వెండితెర సూరేకారం... తెలుగింటి సూర్యకాంతం అత్తగారిగా అష్టకష్టాలు పెట్టినా.. ఆడపడచుగా ఆడిపోసుకున్నా తోడికోడలుగా తగువులూ, తెగతెంపులూ పెట్టినా... మధ్య తరగతి లోగిలికి చెందిన ఏ స్త్రీ పాత్రని ధరించినా ఆమెకు ఆమే సాటి! ఎన్ని తరాలు మారినా 'తెలుగుదనం' ఉన్నంత వరకు గుర్తుండిపోయే సహజ నటి! ''నేను పోపు పెట్టానంటే ఊరంతా ఘుమఘుమలాడిపోవాల్సిందే...'' అని ఎడమ చేత్తో గరిటెపట్టుకొని ఎడాపెడా వాయించడం సూర్యకాంతంకే చెల్లింది. పాత్రను పరిపూర్ణంగా సొంతం చేసుకోవడం అంటే ఏమిటో.. అదెలా సాధ్యమో ఆవిణ్ణి చూసి నేర్చుకోవాలనిపిస్తుంది. ఆంగికం, వాచకం, అభినయం ముప్పేటలా కలగలిసిన త్రివేణీ సంగమం- సూర్యకాంతం! ఆమె చెబుతుంటే, అవి ఏ రచయిత రాసినవైనా, సంభాషణలు అవలీలగా... అలవొకగా దొర్లిపోతూ ఉంటాయి. ఎక్కడా కృత్రిమత్వం కనిపించదు. అసహజం అనపించదు.
మార్మిక ప్రేమామృతమూర్తి... కవి సాహిర్‌ లూధియాన్వి ''తుఝ్‌ కో పుకారే మేరా ప్యార్‌.. ఆజా మైతో మిఠా హూం తేరీ చాహ్‌ మే''; ''ఆగే భీ జానే న తూ, పీచే భీ జానే న తూ, జో భీ హై బస్‌ యహి ఏక్‌ పల్‌ హై''; ''ఆయ్మేరి జోహారా జబీన్, తుఝే మాలూమ్‌ నహీ, తూ అభీ తక్‌ హై హసీ అవుర్‌ మై జవాన్, తుఝే ఖుర్బాన్‌ మేరి జాన్‌ మేరీ జాన్‌''; ''తుమ్‌ అగర్‌ సాథ్‌ దేనే కా వాదా కరో, మై యుహీ మస్త్‌ నగ్మే లుటాతా రహూ, తుమ్‌ ముఝే దేఖ్‌ కర్‌ ముస్కురాతీ రహో, మై తుమ్హే దేఖ్‌ కర్‌ గీత్‌ గాతా రహూ''; ''జో వాదా కియా వో నిభానా పడేగా, రోకే జమానా చాహే రోకే ఖుదాయీ తుమ్కో ఆనా పడేగా''; ''జాయే తో జాయే కహా, సంఝే గా కౌన్‌ యహా''; 'జిందగీ భర్‌ నహీ భూలేగీ వో బర్సాత్‌ కి రాత్, ఎక్‌ అంజాన్‌ హసీనా సే ములాఖాత్‌ కి రాత్‌'' ; ''కభీ కభీ మేరె దిల్‌ మే ఖయాల్‌ ఆతా హై, కే జైసే తుఝ్‌ కో బనాయా గయా హైమేరె లియే''.... ఈ పాటల్లో అందమైన ఉర్దూ పదాలను పొందికగా అమర్చి అద్భుతమైన పాటలు రాసింది సాహిర్‌ లూధియాన్వి.
అభ్యుదయానికి చిరునామా సినిమా అనేది ఫక్తు వ్యాపారం. వాణిజ్య ప్రధానమైన అంశాలకే ప్రాధాన్యం. ఎన్ని పాటలున్నాయి? ఎన్ని పైట్లున్నాయి? అనే లెక్కలపైనే సినిమాలు తయారవుతుంటాయి. ఇప్పుడే కాదు... దశాబ్దాలుగా 'సినిమా' మూలసూత్రం ఇదే. సినిమాని ఓ మాధ్యమంగా తీసుకుని ప్రజా సమస్యల్ని ప్రతిబింబించాలి అనుకోవడానికి చాలా ధైర్యం కావాలి. ఒకటి కాదు.. రెండు కాదు, ప్రతీ సినిమాలోనూ ప్రజల కష్టాల్ని ఏకరువు పెడుతూ, సమాజంలోని చీకటి కోణాల్ని ఎత్తి చూపుతూ, అభ్యుదయ భావాల్ని రంగరిస్తూ కథల్ని ఎంచుకున్న దర్శకుడు, దార్శనికుడు టి.కృష్ణ. ఆయన చేసినవి పట్టుమని పది సినిమాలు కూడా ఉండవు. కానీ తెలుగు సినీ చరిత్రలో తనకంటూ ఓ స్థానం సంపాదించుకున్నాయి. 'నేటి భారతం', 'ప్రతిఘటన', 'రేపటి పౌరులు'... ఇలా ఇప్పటికీ, ఎప్పటికీ నిలిచిపోయే చిత్రాల్ని అందించిన దర్శకుడు టి.కృష్ణ. ఆయన జయంతి ఈరోజు.
జీవితాలను ఆవిష్కరించిన భావుకుడి కళాయాత్ర ఎలాంటి పేరూ ఆశించకుండా సమాజం తీరుకు అద్దంపడుతూ ఆయన పెయింటింగులు వేశారు. 'ఆర్ట్‌ లవర్స్‌' నాటక సంస్థను నెలకొల్పి, ప్రజల సమస్యలను ప్రజాకళ ద్వారా ప్రదర్శించారు. శక్తిమంతమైన చలన చిత్ర మాధ్యమాన్ని సాంకేతికపరమైన వెసులుబాటు కలిగిన సాధనంగా గుర్తించి, జనజీవన చిత్రణకు వెండితెరపై ప్రయోగాలు చేశారు. సినిమా కళను ప్రయోజనాత్మకంగా తీర్చిదిద్దారు.
స్టెప్పులు వేయించి... ఈలలు కొట్టించి... తారాలోకంలో అతిరథమహారథులు అనుకొన్నవాళ్లంతా సలీమ్‌ చెప్పినట్లే ఆడారు. ఆయన చెప్పినట్లు ఆడితే చాలు బ్రహ్మరథం పడుతున్నారన్నది ఆ తారల విశ్వాసం. అది నిజమైంది కూడా. నెత్తిన పెద్ద టోపీతో... బెల్‌బాటమ్‌ ప్యాంటు, పెద్ద కాలర్ల చొక్కాతో ఎన్టీఆర్‌ 'ఆకుచాటు పిందె తడిసే.
తెలుగు సినిమాకు అడుగులు నేర్పిన వాడు! కాగితం మీద గీసిన చిత్రం కదిలితే ఎలా ఉంటుందన్న ఆలోచన మనిషికి పుట్టింది. కదిలే బొమ్మలు ఎలా? ఆ ఆలోచనతో తెరమీద బొమ్మ కదలడం ఆరంభమైంది. 1800 సంవత్సరం మధ్యలో అమెరికా, రష్యా, ఫ్రాన్స్, ఇటలీ మొదలైన దేశాలు బొమ్మల్ని నడిపించడం ఆరంభించాయి.
దర్శకధీరుడు తెలుగు సినిమా ఖ్యాతిని ప్రపంచం నలుమూలలా చాటిన దర్శకధీరుడు... ఎస్‌.ఎస్‌.రాజమౌళి. తెలుగు సినిమా స్థాయిని పెంచి, ప్రపంచం మొత్తం మన చిత్ర పరిశ్రమ గురించే మాట్లాడుకొనేలా చేసిన ఘనత ఈయనది. అపజయం అన్నదే ఎరుగని దర్శకుడు రాజమౌళి. 'స్టూడెంట్‌ నెంబర్‌ 1' చిత్రంతో మెగాఫోన్‌ చేతపట్టిన ఆయన హిట్టు వదలని విక్రమార్కుడు అనిపించుకొన్నాడు.
మాస్‌ దర్శకుడు! వెండితెరపై సుమోలు ఎగిరించి... కథానాయకులతో తొడలు కొట్టించి... మాస్‌ ప్రేక్షకుల్ని మురిపించిన దర్శకుడు వి.వి.వినాయక్‌. మాస్‌ సినిమా అన్న మాటకి అసలు సిసలు అర్థం వినాయక్‌ చిత్రాల్ని చూస్తే తెలుస్తుంది. వి.వి.వినాయక్‌ సినిమా అంటే చాలు... సుమోలతో విన్యాసాల్ని తప్పని సరిగా ఆశిస్తారు ప్రేక్షకులు.
కలకాలం నిలిచిపోయే కలం మాటలంటే పంచ్‌ అనుకొంటున్న కాలమిది. ఎంత వెటకారం రాస్తే... అంత గొప్ప మాటైపోయింది.అయితే.. మాటకున్న బలం వేరు. దాని పదును వేరు. ఓ సిరా చుక్క లక్ష మెదళ్లకు కదలిక అన్నట్టు... దాని శక్తిని గుర్తిస్తే అద్భుతాలు చేసి, ఆశ్చర్యపోయేలా చేసే సత్తా మాటకు ఉంది.
చీకటి కడుపుని చీల్చుకొని మళ్లీ పుడతావ్‌.. 'కమ్ముకొన్న ఈ కారు మబ్బులు నిన్ను మింగేశాయని విర్రవీగుతున్నాయ్‌ రా... నీ ప్రేమని గెలిపించుకోవడానికి మళ్లీ పుడతావ్‌రా'. - 'మగధీర' చిత్రంలో షేర్‌ఖాన్‌గా శ్రీహరి చెప్పిన సంభాషణలు ఇవి. ఆయన అభిమానులు కూడా 'మీపై మాకున్న ప్రేమని చూసైనా మళ్లీ పుట్టండి షేర్‌ఖాన్‌' అంటున్నారు. రియల్‌స్టార్‌గా శ్రీహరి తెలుగు తెరపైనా, ప్రేక్షకులపైన వేసిన ముద్ర అలాంటిది. స్టంట్‌ మాస్టర్‌గా సినీ ప్రయాణం మొదలుపెట్టిన శ్రీహరి అంచలంచలుగా ఎదిగారు. తమిళంలో 'మాపిళ్ళై'తో, తెలుగులో 'ధర్మక్షేత్రం'తో సినీ ప్రయాణం ఆరంభించిన శ్రీహరి విలన్‌గా, క్యారెక్టర్‌ ఆర్టిస్టుగా, హీరోగా, నిర్మాతగా రాణించారు. ఒక సంభాషణ చెప్పినా... కళ్లెర్రజేసి చూసినా ఆ సన్నివేశాలు ఇట్టే పండిపోయేవి.
venditera surekaram... teluginti suuryakaantam attagaarigaa ashtakashtaalu pettina.. aadapadachugaa aadiposukunna todikodaluga taguvuluu, tegatempuluu pettina... madhya taragati logiliki chendina e stree paatrani dharinchina aameku aame saati! enni taraalu marina 'telugudanam' unnanta varaku gurtundipoye sahaja nati! ''nenu popu pettanante oorantaa ghumaghumaladipovalsim...'' ani edama chetto garitepattukoni edapeda vaayinchadam suuryakaantamke chellindi. paatranu paripuurnamgaa sontam chesukovadam ante emito.. adela saadhyamo aavinni chusi neerchukoovaalanipstu. aangikam, vaachakam, abhinayam muppetala kalagalisina triveni sangamam- suuryakaantam! aame chebutunte, avi e rachayita rasinavaina, sambhaashanalu avaleelagaa... alavokagaa dorlipotu untaayi. ekkada krutrimatvam kanipinchadu. asahajam anapinchadu.
maarmika premaamrutamoorthy... kavi sahire ludhiyanvi ''tuum koo pukare mera pyare.. aajaa maitho mithaa hoom theree chaah mee''; ''aage bhee jaane na tuu, peeche bhee jaane na tuu, joo bhee hai basm yahi eky pulla hai''; ''aameri johara jabin, tujhe malume nahee, tuu abhee thaky hai husy avurn mai jawan, tujhe khurban meri jaan mary jaan''; ''tum agarn sathe dene kaa wada karo, mai yuhi masthy nagme lutata ruhoo, tum mujhe dekhi kary muskuraatii raho, mai tumhe dekhi kary geethy gaataa ruhoo''; ''joo wada kia voo nibhana padega, roke jamana chahe roke khudayi tumko ana padega''; ''jaaye thoo jaaye kahaa, sanje gaa kaun yahaa''; 'jindagii bhary nahee bhoolegii voo barsathe ki rath, eky anjan haseena see mulakhathy ki rathy'' ; ''kabhee kabhee mere dilli mee khayale aataa hai, kee jaise tuum koo banaya gaya haimere liye''.... ee paatallo andamaina urduu padaalanu pondikagaa amarchi adbhutamaina paatalu rasindi sahire ludhiyanvi.
abhyudayaaniki chirunama sinima anedi faktu vyaparam. vaanijya pradhaanamaina amsalake praadhaanyam. enni paatalunnaayi? enni paitlunnaayi? ane lekkalapaine cinimaalu tayaaravutuntaayi. ippude kaadu... dasaabdaalugaa 'sinima' moolasutram ide. cinimani oo maadhyamamgaa teesukuni praja samasyalni pratibimbimchaali anukovadaaniki chala dhairyam kavali. okati kaadu.. rendu kaadu, pratee cinemaaloonuu prajala kashtaalni ekaruvu pedutuu, samaajamlooni cheekati konaalni etti chuuputuu, abhyudaya bhaavaalni rangaristuu kathalni enchukunna darsakudu, daarsanikudu ti.krishna. aayana chesinavi pattumani padi cinimaalu kuudaa undavu. cony telugu cinee charitralo tanakantu oo sthaanam sampaadinchukunnaayi. 'neti bhaaratam', 'pratighatana', 'repati pourulu'... ilaa ippatikee, eppatiki nilichipoye chitraalni andinchina darsakudu ti.krishna. aayana jayanti eeroju.
jeevitaalanu aavishkarinchina bhavukudi kalaayaatra elanti paeruu aasinchakundaa samajam teeruku addampadutuu aayana peyintingulu vaesaaru. 'arte loverse' naataka samsthanu nelakolpi, prajala samasyalanu prajaakala dwara pradarsinchaaru. saktimantamaina chalana chitra maadhyamaanni saanketikaparamaina vesulubaatu kaligina saadhanamgaa gurtinchi, janajeevana chitranaku venditerapai prayogaalu chesaru. sinima kalanu prayojanaatmakamgaa teerchididdaaru.
steppulu veyinchi... eelalu kottinchi... taaraalokamlo atirathamahaarathulu anukonnavallanta saleem cheppinatle aadaaru. aayana cheppinatlu aadithe chaalu brahmaratham padutunnarannadi aa taarala vishwaasam. adhi nijamaindi kuudaa. nettina pedda topeetho... belebatamme pyaantu, pedda kaalarla chokkaatho ntre 'aakuchaatu pinde tadise.
telugu sinimaaku adugulu nerpina vaadu! kaagitam meeda geesina chitram kadilite ela untundanna aalochana manishiki puttindi. kadile bommalu ela? aa aalochanatho terameeda bomma kadaladam aarambhamaindi. 1800 samvatsaram madhyalo america, rashya, frans, italy modalaina deshaalu bommalni nadipinchadam aarambhinchaayi.
darsakadheerudu telugu sinima khyatini prapancham nalumulala chaatina darsakadheerudu... esi.esi.rajamouli. telugu sinima sthaayini penchi, prapancham mottam mana chitra parisrama gurinche matladukonela chesina ghanata eeyanadi. apajayam annade erugani darsakudu rajamouli. 'studenti nembary 1' chitramtho megaphone chetapattina aayana hittu vadalani vikramaarkudu anipinchukonnadu.
mase darsakudu! venditerapai sumolu egirinchi... kathaanaayakulatho todalu kottinchi... mase prekshakulni muripinchina darsakudu vi.vi.vinayaky. mase sinima anna maataki asalu sisalu artham vinayaky chitraalni chuste telustundi. vi.vi.vinayaky sinima ante chaalu... sumolatho vinyaasaalni tappani sarigaa aasistaaru prekshakulu.
kalakaalam nilichipoye kalam matalante panch anukontunna kaalamidi. entha vetakaaram raste... anta goppa maataipoyindi.ayithe.. maatakunna balam vaeru. daani padunu vaeru. oo sira chukka laksha medallaku kadalika annattu... daani saktini gurtiste adbhutaalu chesi, aascharyapoyela chese satta maataku undi.
cheekati kadupuni cheelchukoni malli pudatave.. 'kammukonna ee kaaru mabbulu ninnu mingesayani virraveegutunnaay raa... nee premani gelipinchukovadaaniki malli pudatavra'. - 'magadheera' chitramlo sherikhaannigaa srihari cheppina sambhaashanalu ivi. aayana abhimaanulu kuudaa 'meepai maakunna premani chusaina malli puttandi shernakhan' antunnaru. realestaregna srihari telugu terapaina, prekshakulapaina vesina mudra alantidi. stunte masternega cinee prayaanam modalupettina srihari anchalanchalugaa edigaaru. tamilamlo 'maapillai'thoo, telugulo 'dharmakshetram'thoo cinee prayaanam aarambhinchina srihari vilannigaa, carrector artistuga, heeroga, nirmaatagaa raaninchaaru. oka sambhaashana cheppina... kallerrajesi chusina aa sannivesaalu itte pandipoyevi.