వాగ్దేవి « సంస్కృతి - సాంప్రదాయం - భక్తి
Tag Archives: వాగ్దేవి
"చదువుల తల్లియైన సరస్వతీదేవిని శ్రీపంచమినాడు విద్యార్థినీ విద్యార్థులు పూజిస్తే, చదువుల్లో సత్వర పురోగతి ఉంటుంది. విజ్ఞాన వికాసాలు వృద్ధి చెందుతాయి."
శ్రేణికి దోయజాతభవచిత్త వశీకరణైక వాణికిన్
ఈ సమస్త విశ్వం శబ్దమయం. నాదం తోనే జగత్ సృష్టి ప్రారంభమైంది. ఆ నాదశక్తికి ప్రతిరూపంగా, సరస్వతీ మాట బ్రహ్మవిద్యాస్వరూపిణియై శోభిస్తుంటుంది. విద్యకు అధిష్టాత్రి సరస్వతీదేవి. ఆ తల్లి మాఘశుద్ధ పంచమి నాడు అంటే శ్రీపంచమినాడు ఆవిర్భవించిందని శాస్త్రవాక్కు. శ్రీపంచమినాడు ఆవిర్భవించిందని శాస్త్రవక్కు. శ్రీపంచమినాడు విధిగా సరస్వతీదేవిని ఆరాధించాలని దేవి భాగవతం, బ్రహ్మవైవర్త పురాణాలు పేర్కొంటూన్నాయి. శ్రీపంచమినాడు సరస్వతీదేవిని పుస్తకాలు లేక విగ్రహా రూపంలో ఆవాహన చేసి పూజిస్తే సర్వాభీష్టాలు నెరవేరుతాయని, జ్ఞాపశక్తి మేధ, బుద్ధి, వృద్ధి చెందుతాయని చెప్పబడింది. అందుకే ఈరోజున జ్ఞానాభివృద్ధి కోసం దేవతలు సైతం సరస్వతీదేవిని పూజిస్తారట.
సర్వజీవులలో చైతన్యస్వరూపిణిగా ప్రవహించే శక్తి స్వరూపిణే 'సరస్వతి', 'శ్రీమాతా' అని కీర్తించబడిన ఆ తల్లి విశ్వేశ్వరుని వాక్, బుద్ధి, జ్ఞానాది దీశాక్తులకు అధిష్టాత్రి. సృష్టిలోని సమస్త జీవులకు ఆ తల్లి వల్లనే ఉలుకూ, పలుకూ, ఎరుక ఏర్పడుతున్నాయి.
మాఘస్య శుక్ల పంచమ్యాం….
వాసవో యోగినస్సిద్ధా నాగా గంధర్వ రాక్షసాః
భక్తియుక్తశ్చ దత్త్వానై చోపచారాణి షోడశ
మాఘశుద్ధ పంచమినాడు ఈ విశ్వమంతా మానవులు, మనువులు, దేవతలు, మునులు, ముముక్షువులు, వసువులు, యోగులు, సిద్ధులు, నాగులు, గంధర్వులు, రాక్షసులు..అందరూ సరస్వతీదేవిని ఆరాధిస్తారని దేవీ భాగవతం చెబుతోంది.
సర్వ చైతన్య రూపం టాం ఆద్యాం విద్యాంచ
ధీమహి బుద్ధి యానః ప్రచోదయాత్
అని ప్రార్థించాడు.
ఏవిద్యను గ్రహించాలన్నా అమ్మ అనుగ్రహం తప్పదు.
విడుర్బ్రాహ్మాణా యే మనీషిణిః
గుహాత్రీణి నిహితా నేజ్గయంతి
-అని సరస్వతీసూక్తంలో వాక్ స్వరూపం గురించి చెప్పబడింది. వాక్యం యొక్క స్వరూపం నాలుగు విధాలుగా ఉంటుంది.
పరా
పశ్యంతీ
మధ్యమా
వైఖరీ
మనలో మాట పలకాలన్న భావం స్ఫురింపచేసేదే "పరా". మాట పలికే ముందు 'పర' ప్రేరితమై భావాత్మకంగా గోచరించేదే 'పశ్యంతీ'. ఆ భావం మాటలుగా కూర్చుకున్న స్థితి 'మధ్యమా' ఆ మాటు శబ్దరూపంలో పైకి వినబడేదే ''వైఖరీ! యోగశాస్త్ర పరంగా వీటి యొక్క ప్రయాణం గురించి చెప్పాలంటే, మూలాధారం నుండి నాభి, హృత్, కంఠ, నాలుకలు. వీటన్నింటికీ మూలమైన నాదం కూడ సరస్వతీరూపమే. ఇక, భావప్రకటన కోసం చెట్లు 'పరా' వాక్కుని, పక్షులు 'పశ్యంతీ' వాక్కును, జంతువులూ 'మధ్యమా' వాక్కును, మనుషులు 'వైఖరీ' వాకును ఉపయోగిస్తారు.
ఆ తల్లి శ్వేతపద్మవాసిని కనుక 'శారద' అని అన్నారు.
అందుకే పోతనామాత్యుడు…
శారదనీరందేదు ఘనసార పటీర మారాళ మల్లికా
దార సుదాపయోధిసిత తామర సామరవాహినీ శుభా
కారట నొప్పు నిన్ను మది గానక నెన్నడు గల్గు భారతీ
అని ప్రార్థించాడు. సరస్వతీదేవి తెలుపుదనాన్ని సందర్శించి అర్చించాలని కోరుకున్నారు పోతన. తెల్లని పద్మముపై కూర్చుని, ఒక కాలు నిలువుగా ఒక కాలు దానిపై అడ్డంగా ముడుచుకుని కూర్చున్నట్లు, లేక నిలబడి, ఒక చేతిలో వీణ, ఒక చేతిలో పుస్తకాన్ని పట్టుకుని ఉన్నట్లు పద్మపురాణంలో చెప్పబడింది. ఆ తల్లి తెల్లనిపువ్వులు ధరించి, తెల్లనిపూసల కంఠహారంపై తెల్లని గంధంపూతతో దర్శనమిస్తుంది. అందుకే ఆ తల్లిని కూచిమంచి తిమ్మకవి ఈ క్రింది విధంగా స్తుతించాడు.
బలుతెలిపుల్గు వారువము, బంగరు వీణయు, మిన్కు టందెలున్
జిలుక తుటారిబోటియును, జిందపు వన్నియుమేను బోత్తమున్
జెలువపు దెల్ల దమ్మివిరి సింగపుగద్దెయు గల్గి యొప్పున
ప్పలుకుల చాన, జానలరు పల్కులొసంగెడు గాట నిచ్చలున్
"బాగా తెల్లనైన పక్షి హంసనే గుర్రపువాహనంలా చేసుకున్న తల్లి, బంగారువీణను, మెరిసే అందెలను, చిలుకను, పుస్తకాన్ని ధరించి, శంఖంవంటి తెలుపు మేనితో ప్రకాశిస్తూ, అందమైన తెల్లని పద్మాన్నే ఆసనంగా చేసుకున్న 'వాగ్దేవి' సరస్వతి, చక్కని పలుకులను నాకు నిత్యం అనుగ్రహించుగాక" అని ఆ కవీశ్వరుడు వేడుకుంటున్నాడు. అందుకే ఆ తల్లిని ప్రతి శ్రీపంచమినాడు భక్తి శ్రద్ధలతో పూజించుకోవలెను. శ్రీపంచమినాడు విద్యార్థినీ విద్యార్థులు ఆ తల్లిని పూజించడంవల్ల, చదువుల్లో మంచి ప్రగతిని సాధిస్తారు.
vagdevi u samskruti - saampradaayam - bhakti
Tag Archives: vagdevi
"chaduvula talliyaina sarasvateedevini sripanchaminaadu vidyaarthinii vidyaarthulu poojisthe, chaduvullo satvara purogati untundi. vignaana vikaasaalu vruddhi chendutaayi."
shreniki doyajaatabhavachitta vaseekaranaika vanikin
ee samasta vishwam sabdamayam. naadam thone jagat srushti praarambhamaindi. aa naadasaktiki pratiroopamgaa, saraswati maata brahmavidyaasvaruupi sobhistuntundi. vidyaku adhishtaatri saraswateedevi. aa talli maghashuddha panchami naadu ante sripanchaminaadu aavirbhavinchindani saastravaakku. sripanchaminaadu aavirbhavinchindani saastravakku. sripanchaminaadu vidhigaa sarasvateedevini aaraadhinchaalani devi bhagavatam, brahmavaivarta puraanaalu perkontunnayi. sripanchaminaadu sarasvateedevini pustakaalu leka vigraha roopamlo aavahana chesi poojisthe sarvaabheeshtaalu neraverutaayani, ghnaapashakti medha, buddhi, vruddhi chendutaayani cheppabadindi. anduke eerojuna ghnaanaabhivruddhi kosam devatalu saitam sarasvateedevini poojistaarata.
sarvajeevulalo chaitanyaswaroopinigaa pravahinche sakti swaroopinhe 'saraswati', 'srimata' ani keertinchabadina aa talli vishweshwaruni wack, buddhi, ghnaanaadi deesaaktulaku adhishtaatri. srushtilooni samasta jeevulaku aa talli vallane ulukuu, palukuu, eruka erpadutunnayi.
maghasya shukla panchamyam.
vasavo yoginassiddha naga gandharva rakshasah
bhaktiyuktascha dattvaanai chopacharani shodasha
maghashuddha panchaminaadu ee vishwamantaa maanavulu, manuvulu, devatalu, munulu, mumukshuvulu, vasuvulu, yogulu, siddhulu, naagulu, gandharvulu, raakshasulu..andaruu sarasvateedevini aaraadhistaarani devi bhagavatam chebutondi.
sarva chaitanya roopam taam aadyam vidyaancha
dheemahi buddhi yaanah prachodayaat
ani praarthinchaadu.
evidyanu grahinchaalannaa amma anugraham tappadu.
vidurbrahmana yee maneeshinih
guhatrini nihita nejgayanti
-ani sarasvateesuuktamlo wack swaroopam gurinchi cheppabadindi. vaakyam yokka swaroopam naalugu vidhaalugaa untundi.
para
pashyantee
madhyama
vaikhari
manalo maata palakaalanna bhavam sphurimpachesede "para". maata palike mundu 'para' preritamai bhaavaatmakamgaa gocharinchede 'pashyantee'. aa bhavam maatalugaa koorchukunna sthiti 'madhyama' aa maatu sabdaroopamlo paiki vinabadede ''vaikhari! yogasastra paramgaa veeti yokka prayaanam gurinchi cheppalante, muulaadhaaram nundi naabhi, hruth, kamtha, naalukalu. veetannintikii moolamaina naadam kuuda sarasvatiiroopame. ika, bhavaprakatana kosam chetlu 'para' vaakkuni, pakshulu 'pashyantee' vaakkunu, jantuvuluu 'madhyama' vaakkunu, manushulu 'vaikhari' vaakunu upayogistaaru.
aa talli swetapadmavaasini kanuka 'saarada' ani annaru.
anduke potanamatyudam
saaradaneerandedu ghanasara pateera maaraala mallika
daara sudaapayodhisita taamara saamaravaahinii shubha
kaarata noppu ninnu madi gaanaka nennadu galgu bhaaratii
ani praarthinchaadu. saraswateedevi telupudanaanni sandarsinchi archinchaalani korukunnaru potana. tellani padmamupai kuurchuni, oka kaalu niluvugaa oka kaalu daanipai addamgaa muduchukuni koorchunnatlu, leka nilabadi, oka chetilo veena, oka chetilo pustakaanni pattukuni unnatlu padmapuraanamlo cheppabadindi. aa talli tellanipuvvulu dharinchi, tellanipoosala kantahaarampai tellani gandhampuuthatho darsanamistundi. anduke aa tallini koochimanchi timmakavi ee krindi vidhamgaa stutinchaadu.
balutelipulgu vaaruvamu, bangaru veenayu, minku tandelun
jiluka tutaaribotiyunu, jindapu vanniyumenu bottamun
jeluvapu della dammiviri singapugaddeyu galgi yoppuna
ppalukula chaana, jaanalaru palkulosangedu gaata nichalun
"baga tellanaina pakshi hamsane gurrapuvaahanamlaa chesukunna talli, bangaaruveenanu, merise andelanu, chilukanu, pustakaanni dharinchi, sankhamvanti telupu menitho prakaasistuu, andamaina tellani padmaanne aasanamgaa chesukunna 'vagdevi' saraswati, chakkani palukulanu naaku nityam anugrahinchugaaka" ani aa kaveeshwarudu vedukuntunnadu. anduke aa tallini prati sripanchaminaadu bhakti shraddhalatho poojinchukovalenu. sripanchaminaadu vidyaarthinii vidyaarthulu aa tallini poojinchadamvalla, chaduvullo manchi pragatini saadhistaaru.