మా తెలుగు తల్లికీ మల్లెపూదండ.. | Andhrabhoomi - Telugu News Paper Portal | Daily Newspaper in Telugu | Telugu News Headlines | Andhrabhoomi
Wednesday, March 27, 2019 05:23
మా తెలుగు తల్లికీ మల్లెపూదండ..
మాటలే కవికీ మూటలూ
గుండెల మీటలూ
నాదమే కవికీ మోదమూ
మూడవ వేదమూ..
నార్లవారి ఈ పాట కొన్ని దశాబ్దాల క్రితం ప్రముఖ గాయని పి.సుశీల పాడింది. పాటలోని మాటలన్నీ సుశీల కంఠంలోని మాధుర్యంతో తడిసిపోయి గుండె లోతుల్ని తాకే ఈ పాట, నేనెప్పుడు విన్నా 'అప్పుడే విన్న అనుభూతి' కల్గుతుంది.
అందుకే అర్థవంతమైన మాటలు, సారవంతమైన సంగీతంతో కలిస్తేనే సార్థకత -
'పాట పక్షి లాంటిది. మాట మనిషి వంటిది' అన్నారు దేవులపల్లి కృష్ణశాస్ర్తీ.
పాట, మాట కలిస్తేనే స్వరవర్ణ క్రమం అవుతుంది. అదే లలిత గీతం. పాట చదువుకోవడానికి ఉద్దేశించి కాదు. ఎవరో బాణీ కూర్చాలి. ఎవరో పాడాలి. దానికి జంత్ర వాద్య సమ్మేళనం ఉండాలి. అప్పుడే దానికి సమగ్రత.
పాటలకు సంబంధించినంత వరకూ ప్రతి పాటకూ ఒక ఇతివృత్తం ఉంటుంది. పాడే వారి ద్వారా వ్యక్తపరచవలసిన భావం ఉంటుంది. నేర్చుకున్న బాణీని నేర్చుకున్నట్లుగా, చిలక పలుకుల్లా అప్పజెప్పే గాయకులే ఎక్కువగా ఉంటారు.
భావాన్ని 'తమది'గా చేసుకోవాలి. గుండె లోతుల్లోంచి ఆ పాట బయలుదేరి రావాలి.
అప్పుడే ఆ పాటకు జవం, జీవం రెండూ వస్తాయి.
సాహిత్య ప్రక్రియలన్నిటిలోనూ, జనానికి చేరువయ్యేది పాటే - ఆలోచనా ప్రవాహంలో తిరుగుతూ కవి హృదయంలో నుంచి అలా వచ్చే పాటలు సమాజ హితమే ధ్యేయంగా ఉంటే అవి నాలుగు కాలాలపాటు సజీవంగా నిలిచిపోతాయనటానికి సాక్ష్యంగా నిలిచే పాటలు చాలా ఉన్నాయి. కళ్ల ముందు నడయాడుతూ మెరుపులా మాయమైన వ్యక్తుల్ని తలచుకున్నప్పుడల్లా మనసు కాసేపు నిశ్చలమై నిలిచిపోతూంటుంది.
మన ఆంధ్ర దేశంలో కవులకు లోటు లేదు. కానీ, కీర్తి కోసం పాకులాడకుండా 'నేను నా ప్రజలు, నా జాతి, నా దేశం, నా భాష' అంటూ నిరంతరం తపిస్తూ ప్రజా హృదయాల్లో నిలిచిపోయే కవుల్ని సాధారణంగా ఎవరూ పట్టించుకోరు.
'మా తెలుగు తల్లికీ మల్లెపూదండ
మా కన్నతల్లికీ మంగళారతులు
కడుపులో బంగారు కనుచూపులో కరుణ
చిరునవ్వులో సిరులు దొరలించు మా తల్లి॥
అనే ఈ పాట మన రాష్ట్ర గీతం. ఈ గీత రచయిత శంకరంబాడి సుందరాచారి, మన రాష్ట్ర కవి. మొదటిసారి, టంగుటూరి సూర్యకుమారి గొంతులో ఈ పాట విన్నాను. రేడియోలో ఉద్యోగం చేసే రోజుల్లో లలిత గీతాలతో ప్రత్యేక కార్యక్రమాలు చేస్తూండేవాణ్ణి. తరచుగా ఈ పాట వినిపిస్తూ అద్భుతమైన పాటను అందించిన కవిని మనసులోనే అభినందిస్తూ ఉండేవాణ్ణి. సుందరాచారికి మిత్రుడైన పులికంటి కృష్ణారెడ్డితో ఈ కవిని గురించి ప్రస్తావించాను. ఆయన కళ్లనీరు తిరిగింది - కారణం? కృష్ణారెడ్డి, సుందరాచారి కవి మిత్రులు - వారి మైత్రీబంధాన్ని ఓ గంటన్నరసేపు చెప్పాడు. ఇద్దరూ చిత్తూరు జిల్లా వాసులే.
సరళమైన మాటలతో సంగీతాన్ని చిలికిస్తూ హాయిని గొల్పే ఆ పాటలో ఏదో నిత్య నూతనత్వం తొణికిసలాడుతూ కనిపిస్తుంది చూడండి. ఒళ్లు పులకిస్తుంది.
ఆంధ్రకేసరి టంగుటూరి ప్రకాశం పంతులు తమ్ముని కూతురు సూర్యకుమారి.
'మా తెలుగు తల్లికి మల్లెపూదండ' పాడి పేరు సంపాదించిన సూర్యకుమారి.. గ్రామఫోన్ రికార్డులిచ్చిన మొట్టమొదటి గాయని.
ఈ పాటకు బాణీ ఎవరు కూర్చారో తెలియదు కానీ మాటల్లోని భావాలకు తగ్గ రాగం, చక్కగా కుదిరి మళ్లీమళ్లీ వినాలనిపించేలా ఉంటుంది.
ఒక పాట ప్రసిద్ధమవ్వాలంటే కవి, గాయకులూ ఇద్దరూ కారణమే. ఒకరు లేకపోతే మరొకరు లేరు.
బాలబాలికలెల్లరు భక్తిపాడ
పండిత కవులు సంప్రీతి ప్రస్తుతింప
శంకరంబాడి సుందరాచారి నెంతు! అన్నారు డా.జానమద్ది హనుమచ్ఛాస్ర్తీ. శంకరంబాడి సుందరాచారి రాసిన ఈ పాట సూర్యకుమారికి ఎంతో పేరు తెచ్చింది.
గలగలా గోదారి కదలిపోతుంటేను
బిరబిరా కృష్ణమ్మ పరుగులిడుతుంటేను
మురిపాల ముత్యాలు దొరలుతాయి...'
భీమపలాస్ రాగస్వరాలు పొదిగిన ఈ మాటలు వింటే మనసు పొంగిపోతుంది. సద్భావనల వెల్లువతో గుండె ఆర్ద్రవౌతుంది.
ప్లేబాక్ సిస్టమ్ ఇంకా లేని రోజుల్లో ఆమె పాడిన దేశభక్తి గీతాలు, లలిత గీతాలు అప్పట్లో గ్రాంఫోన్ రికార్డులు అందరిళ్లలోనూ వుండేవి. ఆమెను గుర్తుకుతెచ్చే.. 'శతపత్ర సుందరి, ఎవరు విన్నారెవరు కన్నారు, ఉదయమ్మాయెను స్వేచ్ఛా భారతి' మ్రోయింపు జయభేరి, మాదీ స్వతంత్ర దేశం... మొదలైన పాటలు బాలాంత్రపు రజనీ కాంతరావుగారి సృష్టే. బసవరాజు అప్పారావు, అడివి బాపిరాజు, దేవులపల్లి, శ్రీశ్రీ లాంటి భావ కవుల పాటలకు ప్రాణం పోసిన చక్కని మధుర గాయని.
1937లో 'విప్రనారాయణ' అనే తమిళ చిత్రంతో సూర్యకుమారి చలనచిత్ర జీవితం ఆరంభమై, 1947 నుంచీ 1951 వరకూ తమిళ సినిమాల్లో నటించింది. బళ్లారి రాఘవతో తెలుగులో నటించిన మొదటి తెలుగు చిత్రం 'రైతుబిడ్డ' (1939). బళ్లారి రాఘవ, సిఎస్‌ఆర్, గిడుగు సీతాపతి ఇందులో ప్రధాన నటులు. 1944 నుంచి ఎన్నో సంఘ సేవా కార్యక్రమాల్లో పాల్గొంది. ఎన్నో అనాథాశ్రమాలకు, సేవాశ్రమాలకు ఆర్థిక సహాయం చేసింది. 1973లో 'హెరాల్డ్ ఎల్విన్'ను వివాహం చేసుకుని లండన్‌లో స్థిరపడిపోయింది.
ఎవరెవరి జీవితాలు ఏయే దశలో ఎనె్నన్ని మలుపులు తిరుగుతాయో ఎవరూ చెప్పలేరు. మనిషి జీవితం.. కొన్ని అనుభవాల రాశి. తన అనుభవాలే తనకు గురువుగా తోచి తనకు తాను మార్చుకుని బాగుపడవచ్చు. కానీ ఆశ్చర్యం ఏమంటే తన అనుభవాల ద్వారా విషయం తెలుసుకుంటాడు. కాని 'తనను' మార్చుకొనలేడు.
దీనికి అడ్డం వచ్చేవి అతని గత జన్మల వాసనలు. అతని ప్రారబ్దం చేత ఘటనలు, ఘట్టాలు అనుభవాలు జరుగుతూండగా, వాటివల్ల కలిగిన తెలివిడి వల్ల తనలో మార్పునకు అడ్డం పడుతూండేవి ఈ వాసనలు. దీనికి సాక్షి శంకరంబాడి. 'మా తెలుగు తల్లికి మల్లె పూదండ' పాట పాడిన సూర్యకుమారి కీర్తికి కారణం సుందరాచారి - ఈయన జీవితం చాలా విచిత్రం. డా.తిమ్మావజ్జల త్యాగరాజమూర్తి ఆయన రచనలపై సిద్ధాంత వ్యాసమే రాశారంటే సుందరాచారి ఎంతటి ప్రతిభాశాలియో ఆలోచించండి.
కొందరి కవుల రచనలు వింటే చెప్పని అంశాలు కూడా బుర్రలో మెదుల్తాయి. సుందరాచారి, తన బాల్యమిత్రుడైన కపిస్థలం శ్రీరంగాచార్యుల వారితో కలిసి పద్యాలు చెప్పేవారు. ఆ రోజుల్లోనే తిరుపతిలో ఈ ఇద్దరూ చాలా ప్రసిద్ధి చెందిన జంట కవులు.
గాంధీ నిర్యాణం వేళ సుందరాచారి మనఃక్లేశంతో రాసిన పాట 'బలి బలి బలి భారతవీరా బలిదానంబిది భారత వీరాంబ విధానంబిది' గేయం జాతి హృదయాన్ని కదిలించిందని డా.జానమద్ది వారు చెప్పారు.
సుందరాచారి కవిత్వం, ఒక్కటే కాదు బహుముఖ ప్రతిభ వున్నవాడు. సంగీతం, చిత్రలేఖనం, నటన, సంఘ సంస్కరణాది ఎన్నో విషయాలలో అపారమైన ఆసక్తి ఉండేది. కర్ణాటక సంగీతం మక్కువగా వినేవారు.
కవిత్వం అంటే అదేదో బ్రహ్మ పదార్థంలా భావించే వారి కోసం మన తెలుగు భాషలోని గొప్పదనాన్ని, తీయదనాన్ని, సౌకుమార్యాన్ని తేటతేట మాటలతో తేట గీతుల్లో సరళంగా అల్లి విద్యాలయాల్లో ప్రచారం చేయాలనేది ఆయన మహా సంకల్పం. వందలాది స్కూళ్లకు వెళ్లి తన వాక్చాతుర్యంతో విద్యార్థులకు ఇష్టుడై, వారి ప్రేమను చూరగొన్న శంకరాచారి రచనలు, మహాకవులను సైతం విస్మయపరిచాయి.
శ్రీపాద కృష్ణమూర్తి శాస్ర్తీ, రాళ్లపల్లి అనంతకృష్ణ శర్మ మొదలైన వారి ప్రశంసలందుకున్న కవి.
కవి సామ్రాట్ విశ్వనాథ సత్యనారాయణ, గడియారం వేంకట శేషశాస్ర్తీ, పుట్టపర్తి నారాయణాచార్యులు, రాజశేఖర శతావధాని లాంటి పెద్దపెద్ద కవుల నీరాజనాలు అందుకున్న శంకరంబాడి జీవితం ఏమీ సవ్యంగా సాగలేదు. సుఖపడిన ఘడియలు చాలా స్వల్పమే. కాని ఆయన సిద్ధ సంకల్పుడు. తేటగీతి తెలుగు పద్యానికి ఒఱవడి నేర్పిన ఘనుడు - తెలుగు పాటకు సొగసులు దిద్దిన మేటి.
'అమరావతీ గుహల అపురూప శిల్పాలు
నిత్యమై, నిఖిలమై, నిలిచి యుండేదాక
మా చెవుల రింగుమని మారుమ్రోగే దాక
నీ పాటలే పాడుతాం, నీ ఆటలే ఆడుతాం
జై తెలుగు తల్లీ!' అని ఎలుగెత్తి చేసే బృందగానం ఎప్పుడు విన్నా ఒక్కసారి, ఒళ్లు గగుర్పొడుస్తుందా? లేదా? చెప్పండి?!
బహుళ గ్రంథ రచనలు చేసి, మహాకవుల ప్రశంసలందుకున్న సుందరాచారి జీవితమంతా సమస్యల వలయమే. జీవనోపాధి కోసం ఆయన ఎత్తని అవతారమంటూ లేదు. స్వాభిమానం ఎక్కువ. పరమ స్వతంత్రుడు. ఒకవైపు కట్టుకున్న భార్యకు మానసిక స్థిమితం లేదు. మనోవ్యాధి పీడితయైన భార్యకు చికిత్సతోనే గడిచింది. కొన్నాళ్లకు ఓ పుత్రిక పుట్టింది. ఐదేళ్ల వయసుకే గతించింది. మరికొంత కాలానికి సతీమణి కూడా గతించింది. ఏకాకిగా బ్రతుకు పోరాటంలో విసిగిపోయాడు. ఆంధ్రపత్రిక నడిపే దేశోద్ధారక కాశీనాధుని నాగేశ్వరరావు పంతులు గారి దగ్గర ప్రూఫ్‌రీడర్‌గా చేరాడు. 'కళావని' శీర్షికలో వైవిధ్యంగల అనేక వ్యాసాలు రాశారు. చిత్తూరు నాగయ్య ప్రోత్సాహంతో (చిత్తూరు జిల్లా వాసి కావడం వల్ల) హెచ్‌ఎంవి కంపెనీలో కవిగా కొన్ని నాటకాల సెట్లు రాశారు. 1946లో హెచ్.ఎం.రెడ్డిగారి నిర్వహణలో 'దీనబంధు' చిత్రంతో సినిమా రంగ ప్రవేశం చేశారు. ఆ చిత్రంలో నౌకా విహారానికి తగిన పాట వ్రాయమని కోరితే 'మా తెలుగుతల్లికి...' అనే పాట రాసిచ్చారు. పారితోషికంగా వంద రూపాయలు ఇచ్చారు. కానీ అది సన్నివేశానికి తగ్గట్టు లేదన్నారు. ఆ పాటలో సాహిత్యానికి ముగ్ధురాలైన టంగుటూరు సూర్యకుమారి ఆ గీతాన్ని సర్వహక్కులతో రూ.116/-కు కొని గ్రామఫోన్ రికార్డు ఇచ్చారు. 1975 ఏప్రిల్ 12న ఉగాది రోజు హైదరాబాద్‌లో మొదటి ప్రపంచ తెలుగు మహాసభలు జరిగాయి. ప్రారంభోత్సవానికి లండన్ నుంచి సూర్యకుమారిని పిలిచారు. సకల రాజోచిత మర్యాదలందుకుంటూ వేదికపైకి వచ్చి 'మా తెలుగు తల్లికి...' పాట పాటేసి చక్కా వెళ్లిపోయింది. భారతదేశానికి జనగణమన' జాతీయ గీతమైనట్లే, 'మా తెలుగు తల్లికి...' పాట మన రాష్ట్ర గీతమైంది ఆరోజే. ప్రతి విద్యాలయంలో ఉదయం ఈ గీతాన్ని పిల్లల చేత పాడించి తరగతులు ప్రారంభించాలని తీర్మానం కూడా చేశారు అట్టహాసంగా.
'అల నన్నయకు లేదు, తిక్కనకు లేదు ఆ భోగమని' విశ్వనాథ గారన్నట్లుగా 'ఈ భాగ్యం రాయప్రోలుకు దక్కలేదు. కృష్ణశాస్ర్తీకి దక్కలేదు. మా గురువు గారికి దక్కింది' అన్నారు మధురాంతకం రాజారాం. అంతవరకూ బాగానే వుంది.
దురదృష్టం ఏమంటే 'దేశ భాషలందు తెలుగు లెస్స' అని వల్లె వేస్తూ, మన తెలుగు భాషాభివృద్ధికి, ఔన్నత్యానికి చేపట్టివలసినవీ, ఉద్ధరించవలసినవీ చర్చించే సంరంభంలో మునిగిపోయిన మేధావులకు ఈ పాట రాసిన శంకరంబాడి అక్కడే నడయాడుతున్నా గుర్తించలేకపోయారు. అసలా పాట రాసిన కవి ఎవరో ఆరా తీసే ఓపిక కూడా ఎవరికీ లేకపోవడం చాలా ఆశ్చర్యం కలిగించదూ?
ఒకసారి జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ ప్రధానిగా వున్న ఆ రోజుల్లో మాలల సంక్షేమం గురించి 'శంకరంబాడి ఆంగ్లంలో రాసిన గేయం వినిపించే అవకాశం కలిగింది. ఆ గేయంలోని భావాలు నెహ్రూని ముగ్ధుడ్ని చేశాయి. వెంటనే రూ.500లు చెక్కు చేతికిచ్చి మనసారా అభినందించిన సన్నివేశాన్ని తన జీవితంలో మరపురానిదిగా చెప్పుకుంటూ బ్రతికిన సుందరాచారికి ఎటువంటి గౌరవం దక్కాలి? సినిమా వాసన లేకుండా స్వచ్ఛంగా, శుద్ధమైన బాణీలో తెలుగుతనం ఉట్టిపడే ఈ పాట, కనీస సంగీత జ్ఞానం వుంటే గాని అందరూ పాడలేరు. విద్యాలయాల్లో రోజూ పాడించటం సంగతి అలావుంచండి. కనీసం రాష్ట్రావతరణ దినోత్సవం రోజైనా ఈ పాటను, ఈ పాట రాసిన కవినీ తలుచుకుంటే చాలు. అదే ఆయనకు మనమిచ్చే పెద్ద నివాళి.
చిత్రాలు.. శంకరంబాడి సుందరాచారి, సూర్యకుమారి
మనసులో సంగీత ప్రసక్తి రాగానే కొన్ని పట్టణాలు, అక్కడ పుట్టి పెరిగిన మహా విద్వాంసులు గుర్తుకు రావటం సహజం.
మహాత్ముడు - మధుర సంగీతం
సమాజ స్థాయి పెంచగోరినప్పుడల్లా దేవదేవుడు మహనీయుల రూపంలో వ్యక్తమై ప్రముఖులని, పెద్దలను ముందుకు సాగమని వెన్నుతట్టుతుంటాడు.
మహాత్మాగాంధీ దీనికి మంచి ఉదాహరణ. ఆదర్శప్రాయమైన జీవితాన్ని గడుపుతూ సమాజాన్ని ముందుకు నడిపించాడు - లోకం అటువంటి వాళ్లను ఆదర్శంగా తీసుకోవటంలో ఆశ్చర్యంలేదు.
సత్తాలేని దినములు వచ్చెనా?
1948 జనవరి 31వ తేదీ, భారతజాతి నివ్వెరబోయిన రోజు, విషణ్ణ వదనాలతో చింతాక్రాంతమైన రోజు. 'జాతిపిత' మహాత్మాగాంధీ బిర్లా మందిరం నుండి ప్రార్థన ముగించుకుని వస్తూండగా ఒక అజ్ఞాత వ్యక్తి అమాంతం ఎదురుబడి మహాత్మునికి నమస్కరించిన ఉత్తర క్షణంలో తుపాకీ కాల్పుల శబ్దంతో మారిపోయిన వాతావరణం.
సినీ సిగబంతులు
శృతితో పాడటం వేరు. శృతిలోనే మునిగి పాడటం వేరు. తేడా వుంది.
మూల విరాట్టు - ఉత్సవ మూర్తులు
సంగీతంలో పైకి కనిపించని గుణమొకటుంది. ఏ మాత్రం కాస్త పాడగలిగే వారికైనా వారి పాట మీద వారికెంతో భయంకర నమ్మకం.
maa telugu tallikee mallepudanda.. | Andhrabhoomi - Telugu News Paper Portal | Daily Newspaper in Telugu | Telugu News Headlines | Andhrabhoomi
Wednesday, March 27, 2019 05:23
maa telugu tallikee mallepudanda..
matale kaviki mootaluu
gundela meetaluu
naadame kaviki modamuu
moodava vaedamuu..
narlavari ee paata konni dasaabdaala kritam pramukha gaayani pi.susheela paadindi. paatalooni maatalannee susheela kantamlooni maadhuryamtho tadisipoyi gunde lotulni taake ee paata, neneppudu vinna 'appude vinna anubhooti' kalgutundi.
anduke ardhavantamaina maatalu, saaravantamaina sangeetamtho kalistene saarthakata -
'paata pakshi lantidi. maata manishi vantidi' annaru devulapalli krishnasasrti.
paata, maata kalistene swaravarna kramam avutundi. adhe lalita geetam. paata chaduvukovadaniki uddesinchi kaadu. evaro baanii kuurchaali. evaro padali. daaniki jantra vaadya sammelanam undaali. appude daaniki samagrata.
paatalaku sambandhinchinanta varakuu prati paatakuu oka itivruttam untundi. pade vaari dwara vyaktaparachavalasina bhavam untundi. nerchukunna baaneeni neerchukunnatlugaa, chilaka palukullah appajeppe gayakule ekkuvagaa untaaru.
bhaavaanni 'tamadi'gaa chesukovali. gunde lotullonchi aa paata bayaluderi ravali.
appude aa paataku javam, jeevam rendoo vastaayi.
saahitya prakriyalannitilonu, jananiki cheruvayyedi pate - alochana pravaahamlo tirugutuu kavi hrudayamlo nunchi alaa vache paatalu samaja hitame dhyeyamgaa unte avi naalugu kaalaalapaatu sajeevamgaa nilichipotaayanataaniki saakshyamgaa niliche paatalu chala unnaayi. kalla mundu nadayaadutuu merupula maayamaina vyaktulni talachukunnappudalla manasu kasepu nischalamai nilichipotuntundi.
mana aandhra desamlo kavulaku lotu ledu. cony, keerti kosam pakuladakunda 'nenu naa prajalu, naa jaati, naa desham, naa bhasha' antuu nirantaram tapistuu praja hrudayaallo nilichipoye kavulni saadhaaranamgaa evaruu pattinchukoru.
'maa telugu tallikee mallepudanda
maa kannatallikee mangalaaratulu
kadupulo bangaaru kanuchuupuloo karuna
chirunavvulo sirulu doralinchu maa talli
ane ee paata mana rashtra geetam. ee geetha rachayita sankarambadi sundaraachaari, mana rashtra kavi. modatisaari, tanguturi suuryakumaari gontulo ee paata vinnaanu. radiolo udyogam chese rojullo lalita geetaalato pratyeka kaaryakramaalu chestundevanni. tarachugaa ee paata vinipistuu adbhutamaina paatanu andinchina kavini manasulone abhinandistuu undevaanni. sundaraachaariki mitrudaina pulikanti krishnaaredditho ee kavini gurinchi prastaavinchaanu. aayana kallaneeru tirigindi - kaaranam? krishnareddy, sundaraachaari kavi mitrulu - vaari maitreebandhaanni oo gantannarasepu cheppaadu. iddaruu chitturu jilla vasule.
saralamaina maatalatho sangeetaanni chilikistuu haayini golpe aa paatalo edho nitya noothanathvam tonikisalaadutuu kanipistundi chudandi. ollu pulakistundi.
aandhrakesari tanguturi prakaasam pantulu tammuni koothuru suuryakumaari.
'maa telugu talliki mallepudanda' paadi paeru sampaadinchina suuryakumaari.. gramaphon rikaardulichina mottamodati gaayani.
ee paataku baanii evaru kurcharo teliyadu cony maatalloni bhaavaalaku tagga raagam, chakkaga kudiri mallimalli vinalanipinchela untundi.
oka paata prasiddhamavvalante kavi, gaayakuluu iddaruu kaaraname. okaru lekapothe marokaru leru.
balabalikalellaru bhaktipada
pandita kavulu sampreeti prastutimpa
sankarambadi sundaraachaari nenthu! annaru daa.jaanamaddi hanumachchaasrtii. sankarambadi sundaraachaari raasina ee paata suuryakumaariki entho paeru tecchindi.
galagalaa godari kadalipotuntenu
birabira krishnamma parugulidutuntenu
muripala mutyaalu doralutaayi...'
bhimapalas ragaswaralu podigina ee maatalu vinte manasu pongipotundi. sadbhaavanala velluvatho gunde aardravoutundi.
plaback sistom inka laeni rojullo aame paadina deshabhakti geetaalu, lalita geetaalu appatlo gramphone rikaardulu andarillaloonuu vundevi. aamenu gurtukutecche.. 'satapatra sundari, evaru vinnarevaru kannaru, udayammaayenu swechha bhaarati' mroimpu jayabheri, maadii swatantra desham... modalaina paatalu balantrapu rajanee kaantaraavugaari srushte. basavaraju apparao, adivi bapiraju, devulapalli, srishree lanti bhaava kavula paatalaku praanam posina chakkani madhura gaayani.
1937loo 'vipranarayana' ane tamila chitramtho suuryakumaari chalanachitra jeevitam aarambhamai, 1947 nunchi 1951 varakuu tamila cinemallo natinchindi. ballari raghavatho telugulo natinchina modati telugu chitram 'raitubidda' (1939). ballari raghava, csr, gidugu seetaapati indulo pradhaana natulu. 1944 nunchi enno sangha seva kaaryakramaallo palgondi. enno anaathaashramaalaku, sevaasramaalaku aardhika sahayam chesindi. 1973loo 'herald elvin'nu vivaham chesukuni landanle sthirapadipoyindi.
evarevari jeevitaalu eye dasalo ennanni malupulu tirugutayo evaruu cheppaleru. manishi jeevitam.. konni anubhavaala raasi. tana anubhavale tanaku guruvugaa thochi tanaku taanu maarchukuni bagupadavachhu. cony aascharyam emante tana anubhavaala dwara vishayam telusukuntaadu. kaani 'tananu' marchukonaledu.
deeniki addam vachevi athani gatha janmala vaasanalu. athani praarabdam chetha ghatanalu, ghattalu anubhavaalu jarugutuundagaa, vativalla kaligina telividi valla tanalo maarpunaku addam paduthoondevi ee vaasanalu. deeniki saakshi sankarambadi. 'maa telugu talliki malle poodanda' paata paadina suuryakumaari keertiki kaaranam sundaraachaari - eeyana jeevitam chala vichitram. daa.timmavajjala tyaagaraajamuurti aayana rachanalapai siddhaanta vyaasame rasarante sundaraachaari enthati pratibhaasaaliyo aalochinchandi.
kondari kavula rachanalu vinte cheppani amsaalu kuudaa burralo medultaayi. sundaraachaari, tana baalyamitrudaina kapisthalam sriramgaachaaryula vaaritho kalisi padyaalu cheppevaaru. aa rojullone tirupatilo ee iddaruu chala prasiddhi chendina janta kavulu.
gaandhi niryaanam vaela sundaraachaari manahklesamtho raasina paata 'bali bali bali bharatavira balidaanambidi bhaarata veeramba vidhaanambidi' geyam jaati hrudayaanni kadilinchindani daa.jaanamaddi vaaru cheppaaru.
sundaraachaari kavitvam, okkate kaadu bahumukha pratibha vunnavaadu. sangeetam, chitralekhanam, natana, sangha samskaranaadi enno vishayaalalo apaaramaina aasakti undedi. karnaataka sangeetam makkuvagaa vinevaaru.
kavitvam ante adedo brahma padaarthamlaa bhavinche vaari kosam mana telugu bhashaloni goppadanaanni, teeyadanaanni, soukumaaryaanni thetatheta maatalatho theta geetullo saralamgaa alli vidyaalayaallo prachaaram cheyalanedi aayana mahaa sankalpam. vandalaadi skoollaku velli tana vaakchaaturyamtho vidyaarthulaku ishtudai, vaari premanu chuuragonna sankarachari rachanalu, mahaakavulanu saitam vismayaparichaayi.
sripada krishnamoorthy saasrtii, rallapalli anantakrishna sharma modalaina vaari prasamsalandukunna kavi.
kavi samrat vishwanaatha satyanarayana, gadiyaram venkata seshashaasrtii, puttaparti narayanacharyulu, rajasekhara sataavadhaani lanti peddapedda kavula neeraajanaalu andukunna sankarambadi jeevitam emi savyamgaa saagaledu. sukhapadina ghadiyalu chala swalpame. kaani aayana siddha sankalpudu. thetageeti telugu padyaaniki oyavadi nerpina ghanudu - telugu paataku sogasulu diddina meti.
'amaravati guhala apurupa shilpaalu
nityamai, nikhilamai, nilichi yundedaka
maa chevula ringumani marumroge daaka
nee paatale paadutaam, nee aatale aadutam
jai telugu talli!' ani elugetti chese brundagaanam eppudu vinna okkasari, ollu gagurpodustunda? leda? cheppandi?!
bahula grantha rachanalu chesi, mahakavula prasamsalandukunna sundaraachaari jeevitamantaa samasyala valayame. jeevanopadhi kosam aayana ettani avataaramantuu ledu. swaabhimaanam ekkuva. parama swatantrudu. okavaipu kattukunna bhaaryaku maanasika sthimitam ledu. manovyaadhi peeditayaina bhaaryaku chikitsatone gadichindi. konnaallaku oo putrika puttindi. aidella vayasuke gatinchindi. marikonta kaalaaniki sateemani kuudaa gatinchindi. ekakiga bratuku poraatamlo visigipoyadu. aandhrapatrika nadipe desoddhaaraka kaasiinaadhuni nageshwararao pantulu gaari daggara proofreedersigaa cheraadu. 'kalavani' sheershikalo vaividhyangala aneka vyaasaalu raasaaru. chitturu nagayya prothsaahamtho (chitturu jilla vaasi kaavadam valla) heachamvi companylo kaviga konni naatakaala setlu raasaaru. 1946loo hehch.em.reddigaari nirvahanalo 'deenabandhu' chitramtho sinima ranga pravesam chesaru. aa chitramlo nauka vihaaraaniki tagina paata vraayamani korithe 'maa telugutalliki...' ane paata raasichaaru. paaritoshikamgaa vanda roopaayalu icharu. cony adhi sannivesaaniki taggattu ledannaru. aa paatalo saahityaaniki mugdhuraalaina tanguturu suuryakumaari aa geetaanni sarvahakkulato roo.116/-ku koni gramaphon rikaardu icharu. 1975 epril 12na ugaadi roju hyderabadelo modati prapancha telugu mahasabhalu jarigai. praarambhotsavaaniki landan nunchi suuryakumaarini pilichaaru. sakala rajochita maryaadalandukuntu vedikapaiki vachi 'maa telugu talliki...' paata patesi chakka vellipoyindi. bhaaratadesaaniki janaganamana' jaateeya geetamainatle, 'maa telugu talliki...' paata mana rashtra geetamaindi aroje. prati vidyaalayamlo udayam ee geetaanni pillala chetha paadinchi taragatulu praarambhinchaalani teermaanam kuudaa chesaru attahaasamgaa.
'ala nannayaku ledu, tikkanaku ledu aa bhogamani' vishwanaatha gaarannatlugaa 'ee bhagyam rayaproluku dakkaledu. krishnasaasrtiki dakkaledu. maa guruvu gaariki dakkindi' annaru madhurantakam rajaram. antavarakuu bagane vundi.
duradrushtam emante 'desha bhashalandu telugu lessa' ani valle vestu, mana telugu bhaashaabhivruddhiki, aunnatyaaniki chepattivalasinavi, uddharinchavalasinavi charchinche samrambhamlo munigipoyina medhaavulaku ee paata raasina sankarambadi akkade nadayaadutunnaa gurtinchalekapoyaru. asala paata raasina kavi evaro aaraa teese opika kuudaa evariki lekapovadam chala aascharyam kaliginchaduu?
okasari jawaharlal nehroo pradhaanigaa vunna aa rojullo maalala sankshemam gurinchi 'sankarambadi aanglamlo raasina geyam vinipinche avakaasam kaligindi. aa geyamloni bhaavaalu nehrooni mugdhudni chesaayi. ventane roo.500lu chekku chetikichi manasara abhinandinchina sannivesaanni tana jeevitamlo marapuraanidigaa cheppukuntu bratikina sundaraachaariki etuvanti gowravam dakkali? sinima vasana lekunda swachchamgaa, suddhamaina baaneelo telugutanam uttipade ee paata, kaneesa sangeeta ghnaanam vunte gaani andaruu paadaleru. vidyaalayaallo roojoo paadinchatam sangati alavunchandi. kaneesam raashtraavatarana dinotsavam rojaina ee paatanu, ee paata raasina kavinee taluchukunte chaalu. adhe aayanaku manamiche pedda nivaali.
chitraalu.. sankarambadi sundaraachaari, suuryakumaari
manasulo sangeeta prasakti ragane konni pattanaalu, akkada putti perigina mahaa vidvaamsulu gurtuku ravatam sahajam.
mahatmudu - madhura sangeetam
samaja sthaayi penchagorinappudalla devadevudu mahaneeyula roopamlo vyaktamai pramukhulani, peddalanu munduku saagamani vennutattutuntaadu.
mahatmagandhi deeniki manchi udaaharana. aadarsapraayamaina jeevitaanni gaduputuu samaajaanni munduku nadipinchaadu - lokam atuvanti vaallanu aadarsamgaa teesukovatamlo aascharyamledu.
sattaleni dinamulu vachena?
1948 janavari 31va tedee, bhaaratajaati nivveraboina roju, vishanna vadanaalato chintaakraantamaina roju. 'jaatipita' mahatmagandhi birla mandiram nundi praarthana muginchukuni vastuundagaa oka agnaata vyakti amaantam edurubadi mahaatmuniki namaskarinchina uttara kshanamlo tupaki kaalpula sabdamto maaripoyina vaataavaranam.
cinee sigabantulu
shruthitho paadatam vaeru. shruthilone munigi paadatam vaeru. teda vundi.
muula viraattu - utsava moorthulu
sangeetamlo paiki kanipinchani gunamokatundi. e maatram kaasta paadagalige varikaina vaari paata meeda vaarikentho bhayankara nammakam.