ధనుర్మాసంలో వచ్చే వైకుంఠ ఏకాదశి ఎంతో ప్రత్యేకమైనది. ఆ రోజు వైష్ణవాలయాలన్నీ కిక్కిరిసిపోతాయి. పల్లెల్లోని రాములవారి గుడి నుంచి తిరుమల ఆలయం వరకూ స్వామి దర్శనానికి తండోపతండాలుగా భక్తులు వేచి ఉంటారు. ఎందుకంటే.. ఏడాదిలో ఏ రోజూ దక్కని ఉత్తర ద్వార దర్శన భాగ్యం ఆ రోజున కలుగుతుంది మరి. ఉత్తర ద్వారం నుంచి స్వామిని దర్శించుకుంటే జన్మ ధన్యమవుతుందని భక్తుల విశ్వాసం. ఏడాదికోసారి దొరికే అరుదైన అవకాశాన్ని సద్వినియోగం చేసుకోవాలని తహతహలాడుతుంటారు. విశాఖపట్నం జిల్లాలో వేంకటేశ్వరుడు కొలువైన ఉపమాక క్షేత్రంలో ఏడాది పొడుగునా ఉత్తర ద్వార దర్శనం లభిస్తుంది.
ఉపమాక అంటే.. ఉపమానం లేనిదని అర్థం. అందుకు తగ్గట్టే ఇక్కడ ప్రకృతి ఎంతో అందంగా ఉంటుంది. పచ్చదనంతో నిండి ఉన్న గరుడగిరిపై శ్రీనివాసుడు కల్కి అంశతో ఆరు భుజాలతో, అశ్వంపై కొలువుదీరాడు. ఉపమాక క్షేత్రానికి పౌరాణిక ప్రాశస్త్యం కూడా ఉంది. గరుత్మంతుడు ఇక్కడి పర్వతంపై శ్రీహరి కోసం కఠోర తపస్సు చేశాడట. ఆ తపస్సుకు మెచ్చిన శ్రీహరి ప్రత్యక్షం కాగా.. ''నీకు వాహనమై సేవ చేసే భాగ్యం కలిగించమ''ని కోరుకున్నాడట గరుత్మంతుడు. తథాస్తు అన్న మహావిష్ణువు.. ''గరుత్మంతా! ఈ క్షేత్రంలో నీవు పర్వత రూపంలో ఉంటావు. నేను లక్ష్మీదేవి సమేతంగా నీపై వెలుస్తాను'' అని మాట ఇచ్చాడట. ఆ ప్రకారమే ఇక్కడ మహావిష్ణువు వేంకటేశ్వరుడిగా వెలిశాడు. అశ్వాన్ని అధిరోహించి, ఆరు భుజాల మూర్తిగా స్వామి దర్శనమివ్వడం ఇక్కడ విశేషం. శంఖ, చక్రాలు, గద, ఖడ్గం, ధనుర్భానాలు ఐదు చేతుల్లో ధరించిన శ్రీనివాసుడు అభయముద్రతో కనిపిస్తాడు. శ్రీహరికి ఎడమవైపు లక్ష్మీదేవి ఉంటుంది. ఉపమాక క్షేత్రంలో ప్రతిరోజూ ఉత్తర ద్వారా దర్శన భాగ్యం కలుగుతుంది. ఉపమాకలోని పర్వతం గరుడపక్షి ఆకారంలో ఉండటం మరో విశేషం. ఈ క్షేత్రంలోని శ్రీనివాసుడిని సంతాన ప్రదాతగా భావిస్తారు. సంతానం కోరుకున్న దంపతులు ఈ క్షేత్రానికి వచ్చి ముడుపు కడతారు. సంతానం కలిగిన తర్వాత స్వామికి మొక్కులు చెల్లించుకుంటారు.
- వద్దిరాజు శేష సత్య శివప్రసాద్‌
ఉపమాక విశాఖ జిల్లా నక్కపల్లి మండలంలో ఉంటుంది. విశాఖ నుంచి 80 కిలోమీటర్ల దూరంలో 16వ నెంబరు జాతీయ రహదారిపై ఉంది. ఈ క్షేత్రానికి నర్సీపట్నం రోడ్డు రైల్వేస్టేషన్‌ నుంచి 8 కిలోమీటర్లు, తుని రైల్వేస్టేషన్‌ నుంచి 22 కిలోమీటర్ల దూరం. బస్సులు అందుబాటులో ఉంటాయి.
dhanurmasamlo vache vaikuntha ekaadasi entho pratyekamainadi. aa roju vaishnavaalayaalannii kikkirisipotayi. pallelloni ramulavari gudi nunchi tirumala aalayam varakuu swami darsanaaniki tandopatandaalugaa bhaktulu vechi untaaru. endukante.. edaadilo e roojoo dakkani uttara dwara darsana bhagyam aa rojuna kalugutundi mari. uttara dwaram nunchi swaamini darsinchukunte janma dhanyamavutundani bhaktula vishwaasam. edaadikosari dorike arudaina avakaasaanni sadviniyogam chesukovalani tahatahalaadutuntaaru. visaakhapatnam jillaalo venkateshwarudu koluvaina upamaaka kshetramlo edaadi podugunaa uttara dwara darsanam labhistundi.
upamaaka ante.. upamaanam lenidani artham. anduku taggatte ikkada prakruti entho andamgaa untundi. pachchadanamtho nindi unna garudagiripai srinivasudu kalki amsato aaru bhujaalatho, ashwampai koluvudiiraadu. upamaaka kshetraaniki pouraanika praasastyam kuudaa undi. garutmantudu ikkadi parvatampai srihari kosam kathora tapassu chesadata. aa tapassuku mecchina srihari pratyaksham kaga.. ''neeku vahanamai seva chese bhagyam kaliginchama''ni korukunnadata garutmantudu. tathaastu anna mahavishnuvu.. ''garutmanta! ee kshetramlo neevu parvata roopamlo untaavu. nenu lakshmeedevi sametamgaa neepai velustaanu'' ani maata ichadata. aa prakarame ikkada mahavishnuvu venkateshwarudigaa velisaadu. ashwaanni adhirohinchi, aaru bhujala muurtigaa swami darsanamivvadam ikkada visesham. sankha, chakralu, gada, khadgam, dhanurbhaanaalu aidu chetullo dharinchina srinivasudu abhayamudratho kanipistaadu. srihariki edamavaipu lakshmeedevi untundi. upamaaka kshetramlo pratiroju uttara dwara darsana bhagyam kalugutundi. upamaakalooni parvatam garudapakshi aakaaramlo undatam maro visesham. ee kshetramloni srinivaasudini santaana pradaatagaa bhaavistaaru. santaanam korukunna dampatulu ee kshetraaniki vachi mudupu kadataaru. santaanam kaligina tarvaata swaamiki mokkulu chellinchukuntaaru.
- vaddiraju shesha satya sivaprasadkae
upamaaka visakha jilla nakkapalli mandalamlo untundi. visakha nunchi 80 kilometerla dooramlo 16va nembaru jaateeya rahadaaripai undi. ee kshetraaniki narseepatnam roddu railvestationsi nunchi 8 kilometerlu, tuni railvestationsi nunchi 22 kilometerla dooram. bassulu andubaatulo untaayi.