దామెర్ల రామారావు. | Gotelugu.com
దామెర్ల రామారావు. - డా.బెల్లంకొండ నాగేశ్వరరావు.
తెలుగు జాతి కీర్తి పతాకాన్ని ప్రపంచానికి చాటిచెప్పిన మహనీయులు ఎందరో వారి లో ఒకరైన దామర్లవారు రాజమండ్రిలో లో 1897మార్చి 8 వతేదదీన ప్రముఖ వైద్యుడు దామెర్ల వెంకట రమణారావు, లక్ష్మీదేవిలకు రెండవ కుమారుడుగా ఈయన జన్మించాడు. చిన్నతనం నుంచీ ఈయనకు చిత్రకళ పట్ల అమితమైన అభిరుచి ఉండేది. రామారావు మేనమామ పాఠశాలలో డ్రాయింగు టీచరుగా పనిచేశేవాడు. అన్నివేళలా ఆయనతో ఉండటం వలన కాబోలు రామారావుకి కూడా చిత్రలేఖనం మీద మనసు మళ్ళింది. ఆరేళ్ళ వయసునుండి గోడమీద బొగ్గుతో బొమ్మలు, ఆపైన తెల్ల కాగితాల మీద వేయటం ప్రారంభించాడు. మేనమామ ప్రోత్సాహంతో పదేళ్ళవయసుకి చక్కని ప్రకృతి రమణీయ దృశ్యాలు గీయటం, అవి అందరి అభినందనలు అందుకోవటం మొదలయింది. కొబ్బరితోటల్లో కూర్చుని, గోదావరి గట్టు మీద కూర్చుని, లాంచీలో తిరుగుతూ ఒకటేమిటి? అనేక ప్రకృతి దృశ్యాలను చిత్రించాడు.ఆ రోజులలో రాజమండ్రిలోని ఆర్ట్స్ కాలేజిలో ఆస్వాల్డ్ కూల్డ్రే అనే ఆంగ్లేయుడు ప్రిన్సిపాలుగా ఉండేవాడు. ఆయన గొప్పకవీ, చిత్రకారుడూకూడ. పదేళ్ళుకూడా నిండని రామారావులోని ప్రజ్ఞను కూల్డ్రే గుర్తించి, అతనికి చిత్రకళలోని మెళుకువలు ఎన్నో నేర్పి ఎంతగానో ప్రోత్సహించాడు.
కూల్డ్రే దొర సొంతఖర్చుమీద రామారావును బొంబాయిలోని జె.జె.స్కూల్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్‌కి పంపాడు. 1916 లో రాజమండ్రి నుండి బొంబాయి వెళ్ళిన రామారావు, జె.జె. స్కూల్లో ఎందరో జాతీయ, అంతర్జాతీయ చిత్రకారుల పెయింటింగ్స్‌లోని లోని మెళకువలు నేర్చుకున్నాడు. ఆ కళాశాల సంచాలకుడైన సిసిల్ బర్న్స్ రామారావు రేఖాచిత్రాలు చూసి ఆశ్చర్యపోయి ఆ కళాశాలలో నేరుగా మూడవ సంవత్సరములో చేర్చుకొన్నాడు. మొదట్లో ఆ కాలేజిలో ఆతన్ని మద్రాసీ అని చిన్న చూపు చూసినా, అతను వేసిన చిత్రాలు చూసి ముక్కునవేలేసుక్న్నారు. నమ్మలేకపోయారు. అమాయకంగా నలుగురిలో కలవక ఉండే ఈ వ్యక్తిలో ఇంతటి సృజనాత్మకత ఉందా? అని అందరూ ఆశ్వర్యపోయారు. ఆనాటి నుండి తిరుగులేని చిత్రకారుడు అయ్యాడు. చివరి సంవత్సరంలో ప్రథమ శ్రేణిలో ఉత్తీర్ణుడై మేయో బంగారు పతకాన్ని రామారావు పొందాడు. వెంటనే చిత్రకళశాలలో వైస్ ప్రిన్సిపాల్ ఉద్యోగానికి ఆయనకు ఆహ్వానం వచ్చింది. కాని స్వరాష్ట్రంలోనే కళాసేవ చేయాలన్న ఆకాంక్షతో రాజమండ్రికి తిరిగివచ్చాడు. 1922 లో కలకత్తా చిత్రకళా ప్రదర్శనలో ఆయన ప్రదర్శించిన 'ఋష్యశృంగ బంధనం' చిత్రానికి ప్రథమ బహుమతిగా 'వైస్రాయి ఆఫ్ ఇండియా' పతకం వచ్చింది. అంతేకాకుండా అప్పటి వైస్రాయి లార్డ్ రీడింగ్ రామారావును స్వయంగా పరిచయం చేసుకొని ఆయన వేసిన చిత్రాల్లో ఒకదాన్ని కొన్నాడు. రామారావు చిత్రించిన గొల్లపడుచు, గోదావరి లోయ, పుష్పాలంకారం, ద్రోణుడు, 'సిద్ధార్థుని రాగోదయం', 'బావి దగ్గర', భరతవంశపు రాకుమారులు, కైకేయీ దురాలోచన, నంది పూజ, పేరంటము, గొల్లపడుచులు, కార్తీక పౌర్ణమి వంటి రామారావు చిత్రాలు దేశ, విదేశాలలో ఎన్నో ప్రశంసలు పొందాయి.సీమంతం - 1923 వ సంవత్సరంలో దామెర్ల రామారావు చిత్రించిన అసాధారణ అత్యద్భుత చిత్రమే ఈ ' పుష్పాలంకరణ" ( పువ్వుల ముడుపు) . ఇది ఆంధ్రప్రదేశములో తమ ఇంటి ఆడపడుచులకు తొలికానుపు ముందు చేయు సంబరం. ముతైదువుల సమక్షమున జరుపు ముచ్చటైన వేడుకను ఆయన బార్యకు జరిగిన సీమంతమును చూసి పరవశించి ఆ సంఘటనకు శాశ్వత స్వరూపమును తన రచనా పాటవముతో చిత్రించాడు. రూపు రేఖా విలాసాలను, ఆనాటి స్త్రీలకు తగిన వస్త్రధారణా విధానమును, పేరంటాలకు జరుగు పన్నీటి జల్లులు , అమ్మలక్కల కాలక్షేపపు ముచ్చట్లు , కూర్చునే వివిధ పద్ధతులు ఇటువంటి ఎన్నో విశేషాలు ఈ చిత్రము ద్వారా మనకు గోచరిస్తాయి.ఇదే ఆయన చిత్రీకరణలోని ప్రత్యేకత.
1923 లో రామారావు రాజమండ్రిలో ఒక చిత్రకళా పాఠశాలను స్థాపించి అనేక మంది యువకులకు శిక్షణను ఈయన ఇచ్చాడు. ఈయన చిత్రాలను రాజమండ్రిలోని దామెర్ల రామారావు ఆర్టు గ్యాలరి లో భద్రపరచారు. ఆ కీర్తిశేషుని పేర ఒక చిత్రకళామందిరం వెలసింది. అందులో ఆయన వేసిన పలు చిత్రాలు ఉన్నాయి.
damerla ramarao. | Gotelugu.com
damerla ramarao. - daa.bellankonda nageshwararao.
telugu jaati keerti pataakaanni prapanchaaniki chaaticheppina mahaneeyulu endaro vaari loo okaraina daamarlavaaru rajamandrilo loo 1897marchi 8 vatedadeena pramukha vaidyudu damerla venkata ramanarao, lakshmeedevilaku rendava kumaruduga eeyana janminchaadu. chinnatanam nunchi eeyanaku chitrakala patla amitamaina abhiruchi undedi. ramarao menamama paatasaalalo draayingu teecharugaa panichesevaadu. annivelalaa aayanatho undatam valana kaabolu ramaraoki kuudaa chitralekhanam meeda manasu mallindi. aarella vayasunundi godameeda boggutho bommalu, aapaina tella kaagitaala meeda veyatam praarambhinchaadu. menamama prothsaahamtho padellavayasuki chakkani prakruti ramaneeya drushyaalu geeyatam, avi andari abhinandanalu andukovatam modalayindi. kobbaritotallo kuurchuni, godavari gattu meeda kuurchuni, laancheelo tirugutuu okatemiti? aneka prakruti drushyaalanu chitrinchaadu.aa rojulalo rajamandriloni arts kaalejilo aswald kooldrey ane aangleyudu prinsipaalugaa undevaadu. aayana goppakavi, chitrakaarudukuda. padellukuda nindani ramaraolunooni prajnanu kooldrey gurtinchi, ataniki chitrakalaloni melukuvalu enno nerpi entagaano prothsahinchaadu.
kooldrey dora sontakharchumeeda ramaraonu bombaayiloni je.je.scool af artseaki pampaadu. 1916 loo rajamandri nundi bombai vellina ramarao, je.je. schoollo endaro jaateeya, antarjaatiiya chitrakaarula paintingsiloni loni melakuvalu neerchukunnaadu. aa kalasala sanchaalakudaina sisil burns ramarao rekhaachitraalu chusi aascharyapoyi aa kalaasaalalo nerugaa moodava samvatsaramulo cherchukonnadu. modatlo aa kaalejilo aatanni madrasi ani chinna chuupu chusina, atanu vesina chitraalu chusi mukkunavelesuknna. nammalekapoyaru. amaayakamgaa nalugurilo kalavaka unde ee vyaktilo intati srujanaatmakata undaa? ani andaruu aasvaryapoyaaru. aanaati nundi tiruguleni chitrakaarudu ayyadu. chivari samvatsaramlo prathama shrenilo uttiirnudai meyo bangaaru patakaanni ramarao pondaadu. ventane chitrakalasaalalo vais prinsipal udyogaaniki aayanaku aahvaanam vachindi. kaani swarashtramlone kalaseva cheyalanna aakaankshato rajamandriki tirigivacchaadu. 1922 loo kalakatta chitrakala pradarsanalo aayana pradarsinchina 'rushyasrunga bandhanam' chitraaniki prathama bahumatigaa 'vaisrai af india' patakam vachindi. antekakunda appati vaisrai lard reading ramaraonu swayamgaa parichayam chesukoni aayana vesina chitraallo okadaanni konnadu. ramarao chitrinchina gollapaduchu, godavari loya, pushpalankaram, dronudu, 'siddhaarthuni ragodayam', 'baavi daggara', bharatavamsapu raakumaarulu, kaikeyee duralochana, nandi pooja, perantamu, gollapaduchulu, kaarteeka pournami vanti ramarao chitraalu desha, videsaalalo enno prasamsalu pondaayi.seemantam - 1923 va samvatsaramlo damerla ramarao chitrinchina asaadhaarana atyadbhuta chitrame ee ' pushpaalankarana" ( puvvula mudupu) . idhi aandhrapradesamulo tama inti aadapaduchulaku tolikaanupu mundu cheyu sambaram. mutaiduvula samakshamuna jarupu muchhataina vedukanu aayana baryaku jarigina seemantamunu chusi paravasinchi aa sanghatanaku saashwata swaroopamunu tana rachana paatavamutho chitrinchaadu. roopu rekha vilaasaalanu, aanaati streelaku tagina vastradhaaranaa vidhaanamunu, perantaalaku jarugu panneeti jallulu , ammalakkala kaalakshepapu muchhatlu , koorchune vividha paddhatulu ituvanti enno visaeshaalu ee chitramu dwara manaku gocharistaayi.ide aayana chitreekaranaloni pratyekata.
1923 loo ramarao rajamandrilo oka chitrakala paatasaalanu sthaapinchi aneka mandi yuvakulaku sikshananu eeyana ichadu. eeyana chitraalanu rajamandriloni damerla ramarao aartu gyalari loo bhadraparachaaru. aa keertisheshuni paera oka chitrakalamandiram velasindi. andulo aayana vesina palu chitraalu unnaayi.