సెప్సిస్: లక్షణాలు, కారణాలు, చికిత్స, మందులు, నివారణ, వ్యాధినిర్ధారణ - Blood Infection (Sepsis) in Telugu
అంటువ్యాధి కారకాలు మరియు వాటి విషపూరిత పదార్థాల వ్యాప్తి వాటి ఉత్పత్తి స్థానం నుండి రక్త ప్రవాహంలో వ్యాపించడాన్ని రక్త సంక్రమణ అని అంటారు.ఇది సూక్ష్మజీవుల సంక్రమణ వలన కలిగే ఒక ఉపద్రవం. రక్త సంక్రమణ అనేది ఒక ప్రమాదకరమైన పరిస్థితి, ఇది ప్రాణాంతకమవుతుంది, అందువల్ల తక్షణమే అత్యవసర చికిత్స అవసరం అవుతుంది. శరీర ఉష్ణోగ్రతలో పెరుగుదల లేదా తగ్గుదల, గుండె కొట్టుకొనే వేగం మరియు శ్వాస క్రియ వేగం (ఊపిరి) లో పెరుగుదల వంటివి రక్త సంక్రమణ యొక్క లక్షణాలు. రక్తపోటు మరియు శరీర ఉష్ణోగ్రతతో సహా సంపూర్ణ శారీరక పరీక్ష, మూత్ర పరీక్ష మరియు సంపూర్ణ రక్త కణాల లెక్కింపు (సిబిసి) వంటి పరిశోధనా పరీక్షలు రోగనిర్ధారణకు చాలా ముఖ్యమైనవి. రక్త పరీక్షలు సాధారణంగా తెల్ల రక్త కణాల లెక్కింపులో గణనీయమైన పెరుగుదలను చూపుతాయి. క్లినికల్ నిర్థారణలు (ఆనవాలు మరియు లక్షణాలు) మరియు పరిస్థితి తీవ్రతపై రక్త సంక్రమణ యొక్క చికిత్స ఆధారపడి ఉంటుంది. చికిత్సలో ఇంటెన్సివ్ కేర్ యూనిట్ (ICU) లో ఉంచడం మరియు మందుల ద్వారా రక్తపోటుని నియంత్రణలో ఉంచడంతో పాటుగా ఫ్లూయిడ్ మరియు యాంటీబయాటిక్ నిర్వహణ చేయబడుతుంది. రక్త సంక్రమణ ఫలితం సరికానిది ఎందుకంటే, చికిత్స ప్రారంభించే సమయానికి, ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ అవయవ వ్యవస్థలు సరిగా పనిచేయకపోవచ్చు. రక్త సంక్రమణ యొక్క ఖచ్చితమైన మూలాన్ని గుర్తించడం చాలా కష్టతరం అయినందున దాని ఫలితం కూడా సరియైనది కాదు.
సెప్సిస్ అనేది రోగ నిర్ధారణను కష్టతరం చేసే అనేక ఆనవాళ్ళు మరియు లక్షణాలకు సంబంధించినది. ఏది ఏమయినప్పటికీ, మూడు అతి ముఖ్యమైన రోగ లక్షణాలు ద్వారా ఒక అంటువ్యాధి యొక్క ఉనికిని నిర్ధారణ చేయుట ద్వారా గాని లేదా నిర్ధారణ లేకుండా గాని తెలుసుకోగలుగుతారు. ఈ లక్షణాలు:
సెప్సిస్ కారణంగా శరీర ఉష్ణోగ్రతలో పెరుగుదల లేదా తగ్గుదల ఉండవచ్చు. ఉష్ణోగ్రత 38°C కంటే ఎక్కువ అయితే జ్వరం కలిగించవచ్చు లేదా 36°C కి తక్కువగా ఉంటే వణుకునకు దారి తీయవచ్చు.
గుండె కొట్టుకొనే వేగం అనేది ఒక నిమిషంలో జరిగే హృదయ స్పందనల సంఖ్య ద్వారా లెక్కించబడుతుంది. సాధారణoగా గుండె కొట్టుకొనే వేగం నిమిషానికి 60-100 స్పందనలు కలిగి ఉంటుంది. నిమిషానికి 100 స్పందనల కంటే ఎక్కువగా ఉంటే గుండె కొట్టుకొనే వేగంలో పెరుగుదలగా పరిగణించబడుతుంది, దీనిని వైద్య పరంగా ట్యాకీకార్డియా అని కూడా అంటారు.
శ్వాస వేగo అనేది ఊపిరి యొక్క వేగం అని కూడా పిలవబడుతుంది, ఒక నిమిషంలో ఒక వ్యక్తి తీసుకున్న శ్వాసల సంఖ్య. సాధారణ శ్వాస రేటు నిమిషానికి 16-20 శ్వాసలు ఉంటుంది. సెప్సిస్­లో, శ్వాస వేగం నిమిషానికి 20 కంటే ఎక్కువ శ్వాసలకు పెరుగుతుంది.
ప్రాధమిక లక్ష్యంగా వ్యక్తి యొక్క హృదయ స్పందన రేటు, శ్వాసక్రియ మరియు ఊపిరిని సాధారణీకరించడం కోసం ఆసుపత్రిలో ఉన్నప్పుడు వెంటనే చికిత్స ప్రారంభించాలి. చికిత్స క్రింది వాటిని కలిగి ఉంటుంది :
రోగనిర్ధారణ ప్రారంభించబడటానికి ముందుగా ప్రారంభ స్థిరీకరణ కోసం, సాధారణ సెలైన్ రూపంలో ద్రవాలను ఇంట్రాకేథెటర్ సహాయంతో నియంత్రిత పద్ధతిలో ఒక వ్యక్తికి ఇంజెక్ట్ చేయడం ద్వారా నిర్వహించబడుతుంది. ఇది సాధారణ రక్తపోటుని నిర్వహణ చేస్తుంది. శరీరంలోని మూత్ర ఉత్పత్తి, రక్తపోటు మరియు లేక్టేట్ స్థాయిలను పరిశీలించడం ద్వారా ద్రవాన్ని ఎక్కించేటపుడు పర్యవేక్షించబడుతుంది.
పారాసెటమాల్ వంటి జ్వర నివారిణి (జ్వరం కోసం మందులు) వాడకంతో పాటు చల్లటి నీటితో రుద్దడం, చల్లబరచిన దుప్పట్లు వాడడం వంటి భౌతిక పద్ధతులను ఉపయోగించి పెరిగిన ఉష్ణోగ్రతను నియంత్రించవచ్చు.
యాంటీబయాటిక్స్ ఉపయోగించడం ద్వారా ముందస్తు యాంటీబయాటిక్ థెరపీ ప్రారంభమవుతుంది, ఇది సంక్రమణకు కారణమయ్యే అన్ని సూక్ష్మజీవులను నాశనం చేస్తుంది. ఖచ్చితమైన రోగ నిర్ధారణ చేయబడే వరకు యాంటీబయాటిక్స్ వాడబడతాయి. రక్తం లేదా మూత్రo పరీక్షా నివేదికలు కారణమైన సూక్ష్మజీవులని సూచించిన వెంటనే, రోగనిర్ధారణకు ఒక గంటలోనే నిర్ధారణ చెందిన సూక్ష్మజీవికి ప్రత్యేకమైన యాంటీబయాటిక్ చికిత్స ప్రారంభమవుతుంది. రోగ సంక్రమణ నుండి పూర్తిగా కోలుకొనే సంకేతాలు కనిపించే వరకు యాంటీబయాటిక్స్ కొనసాగించవచ్చు.
రక్త సంక్రమణకు మూల కారణాన్ని గుర్తించడం అనేది రక్త ప్రసరణలో వ్యాప్తి చెందే స్థానిక సంక్రమణను కనుగొని, ఫలితంగా వచ్చే అన్ని సంకేతాలు మరియు లక్షణాలకు బాధ్యత వహిస్తుంది. సంక్రమణ యొక్క మరింత వ్యాప్తిని నివారించడానికి మరియు ప్రస్తుత సంక్రమణను నియంత్రించడానికి సంక్రమణ మూలాన్ని గుర్తించడం చాలా కీలకమైనది. ముందుగా రోగ కారకం కనుగొనబడుతుంది, మరియు యాంటీబయాటిక్ చికిత్స మొదలవుతుంది, ఇతర అవయవాలకు మరింత నష్టం కలుగకుండా నివారించే అవకాశాలు ఎక్కువగా ఉంటాయి.
ద్రవాలు మాత్రమే ఉపయోగించడం అనేది సరిపోవనపుడు ద్రవ చికిత్సతో పాటు రక్తపోటును నిర్వహించడానికి కొన్ని మందులు ఉపయోగించవచ్చు. రక్తం యొక్క హీమోగ్లోబిన్ గాఢత 7gm/dL కంటే తక్కువగా ఉన్న సందర్భాలలో సంపూర్ణ రక్త మార్పిడి జరపవచ్చు. (ఇంకా చదవండి - అధిక రక్తపోటుకు చికిత్స)
రక్తస్రావాన్ని నివారించడానికి శారీరక ఒత్తిడి కారణంగా కడుపులో కనిపించే స్ట్రెస్ అల్సర్లు (దీర్ఘకాలిక అనారోగ్యం కారణంగా) రక్తస్రావం కలుగకుండా ఉండేలా నివారించాలి, లేకుంటే అది మరింత రక్తపోటుకు కారణమవుతుంది. ఇది H2 బ్లాకర్స్ వంటి మందులను వాడకం ద్వారా నివారణ చేయబడుతుంది. (ఇంకా చదవండి – కడుపులో అల్సర్లకు కారణాలు మరియు చికిత్స)
ఊపిరితిత్తుల రక్షణ కోసం, ఆక్సిజన్ సరఫరాని నిరంతరం అందించాలి మరియు అవసరమైతే, వెంటిలేటర్స్ అని పిలువబడే మెషీన్లు ఉపయోగించవచ్చు.
ఒక పుండు అనేది చీము నిండిన ఒక కేవిటీ, సెప్సిస్­లో రోగ సంక్రమణ యొక్క మూలాన్ని నయం చేయడానికి దీనిని తొలగించాల్సిన అవసరం ఉంటుంది. శరీరంపై ఎక్కడైనా ఉన్న చీము పూర్తిగా ఒక చిన్న కట్ ద్వారా తొలగించవచ్చు, అయితే అది శరీరంలోపలి భాగంలో ఉంటే, అప్పుడు శస్త్రచికిత్స ద్వారా తొలగించవలసి ఉంటుంది.
అన్ని అవసరమైన ఖనిజలవణాలు, విటమిన్లు, కార్బోహైడ్రేట్ వంటి వాటి యొక్క సమతుల్య నిష్పత్తి (60% వరకు), ప్రోటీన్లు (30% వరకు) మరియు కొవ్వులు (5 -10%) మీ రోగనిరోధకత బలంగా ఉండటానికి సహాయపడుతుంది.
ఆహారాన్ని తినేముందు లేదా టాయిలెట్ ఉపయోగించిన తరువాత చేతులు కడుక్కోవడం, శుభ్రమైన బట్టలు ధరించడం, శుభ్రమైన పరుపు ఉపయోగించడం, ఇంటిని మరియు చుట్టుపక్కల పర్యావరణాన్ని శుభ్రంగా ఉంచడం వంటివి అనారోగ్యాలను నివారించడం వంటివి ఆరోగ్యకరమైన అలవాట్లు.
sepsis: lakshanaalu, kaaranaalu, chikitsa, mandulu, nivaarana, vyaadhinirdhaarana - Blood Infection (Sepsis) in Telugu
antuvyaadhi kaarakaalu mariyu vaati vishapuurita padaarthaala vyaapti vaati utpatti sthaanam nundi rakta pravaahamlo vyaapinchadaanni rakta sankramana ani antaaru.idhi suukshmajeevula sankramana valana kalige oka upadravam. rakta sankramana anedi oka pramaadakaramaina paristhiti, idhi praanaantakamavutundi, anduvalla takshaname atyavasara chikitsa avasaram avutundi. sareera ushnogratalo perugudala leda taggudala, gunde kottukone vegam mariyu shwasa criya vegam (oopiri) loo perugudala vantivi rakta sankramana yokka lakshanaalu. raktapotu mariyu sareera ushnogratato sahaa sampuurna saareeraka pareeksha, mootra pareeksha mariyu sampuurna rakta kanaala lekkimpu (sibisi) vanti parisodhanaa pareekshalu roganirdhaaranaku chala mukhyamainavi. rakta pareekshalu saadhaaranamgaa tella rakta kanaala lekkimpulo gananeeyamaina perugudalanu chuuputaayi. clinical nirthaaranalu (aanavaalu mariyu lakshanaalu) mariyu paristhiti teevratapai rakta sankramana yokka chikitsa aadhaarapadi untundi. chikitsalo intensive ker unit (ICU) loo unchadam mariyu mandula dwara raktapotuni niyantranalo unchadamtho paatugaa fluid mariyu antibiatic nirvahana cheyabadutundi. rakta sankramana phalitam sarikaanidi endukante, chikitsa praarambhinche samayaniki, okati leda antakante ekkuva avayava vyavasthalu sarigaa panicheyakapovachhu. rakta sankramana yokka khachitamaina muulaanni gurtinchadam chala kashtataram ayinanduna daani phalitam kuudaa sariyainadi kaadu.
sepsis anedi roga nirdhaarananu kashtataram chese aneka aanavaallu mariyu lakshanaalaku sambandhinchinadi. edhi emayinappatiki, moodu athi mukhyamaina roga lakshanaalu dwara oka antuvyaadhi yokka unikini nirdhaarana cheyuta dwara gaani leda nirdhaarana lekunda gaani telusukogalugutaaru. ee lakshanaalu:
sepsis kaaranamgaa sareera ushnogratalo perugudala leda taggudala undavacchu. ushnograta 38uC kante ekkuva ayithe jwaram kaliginchavacchu leda 36uC ki takkuvagaa unte vanukunaku daari teeyavachhu.
gunde kottukone vegam anedi oka nimishamlo jarige hrudaya spandanala sankhya dwara lekkinchabadutundi. saadhaaranaogaa gunde kottukone vegam nimishaaniki 60-100 spandanalu kaligi untundi. nimishaaniki 100 spandanala kante ekkuvagaa unte gunde kottukone vegamlo perugudalagaa pariganinchabadutundi, deenini vaidya paramgaa tackeradiahdia ani kuudaa antaaru.
shwasa vegao anedi oopiri yokka vegam ani kuudaa pilavabadutundi, oka nimishamlo oka vyakti teesukunna swaasala sankhya. saadhaarana shwasa retu nimishaaniki 16-20 swaasalu untundi. sepsisselo, shwasa vegam nimishaaniki 20 kante ekkuva swaasalaku perugutundi.
praadhamika lakshyamgaa vyakti yokka hrudaya spandana retu, swaasakriya mariyu oopirini saadhaaraneekarinchadam kosam aasupatrilo unnappudu ventane chikitsa praarambhinchaali. chikitsa krindi vaatini kaligi untundi :
roganirdhaarana praarambhinchabadataaniki mundugaa praarambha sthireekarana kosam, saadhaarana seline roopamlo dravaalanu intracatheter sahaayamtho niyantrita paddhatilo oka vyaktiki inject cheyadam dwara nirvahinchabadutundi. idhi saadhaarana raktapotuni nirvahana chestundi. sareeramlooni mootra utpatti, raktapotu mariyu laketet sthaayilanu pariseelinchadam dwara dravaanni ekkinchetapudu paryavekshinchabadutunda.
parasetamal vanti javara nivaarini (jwaram kosam mandulu) vaadakamtho paatu challati neetitho ruddadam, challabarachina duppatlu vaadadam vanti bhautika paddhatulanu upayoginchi perigina ushnogratanu niyantrinchavachhu.
antibiatics upayoginchadam dwara mundastu antibiatic therapy praarambhamavutundi, idhi sankramanaku kaaranamayye anni suukshmajeevulanu naasanam chestundi. khachitamaina roga nirdhaarana cheyabade varaku antibiatics vaadabadataayi. raktam leda mootrao pariksha nivedikalu kaaranamaina suukshmajeevulani suuchinchina ventane, roganirdhaaranaku oka gantalone nirdhaarana chendina suukshmajeeviki pratyekamaina antibiatic chikitsa praarambhamavutundi. roga sankramana nundi puurtigaa kolukone sanketaalu kanipinche varaku antibiatics konasaaginchavacchu.
rakta sankramanaku muula kaaranaanni gurtinchadam anedi rakta prasaranalo vyaapti chende sthaanika sankramananu kanugoni, phalitamgaa vache anni sanketaalu mariyu lakshanaalaku baadhyata vahistundi. sankramana yokka marinta vyaaptini nivaarinchadaaniki mariyu prastuta sankramananu niyantrinchadaaniki sankramana muulaanni gurtinchadam chala keelakamainadi. mundugaa roga kaarakam kanugonabadutundi, mariyu antibiatic chikitsa modalavutundi, itara avayavaalaku marinta nashtam kalugakunda nivaarinche avakaasaalu ekkuvagaa untaayi.
dravaalu matrame upayoginchadam anedi saripovanapudu drava chikitsatho paatu raktapotunu nirvahinchadaaniki konni mandulu upayoginchavachhu. raktam yokka heemoglobin gaadata 7gm/dL kante takkuvagaa unna sandarbhaalalo sampuurna rakta marpidy jarapavacchu. (inka chadavandi - adhika raktapotuku chikitsa)
raktasraavaanni nivaarinchadaaniki saareeraka ottidi kaaranamgaa kadupulo kanipinche stress alsarlu (deerghakaalika anarogyam kaaranamgaa) raktasraavam kalugakunda undela nivaarinchaali, lekunte adhi marinta raktapotuku kaaranamavutundi. idhi H2 blackers vanti mandulanu vaadakam dwara nivaarana cheyabadutundi. (inka chadavandi – kadupulo alsarlaku kaaranaalu mariyu chikitsa)
oopiritittula rakshana kosam, axison sarafarani nirantaram andinchaali mariyu avasaramaite, ventilators ani piluvabade mesheenlu upayoginchavachhu.
oka pundu anedi cheemu nindina oka kevity, sepsisselo roga sankramana yokka muulaanni nayam cheyadaaniki deenini tolaginchaalsina avasaram untundi. sareerampai ekkadaina unna cheemu puurtigaa oka chinna kat dwara tolaginchavacchu, ayithe adhi sareeramlopali bhaagamlo unte, appudu shastrachikitsa dwara tolaginchavalasi untundi.
anni avasaramaina khanijalavanaalu, vitaminlu, carbohydrate vanti vaati yokka samatulya nishpatti (60u varaku), proteenlu (30u varaku) mariyu kovvulu (5 -10u) mee roganirodhakata balangaa undataaniki sahaayapadutundi.
aahaaraanni tinemundu leda toilet upayoginchina taruvaata chetulu kadukkovadam, subhramaina battalu dharinchadam, subhramaina parupu upayoginchadam, intini mariyu chuttupakkala paryaavaranaanni subhramgaa unchadam vantivi anaarogyaalanu nivaarinchadam vantivi aarogyakaramaina alavaatlu.