ఆస్ట్రేలియా - వికీపీడియా
(ఆస్ట్రేలియా (ఖండం) నుండి దారిమార్పు చెందింది)
కామన్వెల్త్ అఫ్ ఆస్ట్రేలియా
రాజధాని కాన్‌బెర్రా
ఆస్ట్రేలియన్ (Australian)
పార్లమెంటరీ ప్రజాస్వామ్యం , రాజ్యాంగ రాజరికం
- రాణి రెండవ ఎలిజబెత్ [1]
- గవర్నర్-జనరల్ మైకల్ జెఫ్రీ[2][3]
- ప్రధాన మంత్రి కెవిన్ రడ్డ్[4]
ఇంగ్లాండు నుండి రాజ్యాంగ ప్రతిపత్తి 1901 లో
- జలాలు (%) 1
- 2008 అంచనా 21,200,000[5] (53వది)
- 2006 జన గణన 19,855,288
- మొత్తం US$718.4 బిలియన్లు (IMF) (17వది)
- తలసరి US$34,359 (IMF) (14వది)
- మొత్తం US$889.7 బిలియన్లు (AU $1.1 ట్రిలియన్లు) (15వది)
- తలసరి US$42,553 (DFAT) (16వది)
ఆస్ట్రేలియా, అధికారిక నామం కామన్వెల్త్ అఫ్ ఆస్ట్రేలియా, భూగోళం యొక్క దక్షిణ భాగంలో, పసిఫిక్ మహాసముద్రానికి, హిందూ మహాసముద్రానికి మధ్య ఉన్న ఒక దేశం. ఇది ప్రపంచం లోని ఆరవ అతి పెద్ద దేశం., సాంప్రదాయిక 7 ఖండాలలో ఒకటి, విస్తీర్ణంలో అతి చిన్న ఖండం.
1 భౌగోళిక స్వరూపం
1.1 ప్రాంతాలు , నగరాలు
2.1 మొదటి మనుషులు
2.2 టెర్రా ఆస్ట్రాలిస్
3 ఇంగ్లాండునుండి సెటిల్‌మెంట్లు
6 పశు పోషణ
7 ఖనిజాలు - పరిశ్రమలు
7.2 పరిశ్రమలు
8 వాణిజ్యం
9 జనాభా , ప్రధాన నగరాలు
ఆస్ట్రేలియా పటము
ఆస్ట్రేలియా, చుట్టుపక్కని ద్వీపాలు లక్షల సంవత్సరాల మునుపు మిగిలిన ప్రపంచం నుండి విడిపోయాయి. ఇందువల్ల, అక్కడ కనిపించే జంతువులు, పక్షులు మరి ఎక్కడా కనపడవు. 50,000 సంవత్సరాల మునుపు ఇక్కడికి మొదటి మానవ సంతతి ఆరంభమైంది. వీళ్ళని ఇప్పుడు ఆస్ట్రేలియన్ అబొరిజైన్స్ (Australian Aborigines) అంటారు. చుట్టుపక్కని ద్వీపాలు అన్ని ఇంగ్లాండు నుండి 1850 ప్రాంతంలో స్వాతంత్ర్యం పొందాయి. అవన్నీ కలిసి జనవరి 1 1901 నాడు ఒక సమాఖ్యగా మారాయి. ఆస్ట్రేలియా మెదటి ప్రధాన మంత్రి ఎడ్మండ్ బార్టన్. ఆస్ట్రేలియా ఐక్యరాజ్య సమితి, కామన్వెల్త్ అఫ్ నేషన్స్ (Commonwealth of Nations) లో భాగం.
ప్రాంతాలు , నగరాలు[మార్చు]
జులై 2007 లో ఆస్ట్రేలియా జనాభా 2.1 కోట్లు. ఆస్ట్రేలియా వైశాల్యంలో చాలా పెద్దది అయినప్పటికీ ఎక్కువ శాతం భూమి ఎడారి లాంటిది. అందువలన చాలా మంది సిడ్నీ, మెల్బోర్న్, పెర్త్, బ్రిస్బేన్, డార్విన్, హోబార్ట్ వంటి సమద్రతీరం వద్ద ఉన్న పట్టణాల్లో ఉంటారు. సముద్రానికి దూరంగా ఉండే అతి పెద్దటి పట్టణం క్యాన్బెర్రా. అదే ఆస్ట్రేలియా రాజధాని.
మొదటి మనుషులు[మార్చు]
ఆస్ట్రేలియాకి మొట్ట మొదట మనుషులు 50,000 సంవత్సరాల ముందు ఇక్కడికి వచ్చినట్టు ఆధారాలున్నాయి. వీళ్ళనే అబొరిజైన్స్ అంటారు. 1788లో ఇంగ్లీష్ వారు వచ్చే వరకు, వీళ్ళు వేటాడుతు బ్రతికే వాళ్ళు. అక్కడ పుష్కలంగా ఉన్న కంగారూలను వాళ్ళు ఎక్కువగా వేటాడే వాళ్ళు. కంగారూలు అడవుల్లో, పెద్ద పెద్ద చెట్లున్న చోట జీవంచడానికి ఇష్టపడవు. అందువల్ల ప్రతి ఐదారు సంవత్సరాలకోసారి ఉన్న గడ్డి, చిన్న చెట్లను కాల్చేసే వారు.
అబొరిజైన్స్ పెద్ద ఇళ్ళు, గోడలు, ఆవరణములు కట్టుకోలేదు. గడ్డీ, ఆకులతో చిన్న గుడిసెలు మాత్రమే కట్టుకున్నారు. ఆస్ట్రేలియాలో ఆవులు, గుర్రాలు అప్పుడు లేవు. అందువలన వాళ్ళకు ఆవరణములు కట్టుకోవలసిన అవసరం లేదు. అబొరిజైన్స్ కుండలు, లోహాలు వాడలేదు. కేవలం చెక్క మాత్రమే వాడారు. ఆస్ట్రేలియాలో దృఢమైన చెక్క ఉన్న చెట్లు చాలా ఉన్నాయి. వీటినే అబొరిజైన్స్ వాడేవారు.
టెర్రా ఆస్ట్రాలిస్[మార్చు]
1600 ప్రాంతంలో డచ్ దేశస్తులు ఇండోనీషాతో వ్యాపారం చేసేవారు. ఇండొనేషియా ఆస్ట్రేలియాకి ఉత్తరాన ఉంది. ఆ కాలంలో కొన్ని డచ్ ఓడలు ఆస్ట్రేలియా యొక్క ఉత్తర సముద్ర తీరాన్ని చేరుకున్నాయి. డచ్ గవర్నర్ వాన్ దిఎమెన్ (van Diemen), అబెల్ తాస్మాన్ (Abel Tasman) అనే నావికుణ్ణి, ఆస్ట్రేలియా దక్షిణ భాగానికి పంపాడు. అప్పుడు తాస్మాన్ ప్రస్తుత తాస్మనియాను కనుగొని, దానికి వాన్ దిఎమెన్ స్ లాండ్ (van Diemen's Land) అని పేరు పెట్టాడు. తరువాత దాని పేరు, తాస్మాన్ గౌరవార్థం, తాస్మానియా అని మార్చారు.
క్యాప్టెన్ కుక్ వాడిన వాడ HMS Endeavour replica
ఇంగ్లాండు వారు దక్షిణమున ఒక పెద్ద దీవి ఉండాలని తెలుసుకున్నారు. అందువల్ల వాళ్ళు కెప్టెన్ జేమ్స్ కుక్ (Captain James Cook) ని పసిఫిక్ మహాసముద్రం వైపు పంపారు. అతడి ఓడ HMS Endeavour. అతడి రహస్య గమ్యం "టెర్రా ఆస్ట్రాలిస్" (అంటే "దక్షిణ భూమి"). అతడి పయనం చాలా అనుకూలముగా సాగెను. ముందుగా వాళ్ళు న్యూజీలాండ్ కనుగొనిరి. దాన్ని దాటి పశ్చిమ దిక్కున వెళ్ళిరి. అప్పుడు టాం హిక్స్ అనే కుర్రవాడికి దూరంలో భూమి కనిపించెను. క్యాప్టెన్ కుక్ ఆ చిన్న పాటి భూమిని, పాయింట్ హిక్స్ (Point Hicks) అని పేరు పెట్టిరి. తీరం వరుకు వెళ్ళిన తరువాత క్యాప్టెన్ కుక్ ఆ భూమికి, "న్యూ సౌత్ వేల్స్" అని పేరు పెట్టిరి. శాస్త్రవేత్తలు సర్ బ్యాంక్స్, డా.సొలాండర్ అక్కిడికి వెళ్ళి చూసి ఆశ్చర్యపోయిరి. ఎందుకంటే వాళ్ళు ఇంతకు ముందెప్పుడు చూడనటువంటి వృక్ష, జంతు, పక్షి జాతులు వాళ్ళకు కనపడ్డాయి. చాలా వృక్ష జాతులను ఓడలో ఇంగ్లాండుకు తీసుకెళ్ళారు.
క్యాప్టెన్ కుక్ అక్కడ ఉన్న అబొరిజైన్స్, వాళ్ళ సహజమైన జెవనాశైలి, వాళ్ళు చేపలు పట్టడం, వేటాడటం, పండ్లను ఏరుకోవడం చూసాడు. కాని అక్కడ ఇళ్ళు కాని ఆవరణములు కానీ లేవు. ప్రపంచంలో చాలా చోట్ల అక్కడ ఉంటున్న ప్రజలు, ఏదో ఒక రకముగా "ఈ భూమి నాది" అని చెప్పుకుంటారు. ఒక గోడ కట్టుకోవచ్చు, ఒక గీత గీసుకోవచ్చు. కాని అబొరిజైన్స్ అలాంటివేమి చేయలేదు. అందువల్ల కెప్టెన్ కుక్ ఇంగ్లాండు ప్రభుత్వానికి ఆ భూమి ఎవరిదీ కాదని చెప్పాడు. దీని వల్ల అబొరిజైన్స్ కి ముంముందు చాలా కష్టాలు వచ్చాయి.
ఇంగ్లాండునుండి సెటిల్‌మెంట్లు[మార్చు]
1700ల ప్రాంతంలో, ఇంగ్లాండులో న్యాయ సంబంధిత సమస్యలు చాలా ఉండేవి. ఒక బ్రెడ్డు ముక్క దొంగతనం చేస్తే, మరణ దండన విధించేవారు. చాలా మందిని చెరసాలలో బంధించేవారు. ఆప్పడు అమెరికా ఇంగ్లాండు ఆధీనంలో ఉండేది. ఇంగ్లాండులో స్థలం లేక, చాలా మంది ఖైదీలను అమెరికాకు పంపేవారు. కాని 1776లో అమెరికాకు స్వాతంత్ర్యం వచ్చింది. అప్పుడు ఇంగ్లాండు వారికి ఏం చేయాలో తెలీలేదు.
1780 ప్రాంతంలో ఇంగ్లాండులోని చెరసాలలు నిండిపోయాయి. అందువల్ల, చాలా మంది ఖైదీలను పాత, పనికిరాని ఓడలలో బంధించేవారు. అప్పుడు ప్రభుత్వం న్యూ సౌత్ వేల్స్ లో ఒక వలస స్థానం (settlement) ఏర్పాటు చేసి, కొంతమంది ఖైదీలను అక్కడికి పంపాలని నిర్ణయించింది. 1788లో 11 ఓడలు పోర్ట్స్ మౌత్ నుండి బయలుదేరాయి. ఆ ఓడలలో ఖైదీలు, నావికులు, కొంత మంది స్వతంత్రంగా వలసకు సిద్ధమైనవారు (free settlers), రెండు సంవత్సరాలకు సరిపడే ఆహారము ఉన్నాయి. ఆ ఓడలకు నాయకుడు, కెప్టెన్ ఆర్తర్ ఫిలిప్స్. వాళ్ళ ధ్యేయం కెప్టెన్ కుక్ కనుగొన్న స్థలంలో ఒక గ్రామాన్ని కట్టడం. అక్కడ ఆ శాస్త్రవేత్తలు కనుగొన్న చెట్ల వల్ల, ఆ చుట్టుపక్కల సముద్రాన్ని బాటనీ బే (Botany Bay) అని పేరు పెట్టారు.
బాటని బే దగ్గర త్రాగు నీరు ఎక్కువగా లేవు. అందువలన క్యాప్టెన్ ఫిలిప్స్ కొంచెం దూరం ముందుకెళ్ళీ చూసాడు. అక్కడ అతనికి ఒక పెద్ద సహజ రేవు కనపడింది. తరువాత తన జీవితంలో అంత మంచి రేవు చూడలేదని కెప్టెన్ ఫిలిప్స్ అన్నాడు. ఒక చిన్న నది ఉన్న స్థలం ఎంచుకున్నారు. 1788లో ఇంగ్లాండు పతాకం ఎగురవేసి, న్యూ సౌత్ వేల్స్‌కి, ఇంగ్లాండు రాజు, మూడవ జార్జిని రాజుగా ప్రకటించారు. ఆ చిన్న ఊరికి సిడ్నీ అని పేరు పెటారు.
మెదట కొన్ని రోజులు చాలా కష్టంగా గడిచాయి. ఇంగ్లాండు వారు ఎలాంటి ఖైదీలను పంపాలో అలోచించలేదు. అక్కడ ఉన్న వాళ్లలో ఒక్కడికే పొలం దున్నటం వచ్చు. ఇళ్ళు ఎలా కట్టాలో ఎవరికీ తేలీదు. తెబ్చ్చుకున్న ఆవులు, మేకలు అన్ని తప్పించుకుపోయాయి. అక్కడ ఉన్న చెట్లు ఇంతకుముందు ఎవరు ఎక్కడా చూడలేదు. అవి తినచ్చో లెదో తెలీదు. అక్కడికి వచ్చిన జనం మెత్తం చనిపోయేంత పనైంది.
'ఆస్ట్రేలియా దక్షిణార్ద గోళంలో ఉంది. కాబట్టి ఉత్తరార్ధ గోళంలో వేసవి కాలం అయితే ఆస్ట్రేలియాలో చలికాలం, ఆస్ట్రేలియాలో వేసవి కాలం అయితే ఉత్తరార్ధ గోళంలో చలికాలం ఉంటాయి.
ఆస్ట్రేలియాలో పంటభుములు విశాలంగా ఉండడం వల్లను, వ్యవసాయ రంగంలో పనిచేయువారు తక్కువ కావడం చేతను ఇక్కడ విస్తృత వ్యవసాయం అమలులో ఉంది.
గోధుమ ఆస్ట్రేలియా ప్రపంచంలో గోధుమను ఎగుమతి చేయు దేశాల్లో 4వది.
పశు పోషణ[మార్చు]
ప్రపంచంలో ఉన్ని అత్యధకంగా ఉత్పత్తి చేయు దేశం ఆస్ట్రేలియా.ఆస్ట్రేలియాలో వాణిజ్యపరంగా పెంచబడుతున్న జంతువుల్లో గొర్రెలు, పశువులు ముఖ్యమైనవి.శీతోష్ణస్థీతి, తృణ భుములు చాలావరుకు గొర్రెల పెంపకానికి అనుకులంగా ఉండడం వల్ల గొర్రెలు అత్యంత ప్రధానమయినవి.వాటి నుండి లభించు ఉన్ని ఆస్ట్రేలియా ఎగుమతుల్లో ముఖ్యమయినవి. పశువులలో నాలుగింట ఒక వంతు మాత్రమే పాలు, వెన్న, జున్ను కొరకు పెంచుతున్నారు.కొన్ని రకాల పాల ఉత్ప్ర్త్తులతో పాటు మాంసము ప్రధానంగా ఎగుమతి చేయబడుతున్నాయి.వ్యవసాయ ఎగుమతుల్లో ఉన్ని, గోధుమల తర్వాతి స్థానంలో మాంసము మూడవ స్థానాన్ని ఆక్రమింస్తున్నది.
ఖనిజాలు - పరిశ్రమలు[మార్చు]
18వ శతాబ్దపు చివరిలో బ్రిటన్ ఇక్కడ మొదటగా వలస రాజ్యాన్ని ఏర్పాటు చేసినప్పటికి,1850 నాటికి కూడా ఆస్ట్రేలియా జనాభా చాలా తక్కువగా ఉండేది.1851లో ఆస్ట్రేలియా బంగారు గనులను కనుగొన్న తరువాత వివిధ ప్రాంతాల నుండి ప్రజలు ఆస్ట్రేలియా రావడం ఆరంభించారు.ఆస్ట్రేలియా అనేక ప్రాంతాల్లో బంగారు నిక్షేపాలు కనుగొనబడ్డాయి.పశ్చిమ ఆస్ట్రేలియాలో కూల్ గార్డీ, దక్షిణక్రాస్, మార్గరెట్ మౌంట్ లాంటి స్థలముల్లో ముఖ్య బంగారు గనులున్నాయి. ఆస్ట్రేలియా ప్రపంచంలో అత్యధికంగా సీసమును ఉత్పత్తి చేస్తోంది.యశదపు ధాతువును అధికంగా ఉత్పత్తి చేస్తున్న దేశాల్లో ఒకటి. అణు విద్యుత్ తయారికి ఉపయోపపడు యురేనియం నిక్షేపాలు అధికంగా ఉన్న ఖండాలల్లో ఆస్ట్రేలియా ఉంది.
ఆస్ట్రేలియాలో చాలారకాలైన పరిశ్రమలున్నాయి.వాటిలో చాలా వరుకు ప్రధాన నగరాలైన సిడ్నీ, మెల్‌బోర్న్, ఎడిలైడ్, పెర్త్ సమీపంలో ఉన్నాయి.ఉన్ని వస్త్త్రాల తయారి, జాం తయారీ, పాల సంబంధ ఉత్పత్తుల, ఇతర అహార వస్తువుల పరిశ్రమలు, ఖనిజాలను శుద్ధి చేయు పరిశ్రమలు ఉన్నాయి.
ఆస్ట్రేలియా యొక్క అంతర్జాతీయ వ్యాపారం ప్రధానంగా ఉన్ని, గొధుమ, శీతలీకరించిన పశుమాంసము, పాల ఉత్పత్తులు, లోహాలు, ద్రాక్ష సారాయి, ఎండబెట్టిన పండ్లు, జామ్లు వంటి వస్తువులను ఎగుమతి చేస్తూ, జౌళి వస్త్రాలు, పెట్రోలియం ఉత్పత్తులు, రసాయనాలు, ఉన్నత ప్రామాణిక పారిశ్రామిక ఉత్పత్తులు దిగుమతి చేసుకుంటున్నది
జనాభా , ప్రధాన నగరాలు[మార్చు]
ఆస్ట్రేలియాలో దాని పరిమాణముతో పోలిస్తే, జనాభా చాలా తక్కువగా ఉండడం వల్ల దీనిని నిర్జన ఖండము అని కూడా అంటారు.ఆస్ట్రేలియా మొత్తం విస్తీర్ణములో నాలుగింట మూడువంతులు ఆక్రమించిన చాలా విశాలమయిన ఎడారి ప్రాంతములో అసలు జనాభా లేకపోవుటయే దీనికి కారణము. ఉన్న జనాభాలో సుమారు 60 శాతం మంది రాష్ట్రాల ముఖ్య నగరాలైన సిడ్నీ, మెల్‌బోర్న్, బ్రిస్ బెన్, ఎడిలైడ్, పెర్త్ లలో నివసిస్తున్నారు.మరో 20 శాతం మంది చిన్న పట్టణాలలోను, ఇంకనూ మిగిలిన వారు గ్రామాలలోను నివసిస్తున్నారు.
australia - vikipedia
(australia (khandam) nundi daarimaarpu chendindi)
comanvelth afh australia
rajadhani conmerra
australian (Australian)
parlamentary prajaaswaamyam , raajyaamga rajarikam
- raani rendava elizabet [1]
- gavarnar-janaral maikal jefri[2][3]
- pradhaana mantri kevin rudd[4]
inglaandu nundi raajyaamga pratipatti 1901 loo
- jalaalu (u) 1
- 2008 anchana 21,200,000[5] (53vadi)
- 2006 jana ganana 19,855,288
- mottam US$718.4 biliyanlu (IMF) (17vadi)
- talasari US$34,359 (IMF) (14vadi)
- mottam US$889.7 biliyanlu (AU $1.1 trillianlu) (15vadi)
- talasari US$42,553 (DFAT) (16vadi)
australia, adhikaarika naamam comanvelth afh australia, bhoogolam yokka dakshina bhaagamlo, pasific mahasamudraaniki, hindu mahasamudraaniki madhya unna oka desham. idhi prapancham loni aarava athi pedda desham., saampradaayika 7 khandaalalo okati, vistiirnamlo athi chinna khandam.
1 bhougolika swaroopam
1.1 praantaalu , nagaraalu
2.1 modati manushulu
2.2 terra australis
3 inglaandunundi setilmentlu
6 pashu poshana
7 khanijalu - parisramalu
7.2 parisramalu
8 vaanijyam
9 janabha , pradhaana nagaraalu
australia patamu
australia, chuttupakkani dveepaalu lakshala samvatsaraala munupu migilina prapancham nundi vidipoyayi. induvalla, akkada kanipinche jantuvulu, pakshulu mari ekkada kanapadavu. 50,000 samvatsaraala munupu ikkadiki modati manava santati aarambhamaindi. veellani ippudu australian aborisines (Australian Aborigines) antaaru. chuttupakkani dveepaalu anni inglaandu nundi 1850 praantamlo swaatantryam pondaayi. avannee kalisi janavari 1 1901 naadu oka samakhyaga marai. australia medati pradhaana mantri edmond barton. australia aikyarajya samiti, comanvelth afh neshans (Commonwealth of Nations) loo bhagam.
praantaalu , nagaraalu[maarchu]
julai 2007 loo australia janabha 2.1 kotlu. australia vaisaalyamlo chala peddadi ayinappatiki ekkuva saatam bhoomi edaari lantidi. anduvalana chala mandi sidney, melborn, perth, brisbane, darvin, hobart vanti samadratiram vadda unna pattanaallo untaaru. samudraaniki dooramgaa unde athi peddati pattanam canberra. adhe australia rajadhani.
modati manushulu[maarchu]
austreliaki motta modata manushulu 50,000 samvatsaraala mundu ikkadiki vachinattu aadhaaraalunnaayi. veellane aborisines antaaru. 1788loo ingleesh vaaru vache varaku, veellu vetaadutu bratike vaallu. akkada pushkalamgaa unna kangaaruulanu vaallu ekkuvagaa vetade vaallu. kangaaruulu adavullo, pedda pedda chetlunna chota jeevanchadaaniki ishtapadavu. anduvalla prati aidaaru samvatsaraalakosari unna gaddi, chinna chetlanu kalchese vaaru.
aborisines pedda illu, godalu, aavaranamulu kattukoledu. gaddi, aakulatho chinna gudiselu matrame kattukunnaru. australialo aavulu, gurraalu appudu levu. anduvalana vaallaku aavaranamulu kattukovalasina avasaram ledu. aborisines kundalu, lohalu vaadaledu. kevalam chekka matrame vaadaaru. australialo drudamaina chekka unna chetlu chala unnaayi. veetine aborisines vaadevaaru.
terra australis[maarchu]
1600 praantamlo duth desastulu indonishaatho vyaparam chesevaaru. indonatia austreliaki uttaraana undi. aa kaalamlo konni duth odalu australia yokka uttara samudra teeraanni cherukunnayi. duth gavarnar wan deemen (van Diemen), abel tasman (Abel Tasman) ane naavikunni, australia dakshina bhaagaaniki pampaadu. appudu tasman prastuta taasmaniyaanu kanugoni, daaniki wan deemen s land (van Diemen's Land) ani paeru pettaadu. taruvaata daani paeru, tasman gouravaartham, tasmania ani maarchaaru.
capten kuk vaadina waada HMS Endeavour replica
inglaandu vaaru dakshinamuna oka pedda deevi undaalani telusukunnaru. anduvalla vaallu kepten james kuk (Captain James Cook) ni pasific mahasamudram vaipu pampaaru. atadi ooda HMS Endeavour. atadi rahasya gamyam "terra australis" (ante "dakshina bhoomi"). atadi payanam chala anukuulamugaa saagenu. mundugaa vaallu neuseeland kanugoniri. daanni daati paschima dikkuna velliri. appudu taam hiks ane kurravaadiki dooramlo bhoomi kanipinchenu. capten kuk aa chinna paati bhoomini, point hiks (Point Hicks) ani paeru pettiri. teeram varuku vellina taruvaata capten kuk aa bhoomiki, "nyoo south wales" ani paeru pettiri. saastravettalu sar bancs, daa.solander akkidiki velli chusi aascharyapoyiri. endukante vaallu intaku mundeppudu chudanatuvanti vruksha, jantu, pakshi jaatulu vaallaku kanapaddayi. chala vruksha jaatulanu odalo inglaanduku teesukellaaru.
capten kuk akkada unna aborisines, vaalla sahajamaina jevanaasaili, vaallu chepalu pattadam, vetaadatam, pandlanu erukovadam chusadu. kaani akkada illu kaani aavaranamulu cony levu. prapanchamlo chala chotla akkada untunna prajalu, edho oka rakamuga "ee bhoomi naadi" ani cheppukuntaaru. oka goda kattukovachhu, oka geetha geesukovachhu. kaani aborisines alantivemi cheyaledu. anduvalla kepten kuk inglaandu prabhutvaaniki aa bhoomi evaridii kaadani cheppaadu. deeni valla aborisines ki mummundu chala kashtaalu vachayi.
inglaandunundi setilmentlu[maarchu]
1700la praantamlo, inglaandulo nyaaya sambandhita samasyalu chala undevi. oka breddu mukka dongatanam cheste, marana dandana vidhinchevaaru. chala mandini cherasaalalo bandhinchevaaru. aappadu america inglaandu aadheenamlo undedi. inglaandulo sthalam leka, chala mandi khaideelanu americaku pampevaaru. kaani 1776loo americaku swaatantryam vachindi. appudu inglaandu vaariki yem cheyalo teleeledu.
1780 praantamlo inglaandulooni cherasalalu nindipoyaayi. anduvalla, chala mandi khaideelanu paata, panikiraani oodalalo bandhinchevaaru. appudu prabhutvam nyoo south wales loo oka valasa sthaanam (settlement) erpaatu chesi, kontamandi khaideelanu akkadiki pampaalani nirnayinchindi. 1788loo 11 odalu ports mouth nundi bayaluderaayi. aa oodalalo khaideelu, naavikulu, kontha mandi swatantramgaa valasaku siddhamainavaaru (free settlers), rendu samvatsaraalaku saripade aahaaramu unnaayi. aa odalaku nayakudu, kepten artar filips. vaalla dhyeyam kepten kuk kanugonna sthalamlo oka graamaanni kattadam. akkada aa saastravettalu kanugonna chetla valla, aa chuttupakkala samudraanni batani bee (Botany Bay) ani paeru pettaaru.
baatani bee daggara traagu neeru ekkuvagaa levu. anduvalana capten filips konchem dooram mundukelli chusadu. akkada ataniki oka pedda sahaja revu kanapadindi. taruvaata tana jeevitamlo anta manchi revu chudaledani kepten filips annadu. oka chinna nadi unna sthalam enchukunnaaru. 1788loo inglaandu pataakam eguravesi, nyoo south velseki, inglaandu raju, moodava jaarjini rajuga prakatinchaaru. aa chinna ooriki sidney ani paeru petaaru.
medata konni rojulu chala kashtamgaa gadichayi. inglaandu vaaru elanti khaideelanu pampaalo alochinchaledu. akkada unna vaallalo okkadike polam dunnatam vachhu. illu ela kattaalo evariki teeleedu. tebchukunna aavulu, mekalu anni tappinchukupoyaayi. akkada unna chetlu intakumundu evaru ekkada chudaledu. avi tinacho ledho teleedu. akkadiki vachina janam mettam chanipoyenta panaindi.
'australia dakshinaarda golamlo undi. kabatti uttaraardha golamlo vesavi kaalam ayithe australialo chalikaalam, australialo vesavi kaalam ayithe uttaraardha golamlo chalikaalam untaayi.
australialo pantabhumulu visaalamgaa undadam vallanu, vyavasaaya rangamlo panicheyuvaaru takkuva kaavadam chetanu ikkada vistruta vyavasaayam amalulo undi.
godhuma australia prapanchamlo godhumanu egumati cheyu deshaallo 4vadi.
pashu poshana[maarchu]
prapanchamlo unni atyadhakamgaa utpatti cheyu desham australia.australialo vaanijyaparamgaa penchabadutunna jantuvullo gorrelu, pasuvulu mukhyamainavi.sheetoshnastheeti, thruna bhumulu chaalaavaruku gorrela pempakaaniki anukulamgaa undadam valla gorrelu atyanta pradhaanamayinavi.vaati nundi labhinchu unni australia egumatullo mukhyamayinavi. pasuvulalo naluginta oka vantu matrame paalu, venna, junnu koraku penchutunnaaru.konni rakala paala utprttulato paatu maamsamu pradhaanamgaa egumati cheyabadutunnayi.vyavasaaya egumatullo unni, godhumala tarvaati sthaanamlo maamsamu moodava sthaanaanni aakramimstunnadi.
khanijalu - parisramalu[maarchu]
18va sataabdapu chivarilo briton ikkada modatagaa valasa rajyanni erpaatu chesinappatiki,1850 naatiki kuudaa australia janabha chala takkuvagaa undedi.1851loo australia bangaaru ganulanu kanugonna taruvaata vividha praantaala nundi prajalu australia ravadam aarambhinchaaru.australia aneka praantaallo bangaaru nikshepaalu kanugonabaddayi.paschima australialo kool gardy, dakshinakras, margeret mount lanti sthalamullo mukhya bangaaru ganulunnayi. australia prapanchamlo atyadhikamgaa seesamunu utpatti chestondi.yasadapu dhaatuvunu adhikamgaa utpatti chestunna deshaallo okati. anhu vidyut tayaariki upayopapadu uranium nikshepaalu adhikamgaa unna khandalallo australia undi.
australialo chaalaarakaalaina parisramalunnaayi.vaatilo chala varuku pradhaana nagaraalaina sidney, meleborn, edilide, perth sameepamlo unnaayi.unni vasttraala tayaari, jaam tayaarii, paala sambandha utpattula, itara ahara vastuvula parisramalu, khanijalanu suddhi cheyu parisramalu unnaayi.
australia yokka antarjaatiiya vyaparam pradhaanamgaa unni, godhuma, sheetaleekarinchina pasumaamsamu, paala utpattulu, lohalu, draaksha sarai, endabettina pandlu, jaamlu vanti vastuvulanu egumati chestu, jauli vastraalu, petrolium utpattulu, rasaayanaalu, unnata praamaanika paarisraamika utpattulu digumati chesukuntunnadi
janabha , pradhaana nagaraalu[maarchu]
australialo daani parimaanamutoe poliste, janabha chala takkuvagaa undadam valla deenini nirjana khandamu ani kuudaa antaaru.australia mottam vistiirnamulo naluginta mooduvanthulu aakraminchina chala visaalamayina edaari praantamulo asalu janabha lekapovutaye deeniki kaaranamu. unna janabhalo sumaru 60 saatam mandi rashtrala mukhya nagaraalaina sidney, meleborn, bris ben, edilide, perth lalo nivasistunnaaru.maro 20 saatam mandi chinna pattanaalalonu, inkanuu migilina vaaru graamaalalonu nivasistunnaaru.