సుప్రసిద్ధుల జీవిత విశేషాలు/నాగయ్య - వికీసోర్స్
సుప్రసిద్ధుల జీవిత విశేషాలు/నాగయ్య
←సర్. సి.వి.రామన్
పింగళి వెంకయ్య→
16628సుప్రసిద్ధుల జీవిత విశేషాలుజానమద్ది హనుమచ్చాస్త్రి1994
మరపురాని మహా నటుడు
అది తిరువాన్కూరు మహారాజావారి దర్బార్ హాలు. మహాపండితులు, సంగీత, నాట్య, నటన కళాకోవిదులతో సభా భవనం క్రిక్కిరిసి పోయింది. మేళతాళాలతో సకర రాజ మర్యాదలతో రాజదర్బారు ప్రవేశించాడొక తెలుగు నటుడు. మహా రాజు గద్దెదిగి ఎదురేగి ఆ నటశ్రేష్టుని సాదరంగా కౌగలించు కొన్నాడు. తన గద్దె ప్రక్కను ఏర్పాటు చేసిన సమున్నతమైన ఆసనంపై కుర్చుండజేసి, వేదమంత్ర పఠనం మధ్య, నటునికి పాదపూజ చేసి అమూల్యమైన కానుకలను అందచేయటంతోపాటు ' అభినవ త్యాగరాజ ' బిరుదంతో సత్కరించాడు.
మైసురు సంస్థానాధీశ్వరుడు తన రాజ ప్రాసాదంలో ఆ నటరాజుకు సకల రాజ లాంఛనాలతో స్వాగతంపలికి పెద్ద వెండి పళ్ళెంలో 101 బంగారు కాసులు పోసి బహూకరించాడు.
ఇలా రాజాస్థానాలలో అపూర్వమైన సత్కారాలను అందుకొన్న తెలుగు నటశిరోమణి చిత్తూరు నాగయ్య.
నాగయ్య 1904 మార్చి 28 వ తేదీన గుంటూరు జిల్లా రేపల్లెలో జన్మించాడు. తండ్రి ఉప్పల ధడియం రామలింగేశ్వర శర్మ గారు అక్కడ రెవిన్యు శాఖలో ​ఉద్యోగిగా వుండేవారు. చిన్నప్పటినుండి భాగవత, భారతాల పట్ల అమితమైన ఆసక్తి నాగయ్యకు, తండ్రి చక్కని సంగీత విద్వాంసుడు, పండితుడు. తండ్రి సంగీత కళాభిజ్ఞత తనయుడుకని బాల్యంలోనే ఆకర్షించింది.
నాటకరంగ ప్రవేశంతో మహానటులైన బళ్ళారి రాఘవ, పర్వతనేని రామచంద్రా రెడ్డి మొదలగు వారితో కలిసి పలు నాటకాలలో అభినయించాడు. రామదాసులో కబీరు వేషధారిగా కహో రామ్‌ నామ్‌ అంటూ పాడుతూ రంగ ప్రవేశం చేయటంతోనే ​ప్రేక్షకుల కరతాళ ధ్వనులతో నాటక మందిరం మార్మోగింది. దేశోద్ధారక కాశీనాధుని నాగేశ్వరరావు గారు నాగయ్య నటనా కౌశలాన్ని మెచ్చుకొని బంగారు పతకంతో పాటు 'రంగ భూషణ' బిరుదంతో సత్కరించారు.
కర్ణాటక సంగీతంలోనే కాక, హిందుస్తానీ సంగీతంలో కూడా దిట్ట నాగయ్య. కాని జీవితంలో కష్టాలెదురైనాయి. తండ్రి మరణించాడు. మొదటి భార్య ప్రసవించిన తర్వాత తల్లి, బిడ్డ చనిపోయారు. రెండవ భార్య ఆయనకు దూరమైంది. మనశ్శాంతిలేని నాగయ్య రమణ మహర్షి ఆశ్రమంలో కొంతకాలం గడిపాడు. పుణ్యక్షేత్రాలు చూశాడు. 'నీ కార్యక్షేత్రం కళారంగం, వెళ్ళు మరళా కళాకారుడవై ఆత్మ శాంతిని సాధించు' అని అంతరాత్మ బోధించింది. మరలా చిత్తూరు చేరాడు.
1932 లో జాతీయ కాంగ్రెస్ లో స్వయం సేవకుడుగా చేరి మద్రాసు వెళ్ళాడు. ప్రకాశం పంతులు, సత్యమూర్తి, రాజాజీ మున్నగు నాయకుల పరిచయం కలిగింది. గుమస్తా ఉద్యోగానికి రాజీనామా యిచ్చాడు. లాఠీ చార్జీలు, లాకప్ లు చవిచూశాడు. వార్దాకు వెళ్ళి గాంధీజీని దర్శించాడు. తిరిగి మద్రాసు వచ్చాడు. రాజకీయరంగం వదలి మరలా కళారంగంలో అడుగు పెట్టాడు. ఫిల్ము కంపెనీలు పెడతామని కొందరు ప్రలోభపెట్టి నాగయ్యను వంచించారు.
చేత చిల్లిగవ్వలేక మద్రాసు వీధుల్లో తిరుగుతూ, ఆకలి బాధతో నుంగంబాకంలో క్రింద పడిపోయాడు. దారిన పోతున్న హచ్చిన్స్ కంపెనీ యజమాని, నాగయ్య పాత మిత్రుడు అయిన అచ్యుతనాయుడు నాగయ్యను గుర్తుపట్టి భోజన వసతులు కల్పించాడు.
నాయుడుగారి ప్రోత్సాహంతొ నాగయ్య ఎన్నో గ్రాంఫోను రికార్డులిచ్చాడు. "హిజ్ మాస్టర్స్ వాయిస్" కంపెనీ వారు నాగయ్య కంఠ మాధుర్యానికి ముగ్ధులై తమ కంపెనీలో మ్యూజిక్ డైరెక్టర్ గా నియమించుకొన్నారు. నాగయ్య పాడిన రికార్డులు విపరీతంగా అమ్ముడుపోయాయి.
1935 లో బి. ఎన్. రెడ్డి గారిని నాగయ్య కలుసుకొన్నాడు వెంటనే రెడ్డిగారు తమ మిత్రులైన హెచ్. ఎం. రెడ్డిగారికి నాగయ్య గారిని పరిచయం చేశారు. హెచ్. ఎం. రెడ్డి నాగయ్య కంఠ మాధుర్యానికి పరవశుడయ్యాడు. తాను తీసే "గృహలక్ష్మి" చిత్రంలో సంఘ సేవకుని పాత్ర యిచ్చాడు. ఆ వేషంలో నాగయ్య పాడిన, "కల్లు మానండోయ్ బాబూ, కళ్ళు తెరవండోయ్" అన్న పాట ఆంధ్రదేశమంతటా ప్రతిధ్వనించింది. అప్పట్లో మద్యపాన నిషేధం అమలులో వుండేది కాన ఆ పాటకు జనాదరణ అమితంగా లభించింది.
"ఫిల్మ్‌ ఇండియా" సంపాదకుడు నాగయ్య నటనా వైదుష్యాన్ని వేనోళ్ళ ​కొనియాడుతూ, నాగయ్యను 'ఆంధ్రా పాల్‌ముని' గా కీర్తించాడు.
కె. వి. రెడ్డిగారు, 'భక్త పోతన' చిత్రంలో, పోతన పాత్ర ధారణకు నాగయ్యను ఎన్నుకొన్నారు. పోతనగా, నాగయ్య చూపిన హావభావాలు, భక్తుడుగా ఆయన అభినయం చిరస్మరణీయం. 'పావన గుణ రామా' అను పాట ఈనాటికీ చిత్రం చూచిన వారిని మైమరిపిస్తుంది. అసమాన నటుడుగా ప్రశంసలందుకొన్నాడు.
నాగయ్య స్వయంగా రేణుకా ఫిల్మ్స్ అనే సంస్థను ప్రారంభించి త్యాగయ్య చిత్రాన్ని నిర్మించి చరిత్ర సృష్టించాడు. ఆ చిత్రం ప్రారంభించుటకు ముందు తిరువాయార్ లోని త్యాగరాజుల వారి సమాధి వద్ద కొన్ని రోజులు ఉపవాస దీక్ష చేశాడు. 'త్యాగయ్య' చిత్రంలో నాయకుడుగా సంగీత దర్శకుడుగా అఖండ కీర్తినార్జించాడు. త్యాగయ్య చిత్రం యునెస్కో ఆధ్వర్యంలో జరిగిన అంతర్జాతీయ చిత్రోత్సవంలో ప్రదర్శించబడి భారతదేశ కీర్తి పతాకను ఎగుర వేసింది.
తెలుగు చిత్రాలతోపాటు నాగయ్య తమిళ చిత్రాలలో కూడా నటించాడు. మోసాలు, తంత్రాలు తెలియని నాగయ్య 'భక్త రామదాసు' చిత్ర నిర్మాణంలో పెక్కు అడ్డంకులను ఎదుర్కొన్నాడు. 'రామదాసు' అనుభవించిన సంకటాలను అనుభవించాడు. చిత్రం ఎలాగో బయట పడింది. కాని నాగయ్య ఆశించిన రీతిలో రాలేదు. మరలా మనశ్శాంతిని కోల్పోయి పుట్టపర్తి సాయిబాబాను ఆశ్రయించాడు. బాబా ఆధ్వర్యంలో, మద్రాసులో నాగయ్య షష్టిపూర్తి ఉత్సవాలు వైభవంగా జరిగాయి.
నాగయ్యకు జరిగిన సన్మానాలు మరే నటుడికి జరగలేదు. 1965 లో భారత ప్రభుత్వం అతనికి 'పద్మశ్రీ' నిచ్చి గౌరవించింది. దక్షిణ భారత సినిమారంగంలో 'పద్మశ్రీ' అందుకొన్న మొదటి నటుడు నాగయ్య.
నాలుగు దశాబ్దాల సినిమా జీవితంలో నాగయ్య 200 తెలుగు, కన్నడ, మలయాళ, హిందీ చిత్రాల్లోను, 160 తమిళ చిత్రాల్లోను నటించాడు.
నాగయ్య మహానటుడే కాదు, మహాదాత. ఎన్నో దాన ధర్మాలు చేశాడు. ఆంధ్రరాష్ట్ర అవతరణ సందర్భంలో, నాగయ్య 20 వేల రూపాయలు అప్పుగా తెచ్చి ఆంధ్రకేసరికి విరాళంగా సమర్పించాడు.
లక్షలార్జించిన నాగయ్య చివరిదశలో కఠిన దారిద్ర్యాన్ని అనుభవించాడు. చిన్న చిన్న వేషాలు వేయాల్సి వచ్చింది, డబ్బుకోసం!
పోతన, త్యాగయ్య, రామదాసు మున్నగు పాత్రలలో భక్తి రసామృతాన్ని పంచిపెట్టిన నాగయ్య నటించిన వేమన, పోతన చిత్రాలను చూచి ఒక బాలుడు యోగిగా మారి ముమ్మిడివరం 'బాలయోగి' అయ్యాడు.
ఒకమారు రాష్ట్రపతి సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ మద్రాసు వచ్చారు. ఆయన దర్శనం ​కోసం నాగయ్య, గుమ్మడి మరో మిత్రుడు వారి దగ్గరకు వెళ్ళారు. నాగయ్య గారు వచ్చారని విన్న రాధాకృష్ణన్ స్వయంగా వచ్చి నాగయ్యను ఆహ్వానించారు. నాగయ్యతో పాటు వచ్చిన మూడోవ్యక్తి, రాధాకృష్ణన్ గారికి పాదాభివందనం చేస్తే "మావంటి వారికి పాదాభివందనం ఎందుకయ్యా? మీ ప్రక్కనే వున్న నాగయ్యగారికి చేస్తే మీకు పుణ్యం వస్తుంది అన్నారట" రాధాకృష్ణన్. ఆమాటకు నాగయ్య పులకించి పోయాడు.
నాగయ్య చివరిదశలో మూత్రసంబంధమైన వ్యాధికి గురై అడయార్ లోని వి.హెచ్.ఎస్. సెంటర్ లో చేర్చబడ్డాడు. మృత్యుదేవతతో పోరాడుతున్న నాగయ్య వద్దకు అతని మిత్రులు ముదిగొండ లింగమూర్తి, ఇంటూరి వెంకటేశ్వరరావు అతని శయ్యవద్ద నిల్చి "రఘుపతి రాజారాం" గీతం పాడుతుండగా వింటూ అపర పోతన నాగయ్య 1973 డిసెంబర్ 30వ తేదీన కన్నుమూశాడు. తెలుగు సినిమా నటీనటుల విరాళాలతో ఆయన అంత్యక్రియలు జరిగాయి. డా. ఇంటూరి వెంకటేశ్వరరావు గారు, మిత్రులు అభిమానులు మున్నగు వారి సహకారంతో మద్రాసు త్యాగరాయ నగర్ లోని పానగల్ పార్కులో, ఈశాన్య భాగంలో 'నటయోగి నాగయ్య' కాంస్య విగ్రహాన్ని ప్రతిష్టింపచేయగా రాష్ట్రపతి వి.వి.గిరి గారు ఆ విగ్రహాన్ని ఆవిష్కరించారు. ఏటేటా ఆ విగ్రహం వద్ద డిసెంబరు 30వ తేదీన నాగయ్య వర్ధంత్యుత్సవాలు జరుపుకుంటూ ఆ మహానటునికి జోహార్లు అర్పిస్తున్నారు.
"https://te.wikisource.org/w/index.php?title=సుప్రసిద్ధుల_జీవిత_విశేషాలు/నాగయ్య&oldid=184022" నుండి వెలికితీశారు
suprasiddhula jeevita visaeshaalu/nagayya - viccysores
suprasiddhula jeevita visaeshaalu/nagayya
eser. si.vi.raman
pingali venkayya
16628suprasiddhula jeevita visaeshaalujaanamaddi hanumachastri1994
marapurani mahaa natudu
adhi tiruvaankuru maharajavari darbar haalu. mahaapanditulu, sangeeta, naatya, natana kalakovidulato sabhaa bhavanam krikkirisi poyindi. melataalaalatoe sakara raja maryaadalato rajadarbaru pravesinchaadoka telugu natudu. mahaa raju gaddedigi eduregi aa natashreshtuni saadaramgaa kaugalinchu konnadu. tana gadde prakkanu erpaatu chesina samunnatamaina aasanampai kurchundajesi, vedamantra pathanam madhya, natuniki padapuja chesi amoolyamaina kaanukalanu andacheyatamtopatu ' abhinava tyagaraja ' birudamtho satkarinchaadu.
maisuru samsthaanaadheeshwarudu tana raja praasaadamlo aa natarajuku sakala raja laanchanaalato swaagatampaliki pedda vendi pallemlo 101 bangaaru kaasulu posi bahuukarinchaadu.
ilaa rajasthanalalo apoorvamaina satkaaraalanu andukonna telugu natasiromani chitturu nagayya.
nagayya 1904 marchi 28 va tedeena gunturu jilla repallelo janminchaadu. tandri uppala dhadiyam ramalingeshwara sharma gaaru akkada revinyu saakhalo kudyogigaa vundevaaru. chinnappatinundi bhagavata, bhaarataala patla amitamaina aasakti nagayyaku, tandri chakkani sangeeta vidvaamsudu, panditudu. tandri sangeeta kalaabhignata tanayudukani balyamlone aakarshinchindi.
naatakaranga pravesamto mahaanatulaina ballari raghava, parvataneni ramachandra reddi modalagu vaaritho kalisi palu naatakaalalo abhinayinchaadu. ramadasulo kabiru veshadhaarigaa kho rami naami antuu paadutuu ranga pravesam cheyatamtone keprekshakula karataala dhwanulatho naataka mandiram maarmogindi. desoddhaaraka kaasiinaadhuni nageshwararao gaaru nagayya natana kausalaanni mecchukoni bangaaru patakamtho paatu 'ranga bhushana' birudamtho satkarinchaaru.
karnaataka sangeetamlone kaaka, hindustaanii sangeetamlo kuudaa ditta nagayya. kaani jeevitamlo kashtaaledurainaayi. tandri maraninchaadu. modati bharya prasavinchina tarvaata talli, bidda chanipoyaru. rendava bharya aayanaku dooramaindi. manassaantileni nagayya ramana maharshi aashramamlo kontakaalam gadipadu. punhyakshetraalu chushadu. 'nee kaaryakshetram kalaarangam, vellu maralaa kalakarudavai aatma saantini saadhinchu' ani antaraatma bodhinchindi. marala chitturu cheraadu.
1932 loo jaateeya congress loo swayam sevakudugaa cheri madrasu vellaadu. prakaasam pantulu, satyamurthy, rajaji munnagu naayakula parichayam kaligindi. gumasta udyogaaniki rajinama yichadu. laathee chaarjeelu, lakap lu chavichusadu. vaardaaku velli gaandheejeeni darsinchaadu. tirigi madrasu vachaadu. raajakeeyarangam vadali marala kalaarangamlo adugu pettaadu. filmu companylu pedatamani kondaru pralobhapetti nagayyanu vanchinchaaru.
chetha chilligavvaleka madrasu veedhullo tirugutuu, aakali baadhatho nungambaakamlo krinda padipoyadu. daarina potunna hachins company yajamani, nagayya paata mitrudu ayina achyutanaayudu nagayyanu gurthupatti bhojana vasatulu kalpinchaadu.
nayudugari prothsaahamtho nagayya enno gramphonu rikaardulichaadu. "hiz masters vais" company vaaru nagayya kamtha maadhuryaaniki mugdhulai tama companylo music director gaa niyaminchukonnaaru. nagayya paadina rikaardulu vipareetamgaa ammudupoyayi.
1935 loo bi. en. reddi gaarini nagayya kalusukonnadu ventane reddigaaru tama mitrulaina hehch. em. reddigaariki nagayya gaarini parichayam chesaru. hehch. em. reddi nagayya kamtha maadhuryaaniki paravasudayyaadu. taanu teese "gruhalakshmi" chitramlo sangha sevakuni paatra yichadu. aa veshamlo nagayya paadina, "kallu manandoy baaboo, kallu teravandoy" anna paata aandhradesamantataa pratidhvaninchindi. appatlo madyapaana nishedham amalulo vundedi kaana aa paataku janaadarana amitamgaa labhinchindi.
"fillem india" sampaadakudu nagayya natana vaidushyaanni venolla nekoniyaadutuu, nagayyanu 'andhra paalmuni' gaa keertinchaadu.
ke. vi. reddigaaru, 'bhakta potana' chitramlo, potana paatra dharanaku nagayyanu ennukonnaaru. potanagaa, nagayya chuupina haavabhaavaalu, bhaktudugaa aayana abhinayam chirasmaraneeyam. 'paavana guna rama' anu paata eenaatikee chitram chuuchina vaarini maimaripistundi. asamana natudugaa prasamsalandukonnadu.
nagayya swayamgaa renuka fillms ane samsthanu praarambhinchi tyaagayya chitraanni nirminchi charitra srushtinchaadu. aa chitram praarambhinchutaku mundu tiruvayar loni tyagarajula vaari samadhi vadda konni rojulu upavasa deeksha cheshaadu. 'tyaagayya' chitramlo nayakuduga sangeeta darsakudugaa akhanda keertinaarjinchaadu. tyaagayya chitram unesco aadhvaryamlo jarigina antarjaatiiya chitrotsavamlo pradarsinchabadi bharatadesa keerti pataakanu egura vesindi.
telugu chitraalatopaatu nagayya tamila chitraalalo kuudaa natinchaadu. mosalu, tantraalu teliyani nagayya 'bhakta ramadasu' chitra nirmaanamlo pekku addankulanu edurkonnadu. 'ramadasu' anubhavinchina sankataalanu anubhavinchaadu. chitram elago bayata padindi. kaani nagayya aasinchina reetilo raledu. marala manassaantini kolpoi puttaparti saibabanu aasrayinchaadu. baba aadhvaryamlo, madraasulo nagayya shashtipurti utsavaalu vaibhavangaa jarigai.
nagayyaku jarigina sanmaanaalu mare natudiki jaragaledu. 1965 loo bhaarata prabhutvam ataniki 'padmashree' nicchi gouravinchindi. dakshina bhaarata sinimaarangamlo 'padmashree' andukonna modati natudu nagayya.
naalugu dasaabdaala sinima jeevitamlo nagayya 200 telugu, kannada, malayaala, hindi chitraallonu, 160 tamila chitraallonu natinchaadu.
nagayya mahanatude kaadu, mahadata. enno daana dharmalu cheshaadu. aandhraraashtra avatarana sandarbhamlo, nagayya 20 vela roopaayalu appugaa tecchi aandhrakesariki viraalamgaa samarpinchaadu.
lakshalaarjinchina nagayya chivaridasalo kathina daaridryaanni anubhavinchaadu. chinna chinna veshaalu veyalsi vachindi, dabbukosam!
potana, tyaagayya, ramadasu munnagu paatralalo bhakti rasaamrutaanni panchipettina nagayya natinchina vemana, potana chitraalanu chuuchi oka baludu yogiga maari mummidivaram 'baalayogi' ayyadu.
okamaru rashtrapati sarvepalli radhakrishnan madrasu vachaaru. aayana darsanam ekosam nagayya, gummadi maro mitrudu vaari daggaraku vellaaru. nagayya gaaru vacharani vinna radhakrishnan swayamgaa vachi nagayyanu aahvaaninchaaru. naagayyatho paatu vachina moodovyakti, radhakrishnan gaariki paadaabhivandanam cheste "mavanti vaariki paadaabhivandanam endukayya? mee prakkane vunna naagayyagaariki cheste meeku punyam vastundi annarata" radhakrishnan. aamaataku nagayya pulakinchi poyadu.
nagayya chivaridasalo moothrasambandhamaina vyaadhiki gurai adayar loni vi.hehch.es. senter loo cherchabaddaadu. mrutyudevatatoe poraadutunna nagayya vaddaku athani mitrulu mudigonda lingamurthy, inturi venkateswararao athani sayyavadda nilchi "raghupati rajaram" geetam paadutundagaa vintuu apara potana nagayya 1973 dissember 30va tedeena kannumusadu. telugu sinima nateenatula viraalaalatoe aayana antyakriyalu jarigai. daa. inturi venkateswararao gaaru, mitrulu abhimaanulu munnagu vaari sahakaaramtho madrasu tyaagaraaya nagar loni panagal paarkulo, eesaanya bhaagamlo 'natayogi nagayya' kaamsya vigrahaanni pratishtimpacheeyagaa rashtrapati vi.vi.giri gaaru aa vigrahaanni aavishkarinchaaru. eteta aa vigraham vadda disembaru 30va tedeena nagayya vardhantyutsavaalu jarupukuntu aa mahanatuniki joharlu arpistunnaaru.
"https://te.wikisource.org/w/index.php?title=సుప్రసిద్ధుల_జీవిత_విశేషాలు/నాగయ్య&oldid=184022" nundi velikiteesaaru