సిస్టిక్ ఫైబ్రోసిస్: లక్షణాలు, కారణాలు, చికిత్స, మందులు, నివారణ, వ్యాధినిర్ధారణ - Cystic Fibrosis in Telugu
ద్రవకోశ తంతీకరణం (లేక Cystic Fibrosis) అనేది కఫం పేరుకుపోవడం కారణంగా ఊపిరితిత్తులను బాధించే ఒక జన్యు వ్యాధి. ఊపిరితిత్తులనే గాక ఇది వివిధ అవయవాలను కూడా బాధిస్తుంది. ద్రవకోశ తంతీకరణం జీర్ణవ్యవస్థ మరియు పునరుత్పాదక మార్గము (digestive tract) లో కూడా వస్తుంది. ఇది ప్రపంచవ్యాప్తంగా 70,000 మందిని బాధిస్తున్న ప్రాణాంతక జబ్బు. కాకాసియన్లనే జాతి సమూహాల్లో ఇది విస్తృతంగా కనిపిస్తుంది. భారతదేశంలో ప్రతి 10,000 మంది నవజాత శిశువుల్లో ఒకరికి ఈ ద్రవకోశ తంతీకరణం వ్యాధి దాపురిస్తోంది.
చిన్నపిల్లలే ఎక్కువగా శ్వాస-సంబంధమైన జబ్బులతో బాధపడుతుంటారు గనుక ద్రవకోశ తంతీకరణం వ్యాధి యొక్క అనేక లక్షణాలు బాల్యదశలోనే గోచరిస్తుంటాయి మరియు ఈ జబ్బుకు గురైన పిల్లల్లో ఊపిరితిత్తుల పనితీరు ప్రతి సంవత్సరం తగ్గిపోతూ ఉంటుంది. ఈ వ్యాధికి గురైన వ్యక్తులు వ్యాధి లక్షణాల్ని బాల్యం నుండే ఎదుర్కొంటారు లేదా జీవితంలోని తరువాతి దశలో ఈ రుగ్మత లక్షణాలతో బాధపడతారు. వ్యాధి లక్షణాల తీవ్రతతో వ్యత్యాసముంటుంది. అప్పుడే పుట్టిన శిశువుల్లో వారి మొదటి నెల దశలోనే ద్రవకోశ తంతీకరణం రుగ్మతను గుర్తించవచ్చు. అప్పుడే పుట్టిన శిశువుల్లో ఈ వ్యాధి లక్షణాలు గోచరించకముందే ద్రవకోశ తాంతీకరణ వ్యాధిని గుర్తించవచ్చు.
సిస్టిక్ ఫైబ్రోసిస్ శ్లేష్మం (కఫము) , చెమట మరియు జీర్ణ రసాలను సాధారణ శారీరక స్రావాలను ప్రభావితం చేస్తుంది. శ్లేష్మం మందంగా మారుతుంది మరియు ఊపిరితిత్తుల్లో జమై శ్వాస తీసుకోవడంలో కష్టాన్ని కల్గిస్తుంది. ఇది ఒక జన్యు లోపం వలన జరుగుతుంది. ఈ జన్యు లోపం వల్ల మాంసకృత్తులలోపం కల్గుతుంది. ఈ లోపం సిస్టిక్ ఫైబ్రోసిస్ ట్రాన్స్మెంబ్రేన్ వాహక నియంత్రకం (CFTR) అనే ప్రోటీన్ కారణంగా ఏర్పడుతుంది. CFTR అనేది ఉప్పును శరీర కాణాల్లోనికి, బయటికీ ప్రసరించేలా చేసే ఒక ప్రోటీన్.
తల్లిదండ్రులిద్దరికీ జన్యువు ఉంటే, లోపభూయిష్ట జన్యువులు శిశువుకు బదిలీ చేయబడతాయి. తల్లిదండ్రుల్లో ఒకరికి మాత్రమే జన్యువు ఉంటే అప్పుడు శిశువుకు ద్రవకోశ తంతీకరణం యొక్క లక్షణాలు రావు, కానీ జన్యువు వారి నుండి తరువాతి తరానికి బదిలీ కావచ్చు.
జన్యు ఉత్పరివర్తనల్లో, తరగతి I, II, మరియు III తీవ్రంగా ఉంటాయి, అదే తరగతి IV మరియు V తక్కువ తీవ్రతను కల్గి ఉంటాయి.
రక్త పరీక్ష: ప్యాంక్రియాస్ నుండి రోగనిరోధక ట్రైప్సినోజెన్ స్థాయిని లేదా IRT స్థాయిని తనిఖీ చేయడానికి చేస్తారీ రక్త పరీక్ష.
పెద్ద పిల్లలు మరియు వయోజనుల్లో పునరావృత ప్యాంక్రియాటైటిస్ , నాసికా పాలిప్స్ , మరియు దీర్ఘకాలిక ఊపిరితిత్తుల సంక్రమణల నిర్ధారణగా పరీక్షలగ్గాను జన్యు పరీక్ష మరియు చెమట పరీక్ష రెండూ సిఫార్సు చేయబడవచ్చు.
శ్వాసనానాళాన్ని అవరోధరహితంగా (ఎయిర్వే క్లియరెన్స్నుపెంచడం) ఉంచడం మరియు సైనస్ నిర్వహణను పెంచడం, వ్యాయామం మరియు అనుబంధ మందులు అవసరమవుతాయి.
ద్రవకోశ తంతీకరణం జబ్బు యొక్క వారసత్వం లక్షణం కారణంగా, ఇది పూర్తిగా నయమవదు. అందువల్ల, రోగప్రారంభదశలోనే రోగనిర్ధారణ మరియు చికిత్స చేయించుకోవడం ఉత్తమమైన మార్గం, దీనివల్ల మరిన్ని తీవ్రమైన సమస్యలను నివారించడానికి వీలవుతుంది.
sistic fibrosis: lakshanaalu, kaaranaalu, chikitsa, mandulu, nivaarana, vyaadhinirdhaarana - Cystic Fibrosis in Telugu
dravakosa tanteekaranam (leka Cystic Fibrosis) anedi kafam perukupovadam kaaranamgaa oopiritittulanu badhinche oka janyu vyaadhi. oopiritittulane gaaka idhi vividha avayavaalanu kuudaa baadhistundi. dravakosa tanteekaranam jeernavyavastha mariyu punarutpaadaka maargamu (digestive tract) loo kuudaa vastundi. idhi prapanchavyaaptamgaa 70,000 mandini baadhistunna praanaantaka jabbu. kakasianlane jaati samuuhaallo idhi vistrutamgaa kanipistundi. bhaaratadesamlo prati 10,000 mandi navajaata sisuvullo okariki ee dravakosa tanteekaranam vyaadhi daapuristondi.
chinnapillale ekkuvagaa shwasa-sambandhamaina jabbulatho baadhapadutuntaaru ganuka dravakosa tanteekaranam vyaadhi yokka aneka lakshanaalu balyadasalone gocharistuntaayi mariyu ee jabbuku guraina pillallo oopiritittula paniteeru prati samvatsaram taggipotu untundi. ee vyaadhiki guraina vyaktulu vyaadhi lakshanaalni balyam nunde edurkontaaru leda jeevitamlooni taruvaati dasalo ee rugmata lakshanaalato baadhapadataaru. vyaadhi lakshanaala teevratato vyatyaasamuntundi. appude puttina sisuvullo vaari modati nela dasalone dravakosa tanteekaranam rugmatanu gurtinchavacchu. appude puttina sisuvullo ee vyaadhi lakshanaalu gocharinchakamunde dravakosa taantiikarana vyaadhini gurtinchavacchu.
sistic fibrosis shleshmam (kafamu) , chemata mariyu jeerna rasalanu saadhaarana saareeraka sraavaalanu prabhaavitam chestundi. shleshmam mandamgaa maarutundi mariyu oopiritittullo jamai shwasa teesukovadamlo kashtanni kalgistundi. idhi oka janyu lopam valana jarugutundi. ee janyu lopam valla maamsakruttulalopam kalgutundi. ee lopam sistic fibrosis transmembrane vahaka niyantrakam (CFTR) ane protein kaaranamgaa erpadutundi. CFTR anedi uppunu sareera kaanaallooniki, bayatiki prasarinchelaa chese oka protein.
tallidandruliddarika janyuvu unte, lopabhooyishta janyuvulu sisuvuku badili cheyabadataayi. tallidandrullo okariki matrame janyuvu unte appudu sisuvuku dravakosa tanteekaranam yokka lakshanaalu raavu, cony janyuvu vaari nundi taruvaati taraaniki badili kaavachhu.
janyu utparivartanallo, taragati I, II, mariyu III teevramgaa untaayi, adhe taragati IV mariyu V takkuva teevratanu kalgi untaayi.
rakta pareeksha: pancrias nundi roganirodhaka tripesinogen sthaayini leda IRT sthaayini tanikhee cheyadaaniki chestari rakta pareeksha.
pedda pillalu mariyu vayojanullo punaraavruta pancriatiatis , nasika polyps , mariyu deerghakaalika oopiritittula sankramanala nirdhaaranagaa pareekshalaggaanu janyu pareeksha mariyu chemata pareeksha rendoo sifaarsu cheyabadavachhu.
swaasanaanaalaanni avarodharahitamgaa (airvay clierensnupenchadam) unchadam mariyu sainas nirvahananu penchadam, vyaayaamam mariyu anubandha mandulu avasaramavutaayi.
dravakosa tanteekaranam jabbu yokka vaarasatvam lakshanam kaaranamgaa, idhi puurtigaa nayamavadu. anduvalla, rogaprarambhadasalone roganirdhaarana mariyu chikitsa cheyinchukovadam uttamamaina maargam, deenivalla marinni teevramaina samasyalanu nivaarinchadaaniki veelavutundi.