలద్రొక్కుకున్నాంలే నాన్నా!" అన్నాను.
"ఒకవేళ మనం‌ ఆ ఇల్లు అమ్మకపోయినా, వాడిని ఆసుపత్రిలో చేర్చకపోయినా మనం కేవలం ముగ్గురమే ఉండేవాళ్లం తల్లీ- నువ్వూ. నేనూ, మీ‌ అమ్మా.."‌ అంటుంటే మా నాన్న కళ్ళలోను, నా కళ్ళలో కూడాను నీళ్ళు తిరిగాయి.
అంతలోనే నాన్న సర్దుకొని "తల్లీ , బాగా‌ ఆలస్యమైంది. పడుకోపోరా. ఉదయాన్నే బడికి వెళ్ళాలి" అన్నాడు.
నేను పడుకున్నా రాత్రంతా అవే ఆలోచనలు. ఆ రోజు తర్వాత జీవితమంటే 'బాధ్యత' అని, ఆషామాషీ కాదని అర్థమయ్యింది నాకు.
baadhyata (kottapalli)
rachana: pallavi, 10vataragati, prabhutva unnata paatasaala, garladinne
adhi maa tammudi puttinaroju. intlo maa amma chala hadavidi chestondi. tanaku kaallu okachota nilavadam ledu. bandhuvulantaa vachaaru; kaaryakramaalannii puurtayyaaka bhojanaalu chesi vellipoyaaru. vaallantaa vellaaka, bhojanam chese chotunu subhram chesukuni, maa kutumba sabhyulam andaram bhojananiki kuurchunnaamu. nenu andarikee bhojanam vaddistunnaanu.
aa roju vantalannee maaku ishtamainave. saadhaaranamgaa maa naannaki vantakaalu ishtamaithe annam gabagaba tinestaadu. cony endukano, ivaalla aayana cheyyi anta churukugaa kadalatledu. 'bhojanam nachaledemo' annatlu okasari maa naanna moham vaipu chusanu.
maa naanna mukhamlo santosham-du:kham rendoo kanipinchaayi okesari. "enduku?! aina bhojanam chesetappudu adagaddule" ani mounamgaa oorukunnaanu.
bhojanam puurti ayyaka, maa naanna lechi. bayata alaa kurcheelo koorchogaane nenu mellagaa velli aayana pakkane kuurchunnaanu. "nanna, emaindi? ivaalla nuvve santoshamgaa levu enduku? bhojanam kuudaa sarigaa cheyaledu"u annaanu.
"evo rakarakaala ghnaapakaalu vachayi talli! emantha goppa sangatulu kaadule" annadu naanna, daatavestuu.
"nenu ippudu peddadaannayyaanu nanna! cheppu, emi parledu" annaanu nenu.
naanna vichaaramgaane navvaadu. "nenu nee anta unnappudu bagane chadivevadini talli! cony enduko mari, ingleesh pareeksha rojune naaku jwaram vachindi: assalu levaleni paristhiti! daanitho nenu ingleesh pareekshaku haajaru kaaleka, padava taragati tappaanu. neelaage nenu kuudaa governament badilo fastu vachevaadini. pareeksha tappatamtho inka chaduvu aapesaanu. aa taravaata konnellaku mee ammatho pelli ayyindi; tarvaata bangaaru tallivi, nuvvu puttavu!" annadu.
nenu oka navvu navvaanu.
naanna konasaginchadu: "nuvvu puttina moodu samvatsaraalaku vaadu puttaadu. puttina moodu nelalakalla vaadini mallee aaspatrilo cherchaamu.." ani.
naaku ee sangati teleedu- "enduku nanna?" adigaanu.
"oopiritittullo kafam cherindata- aasupatrilo cherchalsi vachindi. baga pedda billey vachindi. aasupatri chaarjeelakosam yem cheyalo naaku artham kaaledu.
appatikappudu mana illu ammesa. aa taravaate manam ee intloki baadugaku vachi cheram. illu irukaipoyi, aa ventane maggam neyatam kuuda aapesaa. aa taravaata mellagaa nelakinta dabbu proguchesi, kontha dabbu appu chesi oka tractor tecchukunnaanu. atupaina tractor dwara illu nadipinchaa. okavaipuna mimmalni chadivistuu, aa appu teerchesi, mellagaa eemadhye krotta apputho rendo tractor tecchaam"
nenu nissabdamgaa tala oopaanu. naaku ee sangati telusu.
naanna tanalo tane anukuntunnatlu cheppaadu: 'nuvve naa modati kodukuvi, modati koothuruvi kuudaa nuvve talli. nuvvu aaro taragatilo chereppudu nenu ninnu yem adigano gurtunda?"
"ledu nanna!" annaanu.
"appatlo mana oori ballo aaro taragati kottagaa modalettaaru. 'nuvvu ikkada cheratava, tavunlo praivetu badiki veltava?' ani adigaanu ninnu.
'nanna! praivetu badi enduku, dandaga?! nenu mana oorlo gavarnamentu badike veltaanu. ikkada teacherlu baga chebutaaru kada!' annavu. naaku appudu chala santosham vesindi talli.. aa chinna vayassulone mana aardhika sthitigatulu neeku artham ayyai. 'pindi koddi rotte chesukovali' ani kuudaa neeku telisindi. andukera nuvve naa modati kodukuu, modati kuuturuunuu. cony veediki aa drushti ledu. veedi chaduvu matuku praivaitu badilone saagindi chudu-" annadu.
nenu navvaanu. "appatikee ippatikee manam konchem niladrokkukunnaamla nanna!" annaanu.
"okavela manam aa illu ammakapoyina, vaadini aasupatrilo cherchakapoyina manam kevalam muggurame undevallam talli- nuvvuu. nenuu, maia amma.."u antunte maa naanna kallaloonu, naa kallalo kuudaanu neellu tirigaayi.
antalone naanna sardukoni "talli , baga aalasyamaindi. padukopora. udayaanne badiki vellaali" annadu.
nenu padukunna raatrantaa ave aalochanalu. aa roju tarvaata jeevitamante 'baadhyata' ani, ashamashy kaadani ardhamayyindi naaku.