రాజకీయ ఖైదీలు - చావు బతుకుల్లో కె. మురళీధరన్‌ (అజిత్‌)
- వరవరరావు | 11.09.2016 10:16:25am
ʹపేరు కోసం వచ్చిరందుమా...ʹ అని ప్రజా గాయకుడు జయరాజ్‌ పాడినట్లు వాళ్లు అయ్య అవ్వ పెట్టిన పేర్లు కూడా వదులుకొని విప్లవంలోకి వెళ్లారు. ఊర్లూ వదిలిపెట్టారు. ఆస్తి కోసం అందమా అంటే ఇళ్లతో సహా తమకంటూ ఏదైనా ఆస్తి ఉంటే అదీ వదిలారు. తమకోసం కాకుండా, ప్రజల్లో కష్టం చేసే ప్రతి మనిషికి ఒక పేరు, ఒక ఊరు, ఒక గుర్తింపు, గౌరవప్రదమైన జీవితం, స్వేచ్ఛ, సమానత్వాలు, ప్రజాస్వామిక జీవనం సాధించడానికి, అవి ప్రజలే సాధించుకోవడానికి, ప్రజలను సాయుధం చేయడానికి విప్లవంలోకి వెళ్లారు. కనుక చాలామంది విప్లవకారులు అరెస్టు అయి జైలుకు వెళ్లినప్పుడో, ఎన్‌కౌంటర్‌లో అమరులైనప్పుడో తప్ప ఇంచుమించు యాభై ఏళ్లుగా విప్లవోద్యమంతో ఉన్నప్పటికీ ఎంతో సన్నిహితులైన విప్లవకారుల అసలు పేర్లూ, ఊర్లూ కూడా నాకు తెలియవు.
1981లో కేరళలోని త్రిశూర్‌లో జనకీయ సాంస్కృతిక వేదిక (పీపుల్స్‌ కల్చరల్‌ ఫోరం) రాష్ట్ర మహాసభల సందర్భంగా కలిశాడు అతను. సన్నీగా పరిచయం చేసుకున్నాడు. కె.వేణు నాయకత్వంలోని అప్పటి సిపిఐ (ఎంఎల్‌) సిఆర్‌సి రాష్ట్ర కమిటీలో ముఖ్యుడనుకుంటాను. ఆ పార్టీ అఖిల భారత స్థాయిలో కా. ఎస్‌.ఎ. రవూఫ్‌ నాయకత్వాన్ని స్వీకరించింది. కా. జన్ను చిన్నాలును హత్య చేసిన వాళ్లు ఆ పార్టీ వాళ్లుగా బాధ్యత తీసుకున్నందున దాని మీద తీవ్రమైన విమర్శ పెట్టడానికి నేను కె. వేణును కలవాలనుకున్నాను. ఆ కలయిక ఏర్పాటు చేసినవాడు సన్నీ. ఆ తరువాత కొద్దిరోజులకే కె. వేణు సిఆర్‌సి రాజకీయాలతో విభేదించి బయటికి వెళ్లిపోయాడు. ఆ పార్టీ మరొక అఖిల భారత నాయకుడు కె.ఎన్‌. రామచంద్రన్‌ కూడా సిపిఐ (ఎంఎల్‌) కాను సన్యాల్‌ నాయకత్వంలోని పార్టీతో ఐక్యం అయ్యాడు.
ఎస్‌.ఎ. రవూఫ్‌ నాయకత్వంలోని ఆ పార్టీని సిపిఐ (ఎంఎల్‌) నక్సల్బరీ పార్టీగా విప్లవ పంథాలో కొనసాగించి, 1985 నుంచి పీపుల్స్‌వార్‌తో ఐక్యం కావాలన్న ఎస్‌.ఎ. రవూఫ్‌ ఆకాంక్షను 2014 మేడే రోజు సాధ్యం చేసిన నాయకుడు అజిత్‌ కూడా అతనే అని అతను అరెస్టు అయినప్పుడు కాని నాకు తెలియదు. 2015 మేలో పూనెలో అరెస్టయిన అజిత్‌ అసలు పేరు
కె. మురళీధరన్‌ అని అప్పుడు కాని నాకు తెలియదు.
తానింకా ఐదారు సంవత్సరాల పసిపిల్లవాడుగా ఉన్నప్పుడే చైనాలో భారత రాయబార కార్యాలయంలో కౌన్సిలర్‌గా పనిచేసిన తన తండ్రి కె. కన్నంపిల్లితో కలిసి చైనాకు వెళ్లాడు. తండ్రి వెంట చైనా పీపుల్స్‌ రిపబ్లిక్‌ చైర్మన్‌ మావో సె టుంగ్‌ను చూడ్డానికి వెళ్లి ఆయనకు పూల దండ వేశాడు. అప్పుడు ఆ తండ్రి గాని, ఈ పసి బాలుడు గాని భవిష్యత్తులో మురళీధరన్‌ అజిత్‌గా ఎన్నో రివిజనిస్ట్‌ శిబిరాలతో పోరాడి మావోయిస్టు విప్లవ పంథాను సుదృఢం చేస్తాడని ఊహించి ఉండరు. నక్సల్బరీ పంథా విప్లవోద్యమంలో ముఖ్యంగా తర్వాత కాలంలో మావోయిస్టు పార్టీ రాజకీయాల్లోకి వచ్చిన వాళ్లలో సాకేత్‌ రాజన్‌, ఆజాద్‌ (చెరుకూరి రాజ్‌కుమార్‌) వరుసలో చేరదగిన వాడు అజిత్‌ (కె. మురళీధరన్‌).
కేరళలో రావలసిన భూసంస్కరణల గురించి ఆయన రాసిన ʹభూమి, జాతి, బంధనమ్‌ʹ కేరళలో భూసంబంధాలు, అవసరమైన భూసంస్కరణలు, కుల నిర్మూలన గురించిన ఒక అద్భుతమైన అధ్యయనం, విశ్లేషణ. అట్లాగే అమెరికా రెవల్యూషనరీ కమ్యూనిస్టు పార్టీ నాయకుడు అవాకిన్‌ ప్రతిపాదించిన సిద్ధాంతంలోని రివిజనిస్టు పిడివాదానికి వ్యతిరేకంగా ఆయన ఇంగ్లిష్‌లో రాసిన ʹఅగెనెస్ట్‌ అవాక్యునిజంʹ ప్రపంచ ప్రసిద్ధమైన గ్రంథం. అంతర్జాతీయ విప్లవోద్యమం సంఘీభావంతో నడిచిన ʹఎ వరల్డ్‌ టు విన్‌ʹ అనే అంతర్జాతీయ పత్రికకు ఆయన కొంతకాలం సంపాదత్వం వహించాడు.
అజిత్‌గా విప్లవ శిబిరంలో ప్రసిద్ధుడైన కె. మురళీధరన్‌ 61వ ఏట అనారోగ్యంతో బాధపడుతున్నప్పుడు 2015, మే 9న మహారాష్ట్రలోని పూనెకు దగ్గరగా ఉన్న తాలేగాకువ్‌ ధబాడే అనే చోట యాంటి టెర్రరిస్ట్‌ స్క్వాడ్‌ అరెస్టు చేసింది. రోజుల తరబడి మానసిక చిత్రహింసలకు గురిచేస్తూ, విస్తృతంగా ప్రశ్నించి, చివరికి ఆయనను దుర్మార్గమైన ఊపా (చట్ట వ్యతిరేక కార్యకలాపాల నిరోధక చట్టం - యుఎపిఎ) కింద అరెస్టు చూపుతూ పూనె యెరవాడ జైలుకు పంపించారు. సంవత్సరన్నర గడచినా ఇప్పటి వరకు ఒక్కసారి మాత్రమే కోర్టుకు తీసుకెళ్లారు. విచారణ కూడా మొదలుకాలేదు. ఇప్పుడు ఆయనకు 62 ఏళ్లు కూడా దాటాయి. ఆయన హృద్రోగి. బైపాస్‌ సర్జరి జరిగి ఉన్నాడు.
ఈ సెప్టెంబర్‌ 3న యెరవాడ హై సెక్యూరిటీ సెంట్రల్‌ జైలులో ఒంటరి సెల్‌లో ఉన్న మురళీధరన్‌కు తీవ్రమైన గుండె నొప్పి వచ్చింది. దాంతో ఆయనను పూనెలోని ప్రభుత్వ సాసూన్‌ ఆసుపత్రిలో చేర్చారు. ఆయన వయస్సు, అనారోగ్యాన్ని చూసిన వైద్యులు ఆయన వెంట తోడుగా ఎవరైనా ఉంటే తప్ప చికిత్స సాధ్యం కాదన్నారు. ఆ నగరంలోనే ఆయన కొడుకు ఉంటాడు. కాని అందుకు పోలీసులు అనుమతించలేదు. కనీసం ఆసుపత్రిలో ఆయన కొడుకును ఆ స్థితిలో ఆయనను చూడనివ్వలేదు. నిపుణులైన వైద్యులు సూచించినప్పటికీ తనకు తోడుగా ఒకరు సహాయంగా ఉండడానికి పోలీసులు నిరాకరించినందుకు మురళీధరన్‌ నిరసనగా నిరాహార దీక్ష చేపట్టాడు. దాంతో వైద్యుల సూచనలు కాదని పోలీసులు ఆయనను మళ్లీ సెప్టెంబర్‌ 6న జైలుకు బలవంతంగా తరలించారు.
ఆయన పరిస్థితి విషమంగా ఉన్నట్టు జైల్లో సెప్టెంబర్‌ 7న చూసిన ఆయన కొడుకు ఆయన న్యాయవాదికి తెలిపాడు. ఆయన అనారోగ్యం అవసరమైన వైద్య చికిత్స దృష్ట్యా ఆయనకు కనీసం మధ్యంతర బెయిల్‌ అయినా ఇవ్వాలని ఆయన న్యాయవాది విచారణ జరుగుతున్న కోర్టులో పిటిషన్‌ వేశాడు. నిజానికి ఇప్పటికి మురళీధరన్‌పై నమోదు చేసిన కేసు ఇదొక్కటే.
ఆయన అనారోగ్యం రీత్యా ఆయనను విడుదల చేయాలని డిమాండ్‌ చేయడానికి జనకీయ మనుష్యావకాశ ప్రస్థానం (జెఎంపి) అనే ఒక ప్రజాస్వామిక హక్కుల సంస్థ ఒక అంతర్జాతీయ ప్రచారానికి పూనుకున్నది. దాని స్పందనగానే ప్రపంచ ప్రసిద్ధ ప్రజాస్వామిక హక్కుల స్వరం, భాషా శాస్త్రవేత్త నోమ్‌ చామ్‌స్కీ ఆయనను బెయిల్‌పై విడుదల చేయడమో, పారదర్శకమైన, న్యాయమైన విచారణ వేగవంతమైనా చేయాలని, ఇటువంటి విజ్ఞప్తిపై సంతకం చేయడం తనకు సంతోషంగా ఉందని ప్రకటించాడు. కొలంబియా యూనివర్సిటీ నుంచి ప్రొ. గాయత్రీ చక్రవర్తి స్పైవాక్‌, ప్రొ. పార్థా ఛటర్జీ వంటి సుప్రసిద్ధ మేధావులు కూడా దీనిపై సంతకం చేశారు. మన దేశం నుంచి కేేరళ రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ప్రణాళికా సంఘం ఉపాధ్యక్షుడు ప్రభాత్‌ పట్నాయక్‌, సుప్రసిధ్ధ రచయితలు కె. సచ్చిదానందన్‌, మీనా కందస్వామి, ఐఐటి కాన్పూర్‌ ప్రొఫెసర్‌, మహారాష్ట్ర సిపిడిఆర్‌ నాయకుడు ఆనంద్‌ తెల్‌తూంబ్డే, ఇపిడబ్ల్యూ ఎడిటర్‌ బెర్నార్డ్‌ డిమెల్లో, అహ్మదాబాద్‌ ఎంఐసిఎ ప్రొ. టి.టి. శ్రీకుమార్‌, జెఎన్‌యు ప్రొ. ఎ.కె. రామకృష్ణన్‌, ప్రొ. హరగోపాల్‌ మొదలైన వాళ్లు కూడా ఈ విజ్ఞప్తిపై సంతకం చేశారు.
కన్నంపిల్లి మురళీధరన్‌ విద్యార్థిగా ఉండగానే కమ్యూనిస్టు రాజకీయాలకు ఆకర్షితుడయ్యాడు. నక్సల్బరీ ఉద్యమ కాలం నుంచి కూడా విప్లవోద్యమంతో మమేకమై నాలుగు దశాబ్దాలుగా విప్లవోద్యమంలో పనిచేస్తూ మార్క్సిస్ట్‌ రాజకీయార్థ శాస్త్రంలో, మావోయిస్టు సిద్ధాంతంలో, అంతర్జాతీయ రాజకీయాల్లో నిష్ణాతుడుగా పేరు తెచ్చుకున్నాడు.
కె. మురళీధరన్‌, కోబడ్‌ గాంధీ వంటి అరవై ఏళ్లు పైబడి, డెభైలకు చేరువవుతున్న సుప్రసిద్ధ మావోయిస్టు మేధావులు ఎందరో ఏళ్ల తరబడి తీవ్రమైన అనారోగ్యాలతో, ఏ విచారణ కూడా కొనసాగని కల్పిత నేరారోపణ చర్యల్లో జైళ్లలో మగ్గుతూ ఉన్నారు. వీళ్లకు సరైన వైద్య చికిత్స కూడా అందనివ్వకుండా, వైద్య నిపుణుల సూచనలు కూడా పాటించకుండా రాజ్యం వీళ్ల మీద తీవ్రమైన నిర్బంధాన్ని అమలు చేస్తున్నది. ఈ తరుణంలో దేశంలోనే వివిధ జైళ్లలో మగ్గుతున్న దళిత, ఆదివాసి, ముస్లిం తదితర పేద బడుగువర్గాల రాజకీయ ఖైదీల, సాధారణ ఖైదీల గురించి ఏమని ఊహించాల్సి ఉంటుంది.
ఎంసిసి పార్టీ నాయకుడుగా ఉండి సిపిఐ (ఎంఎల్‌) పీపుల్స్‌వార్‌తో ఐక్యత కోసం కన్హయ్య ఛటర్జీతో పాటు కృషి చేసిన సుశీల్‌ రాయ్‌ బెంగాల్‌, జార్ఖండ్‌ జైళ్లలో ఎనిమిది సంవత్సరాల పాటు ఎన్నో కేసులు ఎదుర్కొని క్యాన్సర్‌తో తీవ్ర అనారోగ్యానికి గురైనాడు. అప్పుడు కమిటీ ఫర్‌ రిలీజ్‌ ఆఫ్‌ పొలిటికల్‌ ప్రిజినర్స్‌ (సిఆర్‌పిపి) ప్రొ. బొజ్జా తారకం, ప్రొ. హరగోపాల్‌ నాయకత్వంలో దేశవ్యాప్తంగా ప్రజాస్వామ్యవాదులకు విజ్ఞప్తి చేసి కేంద్ర ప్రభుత్వం దృష్టికి కూడా తెచ్చి ఆయనను ఆల్‌ ఇండియా ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ ఆఫ్‌ మెడికల్‌ సైన్సెస్‌లో చేర్పించగలిగింది. ఆ తరువాత ఆయన బెయిల్‌పై విడుదల కూడా అయి అమరుడయ్యాడు.
ఇట్లా ఒక వ్యక్తి అని మాత్రమే కాకుండా ఒక మేధావి, నాయకుడు అని మాత్రమే కాకుండా దేశంలో ఉన్న జైళ్లలో, ముఖ్యంగా కశ్మీర్‌, ఈశాన్య రాష్ట్రాలు, జార్ఖండ్‌, బెంగాల్‌, బీహార్‌, ఛత్తీస్‌గడ్‌, మహారాష్ట్ర, ఒడిషా, ఆంధ్రప్రదేశ్‌, తెలంగాణ జైళ్లలో ఉన్న ఆదివాసి, దళిత, ముస్లిం, పేద ఖైదీల ఆరోగ్య పరిస్థితి గురించి, విడుదల గురించి పోరాడవలసిన మానవీయ బాధ్యత ప్రతి ప్రజాస్వామ్యవాదిపై ఉంది. ఒకరి ఆరోగ్యం గురించి, నిర్బంధం గురించి ఆలోచించడానికి వాళ్ల విశ్వాసాల గురించి, వాళ్లపై ఉన్న ఆరోపణల గురించి ఆలోచించే పరిమితులు పెట్టుకున్న వాళ్లు ప్రజాస్వామ్యవాదులు కాజాలరు. వాళ్లు రాజ్య హింసకు, నిర్బంధానికి గురవుతున్నారని, వ్యవస్థలో, అధికారంలో ఉన్న ఆధిపత్య శక్తుల కన్నెర్రకు గురయ్యారని, అందువలన వాళ్ల స్వేచ్ఛ కోసం పోరాడడం మన బాధ్యత అని గుర్తించడమే ప్రజాస్వామిక స్పందన అవుతుంది.
1929 జూన్‌, జులై నెలల్లో లాహోర్‌ జైలులో షహీద్‌ భగత్‌సింగ్‌ సహచరుడు జతిన్‌ దాస్‌ 63 రోజులు నిరాహార దీక్ష చేసి బ్రిటిష్‌ సామ్రాజ్యవాదుల కఠిన నిర్లక్ష్యానికి గురై అమరుడయ్యాడు. తమ విశ్వాసాల కోసం ఇట్లా ప్రాణాలు బలిపెట్టవలసిన స్థితి వలసవాద, సామ్రాజ్యవాద పాలనలోనే కాదు ఇప్పుడు ఇంచుమించు తొంభై ఏళ్ల తరువాత కూడా ఉన్నదంటే అటువంటి ప్రభుత్వాలను ఏమని పిలవాలి? అటువంటి ప్రభుత్వాల విషయంలో ప్రజాస్వామ్యవాదులు పాటించవలసిన వైఖరి ఏమిటి? చేపట్టవలసిన కర్తవ్యం ఏమిటి?
బహుశా మళ్లీ ఈ సెప్టెంబర్‌ 13 జతిన్‌దాస్‌ అమరుడు అయిన రోజు ఆలోచించడానికి అటువంటి మరొక సందర్భం అనుకుంటాను.
rajakeeya khaideelu - chaavu batukullo ke. muralidharanni (ajithy)
- varavararao | 11.09.2016 10:16:25am
eperu kosam vachiranduma...u ani praja gayakudu jayariesm paadinatlu vaallu ayya avva pettina paerlu kuudaa vadulukoni viplavamloki vellaaru. oorluu vadilipettaaru. aasti kosam andama ante illatho sahaa tamakantu edaina aasti unte adhee vadilaaru. tamakosam kakunda, prajallo kashtam chese prati manishiki oka paeru, oka ooru, oka gurtimpu, gouravapradamaina jeevitam, swechha, samaanatvaalu, prajaaswaamika jeevanam saadhinchadaaniki, avi prajale saadhinchukoovadaaniki, prajalanu saayudham cheyadaaniki viplavamloki vellaaru. kanuka chaalaamandi viplavakaarulu arestu ayi jailuku vellinappudo, encountorkelo amarulainappudo tappa inchuminchu yabhai ellugaa viplavodyamamto unnappatikii entho sannihitulaina viplavakaarula asalu paerluu, oorluu kuudaa naaku teliyavu.
1981loo keralaloni trisureeloo janakeeya saamskrutika vedika (peepulse kalcharalle foram) rashtra mahasabhala sandarbhamgaa kalisaadu atanu. sanneegaa parichayam chesukunnadu. ke.vaenu naayakatvamloni appati cpi (mle) cr rashtra kamiteelo mukhyudanukuntaanu. aa party akhila bhaarata sthaayilo kaa. esi.e. rawoof naayakatvaanni sweekarinchindi. kaa. jannu chinnaalunu hatya chesina vaallu aa party vaallugaa baadhyata teesukunnanduna daani meeda teevramaina vimarsa pettadaaniki nenu ke. vaenunu kalavaalanukunnaanu. aa kalayika erpaatu chesinavadu sannee. aa taruvaata koddirojulake ke. vaenu cr raajakeeyaalato vibhedinchi bayatiki vellipoyaadu. aa party maroka akhila bhaarata nayakudu ke.en. ramachandranni kuudaa cpi (mle) kaanu sanyalle naayakatvamloni paartiitoe aikyam ayyadu.
esi.e. rawoof naayakatvamloni aa paartiini cpi (mle) naksalbari paartiigaa viplava panthaalo konasaaginchi, 1985 nunchi peepulsewaarkitho aikyam kaavaalanna esi.e. rawoof aakaankshanu 2014 mede roju saadhyam chesina nayakudu ajithy kuudaa athane ani atanu arestu ayinappudu kaani naaku teliyadu. 2015 melo poonelo arestayina ajithy asalu paeru
ke. muralidharanni ani appudu kaani naaku teliyadu.
taninka aidaaru samvatsaraala pasipillavaadugaa unnappude chainaalo bhaarata rayabara kaaryaalayamlo councillerga panichesina tana tandri ke. kannampillitho kalisi chainaaku vellaadu. tandri venta chaina peepulse repablike chairman mavo se tungnu chuddaniki velli aayanaku poola danda vaesaadu. appudu aa tandri gaani, ee pasi baludu gaani bhavishyattulo muralidharanni ajithagaa enno revisionisti sibiraalatoe poradi mavoistu viplava panthaanu sudrudam chestadani oohinchi undaru. naksalbari panthaa viplavodyamamlo mukhyamgaa tarvaata kaalamlo mavoistu party rajakeeyaalloki vachina vaallalo sakete rajan, aajade (cherukuri rajikumarse) varusalo cheradagina vaadu ajithy (ke. muralidharanni).
keralalo raavalasina bhusamskaranala gurinchi aayana raasina ebhoomi, jaati, bandhannike keralalo bhusambandhaalu, avasaramaina bhusamskaranalu, kula nirmuulana gurinchina oka adbhutamaina adhyayanam, vislaeshana. atlage america revaluchionary kamyuunistu party nayakudu avakine pratipaadinchina siddhaantamlooni revisionistu pidivaadaaniki vyatirekamgaa aayana inglishelo raasina nageneste avaakyunijam prapancha prasiddhamaina grandham. antarjaatiiya viplavodyamam sangheebhaavamto nadichina m varalde tu vini ane antarjaatiiya patrikaku aayana kontakaalam sampaadatvam vahinchaadu.
ajithagaa viplava sibiramlo prasiddhudaina ke. muralidharanni 61va eta anaarogyamtho baadhapadutunnappudu 2015, mee 9na mahaaraashtralooni pooneku daggaragaa unna talegakuva dhabade ane chota yanti terraristi skwad arestu chesindi. rojula tarabadi maanasika chitrahimsalaku gurichestu, vistrutamgaa prasninchi, chivariki aayananu durmaargamaina oopaa (chatta vyatireka karyakalapala nirodhaka chattam - upa) kinda arestu chuuputuu poone yerawada jailuku pampinchaaru. samvatsarannara gadachina ippati varaku okkasari matrame kortuku teesukellaaru. vichaarana kuudaa modalukaaledu. ippudu aayanaku 62 ellu kuudaa daataayi. aayana hrudrogi. baipasse sarjari jarigi unnaadu.
ee septembersi 3na yerawada hai security centralle jailulo ontari selelo unna muralidharannaku teevramaina gunde noppi vachindi. daamto aayananu pooneloni prabhutva sasoone aasupatrilo cherchaaru. aayana vayassu, anaarogyaanni chusina vaidyulu aayana venta thodugaa evaraina unte tappa chikitsa saadhyam kaadannaaru. aa nagaramlone aayana koduku untaadu. kaani anduku poliisulu anumatinchaledu. kaneesam aasupatrilo aayana kodukunu aa sthitilo aayananu chudanivvaledu. nipunulaina vaidyulu suuchimchinappatikii tanaku thodugaa okaru sahayamga undadaaniki poliisulu niraakarinchinanduku muralidharanni nirasanagaa nirahara deeksha chepattadu. daamto vaidyula suuchanalu kaadani poliisulu aayananu malli septembersi 6na jailuku balavantamgaa taralinchaaru.
aayana paristhiti vishamangaa unnattu jaillo septembersi 7na chusina aayana koduku aayana nyaayavaadiki telipaadu. aayana anarogyam avasaramaina vaidya chikitsa drishtya aayanaku kaneesam madhyantara beyilli aina ivvaalani aayana nyaayavaadi vichaarana jarugutunna kortulo pitition vaesaadu. nijaaniki ippatiki muralidharannipai namodu chesina kesu idokkate.
aayana anarogyam reetya aayananu vidudala cheyalani demande cheyadaaniki janakeeya manushyaavakaasa prasthaanam (gmp) ane oka prajaaswaamika hakkula samstha oka antarjaatiiya prachaaraaniki poonukunnadi. daani spandanagaane prapancha prasiddha prajaaswaamika hakkula swaram, bhasha saastravetta nome chamesky aayananu beyilmai vidudala cheyadamo, paaradarsakamaina, nyaayamaina vichaarana vegavantamainaa cheyalani, ituvanti vignaptipai santakam cheyadam tanaku santoshamgaa undani prakatinchaadu. kolambia university nunchi pro. gayatri chakravarti spivacke, pro. partha chhatarji vanti suprasiddha medhaavulu kuudaa deenipai santakam chesaru. mana desham nunchi kerela rashtra prabhutva pranalika sangham upaadhyakshudu prabhath patnayaky, suprasidhha rachayitalu ke. sachidaanandankae, meena kandaswamy, iit kanpuri professere, maharashtra cpdr nayakudu anande telnuumbde, ipidablue editer bernarde demello, ahmadabad micia pro. ti.ti. srikumarse, gnu pro. e.ke. ramakrishnanni, pro. haragopole modalaina vaallu kuudaa ee vignaptipai santakam chesaru.
kannampilli muralidharanni vidyaarthigaa undagaane kamyuunistu raajakeeyaalaku aakarshitudayyaadu. naksalbari udyama kaalam nunchi kuudaa viplavodyamamto mamekamai naalugu dasaabdaalugaa viplavodyamamlo panichestuu marxistes rajakeeyaartha saastramlo, mavoistu siddhaantamlo, antarjaatiiya rajakeeyaallo nishnaatudugaa paeru tecchukunnadu.
ke. muralidharanni, kobedy gaandhi vanti aravai ellu paibadi, debhailaku cheruvavutunna suprasiddha mavoistu medhaavulu endaro ella tarabadi teevramaina anaarogyaalato, e vichaarana kuudaa konasagani kalpita neraropana charyallo jaillalo maggutuu unnaaru. veellaku saraina vaidya chikitsa kuudaa andanivvakunda, vaidya nipunula suuchanalu kuudaa patinchakunda rajyam veella meeda teevramaina nirbandhaanni amalu chestunnadi. ee tarunamlo desamlone vividha jaillalo maggutunna dalita, aadivasi, muslim taditara pedha baduguvargaala rajakeeya khaideela, saadhaarana khaideela gurinchi emani oohinchaalsi untundi.
emsisi party nayakuduga undi cpi (mle) peepulsewaarkitho aikyata kosam kanhayya chhatarjeetho paatu krushi chesina susheelki rayi bengalle, jarkhandi jaillalo enimidi samvatsaraala paatu enno kesulu edurkoni cancersetho teevra anaarogyaaniki gurainadu. appudu commity fare rileeze aff politikalli prijinarse (ciarepipi) pro. bojja taarakam, pro. haragopole naayakatvamlo desavyaaptamgaa prajaasvaamyavaadulaku vignapti chesi kendra prabhutvam drushtiki kuudaa tecchi aayananu alla india institutesi aff medicalle sinesselo cherpinchagaligindi. aa taruvaata aayana beyilmai vidudala kuudaa ayi amarudayyaadu.
itla oka vyakti ani matrame kakunda oka medhavi, nayakudu ani matrame kakunda desamlo unna jaillalo, mukhyamgaa kashmire, eesaanya rashtralu, jarkhandi, bengalle, beehare, chhattisegadba, maharashtra, odisha, aandhrapradeshy, telamgaana jaillalo unna aadivasi, dalita, muslim, pedha khaideela aarogya paristhiti gurinchi, vidudala gurinchi poraadavalasina manaveeya baadhyata prati prajaasvaamyavaadipai undi. okari aarogyam gurinchi, nirbandham gurinchi aalochinchadaaniki vaalla vishwaasaala gurinchi, vaallapai unna aaropanala gurinchi aalochinche parimitulu pettukunna vaallu prajaasvaamyavaadulu kajalaru. vaallu rajya himsaku, nirbandhaaniki guravutunnarani, vyavasthalo, adhikaaramlo unna aadhipatya saktula kannerraku gurayyarani, anduvalana vaalla swechha kosam poradadam mana baadhyata ani gurtinchadame prajaaswaamika spandana avutundi.
1929 joony, julai nelallo lahori jailulo shahidy bhagathisinga sahacharudu jatin dasn 63 rojulu nirahara deeksha chesi british saamraajyavaadula kathina nirlakshyaaniki gurai amarudayyaadu. tama vishwaasaala kosam itla praanaalu balipettavalasina sthiti valasavaada, saamraajyavaada paalanalone kaadu ippudu inchuminchu tombhai ella taruvaata kuudaa unnadante atuvanti prabhutvaalanu emani pilavali? atuvanti prabhutvaala vishayamlo prajaasvaamyavaadulu paatinchavalasina vaikhari emiti? chepattavalasina kartavyam emiti?
bahusa malli ee septembersi 13 jatinnidsa amarudu ayina roju aalochinchadaaniki atuvanti maroka sandarbham anukuntaanu.