ఈ మధ్య కాలంలో సైబర్ మోసాలు రోజురోజుకు పెరిగిపోతున్నాయి. టెక్నాలజీని ఉపయోగించి సైబర్ నేరగాళ్లు మోసాలకు పాల్పడుతున్నారు. బ్యాంకు ఖాతాలు ఉన్నవారిని టార్గెట్ చేసి వారి అకౌంట్లలోని డబ్బును ఖాతాదారులకు తెలియకుండానే మాయం చేస్తున్నారు. ఈ సైబర్ నేరగాళ్ల చేతిలో మోసపోకుండా ఉండాలంటే కొన్ని జాగ్రత్తలు తప్పనిసరిగా తీసుకోవాలి. జాగ్రత్తలు తీసుకుంటే సైబర్ నేరగాళ్ల చేతిలో మోసపోకుండా జాగ్రత్త పడవచ్చు.
బ్యాంక్ అకౌంట్ ఉన్నవారు ముఖ్యంగా బ్యాంక్ అకౌంట్ లో ఇచ్చిన ఫోన్ నంబర్ ను ఉపయోగిస్తున్న ఫోన్ తో జాగ్రత్తగా ఉండాలి. బ్యాంక్ అకౌంట్లు ఉన్నవారు ఎట్టి పరిస్థితులలోను ఇంటర్నెట్ బ్యాంకింగ్ యూజర్ నేమ్, పాస్ వర్డ్ ఎవరికీ చెప్పొద్డు. మొబైల్ ఫోన్ లో ఏటీఎం పిన్, పాస్ వర్డ్స్ వివరాలను నిక్షిప్తం చేసుకోకూడదు. ఎవరైనా కాల్ చేసి క్రెడిట్ కార్డ్, డెబిట్ కార్డ్, యూపీఐ పిన్, ఎంపిన్ సమాచారం అడిగితే ఎట్టి పరిస్థితులలోను చెప్పకూడదు.
బ్యాంకు అధికారులు ఇలాంటి వివరాలు అడగరనే విషయం గుర్తుంచుకోవాలి. ఎవరైనా ఫోన్ చేసి మీ మొబైల్ లో వన్ టైమ్ పాస్ వర్డ్ చెప్పమని అడిగితే ఎట్టి పరిస్థితులలోను చెప్పకూడదు. అపరిచిత వ్యక్తులకు బ్యాంకు అకౌంట్లకు సంబంధించిన ఎటువంటి సమాచారం చెప్పకూడదు. ఎవరైనా అపరిచిత వ్యక్తులు ఫోన్ చేసి ఏదైనా యాప్ డౌన్ లోడ్ చేసుకోమని చెబితే అలాంటి వాళ్లు మోసగాళ్లని గుర్తించాలి.
కస్టమర్ కేర్ నంబర్లు కావాలంటే గూగుల్ లో వెతకకుండా సంబంధిత కంపెనీ వెబ్ సైట్ లో వెతికితే మంచిది. ఎవరైనా అపరిచిత వ్యక్తులు ఫోన్ చేసి మీ మొబైల్ లోని సెట్టింగ్స్ మార్చమని కోరితే ఎట్టి పరిస్థితులలోను మార్చకూడదు. కొందరు సైబర్ మోసగాళ్లు మీ మొబైల్ నుండి ఎస్ఎంఎస్‌ను ఒక నంబర్ ఇచ్చి ఆ నంబర్ కు పంపమని అడిగితే ఎట్టి పరిస్థితులలోను పంపొద్దు. ఎస్ఎంఎస్‌ పంపితే అవతలి వారు మీ అకౌంట్ తో యూపీఐ క్రియేట్ చేసి లావాదేవీలు జరిపే అవకాశం ఉంది. సోషల్ మీడియాలో ఆధార్, మొబైల్ నంబర్, పుట్టిన తేదీ వివరాలను పెట్టకపోవటం మంచిది. పేమెంట్ యాప్స్ కు యాప్ లాక్ ఉపయోగించి లాక్ చేసుకుంటే మంచిది. మీకు తెలియకుండా మీ ఖాతా నుండి మోసపూరిత లావాదేవీలు జరిగితే వెంటనే బ్యాంకులో, సంబంధిత పోలీస్ స్టేషన్ లో ఫిర్యాదు చేయాలి.
ee madhya kaalamlo saibar mosalu rojurojuku perigipotunnaayi. technologyni upayoginchi saibar neragaallu mosalaku paalpadutunnaaru. byaanku khaataalu unnavaarini target chesi vaari akountlaloni dabbunu khaataadaarulaku teliyakundaane maayam chestunnaru. ee saibar neragalla chetilo mosapokunda undalante konni jaagrattalu tappanisarigaa teesukovali. jaagrattalu teesukunte saibar neragalla chetilo mosapokunda jaagratta padavachhu.
bank acount unnavaaru mukhyamgaa bank acount loo ichina fon nambar nu upayogistunna fon thoo jaagrattagaa undaali. bank akountlu unnavaaru etty paristhitulaloonu internet banking user nem, pas word evariki cheppoddu. mobail fon loo atm pin, pas words vivaraalanu nikshiptam chesukokudadu. evaraina kaal chesi credit card, debit card, upi pin, empin samacharam adigithe etty paristhitulaloonu cheppakudadu.
byaanku adhikaarulu ilanti vivaraalu adagarane vishayam gurtunchukovali. evaraina fon chesi mee mobail loo van time pas word cheppamani adigithe etty paristhitulaloonu cheppakudadu. aparichita vyaktulaku byaanku akountlaku sambandhinchina etuvanti samacharam cheppakudadu. evaraina aparichita vyaktulu fon chesi edaina yap doun lod chesukomani chebithe alanti vaallu mosagallani gurtinchaali.
customer ker nambarlu kavalante googul loo vetakakunda sambandhita company veb sait loo vetikithe manchidi. evaraina aparichita vyaktulu fon chesi mee mobail loni settings marchamani korithe etty paristhitulaloonu maarchakuudadu. kondaru saibar mosagallu mee mobail nundi smseenu oka nambar ichi aa nambar ku pampamani adigithe etty paristhitulaloonu pampoddu. sms pampithe avatali vaaru mee acount thoo upi criate chesi lavadevilu jaripe avakaasam undi. soshal medialo adhar, mobail nambar, puttina tedee vivaraalanu pettakapovatam manchidi. pament aps ku yap lack upayoginchi lack chesukunte manchidi. meeku teliyakunda mee khata nundi mosapurita lavadevilu jarigithe ventane byaankulo, sambandhita polies station loo firyaadu cheyali.