నాకు నచ్చిన పద్యం: దాశరథి మించుకాగడా – ఈమాట
ఉ. దొంతరలైన మబ్బులకు త్రోవలు చూపెడి మించుకాగడా
చెంత మనోజ్ఞ కావ్యము రచించు కవిన్ నను జూచి భావనా
సంతతి నాగసర్పముల చాడ్పున వచ్చి నటించుచుండ వా
యింతును రుద్రవీణ నటియింతును పశ్చిమ దిక్తటమ్ములన్
సిసలైన కవిత్వం, అది ఏ రూపంలో ఉన్నా సరే, దేశకాలాలను విడిచి ఉండలేదు. కాలంతో పాటు తనని తాను పునస్సృజించుకుంటూనే ఉంటుంది. అందుకే నవనవోన్మేషశాలిని అయిన ప్రతిభ కవిత్వానికి ఆయువుపట్టు. ఈ పునస్సృజన అనేది అనేక రకాలుగా జరగవచ్చు. భాషలో, భావంలో, రచనా ప్రక్రియలో, శైలిలో, దృక్పథంలో – ఇలా ఎన్నెన్నో మార్గాలలో కొత్తదనం విచ్చుకుంటుంది. పైపద్యంలో రచనా ప్రక్రియ పాతదే – ఛందోబద్ధ పద్యం. కానీ భాష కొత్తది, భావం ఇంకా కొత్తది, శైలి మరింత కొత్తది, దృక్పథం అన్నిటికన్నా కొత్తది! ఆ కొత్తదనమే యీ కవిత్వానికి జవమూ జీవమూను. ఇది అచ్చమైన ఆధునిక పద్యం. పద్యానికి యీ కొత్త ఊపిరి నిచ్చిన కవి, దాశరథిగా ప్రసిద్ధి చెందిన దాశరథి కృష్ణమాచార్యులు.
అతని పద్యం ఒక ఫిరంగి!
ఈ పద్యంలో అర్థం కానిది చాలా తక్కువ. నిజానికి అర్థపు లోతుల్లోకి వెళ్ళకుండా పద్యాన్ని రెండుసార్లు చదివితేనే అందులోని విద్యుత్తేదో హృదయాన్ని జివ్వుమనిపించక మానదు. అసలు ఏ పద్యాన్నయినా సరే, అర్థం జోలికి పోకుండా ముందు ఒకటికి రెండు సార్లు ఎలుగెత్తి చదువుకోవాలి. అందులోని నాదాన్నీ, దాని గమన వేగాన్నీ పూర్తిగా హృద్గతం చేసుకున్నాక, ఆపైన దాని అర్థం గురించి ఆలోచన కొనసాగించాలి.
ఈ కవి ఒక మనోజ్ఞ కావ్యాన్ని రచిస్తున్నాడు. ఎక్కడ? దొంతరలైన మబ్బులకు త్రోవలు చూపే మించుకాగడా చెంత. 'మించుకాగడా' కొత్త పదం, కొత్త పోలిక. మించు అంటే మెఱుపు. చీకటిలో దారి చూపించేది కాగడా. ఈ మెఱుపు కాగడా మబ్బులకు తోవలు చూపిస్తున్నదట! అలాంటి కాగడా చెంత కూర్చుని కావ్యాన్ని రచిస్తున్నాడు కవి. అప్పుడతని దగ్గరకు భావపరంపరలు వచ్చి చేరాయి. అవి నాగుపాముల్లాంటి భావాలు! బుసకొడుతూ నాట్యం చేస్తున్నాయి. అలా ఆ భావనాభుజంగాలు తనను చేరేసరికి కవిలో ఆవేశం పెల్లుబికింది. రుద్రవీణ వాయిస్తూ పడమటి దిక్కు చివళ్ళ నాట్యం చేస్తానంటున్నాడు. ఇదీ యీ పద్యం తాలూకు వాచ్యార్థం. వాచ్యార్థమంటే సాధారణంగా పైకి కనిపించే అర్థం. కవిత్వం ఎప్పుడూ సాధారణ అర్థంతో ఆగిపోదు. అసాధారణమైన మరో అర్థమేదో స్ఫురింపజేస్తూనే ఉంటుంది.
ప్రతీ కవీ సాధారణంగా ఎక్కడో అక్కడ తన కవిత్వ తత్త్వాన్ని గురించీ, లక్షణాల గురించీ చెప్పుకుంటూనే ఉంటాడు. ఇది మనకి నన్నయ్య దగ్గరనుండీ కనిపిస్తుంది. ఈ పద్యంలో దాశరథి చేసిన పని కూడా అదే. అయితే ఆ పని పూర్తిగా ధ్వని మార్గంలో, అంటే కవితాత్మకంగా చేశాడు. దాన్ని వివరిస్తే అది కాస్తా పల్చబడిపోతుంది. బహుశా వివరించాల్సిన అవసరమే లేదేమో. అయినా నా సహజ వాక్‌చాపల్యం ఊరుకోనివ్వదు కాబట్టి, నాకు తోచిన చిన్నపాటి వ్యాఖ్య చేయడానికి పూనుకుంటున్నాను. సహృదయ పాఠకులు నన్ను మన్నింతురు గాక!
లోకమంతా మబ్బులు కమ్మినట్లు అంధకారబంధురమైపోతే, మెఱుపుకాగడాలా దారి చూపించే వెలుగేదో కవిత్వంలో ఉంటుంది. అది మామూలు వెలుగు కాదు, విద్యుచ్ఛక్తి. ఆ శక్తిని పదాలలో పద్యాలలో నింపాలని కవి తాపత్రయం. అలాంటి విద్యుత్కవిత్వంతో, చీకట్లో మగ్గుతున్న లోకానికి షాక్ ట్రీట్‌మెంట్ ఇవ్వాలి. పదునైన పదాలు దొరికేసరికి కవి అంతశ్చేతనలో నిద్రాణమైన భావలు ఒక్కసారిగా ఉరికురికి పడుతున్నాయి. నాగుపాముల్లా పడగవిప్పి నాట్యం చేస్తున్నాయి. అవి మామూలు నాగుపాములు కాదు. సాక్షాత్తూ ఆ నాగభూషణుని ఆభరణాలు. ఆ భావోద్వేగానికి కవి హృదయం సంచలించింది. ఆతడు స్వయంగా రుద్రుడైపోయాడు. రుద్రవీణ వాయించాడు. పశ్చిమ దిశాంతాలలో తాండవం చేశాడు. అతనిప్పుడు సాక్షాత్తూ లయకారుడు. ఆతని కవిత్వం లయకారుని ప్రళయనర్తనం. ఆ విలయంలోంచి కొత్త సృష్టి చేయాలని కవి ఆకాంక్ష. ప్రస్తుతానికి మాత్రం అతనిది రుద్రుని అవతారం. అతను మ్రోయించే రుద్రవీణ మూర్ఛనలు అతని కవిత్వంలో ప్రతిధ్వనిస్తాయి.
నిజానికి ఆ ప్రతిధ్వనులు దాశరథి కవిత్వమంతటా వినిపిస్తూ ఉంటాయి. అతని పద్యాలన్నిటా కొత్త విద్యుత్తేదో ప్రవహిస్తూ ఉంటుంది. "ఈ కొరగాని లోకమున కిప్పుడె నిప్పురగిల్చి కాల్చి, నాలో కదలాడు నూహలకు రూపమొసంగి పునస్సృజింతు," అన్న కవి మరొకడు లేడు. రాజాస్థానాల, జమీందారీల, బంగారు పంజరాలలో హాయిగా జీవించిన కవిపండిత లోకం, ముక్కలైన పంజరాల నుండి బయటకి వచ్చి, అప్పుడప్పుడే అడవి లాంటి ప్రపంచాన్ని చూస్తున్న రోజులవి. అథోజగత్తుల వ్యథార్థ జీవితాలు కళ్ళెదుట కరాళనృత్యం చేస్తున్న కాలమది. అలాంటి కాలంలో పుట్టిన కవి దాశరథి. తాను చూసిన, అనుభవించిన, కటిక నిజాలు అతని గుండెల్ని మండించాయి. ఆ మంటల వేడిమే అతని పద్యాలలో అగ్నిధారగా కురిసింది, రుద్రవీణగా మ్రోగింది. అలాంటి అతని కవిత్వ స్వరూపాన్ని చక్కగా ధ్వనింపజేసే కవిత 'మూర్ఛన'. అందులోని మొట్టమొదటి పద్యమే పై పద్యం.
నాకు దాశరథి బాగా నచ్చడానికి ముఖ్యకారణం, అతను ఛందోబద్ధమైన పద్యానికి కొత్త బలం చేకూర్చడం. అప్పటి దాకా ఎక్కువగా శృంగారాన్ని ఒలికించిన పద్యం నుండి అంగారాన్ని కూడా కురిపించిన కవి దాశరథి. దాశరథిలా, పద్యాన్ని యుద్ధరంగంలో జవనాశ్వంలా పరిగెత్తించిన కవి ఆధునిక కాలంలో మరొకడు లేడంటే అతిశయోక్తి కాదు. పద్యం ఫ్యూడల్ వ్యవస్థకి ప్రతినిధి అనే బూజుపట్టిన భావాలను సవాలు చేస్తున్నట్టుగా, అభ్యుదయ భావాల ఇనుపగుళ్ళని పేల్చే మరఫిరంగిలా పద్యాన్ని మలచిన కవి అతడు. అతని పద్యాలు చదువుతూంటే ఇప్పటికీ రక్తం ఉరకలెత్తుతుంది. నరాలు నాగసర్పాల చాడ్పున నృత్యం చేస్తాయి! అతని కవిత్వాన్ని గురించి శ్రీ కోవెల సుప్రసన్నాచార్యులన్న యీ మాట ప్రత్యక్షరసత్యం – "దాశరథి కవిత్వం తెలుగువాళ్లకు ప్రాణాగ్ని జ్వాల."
jayaprabha	 on July 2, 2013 at 2:28 am
బాగా రాసేరు కామేశ్వర రావు గారూ! దాశరధిని గురించి నేను మరి కొంత చెప్పవలసి ఉంది. నిజానికి ఎప్పుడో రాయవలసి ఉండింది. కానీ ఏవో నా రాత కోతల్లో పడి ఎప్పుడూ కుదరలేదు. అలా ఇంకా కుదరనివి ఎన్నో ఉన్నాయి. వాటిని సైతం ఎప్పుడైనా రాయగలనో లేనో? నాకు కూడా దాశరధి ఎంతో ఇshTaమైన కవి. మీరన్నట్టూ పద్యం ఆయన చేతిలో నర్తించింది. కవిత్వంలో తెలుగు భాషని అంత అందంగానూ అంత కవనోద్రేకంగానూ వాడిన వారు అరుదు!
విశ్వనాధ సూర్యనారాయణతో పాటు నన్ను కూడా తెలుగు కవితా రంగానికి తన ముందు మాట ద్వారా 1980లో పరిచయం చేసినది దాశరధే! ఆయన రాసిన "కవితా సూర్యప్రభ" ఆ రోజుల్లో చాలా మందికి నచ్చిన పరిచయం!
ఆ రోజుల్లో దాశరధి నాతో చాలా మాట్లాడేవారు. వారానికి ఒక రెండు రోజులైనా ఆయనని హైదర్ గూడాలో వాళ్ళ ఇంటిలో కలిసేదాన్ని. బోలెడన్ని సాహిత్యపు సంగతులు నా ముందు పోత పోసేవారు. కానీ అవన్నీ ఆనాడు నిజంగా నాకు అర్ధమయ్యేయని నేను చెప్పలేను. అప్పటికి నా వయసు చిన్నది. నా సాహిత్య పరిజ్ఞానం అప్పటికి తక్కువ. ఇంకా తెలుగు సాహిత్యపు మూలాలలోకి నేను వెళ్లని కాలం అది. అయినా నామీద ఆయనకి ఎందుకో అపారమైన విశ్వాసం ఉండేది. ఎంతో ఇష్టం ఉండేది. ఆయన వట్టి భోళా మనిషి. ఎంతో ఆత్మీయతతో మసిలేవారు. ప్రధమ కోపమూ ఉండేది. వెనువెంటనే చల్లబడేవారు . ఉద్రేక స్వభావి! అంతే సహృదయుడూనూ!
జీవిక కోసం దాశరధి కూడా సినిమా పాటల్ని రాసినా మిగిలిన ఆయన కాలపు కవులకి మల్లే నాకు తెలిసీ ఆయన చెత్త పాటల్ని గాని, బూతు పాటల్ని గాని రాయలేదని గుర్తు. సినిమాల్లో ఆయన రాసిన యుగళ గీతాలూ భక్తి గీతాలూ కవిగా ఆయన సున్నిత స్పందనలకి కొనసాగింపుగానే కనిపిస్తాయి. సినిమా రంగంలో మంచి పాటల్ని రాయడం కష్టమైపోతున్న కాలం అప్పటికే వచ్చింది. కానీ దాశరధి మాత్రం ఏవగింపు కలిగే ఏ పాటనీ రాయలేదు. మీరన్నట్టు పద్యం అలవోకగా అతి గాఢం గా నిర్మించగలిగిన నేర్పు దాశరధి స్వంతం! శిల్పిని గురించి ఆయన రాసిన అన్ని పద్యాలూ నాకిష్టం! గాలిబ్ గీతాలకి ఆయన చేసిన అనువాదం నాకు మహా ఇష్టం! ఎన్నో ఉటంకించవచ్చును. కానీ ఒక చిన్న పద్యాన్ని మాత్రం ఇక్కడ చెబుతాను ఆయన భావ విన్యాసానికి మచ్చుతునకగా!
"ప్రతి వికార శిలయు ప్రతిమయై కనుపట్టు
పడతివోలె కులికి వలపు రేపు
నీ కరావలంబ నిభృత మైనపుడెల్ల
రాతి రాతి లోన నాతి దోచు"
[ఆయన శిల్పి కవితా ఖండిక నించి]
నరుడు నరుడౌట యెంతొ దుష్కరము సుమ్ము "
తో మొదలు పెట్టి ఆయన అనువదించిన గాలిబ్ గీత మాలిక ప్రతి సుమ సౌరభం!! అందులో నాకిష్టమైనవి ఎన్నో! కానీ ఈ ఒక్క చిన్న పదంతో ముగిస్తాను.
" ఆమె తనను గూర్చి అతి గర్వపడుచుండు
కాన పిలువబోదు తాను నన్ను
నేను స్వాభిమాన నిరతుడ గావున
పిలువకుండ పోను; కలియుటెట్లు ? "
[ ఆయన "గాలిబ్ గీతాలు" నించి ]
మీరు చేసిన శ్రీమాన్ దాశరధి కృష్ణమాచార్యుల వారి పద్య ప్రస్తావన ఆయనని గురించిన నా పాత తలపోతలని ఆనాటి కాలాన్నీ తిరిగి నా కంటిముందు నిలిపింది. లేకపోతే బహుశా నేను ఈ మాటలు రాయడానికి మరికొంత కాలం తీసుకునే దానినేమో!! ఇలా దాశరధిని నేను గుర్తు చేసుకునే వీలు కల్పించిన మీకూ ఈమాటకూ నా నిండు కృతజ్ఞతలు.
మోహన	 on July 12, 2013 at 10:27 am
చాల బాగుంది కామేశ్వర రావు గారు! మీ యీ రంగప్రవేశపు మొదటి పద్యము అమోఘము, ఆలోచనీయము. నాకు తెలియదు కాబట్టి అడుగుతున్నాను, శివుడు పశ్చిమదిశలో నాట్యమాడుటకు కారణ మేమో? గాలిబ్ గీతాలు నాకు కూడ ఇష్టమే.
నాకొక చిన్న సందేహము, మీరు గాని సంపాదకులు గాని తీర్చవచ్చును. శ్రీ బృందావనరావుగారు ఎందుకు విరమించుకొన్నారో ఈ ఉద్యమమునుండి?
విధేయుడు – మోహన.
[రావుగారికి కంటి చికిత్స జరిగింది. అందుకని వారు చదవటం రాయటం మానుకోవలసి వచ్చింది. – సం.]
కామేశ్వరరావు	 on July 17, 2013 at 1:22 pm
జయప్రభగారూ, మోహనగారు, ధన్యవాదాలు.
మోహనగారూ, శివుడు పశ్చిమ దిశలో నాట్యం చేయడం నేను కూడా వినలేదు. ఇక్కడా విషయాన్ని కవికి తప్ప శివునికి అన్వయించుకోలేము. పశ్చిమ దిక్కే ఎందుకంటే బహుశా పడమటి సంధ్యని స్ఫురింపచేయడానికి అయ్యుండవచ్చు. అపరసంధ్యలోనే కదా శివుడు తాండవమాడతాడని ప్రసిద్ధి. అలాగే తూర్పు నవోదయానికీ, పడమర విలయానికీ ప్రతీక కాబట్టి, ఇక్కడ కవి చేయదలచుకున్నది లయమే కాబట్టి పశ్చిమ దిక్కుని పేర్కొన్నాడని కూడా అనుకోవచ్చు.
ప్రాచీనుల ఆలంకారిక ప్రయోగాలకూ, ఆధునికుల ప్రతీకలకూ కనిపించే ఒక ముఖ్యమైన తేడా యిదేననిపిస్తుంది నాకు. ప్రాచీన పద్ధతిలో పోలిక (లేదా వక్రోక్తి) వ్యంగ్యాన్ని సృష్టించినా అందులో ఒక కచ్చితత్వం ఉంటుంది. అంటే, ఒక అలంకారం ద్వారా కవి ధ్వనింపజేయాలనుకున్నది ఏదైనా అది కచ్చితంగా ఇదీ అని ఉంటుంది. అది పాఠకులకి అలాగే అందుతుంది. అలా అందకపోవడాన్ని దోషంగా భావించారు పూర్వ ఆలంకారికులు. ఆధునికకవిత్వంలో అది ఒక గుణమై కూర్చుంది! మనిషి మనసులో పెరిగిన సంక్లిష్టతకి ప్రతిబింబమేమో యిది. అందుకే ప్రాచీన పద్యాలని వ్యాఖ్యానించడం సులభం (పైగా వ్యాఖ్యానించే పద్ధతులు కూడా కొన్ని ఏర్పడి ఉన్నాయి). ఆధునికకవిత్వాన్ని వ్యాఖ్యానించడం బహుకష్టం.
lyla yerneni	 on July 17, 2013 at 4:03 pm
అలాగే తూర్పు నవోదయానికీ, పడమర విలయానికీ ప్రతీక కాబట్టి, ఇక్కడ కవి చేయదలచుకున్నది లయమే కాబట్టి పశ్చిమ దిక్కుని పేర్కొన్నాడని కూడా అనుకోవచ్చు.
"ఆంథ్ర భారతి" వెబ్ సైట్ లో దాశరధి కవిత్వం -"అగ్నిధార," "రుద్రవీణ" ఉన్నాయి కదా. అందులోని పద్యాలను చదివితే (చూ: ముక్త భూమి, కవాటం ) అప్పుడు తూర్పుదేవుడు శివుడు, పశ్చిమంలో ఎందుకు తాండవమాడ దలిచాడో తేలికగా తెలుస్తుంది. (కవి కాలం నాటి) తెలంగాణ బంగారుఖజానాల బీగాలు, బందూకుల సప్లైకోసం, పాశ్చాత్య పాలకుల /తెల్ల దళారుల చేతుల్లో, నిజాం నవాబు ఉంచాడని కవి ఆక్రోశం, ఆగ్రహం.
I don't think it is that difficult to understand this poet. I don't think he is messing up his metaphors ( used here, by me, synonymous to "Figurative Language") that bad. For a real mess, you can read Tilak's Ahalya in this magazine.
How have you been Kamesh! 🙂 When are we going to read your award winning Telugu poetry. Why is this treasure locked up from us?
కామేశ్వరరావు	 on July 18, 2013 at 1:11 pm
ప్రాచీన ఆధునిక కవిత్వాలను పోలుస్తూ ఆధునికకవిత్వపు ప్రతీకలలో కచ్చితత్వం లేదనడంలో, అది అర్థంలేని కవిత్వమనడం నా ఉద్దేశం కాదు. దాశరథి కవిత్వాన్ని తక్కువ చేసే ఉద్దేశం అంతకన్నా కన్నాకాదు. అది ఆధునికకవిత్వానికి గుణమనే నేను నమ్ముతాను.
ఇక పశ్చిమదిశలో నాట్యమాడే విషయం గురించి మీరిచ్చిన వివరణ కూడా అర్థవంతంగానే ఉంది. అయితే అగ్నిధార, రుద్రవీణతో బాటు మహాంధ్రోదయం, పునర్నవం వంటి మిగతా కవిత్వ సంపుటాలు ఒకటికి రెండుసార్లు చదివినా నాకు మీరన్న అర్థం గోచరించ లేదు. ఇప్పుడు కూడా మీరిచ్చినది ఒక అర్థవంతమైన వివరణగానే నేను భావిస్తాను తప్ప కచ్చితంగా అదే దాని అర్థం అని ఒప్పుకోలేను. కచ్చితమైన ఒకటే అర్థం తీసుకోవలసిన అవసరమూ లేదు.
అసలు ఎలాంటి అర్థవంతమైన అన్వయమూ వివరణా కుదరని అయోమయ కవిత్వం మీరన్న "real mess". అయితే అది కూడా ఆధునికకవిత్వంలో పుష్కలంగా కనిపిస్తుంది. దాని గురించి ప్రస్తుతం మాట్లాడ దలుచుకోలేదు.
ఇక మీరు చివరన అడిగిన ప్రశ్నలకు సమాధానం చెప్పాల్సింది నేను కాదు. 🙂 The treasure is not mine anymore, so it is not I who locked it up. 🙂
తః తః	 on July 29, 2013 at 1:26 am
దాశరథివి ఒకటా రెండా ఎన్ని అందమైన పద్యాలు.
"కానుగ చెట్ల నీడల ఒకానొక స్వప్నపు సెజ్జమీద నిద్రాణత హాయి గొల్పగ సదా శయనింపగనీ మహాంధకా రాన మనస్సు హాయిగొనె రానుభవత్కమ నీయ కాంతి సౌ ధానికి నన్ను బిల్వకుము తన్వి విభావిభవభిరామవై"
"… అశా హర్మ్యా గ్రము జేరి నీకయి నిరీక్షా గీతికల్ రాసితిన్ "
" మల్లెల మొల్లలన్ కొనగ నా తరమా ధర హెచ్చె మోదుగల్ కొల్లలమూల్యముల్ .. . కోమలి కొప్పున కుప్పవోసెదన్ … "
ఎన్నో పద్యాలు ఒకప్పుడు నా నోటికి వచ్చు.
దాశరధి చనిపొయాడని తెలిసిన రోజు నాకు బాగా జ్ఞాపకం. ఆ పొద్దున ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్ in gate లోంచి లోపలికి రాగానే కనపడే పెద్ద కొండ మల్లె చెట్టు కూలిపోయింది.
తః తః	 on July 29, 2013 at 1:46 am
అన్నట్టు 1967-68 ప్రాంతాల్లొ ఆంధ్రప్రభ వారపత్రిక లొ అనుకుంటాను ఒక సంచిక లొ బహదుర్ షా జఫర్ గజల్ కి దాశరథి తెనుగు వచ్చింది నాకు అక్షరం అక్షరం గుర్తుంది.
"రమ్మంటె చాలుగానీ
రాజ్యాలు విడిచి రానా
నీచిన్న నవ్వు కోసం
స్వర్గాలు గడిచి రానా
ఏడేడు సాగరాలూ
ఎత్తైన పర్వతాలూ
ఎంతెంత దూరమైనా
బ్రతుకంత నడిచి రానా
నీవుండు మేడ గదిలో
ననుచేరనీయరేమో
జలతారు చీర గట్టి
సిగపూలు ముడిచి రానా
పగబూని కరుకు వారు
నను బంది చేసినారు
ఎనాటికైన గానీ
ఈగోడ పొడిచి రానా"
విష్ణుభొట్ల లక్ష్మన్న	 on July 29, 2013 at 11:14 am
"రమ్మంటే చాలు గానీ రాజ్యాలు విడిచి రానా…" అన్న పాట శ్రీ రోహిణీ ప్రసాద్ సింధుభైరవి రాగంలో బాణీ కట్టగా నేను పాడే వాణ్ణి. ఆ పాటలో ఒక చరణం ఇక్కడ ఉన్నట్టు లేదు!
కన్నులందు మంచులాగా
కలన్నీ కరగి పోగా
కావేరీ వోలె పొంగే
కన్నీరు తుడిచి రానా … (రమ్మంటే చాలు గానీ…)
తః తః	 on July 29, 2013 at 11:49 am
లక్ష్మన్న గారికి ధన్యవాదాలు. ఈ చరణం ఆంధ్రప్రభ అచ్చులో వచ్చిన గుర్తు రావటం లేదు.
lyla yerneni	 on September 19, 2013 at 8:03 pm
ఈ పద్యం రాసిన దాశరథి కవికి,వీణ వాయించటం గాని,నృత్యం గాని వచ్చునా అండి?
ఈగ ఇల్లలుకుతూ తన పేరు మర్చిపోయినట్టు కాక,తమ సొంతపేరు తమకు ఇంకా గుర్తున్నవారు మాత్రమే జవాబివ్వ ప్రార్ధన.
(ఇక మీదట,ఈ మేగజీన్ లో తమ సొంత పేరుతో రాసేవారిని మాత్రమే చదవాలని నేను నిర్ణయించుకున్నాను.అజ్ఞాతకాలం గడువు ఐపోయింది.)
తః తః	 on September 20, 2013 at 1:03 am
ఈ పద్యం రాసిన దాశరథి కవికి, వీణ వాయించటం గాని, నృత్యం గాని వచ్చునా అండి
సొంత పేరు తోనో వింత పేరు తోనో, సమాధానం తెలిసీ చెప్పకపొతే తల పగిలి పోతుందేమోనన్న భయం ఉన్నా, తెలియని వానికి చెప్పినా తెలియదని తెలుసు కాబట్టి చెప్పను. ఈ అభిప్రాయం అచ్చేయక పోయినా నొచ్చను.
naaku nachina padyam: daasarathi minchukaagadaa – eemaata
u. dontaralaina mabbulaku throvalu chuupedi minchukaagadaa
chenta manogna kaavyamu rachinchu kavin nanu juuchi bhavana
santati nagasarpamula chaadpuna vachi natinchuchunda waa
yintunu rudraveena natiyintunu paschima diktatammulan
sisalaina kavitvam, adhi e roopamlo unna sare, desakaalaalanu vidichi undaledu. kaalamtho paatu tanani taanu punassrujinchukuntune untundi. anduke navanavonmeshashaalini ayina pratibha kavitvaaniki aayuvupattu. ee punassrujana anedi aneka rakaluga jaragavacchu. bhashalo, bhaavamlo, rachana prakriyalo, saililo, drukpathamlo – ilaa ennenno maargaalalo kottadanam vichukuntundi. paipadyamlo rachana prakriya paatade – chandobaddha padyam. cony bhasha kottadi, bhavam inka kottadi, saili marinta kottadi, drukpatham annitikanna kottadi! aa kottadaname yee kavitvaaniki javamuu jeevamuunu. idhi achchamaina aadhunika padyam. padyaaniki yee kotta oopiri nicchina kavi, daasarathigaa prasiddhi chendina daasarathi krishnamaachaaryulu.
athani padyam oka firangi!
ee padyamlo artham kaanidi chala takkuva. nijaaniki ardhapu lotulloki vellakunda padyaanni rendusaarlu chadivitene andulooni vidyuttedo hrudayaanni jivvumanipinchaka maanadu. asalu e padyaannayinaa sare, artham joliki pokunda mundu okatiki rendu saarlu elugetti chaduvukovali. andulooni naadaannii, daani gamana vegaannee puurtigaa hrudgatam chesukunnaka, aapaina daani artham gurinchi aalochana konasaaginchaali.
ee kavi oka manogna kaavyaanni rachistunnadu. ekkada? dontaralaina mabbulaku throvalu chuupee minchukaagadaa chenta. 'minchukaagadaa' kotta padam, kotta polika. minchu ante merupu. cheekatilo daari choopinchedi kagada. ee merupu kagada mabbulaku thovalu chuupistunnadata! alanti kagada chenta kuurchuni kaavyaanni rachistunnadu kavi. appudatani daggaraku bhavaparamparalu vachi cherayi. avi nagupamullanti bhaavaalu! busakodutuu naatyam chestunnayi. alaa aa bhaavanaabhujamgaalu tananu cheresariki kavilo aavesam pellubikindi. rudraveena vaayistuu padamati dikku chivalla naatyam chestanantunnadu. idhee yee padyam taaluuku vaachyaartham. vaachyaarthamante saadhaaranamgaa paiki kanipinche artham. kavitvam eppuduu saadhaarana ardhamtho aagipodu. asaadhaaranamaina maro ardhamedo sphurimpajestune untundi.
pratee kavi saadhaaranamgaa ekkado akkada tana kavitva tattvaanni gurinchi, lakshanaala gurinchi cheppukuntune untaadu. idhi manaki nannayya daggaranundi kanipistundi. ee padyamlo daasarathi chesina pani kuudaa adhe. ayithe aa pani puurtigaa dhwani maargamlo, ante kavitaatmakamgaa cheshaadu. daanni vivariste adhi kasta palchabadipotundi. bahusa vivarinchaalsina avasarame ledemo. aina naa sahaja vaakechaapalyam oorukonivvadu kabatti, naaku thochina chinnapati vyaakhya cheyadaaniki poonukuntunnaanu. sahrudaya paatakulu nannu manninturu gaaka!
lokamanta mabbulu kamminatlu andhakaarabandhuramaipothe, merupakagadala daari choopinche velugedo kavitvamlo untundi. adhi maamuulu velugu kaadu, vidyuchchakti. aa saktini padaalalo padyaalalo nimpaalani kavi taapatrayam. alanti vidyutkavitvamto, cheekatlo maggutunna lokaniki shak treatment ivvali. padunaina padaalu dorikesariki kavi antaschetanalo nidraanamaina bhaavalu okkasariga urikuriki padutunnaayi. nagupamulla padagavippi naatyam chestunnayi. avi maamuulu nagupamulu kaadu. saakshaattuu aa nagabhushanuni aabharanaalu. aa bhavodveganiki kavi hrudayam sanchalinchindi. aatadu swayamgaa rudrudaipoyaadu. rudraveena vaayinchaadu. paschima disaantaalalo tandavam cheshaadu. atanippudu saakshaattuu layakarudu. aatani kavitvam layakaruni pralayanartanam. aa vilayamlonchi kotta srushti cheyalani kavi aakanksha. prastutaaniki maatram atanidi rudruni avataaram. atanu mroinche rudraveena moorchanalu athani kavitvamlo pratidhvanistaayi.
nijaaniki aa pratidhvanulu daasarathi kavitvamantataa vinipistuu untaayi. athani padyalannita kotta vidyuttedo pravahistuu untundi. "ee koragani lokamuna kippude nippuragilchi kaalchi, naalo kadalaadu noohalaku roopamosangi punassrujintu," anna kavi marokadu ledu. rajasthanala, jameendaareela, bangaaru panjaraalalo haayigaa jeevinchina kavipandita lokam, mukkalaina panjaraala nundi bayataki vachi, appudappude adavi lanti prapanchaanni chustunna rojulavi. athojagattula vyathaartha jeevitaalu kalleduta karaalanrutyam chestunna kaalamadi. alanti kaalamlo puttina kavi daasarathi. taanu chusina, anubhavinchina, katika nijaalu athani gundelni mandinchaayi. aa mantala vedime athani padyaalalo agnidhaaragaa kurisindi, rudraveenagaa mrogindi. alanti athani kavitva swaroopaanni chakkaga dhwanimpajese kavita 'moorchana'. andulooni mottamodati padyame pai padyam.
naaku daasarathi baga nachadaaniki mukhyakaaranam, atanu chandobaddhamaina padyaaniki kotta balam chekurchadam. appati daka ekkuvagaa shrungaaraanni olikinchina padyam nundi angaaraanni kuudaa kuripinchina kavi daasarathi. dasarathila, padyaanni yuddharangamlo javanaswamla parigettinchina kavi aadhunika kaalamlo marokadu ledante atisayokti kaadu. padyam fudel vyavasthaki pratinidhi ane boojupattina bhaavaalanu savalu chestunnattugaa, abhyudaya bhavala inupagullani pelche marafirangila padyaanni malachina kavi atadu. athani padyaalu chaduvutunte ippatikee raktam urakalettutundi. naralu nagasarpala chaadpuna nrutyam chestayi! athani kavitvaanni gurinchi shree kovela suprasannacharyulan yee maata pratyaksharasatyam – "daasarathi kavitvam teluguvaallaku praanaagni jwala."
jayaprabha	 on July 2, 2013 at 2:28 am
baga raseru kameshwara raavu gaaruu! daasaradhini gurinchi nenu mari kontha cheppavalasi undi. nijaaniki eppudo rayavalasi undindi. cony evo naa raata kotallo padi eppuduu kudaraledu. alaa inka kudaranivi enno unnaayi. vaatini saitam eppudaina rayagalano leno? naaku kuudaa daasaradhi entho ishTamaina kavi. meerannattu padyam aayana chetilo nartinchindi. kavitvamlo telugu bhashani anta andamgaanuu anta kavanodrekamgaanuu vaadina vaaru arudu!
vishwanaadha suuryanaaraayanatoe paatu nannu kuudaa telugu kavita rangaaniki tana mundu maata dwara 1980loo parichayam chesinadi dasaradhe! aayana raasina "kavita suuryaprabha" aa rojullo chala mandiki nachina parichayam!
aa rojullo daasaradhi naatho chala matladevaru. vaaraaniki oka rendu rojulaina aayanani haider goodaalo vaalla intilo kalisedaanni. boledanni saahityapu sangatulu naa mundu potha posevaaru. cony avannee aanaadu nijamgaa naaku ardhamayyeni nenu cheppalenu. appatiki naa vayasu chinnadi. naa saahitya parignaanam appatiki takkuva. inka telugu saahityapu moolaalaloki nenu vellani kaalam adhi. aina naameeda aayanaki enduko apaaramaina vishwaasam undedi. entho ishtam undedi. aayana vatti bholaa manishi. entho aatmeeyatato masilevaaru. pradhama kopamu undedi. venuventane challabadevaru . udreka swabhavi! anthe sahrudayuduunuu!
jeevika kosam daasaradhi kuudaa sinima paatalni rasina migilina aayana kaalapu kavulaki malle naaku telisi aayana chetta paatalni gaani, boothu paatalni gaani rayaledani gurtu. cinemallo aayana raasina yugala geetaaluu bhakti geetaaluu kaviga aayana sunnita spandanalaki konasagimpugane kanipistaayi. sinima rangamlo manchi paatalni rayadam kashtamaipotunna kaalam appatike vachindi. cony daasaradhi maatram evagimpu kalige e paatanii rayaledu. meerannattu padyam alavokagaa athi gaadam gaa nirminchagaligina nerpu daasaradhi swantam! shilpini gurinchi aayana raasina anni padyaaluu naakishtam! galib geetaalaki aayana chesina anuvaadam naaku mahaa ishtam! enno utankinchavachhunu. cony oka chinna padyaanni maatram ikkada chebutaanu aayana bhaava vinyaasaaniki machutunakagaa!
"prati vikara silayu pratimayai kanupattu
padativole kuliki valapu repu
nee karavalamba nibhruta mainapudella
raati raati lona naati dochu"
[aayana shilpi kavita khandika ninchi]
narudu narudauta yentho dushkaramu summu "
thoo modalu petti aayana anuvadinchina galib geetha maalika prati suma sourabham!! andulo naakishtamainavi enno! cony ee okka chinna padamtho mugistaanu.
" aame tananu goorchi athi garvapaduchundu
kaana piluvabodu taanu nannu
nenu swaabhimaana niratuda gaavuna
piluvakunda ponu; kaliyutetlu ? "
[ aayana "galib geetaalu" ninchi ]
meeru chesina sriman daasaradhi krishnamaachaaryula vaari padya prastaavana aayanani gurinchina naa paata talapotalani aanaati kaalaannii tirigi naa kantimundu nilipindi. lekapothe bahusa nenu ee maatalu raayadaaniki marikonta kaalam teesukune daaninemo!! ilaa daasaradhini nenu gurtu chesukune veelu kalpinchina meekoo eemaatakuu naa nindu krutagnatalu.
mohana on July 12, 2013 at 10:27 am
chaala bagundi kameshwara raavu gaaru! mee yee rangapravesapu modati padyamu amoghamu, aalochaneeyamu. naaku teliyadu kabatti adugutunnanu, shivudu paschimadisalo naatyamaadutaku kaarana memo? galib geetaalu naaku kuuda ishtame.
nakoka chinna sandehamu, meeru gaani sampaadakulu gaani teerchavachhunu. shree brundaavanaraavugaaru enduku viraminchukonnaro ee udyamamunundi?
vidheyudu – mohana.
[raavugaariki kanti chikitsa jarigindi. andukani vaaru chadavatam rayatam manukovalasi vachindi. – sam.]
kameshwararaokay on July 17, 2013 at 1:22 pm
jayaprabhagaaruu, mohanagaaru, dhanyavaadaalu.
mohanagaaruu, shivudu paschima disalo naatyam cheyadam nenu kuudaa vinaledu. ikkada vishayaanni kaviki tappa sivuniki anvayinchukolemu. paschima dikke endukante bahusa padamati sandhyani sphurimpacheyadaaniki ayyundavachhu. aparasandhyalone kada shivudu taandavamaadataadani prasiddhi. alaage thoorpu navodayaanikii, padamara vilayaanikii prateeka kabatti, ikkada kavi cheyadalachukunnadi layame kabatti paschima dikkuni perkonnadani kuudaa anukovachhu.
praacheenula aalankaarika prayogaalakuu, aadhunikula prateekalakuu kanipinche oka mukhyamaina teda yidenanipistundi naaku. praacheena paddhatilo polika (leda vakrokti) vyangyaanni srushtinchinaa andulo oka kachitatvam untundi. ante, oka alankaram dwara kavi dhvanimpajeyaalanukunna edaina adhi kachitamgaa idhee ani untundi. adhi paatakulaki alaage andutundi. alaa andakapovadaanni doshamgaa bhaavinchaaru puurva aalankaarikulu. aadhunikakavitvamlo adhi oka gunamai koorchundi! manishi manasulo perigina sanklishtataki pratibimbamemo yidi. anduke praacheena padyaalani vyaakhyaaninchadam sulabham (paiga vyaakhyaaninchae paddhatulu kuudaa konni erpadi unnaayi). aadhunikakavitvaanni vyaakhyaaninchadam bahukashtam.
lyla yerneni	 on July 17, 2013 at 4:03 pm
alaage thoorpu navodayaanikii, padamara vilayaanikii prateeka kabatti, ikkada kavi cheyadalachukunnadi layame kabatti paschima dikkuni perkonnadani kuudaa anukovachhu.
"aanthra bhaarati" veb sait loo daasaradhi kavitvam -"agnidhaara," "rudraveena" unnaayi kada. andulooni padyaalanu chadivite (chuu: mukta bhoomi, kavatam ) appudu toorpudevudu shivudu, paschimamlo enduku tandavamada dalichado telikagaa telustundi. (kavi kaalam naati) telamgaana bangarukhajanala beegaalu, bandookula saplaikosam, paaschaatya paalakula /tella dalaarula chetullo, nijam nawabu unchaadani kavi aakrosam, aagraham.
I don't think it is that difficult to understand this poet. I don't think he is messing up his metaphors ( used here, by me, synonymous to "Figurative Language") that bad. For a real mess, you can read Tilak's Ahalya in this magazine.
How have you been Kamesh! u When are we going to read your award winning Telugu poetry. Why is this treasure locked up from us?
kameshwararaokay on July 18, 2013 at 1:11 pm
praacheena aadhunika kavitvaalanu polustuu aadhunikakavitvapu prateekalalo kachitatvam ledanadamlo, adhi ardhamleni kavitvamanadam naa uddesam kaadu. daasarathi kavitvaanni takkuva chese uddesam antakanna kannakaadu. adhi aadhunikakavitvaaniki gunamane nenu nammutaanu.
ika paschimadisalo natyamade vishayam gurinchi meericchina vivarana kuudaa ardhavantamgaane undi. ayithe agnidhaara, rudraveenato baatu mahandhrodayam, punarnavam vanti migata kavitva samputaalu okatiki rendusaarlu chadivina naaku meeranna artham gocharincha ledu. ippudu kuudaa meericchinadi oka ardhavantamaina vivaranagaane nenu bhaavistaanu tappa kachitamgaa adhe daani artham ani oppukolenu. kachitamaina okate artham teesukovalasina avasaramuu ledu.
asalu elanti ardhavantamaina anvayamuu vivaranaa kudarani ayomaya kavitvam meeranna "real mess". ayithe adhi kuudaa aadhunikakavitvamlo pushkalamgaa kanipistundi. daani gurinchi prastutam matlada daluchukoledu.
ika meeru chivarana adigina prasnalaku samadhanam cheppalsindi nenu kaadu. u The treasure is not mine anymore, so it is not I who locked it up. u
tha thae on July 29, 2013 at 1:26 am
daasarathivi okata renda enni andamaina padyaalu.
"kaanuga chetla needala okanoka swapnapu sejjameeda nidraanata haayi golpaga sadaa sayanimpaganee mahandhaka raana manassu haayigone ranubhavatkama neeya kaanti sou dhaniki nannu bilvakumu tanvi vibhaavibhavabhiraamavai"
"u asha harmya gramu jeri neekayi niriksha geetikal rasitin "
" mallela mollalan konaga naa tarama dhara hechhe modugal kollalamoolyamul .. . komali koppuna kuppavosedan u "
enno padyaalu okappudu naa notiki vachhu.
daasaradhi chanipoyaadani telisina roju naaku baga ghnaapakam. aa podduna aandhra vishwakalaparishat in gate lonchi lopaliki ragane kanapade pedda konda malle chettu koolipoyindi.
tha thae on July 29, 2013 at 1:46 am
annattu 1967-68 praantaallo aandhraprabha vaarapatrika lo anukuntaanu oka sanchika lo bahadur shaa jaffer gajal ki daasarathi tenugu vachindi naaku aksharam aksharam gurtundi.
"rammante chaalugaanii
raajyaalu vidichi rana
neechinna navvu kosam
swargaalu gadichi rana
ededu saagaraaluu
ettaina parvataaluu
ententa dooramainaa
bratukanta nadichi rana
neevundu meda gadilo
nanucheraneeyaremo
jalataaru cheera gatti
sigapoolu mudichi rana
pagabooni karuku vaaru
nanu bandi chesinaru
enaatikaina gaanee
eegoda podichi rana"
vishnubhotla lakshmannam on July 29, 2013 at 11:14 am
"rammante chaalu gaanee raajyaalu vidichi rana" anna paata shree rohini prasad sindhubhairavi raagamlo baanii kattagaa nenu pade vaanni. aa paatalo oka charanam ikkada unnattu ledu!
kannulandu manchulaagaa
kalannee karagi poga
kaaveri vole ponge
kanneeru tudichi rana u (rammante chaalu gaani)
tha thae on July 29, 2013 at 11:49 am
lakshmanna gaariki dhanyavaadaalu. ee charanam aandhraprabha achulo vachina gurtu ravatam ledu.
lyla yerneni	 on September 19, 2013 at 8:03 pm
ee padyam raasina daasarathi kaviki,veena vaayinchatam gaani,nrutyam gaani vachuna andi?
eega illalukutuu tana paeru marchipoyinattu kaaka,tama sontaperu tamaku inka gurtunnavaaru matrame jawabivva praardhana.
(ika meedata,ee megazin loo tama sonta paerutho rasevarini matrame chadavalani nenu nirnayinchukunnaanu.agnaatakaalam gaduvu aipoindi.)
tha thae on September 20, 2013 at 1:03 am
ee padyam raasina daasarathi kaviki, veena vaayinchatam gaani, nrutyam gaani vachuna andi
sonta paeru thono vinta paeru thono, samadhanam telisi cheppakapothe tala pagili potundemonanna bhayam unna, teliyani vaaniki cheppina teliyadani telusu kabatti cheppanu. ee abhiprayam acheyaka poina nochanu.