పాకిస్తాన్: నవాజ్, ఇమ్రాన్, బిలావల్.. ఎవరి బలమెంత? ఈ ఎన్నికల ప్రాధాన్యత ఏంటి? - BBC News తెలుగు
పాకిస్తాన్: నవాజ్, ఇమ్రాన్, బిలావల్.. ఎవరి బలమెంత? ఈ ఎన్నికల ప్రాధాన్యత ఏంటి?
https://www.bbc.com/telugu/international-44916254
పాకిస్తాన్ పార్లమెంటు ఎన్నికలు బుధవారం జరుగనున్నాయి. ఈ ఎన్నికల ప్రచారం హింసాత్మకంగా మారింది. రాజకీయ వివాదాలు చెలరేగాయి. ఈ నేపథ్యంలో పాక్ ఎన్నికల బరిలో ప్రధానంగా పోటీపడుతున్నదెవరు? వారి బలాబలాలేమిటి?
దాదాపు 20 కోట్ల జనాభా ఉన్న పాకిస్తాన్‌లో ఎన్నికల్లో ఏం జరుగుతుంది అన్నది ముఖ్యమైన విషయమే. ఎందుకంటే.. అణ్వస్త్ర దేశమైన పాక్‌ను.. పొరుగునే ఉన్న.. ప్రపంచంలో అత్యధిక సంఖ్యలో ముస్లింలున్న దేశాల్లో ఒకటైన భారతదేశానికి శత్రువుగా చాలా మంది పరిగణిస్తుంటారు.
1947లో స్వాతంత్ర్యం వచ్చినప్పటి నుంచీ పాకిస్తాన్.. పౌర, సైనిక పాలనల మధ్య ఊగిసలాడుతూ కొనసాగుతోంది. ఇప్పుడు జరుగుతున్న ఎన్నికలు ఒకరకంగా చరిత్రాత్మకమైనవి. ఒక పౌర ప్రభుత్వం పూర్తి కాలం అధికారంలో కొనసాగి మరొక పౌర ప్రభుత్వానికి అధికారాన్ని అప్పగించనుంది. పాక్ చరిత్రలో ఇంతకుముందు ఇలా ఒక్కసారే జరిగింది.
ఈ ఎన్నికలకు ముందు అధికార పాకిస్తాన్ ముస్లిం లీగ్ - నవాజ్ (పీఎంఎల్-ఎన్) పార్టీకి, సైన్యానికి మధ్య ఉద్రిక్తతలు చెలరేగాయి.
సైన్యం.. కోర్టుల సాయంతో తమ పార్టీ వాళ్లే లక్ష్యంగా దాడులు చేస్తోందని పీఎంఎల్-ఎన్ ఆరోపిస్తోంది. ఎన్నికల నిబంధనలను ఉల్లంఘించారంటూ 17,000 మందికి పైగా పీఎంఎల్-ఎన్ కార్యకర్తలు, నాయకులపై క్రిమినల్ కేసులు నమోదయ్యాయి.
మరోవైపు దేశంలోని మీడియా మీద తీవ్ర సెన్సార్‌‌షిప్‌తో పాటు.. బెదిరింపులూ ఎదుర్కొంటోంది. తీవ్రవాద బృందాలు ఈ ఓటింగ్‌లో పాల్గొనటం పట్ల పాక్ ప్రజాస్వామ్యవాదులు కొందరు ఆందోళన చెందుతున్నారు.
సైన్యం తను కోరుకున్న అభ్యర్థులకు అనుకూలంగా పాత రాజకీయ వ్యూహాలకు పాల్పడుతోందని చాలా మంది విశ్వసిస్తున్నారు.
''ఎన్నికలను వక్రీకరించటానికి బాహాటంగా, నిస్సిగ్గుగా, తీవ్రమైన ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి. ఇది పాకిస్తాన్ సమర్థవంతమైన ప్రజాస్వామ్యంగా మారటం మీద ఆందోళనకరమైన ప్రభావాలు చూపుతుంది'' అని హ్యూమన్ రైట్స్ కమిషన్ ఆఫ్ పాకిస్తాన్ పేర్కొంది.
ఈ ఎన్నికల ప్రచారంలో హింసాత్మక దాడులు జరిగాయి. జూలై 13వ తేదీన బలూచిస్తాన్‌లో జరిగిన దాడిలోనే దాదాపు 150 మంది చనిపోయారు. అది తన పనేనని ఐఎస్ ప్రకటించుకుంది.
కీలక నాయకులు ఎవరు?
పార్టీ: పీఎంఎల్-ఎన్, ప్రస్తుత సీట్లు 182
పార్టీ: పాకిస్తాన్ తెహ్రీక్-ఎ-ఇన్సాఫ్ (పీటీఐ), ప్రస్తుత సీట్లు: 32
కానీ తమ మధ్య ఎలాంటి కుమ్మక్కూ లేదన్నది ఇమ్రాన్ ఖాన్, సైన్యం మాట. అయితే.. ''ఇప్పటివరకూ మనం చూసినవారందరిలోకెల్లా ప్రస్తుత సైన్యాధిపతి జనరల్ బాజ్వా ప్రజాస్వామ్యానికి అత్యంత అనుకూలమైన మనిషి కావచ్చు'' అని ఇమ్రాన్ ఖాన్ బీబీసీ‌తో వ్యాఖ్యానించారు. అల్-ఖైదాతో లింకున్నట్లు చెప్తున్న ఒక గ్రూపు సహా పలు వివాదాస్పద బృందాలు ఆయన పార్టీకి మద్దతిస్తున్నాయి.
పార్టీ: పాకిస్తాన్ పీపుల్స్ పార్టీ (పీపీపీ), ప్రస్తుత సీట్లు: 46
బిలావల్ మొట్టమొదటిసారిగా పార్లమెంటుకు పోటీ చేస్తున్నారు. ''శాంతియుతమైన, ప్రగతిదాయకమైన, సుసంపన్నమైన, ప్రజాస్వామిక పాకిస్తాన్'' అనే తన తల్లి ఆకాంక్షలను అమలు చేయాలని తను కోరుకుంటున్నట్లు చెప్తున్నారు. ఈ పార్టీ మూడో స్థానంలో నిలుస్తుందని ఎన్నికల సర్వేలు చెప్తున్నాయి.
ఏ పార్టీకి ఎక్కడ బలముంది?
పీఎంఎల్‌-ఎన్‌కు పంజాబ్ ప్రావిన్స్‌లో బలమైన పట్టుంది. అది నవాజ్ షరీఫ్ స్వస్థలం. దేశంలో ధనిక రాష్ట్రం. జనాభా కూడా ఎక్కువ. నేషనల్ అసెంబ్లీలో మొత్తం 272 సీట్లు ఉండగా.. అందులో సగానికి పైగా సీట్లు పంజాబ్‌ ప్రావిన్స్‌లోనే ఉన్నాయి. ఎన్నికల్లో ఇది కీలక రణక్షేత్రం.
ఇమ్రాన్ ఖాన్ పార్టీ పీటీఐ గెలవాలంటే.. ఇక్కడ గణనీయమైన ప్రభావం చూపాల్సి ఉంటుంది. 2013 ఎన్నికల్లో ఈ పార్టీ ఖైబర్ పఖ్తున్‌ఖ్వాలో మెరుగైన ఫలితాలు సాధించింది.
బిలావల్ పార్టీ పీపీపీకి గ్రామీణ తరగతిలో ప్రజాదరణ ఉందని విశ్లేషకులు చెప్తున్నారు. ఆ పార్టీకి సింధ్ ప్రావిన్స్‌లో మంచి పట్టు ఉంది.
ఈ ఎన్నికల నిర్వహణ న్యాయబద్ధత మీద.. మూడు ప్రధాన పార్టీల్లోని రెండు పార్టీలు సందేహాలు వ్యక్తంచేశాయి. ఎన్నికల్లో నవాజ్ షరీఫ్ పీఎంఎల్-ఎన్, ఇమ్రాన్ ‌ఖాన్ పీటీఐ పార్టీల మధ్య హోరాహోరీ పోటీ జరుగుతుందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. ఈ రెండిటిలో ఏ పార్టీకి స్పష్టమైన మెజారిటీ రాకపోయినట్లయితే.. ప్రభుత్వ ఏర్పాటులో బిలావల్ పార్టీ పీపీపీతో పాటు ఇతర పార్టీల పాత్ర కీలకమవుతుంది.
సైన్యంతో ఇమ్రాన్‌ఖాన్‌కు ఉందన్నట్లు చెప్తున్న సాన్నిహత్యం, ఇస్లామిక్ తీవ్రవాదం విషయంలో ఆయన మెతకగా వ్యవహరిస్తున్నారన్న ఆరోపణల నేపథ్యంలో.. పీఎంఎల్-ఎన్ గెలిచినట్లయితే ఇండియా, అమెరికాలకు కొంత ఊరట లభించినట్లవుతుంది. ఉగ్రవాదంపై అమెరికా పోరులో పాకిస్తాన్ చిరకాల భాగస్వామి అయినప్పటికీ.. పొరుగు దేశం అఫ్ఘానిస్తాన్‌లో క్రియాశీలంగా ఉన్న తీవ్రవాద గ్రూపులకు పాక్ రక్షణ కల్పిస్తోందన్న ఆరోపణలు.. అమెరికాకు ఆగ్రహం తెప్పించాయి. దీనివల్ల పాకిస్తాన్‌కు రక్షణ సాయాన్ని అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ నిలిపివేశారు.
ఒకవేళ పీటీఐ గెలిచినట్లయితే.. పీఎంఎల్-ఎన్ తన మద్దతుదారులతో వీధుల్లో ఆందోళనలకు దిగవచ్చు. ప్రత్యేకించి.. నవాజ్ షరీఫ్ జైలులోనే ఉన్నట్లయితే ఈ పరిస్థితులు తలెత్తే అవకాశాలు ఎక్కువగా ఉంటాయి.
pakistan: nawaj, imran, bilawal.. evari balamenta? ee ennikala praadhaanyata enti? - BBC News telugu
pakistan: nawaj, imran, bilawal.. evari balamenta? ee ennikala praadhaanyata enti?
https://www.bbc.com/telugu/international-44916254
pakistan paarlamentu ennikalu budhavaaram jaruganunnayi. ee ennikala prachaaram himsaatmakamgaa maarindi. rajakeeya vivaadaalu chelaregaayi. ee nepathyamlo pak ennikala barilo pradhaanamgaa potipadutunnadevaru? vaari balabalalemiti?
daadaapu 20 kotla janabha unna paakistaannelo ennikallo yem jarugutundi annadi mukhyamaina vishayame. endukante.. anvastra desamaina paaknu.. porugune unna.. prapanchamlo atyadhika sankhyalo muslimlunna deshaallo okataina bhaaratadesaaniki satruvugaa chala mandi pariganistuntaaru.
1947loo swaatantryam vachinappati nunchi pakistan.. poura, sainika paalanala madhya oogisalaadutuu konasagutondi. ippudu jarugutunna ennikalu okarakamgaa charitraatmakamainavi. oka poura prabhutvam puurti kaalam adhikaaramlo konasagi maroka poura prabhutvaaniki adhikaaraanni appaginchanundi. pak charitralo intakumundu ilaa okkasare jarigindi.
ee ennikalaku mundu adhikara pakistan muslim leag - nawaj (pml-en) paarteeki, sainyaaniki madhya udriktatalu chelaregaayi.
sainyam.. kortula saayamtho tama party vaalle lakshyamgaa daadulu chestondani pml-en aaropistondi. ennikala nibandhanalanu ullanghinchaarantuu 17,000 mandiki paiga pml-en kaaryakartalu, naayakulapai criminal kesulu namodayyayi.
marovaipu desamloni media meeda teevra sensereeshipeti paatu.. bedirimpuluu edurkontondi. teevravaada brundaalu ee otingelo palgonatam patla pak prajaasvaamyavaadulu kondaru aandolana chendutunnaru.
sainyam tanu korukunna abhyardhulaku anukuulamgaa paata rajakeeya vyuuhaalaku paalpadutondani chala mandi vishwasistunnaaru.
''ennikalanu vakreekarinchataaniki baahaatamgaa, nissiggugaa, teevramaina prayatnaalu jarugutunnaayi. idhi pakistan samarthavantamaina prajaaswaamyamgaa maaratam meeda aandolanakaramaina prabhaavaalu chuuputundi'' ani human raits kamishan af pakistan perkondi.
ee ennikala prachaaramlo himsaatmaka daadulu jarigai. juulai 13va tedeena baluchistaannilo jarigina daadiloone daadaapu 150 mandi chanipoyaru. adhi tana panenani is prakatinchukundi.
keelaka naayakulu evaru?
party: pml-en, prastuta seetlu 182
party: pakistan tehreek-e-insaf (pti), prastuta seetlu: 32
cony tama madhya elanti kummakkuu ledannadi imran khan, sainyam maata. ayithe.. ''ippativarakuu manam chusinavarandarilokella prastuta sainyaadhipati janaral bajwa prajaaswaamyaaniki atyanta anukuulamaina manishi kaavachhu'' ani imran khan bbctnutho vyaakhyaaninchaaru. all-khaidaato linkunnatlu cheptunna oka groopu sahaa palu vivaadaaspada brundaalu aayana paarteeki maddatistunnaayi.
party: pakistan peepuls party (ppp), prastuta seetlu: 46
bilawal mottamodatisaarigaa paarlamentuku poty chestunnaru. ''saantiyutamaina, pragatidaayakamaina, susampannamaina, prajaaswaamika pakistan'' ane tana talli aakaankshalanu amalu cheyalani tanu korukuntunnatlu cheptunnaaru. ee party moodo sthaanamlo nilustundani ennikala sarvelu cheptunnaayi.
e paarteeki ekkada balamundi?
pmla-eneku panjab praavinselo balamaina pattundi. adhi nawaj sharif swasthalam. desamlo dhanika rashtram. janabha kuudaa ekkuva. neshanal assembleelo mottam 272 seetlu undagaa.. andulo sagaaniki paiga seetlu panjab praavinseloone unnaayi. ennikallo idhi keelaka ranakshetram.
imran khan party pti gelavalante.. ikkada gananeeyamaina prabhaavam chupalsi untundi. 2013 ennikallo ee party khaibar pakhtunkhavlaalo merugaina phalitaalu saadhinchindi.
bilawal party pppk graameena taragatilo prajaadarana undani vislaeshakulu cheptunnaaru. aa paarteeki sindh praavinselo manchi pattu undi.
ee ennikala nirvahana nyaayabaddhata meeda.. moodu pradhaana paartiillooni rendu paarteelu sandehaalu vyaktamchaesaayi. ennikallo nawaj sharif pml-en, imran ekhan pti paarteela madhya horahori poty jarugutundani vislaeshakulu bhaavistunnaaru. ee renditilo e paarteeki spashtamaina magerity raakapoyinatlayithe.. prabhutva erpaatulo bilawal party pppto paatu itara paarteela paatra keelakamavutundi.
sainyamtho imraankhaanniku undannatlu cheptunna saannihatyam, islamic teevravaadam vishayamlo aayana metakagaa vyavaharistunnaaranna aaropanala nepathyamlo.. pml-en gelichinatlayithe india, amerikaalaku kontha oorata labhinchinatlavutundi. ugravaadampai america porulo pakistan chirakala bhagaswamy ayinappatiki.. porugu desham afghaanistaanni kriyaaseelamgaa unna teevravaada groopulaku pak rakshana kalpistondanna aaropanalu.. americaku aagraham teppinchaayi. deenivalla paakistaanni rakshana saayaanni america adhyakshudu donald trump nilipivesaaru.
okavela pti gelichinatlayithe.. pml-en tana maddatudaarulatoe veedhullo aandolanalaku digavachu. pratyekinchi.. nawaj sharif jailulone unnatlayithe ee paristhitulu talette avakaasaalu ekkuvagaa untaayi.