మన దేశంలో మొదట పూజించేది గణేశుడినే. మొదట మనం స్మరించేది కూడా ఆయనన్నే. పూర్ణకుంభంలాంటి ఆ దేహం, బాన వంటి కడుపు, పరిపూర్ణమైన ఈ జగత్తుకు గుర్తు. ఏనుగు తల, సన్నని కళ్ళు, మేధస్సుకు సంకేతాలు. వక్రతుండము ఓంకార ప్రణవనాదానికి ప్రతీక. ఏనుగు లాంటి ఆకారాన్ని మోస్తున్నది ఒక చిన్న ఎలుక. అదే ఆత్మలోని చమత్కారం. ఆ పొట్టను చుట్టి ఉండే నాగము (పాము) శక్తికి సంకేతం. నాలుగు చేతులు మానవాతీత సామర్ధ్యాలకు, తత్వానికి సంకేతం. చేతిలో ఉన్న పాశ, అంకుశములు బుద్ధి, మనసులను సన్మార్గంలో నడిపించు సాధనాలకు ప్రతీకలు. మరో చేతిలో కనిపించే దంతం ఆయనదే.
వ్యాస భగవానుడు మహాభారతం రాయ సంకల్పించినప్పుడు తన దంతాన్నే విరిచి ఘంటంగా మార్చాడు. ఇదంతా విజ్ఞానంకోసం చేయవలసిన కృషికి, త్యాగానికి సంకేతాలు. మరొక చేతిలో కనిపించే మోదకం-ఉండ్రాయి ఉంటుంది. కొందరి ప్రకారం అది వెలగ కాయ.
భక్తులు తక్కిన దేవతల ఎదుట తప్పులు చేసివుంటే క్షమించమని చెంపలు వేసుకోవడం ఉందికానీ, వినాయకుని వినాయకుని ఎదుట గుంజీలు తీయాలి. ఇలా ఎన్నో ప్రత్యేకతలు, నిగూఢ సంకేతలు కలిగిన అధినాయకుడే మన వినాయకుడు.
కార్తవీర్యుని వధించిన అనంతరం పరశురాముడు తన గురువైన పరమశివుణ్ణి దర్శించుకోవాలని కైలాసం వెళ్ళాడు. ఆ సమయానికి శివపార్వతులు ఏకాంతంలో ఉన్నారు. బయట కాపలా కాస్తున్న గణపతి పరశురాముడిని లోనికి వెళ్ళకుండా అడ్డగించాడు. దాంతో పరశురాముడు ధిక్కరించడంతో గణేశుడు తన తొండంతో పరశురాముణ్ణి పైకెత్తి పడేశాడు. ఆగ్రహించిన పరశురాముడు తన చేతిలోని గండ్రగొడ్డలిని గణపతిపై ప్రయోగించడంతో ఒక దంతం ఊడి పడింది. ఆ చప్పుడుకు ఉలిక్కిపడిన పార్వతీ పరమేశ్వరులు బయటకు వచ్చారు. నెత్తురోడుతున్న బాల గణపతిని పార్వతి ఎత్తుకొని పరశురాముడిని తీవ్రంగా మందలించింది. తన వల్ల జరిగిన అపరాధాన్ని మన్నించమని పరశురాముడు వేడుకున్నాడు. ఒక దంతం పోగొట్టుకున్న ఆ నాటినుంచి గణపతి ఏకదంతుడుగా పేరు పొందాడు.
ఓం కేశవాయ స్వాహా నారయణాస్వాహా మాధవాయ స్వాహా గోవింద విష్ణో మధుసూదన త్రివిక్రమ వామన శ్రీధర హృషీకేశ పద్మనాభ దామోదర సంకర్షణ వాసుదేవ ప్రద్యుమ్న అనిరుద్ధ పురుషోత్తమ అధోక్షజ నారసింహ అచ్చుత జనార్దన ఉపేంద్ర హరయే శ్రీకృష్ణాయ నమః
ఓం భూః ఓం భువః ఓం సువః ఓం మహః ఓం జనః ఓంతపః ఓం సత్యం ఓం తత్సవితుర్వరేణ్యం | భర్గోదేవస్య ధీమహి ధియోయోనః ప్రచోదయాత్ ||
మమోపాత్త దురితక్షయ ద్వారా శ్రీ పరమేశ్వర ముద్దిశ్య శ్రీ పరమేశ్వర ప్రీత్యర్థం శుభేశోభనే ముహూర్తే శ్రీ మహా విష్ణో రాజ్ఞయా ప్రవర్తమానస్య అద్యబ్రహ్మణః ద్వితీయ పరార్థే శ్వేత వరాహకల్పే వైవస్వత మన్వంతరే కలియుగే ప్రథమ పాదే జంభూద్వీపే భరతవర్షే భరతఖండే మేరోః దక్షిణ దిగ్భాగే శ్రీశెలస్య ఈశాన్య ప్రదేశే ( తాము పూజ చేయు ప్రాంతము ఏ దిక్కు న ఉన్నదో ఆ దిక్కును చెప్పుకొనవలెను ) కృష్ణా కావేర్యోః మధ్యదేశే స్వగృహే ( అద్దె ఇంటి యందున్నవారు ' వాసగృహే ' అని చెప్పవలెను) అస్మిన వర్తమాన వ్యావహారిక చాంద్రమానేన ( స్వభాను ) నామ సంవత్సరే దక్షిణాయనే వర్షఋతౌ భాద్రపద మాసే శుక్లపక్షే చతుర్థ్యాం తిథౌ ( ఇందు )వాసరే ( )నక్షత్రే శుభయౌగే శుభకరణే ఏవంగుణ విషేషణ విశిష్టాయాం అస్యాం శుభ తిధౌ శ్రీ మతః ( గోత్రము చేప్పవలేను ) గోత్రస్య ( పేరు ) నామధేయస్య మమ అస్మాకం సహకుటుంబానాం క్షేమ స్త్థెర్య విజయ అభయ ఆయురారోగ్య ఏఆశ్వర్యాభివృద్ధ్యర్థం కామ మౌక్ష చతుర్విధ పురుషార్థ ఫల సిద్ధయర్థం సకల విద్యా ప్రాప్త్యర్ధం సకల సమస్త దురితోపశాస్త్యర్ధం సమస్త మంగళావాప్యర్ధం వర్షే వర్షే ప్రయుక్త వరసిద్ధి వినాయక దేవతాముద్దిశ్య వరసిద్ధి వినాయక దేవతా ప్రీత్యర్ధం కల్పోక్త ప్రకారేణ యావచ్చక్తి ధ్యానావాహనాది షోడశోపచార పూజాం కరిషే|| (కుడిచేతి ఉంగరపు వేలిని నీటిలో ముంచవలెను.) తదంగ కలశ పూజాం కరిష్యేః (కుడిచేతి ఉంగరపు వేలిని నీటిలో ముంచవలెను.)
ధ్యాయామి, ధ్యానం సమర్పయామి (నమస్కరించాలి) ఆవాహయామి, ఆవాహనం సమర్పయామి (క్రింది భాగమున నీటిని చల్లవలెను)
ఓం సుముఖాయ నమః ఓం ఏకదంతాయ నమః ఓం లంబోదరాయ నమః ఓం వికటాయ నమః ఓం విఘ్నరాజాయ నమః ఓం గణాధిపాయ నమః ఓం ధూమకేతవే నమః ఓం గణాధ్యక్షాయ నమః ఓం ఫాలచంద్రాయ నమః ఓం గజాననాయ నమః ఓం వక్రతుండాయ నమః ఓం శూర్పకర్ణాయ నమః ఓం హేరంబాయ నమః ఓం స్కందపూర్వజాయ నమః
ఓం భూర్భువస్సువః తత్సవితుర్వరేణ్యం భర్గోదేవస్య ధీమహి| ధియోయోనః ప్రచోదయాత్|| సత్యం స్వర్తేన పరిషించామి, అమృతమస్తు! అమృతోపస్తరణమసి. ఓప్రాణాయ స్వాహా, ఓం అపానాయ స్వాహా, ఓం వ్యానాయ స్వాహా, ఓం ఉదానాయ స్వాహా, ఓం సమానాయ స్వాహా, ఓం బ్రహ్మణే స్వాహా, మహాగణాధిపతయేనమః యధాభాగం గుడం నివేదయామి (బెల్లం ముక్కను నివేదించవలెను) మధ్యే మధ్యే పానీయం సమర్పయామి (నీటిని చల్లవలెను) తాంబూలం సమర్పయామి (తాంబూలం ఉంచవలెను)
మహాగణాధిపతే నమః ఆత్మప్రదక్షిణ నమస్కారాన్ సమర్పయామి. గణాధిపతిః సుప్రీతః సుప్రసన్నో వరదో భవతు. మమ ఇష్టకామ్యార్ధ ఫలసిధ్యర్ధం గణాధిపతి ప్రసాదం శిరసాగృష్ణామి (గణపతి వద్ద నుండి అక్షతలు తీసి తలపై ఉంచుకోవలెను)
శ్రీ వరసిద్ధి వినాయకాయ పంచామృత స్నానం సమర్పయామి (పంచామృతాలనగా - 1. ఆవుపాలు 2. ఆవుపెరుగు 3. ఆవునెయ్యి 4. తేనే, లేక చెరకు రసము, లేదా పంచదార 5. ఫలోదకము, లేక పండ్ల రసము - వీటన్నిటితో వేరువేరుగా కాని, ఒకేసారిగా కాని స్నానము చేయించవలెను)
శ్రీ వరసిద్ధి వినాయకాయ వస్త్రయుగ్మం సమర్పయామి (ఎర్రని పుష్పము, లేదా ఎర్రని అంచు గల రెండు వస్త్రములను సమర్పించవలెను)
శ్రీ వరసిద్ధి వినాయకాయ యజ్ఞోపవీతం సమర్పయామి (వెండి తీగతో చేసిన యజ్ఞోపవీతము, బంగారు తీగతో చేసిన ఉత్తరీయము సమర్పించవలెను. లేదా రెండు పుష్పములుంచవలెను)
శ్రీ వరసిద్ధి వినాయకాయ నీరాజనం దర్శయామి (కర్పూరము వెలిగించవలెను) నీరాజనానంతరం ఆచమనీయం సమర్పయామి (నీటిని సమర్పించవలెను)
శ్రీ పార్వతీపుత్ర లెకత్రయీస్తోత్ర, సత్పుణ్యచార్తిత్ర, భద్రేభవక్త్రా మహాకాయ, కాత్యాయనీ నాథ సంజాత స్వామీ శివాసిద్ధివిఘ్నేశ, నీ పాద పద్మంబులన్, నీదు కంఠంబు నీ బొజ్జ నీ మోము నీ మౌళి బాలేందు ఖండంబు నీ నాల్గు హస్తంబులు న్నీకరాళంబు నీ పెద్ద వక్త్రంబు దంతంబు నీ పాద హస్తంబు లంబోదరంబున్ సదామూషికాశ్వంబు మందహాసంబు నీ చిన్న తొండంబు నీ గుజ్జు రూపంబు దర్శించి హర్షించి సంప్రీతి మ్రొక్కంగ శ్రీ గంధమున్ గుంకుమం బఖతల్జాజులున్ పంకజంబుల్ తగన్ మల్లెలున్నొల్లలున్మంచి చేమంతులున్ దెల్లగన్నేరులున్ మకెలన్ పొన్నలున్ పువ్వులున్మంచి దూర్వంబులుందెచ్చి శాస్త్రోక్త రీతిన్ సమర్పించి పూజించి సాష్టాంగముంజేసి విఘ్నేశ్వరా నీకు టెంకాయ పొన్నంటిపండ్లున్ మరిన్మంచివౌ నిఖుఖండంబులు న్రేగుబం డ్లప్పడంబుల్ వడల్ నేతి బూరెల్ మరిన్ గోధుమప్పంబులున్ పుంగులు న్బూరెలు న్గారెలున్ చొక్కమౌ చల్మిడిని బెల్లమున్ తేనెయుం జున్నుబాలాజ్యము న్నానుబియ్యంబు నామ్రంబు బిల్వంబు మేల్ బంగరుం బళ్ళె ముందుంచి నైవేద్యముం బంచనీరాజనంబున్ నమస్కారముల్‌చేసి విఘ్నేశ్వరా నిన్ను బూజింపకే యన్యదైవంబులం బ్రార్ధనల్ సేయుటల్ కాంచనంబొల్లకే ఇన్ముదా గోరు చందంబుగాదే మహాదేవ యోభక్తమందార యో సుందరాకారా యో భాగ్యగంభీర యో దేవచూడామణి లోకరక్షామణి బంధుచింతామణీ స్వామి నిన్నెంచ నేనెంత నీ దాసదాసాను దాసుండ శ్రీ దాంతరాజాన్వవాయుండ రామాభి దాసుండ నన్నైప్డు చేబట్టి సుశ్రేయునింజేసి శ్రీమంతుగాచూచి హృత్వద్మ సింహాసనారూఢత న్నిల్చి కాపాడుతేకాదు నింగొల్చి ప్రార్ధించు భక్తాళికిన్ కొంగుబంగారమై కంటికిన్ ఱెప్పవై బుద్ధియు న్విద్యయు న్పాడియున్ పంటయున్ బుత్రపౌత్రాది వృద్ధిన్ దగన్‌కల్గగాజేసి పోషింపుమంటిన్ గృపన్ గావుమంటిన్ మహాత్మాయివే వందనంబుల్ శ్రీగణేశా నమస్తే నమస్తే నమస్తే నమః
శ్రీ శంభుతనయునకు సిద్దిగణనాధునకు వాసిగల దేవతావంద్యునకును అపరసవిద్యలకు అది గురువైనట్టి భూసురోత్తమ లోక పూజ్యునకును జయమంగళం || నేరేడు మారేడు నెలవంకమామిడి దూర్వారచెంగల్వ ఉత్తరేణు | వేఱువేఱుగదెచ్చి వేడ్కతో పూజింతు పర్వమున దేవగణపతికి నిపుడు ||జయ|| సురు చిరముగ భాద్రపద శుద్ధ చవితియందు పొసగ సజ్జనులచే పూజ గొల్తు | శశిచూడరాకున్న జేకొంటి నొక వ్రతము పర్వమున దేవ గణపతికి నిపుడు ||జయ|| పానకము వడపప్పు పనస మామిడిపండ్లు దానిమ్మ ఖర్జూర ద్రాక్షపండ్లు | తేనెతో మాగిన తియ్యమామిడిపండ్లు మాకు బుద్ధినిచ్చు గణపతికి నిపుడు ||జయ|| ఓబొజ్జ గణపయ్య నీబంటు నేనయ్య ఉండ్రాళ్ళమీదికి దండుపంపు కమ్మని నెయ్యియు కడుముద్దపప్పును బొజ్జ విరుగగ దినుచు పొరలుకొనుచు ||జయ|| వెండి పళ్ళెరములో వెయివేల ముత్యాలు కొండలుగ నెలములు కలియబోసి, మెండుగను హారములు మెడనిండ వేసికొని దండిగా నీకిత్తు ధవళారతి ||జయ|| పువ్వులను నినుగొల్తు పుష్పాల నినుగొల్తు గంధాల నినుగొల్తు కస్తూరినీ ఎప్పుడూ నినిగొల్తు ఏకచిత్తంబున పర్వమున దేవగణపతికి నిపుడు ||జయ|| ఏకదంతంబును ఎల్ల గజ వనంబు బాగయిన తొండంబు వలపు కడుపు, జోకయిన మూషికముజోకయిన మూషికము సొరిది నెక్కాడుచును భవ్యుడగు దేవగణపతికి నిపుడు ||జయ|| మంగళము మార్తాండ తేజునకు మంగళము సర్వజ్ఞనందితునకు మంగళము ముల్లోక మహిత సంచారునకు మంగళము దేవగణపతికి నిపుడు ||జయ|| సిద్ధి విఘ్నేశ్వర ప్రసిద్ధిగా పూజింతు ఒనరంగ నిరువది యొక్క ప్రతి దానిమ్మ మరువమ్ము విష్ణుక్రాంత యుమ్మెత్త దుర్వార యుత్తరేణి కలువలు మారేడు గన్నేరు జిల్లేడు దేవకాంచన రేగు దేవదారు జాజీబలురక్కసి జమ్మి దాసనిపువ్వు గరిక మాచిపత్రి మంచి మొలక అగరు గంధాక్షత ధూప దీప నైవేద్య తాంబూల పుష్పోపహారములును భాద్రపద శుద్ధ చవితిని కుడుములు నానుబ్రాలు ఉండ్రాళ్లు పప్పు పాయసము జున్ను తేనెయు భక్తిమీర కోరి పూజింతు నిన్నైపుడు కోర్కెలలర ||జయ|| బంగురుచెంబుతో గంగోదకము తెచ్చి సంగతిగ శివునకు జలకమార్చి, మల్లెపువ్వుదెచ్చి మురహరుని పూజింతు నిన్నైపుడు కోర్కెలలర ||జయ|| బంగురుచెంబుతో గంగోదకము తెచ్చి సంగతిగ శివునకు జలకమార్చి, మల్లెపువ్వుదెచ్చి మురహరుని పూజింతు రంగైన నా ప్రాణలింగమునకు ||జయ|| పట్టుచీరలు మంచి పాడిపంటలుగల్గి ఘనముగా కనకములు కరులు హరులు యిష్టసంపదలిచ్చి యేలిన స్వామికి పట్టభద్రుని దేవగణపతికి నిపుడు ||జయ|| ముక్కంటి తనయుడని ముదముతో నేనును చక్కనైన వస్తుసమితిగూర్చి నిక్కముగ మనమును నీయందె నేనిల్చి ఎక్కుడగు పూజ లాలింపజేతు ||జయ|| మల్లెలా మొల్లలా మంచి సంపెంగలా చల్లనైనా గంధసారములను ఉల్లమలరగ మంచి ఉత్తమపు పూజలు కొల్లలుగ నేజేతు కోరి విఘ్నేశ ||జయ|| దేవాది దేవునకు దేవతారాధ్యునకు దేవేంద్రవంద్యునకు దేవునకును దేవతలు మిముగొల్చి తెలిసి పూజింతురు భవ్యుడగు దేవగణపతికి నిపుడు ||జయ|| చెంగల్వ చేమంతి చేలరేగి గన్నేరు తామరలు తంగేడు తరచుగాను పుష్పజాతులు తెచ్చి పూజింతు, నేనెపుడు బహుబుద్ధి గణపతికి బాగుగాను ||జయ|| మారేడు మామిడి మాదీఫలంబులు ఖర్జూర పనసలును కదళికములు | నేరేడు నెలవంది టెంకాయ తేనెయు చాలగా నిచ్చెదరు చనువుతోను ||జయ|| ఓ బొజ్జగణపతి ఓర్పుతో రక్షించి కాచి మమ్మేలు మీ కరుణతోను మాసాలగలవని మహిమీద నెల్లపుడు కొనియాడుచుందుము కోర్కెదీర ||జయ||
సూతమహాముని శౌనకాది మునులకు విఘ్నేశ్వరోత్పత్తియు, చంద్రదర్శన దోషకారణంబును తన్నివారణమును చెప్పదొడంగెను.
పూర్వము గజ రూపముగల రాక్షసేశ్వరుండు శివునిగూర్చి ఘోర తపంబొనర్చెను. అతని తపమునకు మెచ్చి పరమేశ్వరుడు ప్రత్యక్షమే వరంబుకోరుకోమనెను. అంత గజాసురుండు పరమేశ్వరుని స్తుతించి, స్వామీ! నీ వెల్లప్పుడు నా యుదరమందే వసించియుండుమని కోరెను. భక్తసులభుండగు నా పరమేశ్వరుండాతని కోర్కెదీర్చ గజాసురుని యుదరమందు ప్రవేశించి సుఖంబున నుండెను.
కైలాసమున పార్వతీదేవి భర్త జాడ తెలియక పలుతెరంగుల నన్వేషించుచు కొంత కాలమునకు గజాసుర గర్భస్థుడగుట తెలిసికొని రప్పించుకొను మార్గము గానక పరితపించుచు విష్ణుమూర్తిని ప్రార్ధించి తన పతి వృత్తంతము తెలిపి, 'మహాత్మా! నీవు పూర్వము భస్మాసురుని బారి నుండి నా పతిని రక్షించి నాకు యొసంగితివి. ఇప్పుడుకూడ నుపాయాంతరముచే నా పతిని రక్షింపుము ' అని విలపింప, శ్రీహరియా పార్వతి నూరడించి పంపె. అంత నా హరి బ్రహ్మాది దేవతలను పిలిపించి, గజాసుర సంహారమునకు గంగిరెద్దు మేళమే యుక్తమని నిశ్చయించి, నందిని గంగిరెద్దుగా నలంకరించి, బ్రహ్మాది దేవతల చేతను తలకొక వాద్యమును ధరింపజేసి, తానును చిరుగంటలు, సన్నాయిలు దాల్చి గజాసుర పురంబు జొచ్చి జగన్మోహనంబుగా నాడించుచుండగా, గజాసురుండు విని, వారలను తన చెంతకు పిలిపించి తన భవనమందు నాడింప నియోగించెను. బ్రహ్మాది దేవతలు వాద్య విషేషంబుల బొరు సలుప జగన్నాటక సూత్రధారియగు నా హరి చిత్ర విచిత్ర కరంబుగ గంగిరెద్దును ఆడించగా, గజాసురుండు పరమానందభరితుడై 'మీకేమి కావలయునో కోరుడొసంగెద ' ననిన, హరి వానిని సమీపించి, 'ఇది శివుని వాహనమును నంది ', శివుని కనుగొనుటకై వచ్చే. కావున శివునొసంగు ' మనెను. ఆ మాటలకు గజాసురుడు నివ్వెరపడి, అతనిని రాక్షసాంతకుడగు శ్రీహరిగా నెరింగి, తనకు మరణమే నిశ్చయమనుకొనుచు తన గర్భస్థుండగు పరమేశ్వరుని 'నా శిరస్సుత్రిలోక పూజ్యముగా జేసి, నా చర్మము నీవు ధరింపు 'మని ప్రార్ధించి విష్ణుమూర్తికి అంగీకారము దెలుప నాతడు నందిని ప్రేరేపించెను. నందియు తన శృంగములచే గజాసురుని చీల్చి సంహరించెను. అంత శివుడు గజాసుర గర్భము నుండి బహిర్గతుడై విష్ణుమూర్తిని స్తుతించెను. అంత నా హరి 'దుష్టాత్ముల కిట్టి వరంబు లీయరాదు. ఇచ్చినచో పామునకు పాలు పోసి నట్లగు ' నని ఉపదేశించి బ్రహ్మాది దేవతలను వీడ్కొలిపి తాము వైకుంఠమున కేగెను. శివుడు నంది నెక్కికైలాసంబున కతివేగంబున జనియె.
కైలాసంబున పార్వతీదేవి భర్త రాకను దేవాదుల వలన విని ముదమంది అభ్యంగన స్నానమాచరించును నలుగుబిండి నొక బాలునిగ జేసి, ప్రాణం బొసగి, వాకిలి ద్వారమున కాపుగా ఉంచెను. స్నానానంతరము పార్వతి సర్వాభరణముల నలంకరించుకొనుచు పత్యాగమనమును నిరీక్షించుచుండె. అపుడు పరమేశ్వరుడు నందినారోహించి వచ్చి లోపలికి పోబోవ వాకిలి ద్వారముననున్న బాలుడడ్డగించెను. శివుడు కోపించి త్రిశూలముతో బాలుని కంఠంబు దునిమిలోని కేగెను.
అంత పార్వతీదేవి భర్తంగాంచి, ఎదురేగి, అర్ఘ్య పాద్యాదులచే పూజించె. వా రిరువురును పరమానందమున ప్రియభాషణములు ముచ్చటించుచుండు తానొనరించిన పనికి చింతించి, తాను తెచ్చిన గజాసుర శిరంబు నా బాలుని కతికించి ప్రాణంబు నొసంగి 'గజాననుడు ' అని నామం బొసగె. అతనిని పుత్రప్రేమంబున ఉమామహేశ్వరులు పెంచుకొనుచుండిరి. గజాననుడు తల్లిదండ్రులను పరమ భక్తితో సేవించుచుండెను. ఇతడు సులభముగా ఎక్కి తిరుగుటకు అనింద్యుడను నొక ఎలుక రాజును వాహనముగా జేసికొనియెను.
కొంతకాలమునకు పార్వతీ పరమేశ్వరులకు కుమారస్వామి జనియించెను. అతడు మహా బలశాలి. అతని వాహనరాజము నెమలి. అతడు దేవతల సేనా నాయకుడై ప్రఖ్యాతిగాంచియుండెను.
ఒకనాడు దేవతలు, మునులు పరమేశ్వరుని సేవించుచు విఘ్నముల కొక్కని అధిపతిగా తమ కొసంగుమని కోరిరి. గజాననుడు తాను జ్యేష్ఠుడను గనుక ఆ యాధిపత్యము తన కొసంగుమనియు, 'గజాననుడు మరుగుజ్జువాడు, అనర్హుడు, అసమర్ధుడు గనుక ఇయ్యాధిపత్యము తన కొసంగు 'మని కుమారస్వామియు తండ్రిని వేడుకొనిరి.
శివుడక్కుమారులను జూచి, 'మీలో నెవ్వరు ముల్లోకములందలి పుణ్య నదులలో స్నానమాడి ముందుగా నా యొద్దకు వచ్చెదరో, వారికీ యాధిపత్యం బొసంగుదు 'నని మహేశ్వరుండు పలుక, వల్లె యని సమ్మతించి కుమారస్వామి నెమలి వాహహనంబు నెక్కి వాయు వెగంబున నేగె. అంత గజాననుడు ఖిన్నుడై, తండ్రిని సమీపించి, ప్రణమిల్లి 'అయ్యా! నా అసమర్ధత తామెరింగియు నిట్లానతీయదగునే! మీ పాద సేవకుడను. నా యందు కటాక్ష ముంచి తగునుపాయంబు దెల్పి రక్షింపవే ' యని ప్రార్ధింప, మహేశ్వరుడు దయాళుడై, 'సకృత్ నారాయణేత్యుక్త్వా పుమాన్ కల్ప శతత్రయం గంగాది సర్వ తీర్దేషు స్నాతో భవతి పుత్రక ' - కుమారా! ఒకసారి 'నారాయణ మంత్రంబు పటించు ' మనగా, గజాననుడు సంతసించి, అత్యంతభక్తితో నమ్మంత్రంబు జపించుచు కైలాసంబున నుండె.
అమ్మంత్ర ప్రభావంబున అంతకు పూర్వము గంగానదికి స్నానమాడ నేగిన కుమారస్వామికి గజాననుండా నదిలో స్నానమాడి తన కెదురుగా వచ్చుచున్నట్లు గాంపింగ, నతండును మూడుకోట్ల ఏబదిలక్షల నదులలోకూడ అటులనే చూచి ఆశ్చర్యపడుచు, కైలాసంబున కేగి తండ్రి సమీపమందున్న గజాననుని గాంచి, నమస్కరించి, తన బలమును నిందించుకుని, 'తండ్రీ! అన్నగారి మహిమ తెలియక నట్లంటిని, క్షమింపుము. ఈ ఆధిపత్యంబు అన్నగారికే యొసంగు ' మని ప్రార్ధించెను.
అంత నప్పరమేశ్వరునిచే భాద్రపద శుద్ధ చతుర్ధినాడు గజాననునికి విఘ్నాధిపత్యం బొసంగబడియె. ఆనాడు సర్వ దేశస్థులు విఘ్నేశ్వరునికి తమ విభవము కొలది కుడుములు, అపూపములు మున్నగు పిండివంటలు, టెంకాయలు, పాలు, తేనె, అరటిపండ్లు, పానకము, వడపప్పు మొదలగునవి సమర్పించి పూజింప, విఘ్నేశ్వరుండు సంతుష్టుడై కుడుములు మున్నగునవి భక్షించియు, కొన్ని వాహనమున కొసంగియు, కొన్ని చేత ధరించియు మంద గమనంబున సూర్యాస్తమయ వేళకు కైలాసంబున కరిగి తల్లిదండ్రులకు ప్రణామంబు సేయబోవ ఉదరము భూమికానిన చేతులు భూమి కందవయ్యె. బలవంతంబుగ చేతు లాలిన చరణంబు లాకాశంబు జూచె. ఇట్లు దండ ప్రణామంబు సేయ గడు శ్రమనొందు చుండ, శివుని శిరంబున వెలయు చంద్రుడు జూచి వికటంబుగ నవ్వె, అంత రాజ దృష్టి సోకి రాలు కుడ నుగ్గగునను సామెత నిజమగునట్లు విఘ్నదేవుని గర్భంబు పగిలి, అందున్న కుడుములు తత్ర్పదేశం బెల్లడల దొర్లెను. అతండును మృతుండయ్యె. పార్వతి శోకించుచు చంద్రుని జూచి, 'పాపాత్ముడా! నీ దృష్టి తగిలి నా కుమారుడు మరణించెను గాన, నిన్ను జూచిన వారు పాపాత్ములై నీలాపనిందల నొందుదురుగాక ' అని శపించెను.
ఆ సమయంబున సప్త మహర్షులు యజ్ఞంబు చేయుచు తమ భార్యలతో ప్రదక్షిణము చేయుచుండిరి. అగ్నిదేవుడు ఋషిపత్నులను చూచి మోహించి, శాప భయంబున అశక్తుడై క్షీణించుచుండగా, నయ్యది అగ్ని భార్య యగు స్వాహాదేవి గ్రహించి, అరుంధతీ రూపము దక్క తక్కిన ఋషిపత్నుల రూపంబు తానే దాల్చి పతికి ప్రియంబు చేసె. ఋషు లద్దానింగనుగొని అగ్నిదేవునితోనున్న వారు తమ భార్యలేయని శంకించి తమ భార్యలను విడనాడిరి. పార్వతీ శాపానంతరము ఋషిపత్నులు చంద్రుని చూచుటచే వారి కట్టి నీలాప నింద కలిగినది.
దేవతలును, మునులును ఋషిపత్నుల యాపద పరమేష్ఠికి దెల్ప నాతండు సర్వజ్ఞుండగుటచే అగ్నిహొత్రుని భార్యయే ఋషి పత్నుల రూపంబు దాల్చి వచ్చుటం దెల్పి సప్తఋషులను సమాధానపరచె. వారితో కూడ బ్రహ్మకైలాసంబున కేతెంచి, ఉమామహేశ్వరుల సేవించి మృతుడై పడియున్న విఘ్నేశ్వరుని బ్రతికించి ముదంబు గూర్చె.
అంత దేవాదులు, 'ఓ పార్వతీ దేవీ! నీ శాపంబున లోకంబులకేల్ల కీడు వాటిల్లుచున్నది. దాని నుపసంహరింపు 'మని ప్రార్ధింప, పార్వతి సంతసించి, 'ఏ దినంబున ' విఘ్నేశ్వరుని చూచి చంద్రుడు నవ్వెనో నా దినంబున చంద్రుని జూడరాదాని శాపావ కాశంబు నొసగె అంత బ్రహ్మాదులు సంతసించి తమ గృహంబుల కేగి, భాద్ర పద శుద్ధ చతుర్ధి యందు మాత్రము చంద్రుని జూడక జాగరూకులై సుఖంబుగ నుండిరి.
ద్వాపరయుగంబున ద్వారకావాసియగు శ్రీకృష్ణుని నారదుడు దర్శించి, స్తుతించి ప్రియసంభాషణములు జరుపుచు, 'స్వామీ! సాయంసమయమయ్యె. ఈనాడు వినాయక చతుర్ధి. పార్వతీదేవి శాపంబుచే చంద్రుని జూడరాదు గాన నిజ గృహంబున కేగెద శెలవిండు!' అని పూర్వ వృత్తంత మంతయు శ్రీకృష్ణునికి తెల్పి, నారదుడు స్వర్గలోకమున కేగెను.
అంత శ్రీకృష్ణుడు ఆనాటి రాత్రి చంద్రుని నెవ్వరూ చూడరాదని పురంబున చాటింపించెను. నాటి రాత్రి శ్రీకృష్ణుడు క్షీర ప్రియుండుగాన, తాను మింటివంక చూడక గోష్టమునకు బోయి పాలు పితుకుచు, పాలలో చంద్రుని ప్రతిబింబమును జూచి, 'ఆహా! ఇక నా కెట్టి యపనింద రానున్నదో' యని సంశయమున నుండెను. కొన్నాళ్లకు సత్రాజిత్తను రాజు సూర్య వరముచే శమంతక మణిని సంపాదించి, ద్వారకా పట్టణమునకు శ్రీకృష్ణదర్శనార్ధమై వచ్చెను. శ్రీకృష్ణుడాతనిని మర్యాద చేసి, 'ఆ మణిని మన రాజునకి ' మ్మనెను. అత 'డది ఎనిమిది బారువుల బంగారము దినంబున కొసగునట్టిది. ఇట్టి మణిని ఏ మందమతియైన నివ్వ 'డనిన, పోనిమ్మని శ్రీకృష్ణుదూరకొనెను.
అంత నొకనాడు సత్తాజిత్తు తమ్ముడు ప్రసేను డా మణిని కంఠమున ధరించి వేటాడ నడవికి జనిన నొక సింహ మా మణిని మాంసఖండ మని భ్రమించి, వాని జంపి ఆ మణిని గొని పోవుచుండగా, నొక భల్లూక మా సింగమును దునిమి యా మణిని గొని తమ కుమార్తె కాటవస్తువుగ నొపంగెను. మఱునాడు సత్రాజిత్తు తమ్ముని మృతి నాలించి, 'కృష్ణుడు మణి ఇవ్వలేదని నా సోదరుని జంపి, రత్నమపహరించె, నని నగరము చాటె. శ్రీకృష్ణుడది విని నాడు క్షీరమున చంద్రబింబమును జూచిన దోష ఫలంబని ఎంచి దాని బాపుకొన బంధుసమేతుండై యరణ్యమునకు బోయి వెదకగా, నొక్క చోట ప్రసేన కళేబరంబును, సింగపు కాలి జాడలును పిదప భల్లూక చరణ విన్యాసంబును గాంపించెను.
ఆ దారి పట్టి బోవుచుండ నొక పర్వత గుహ ద్వారంబు జూసి, పరివారము నచట విడిచి కృష్ణుండు గుహ లోపలి కేగి అచట బాలిక ఉయ్యాలపై కట్టబడి యున్న మణిని జూచి అచ్చటికిబోయి, ఆ మణి చేతపుచ్చుకుని వచ్చుచున్నంట ఉయ్యాలలోని బాలిక యేడ్వదొడంగెను. అంత దాదియును వింత మానిసి వచ్చేననుచు కేకలు వేసెను.
అంతట జాంబవంతుడు రోషావేశుండై చనుదెంచి శ్రీకృష్ణునిపై బడి అరచుచు, నఖంబుల గ్రుచ్చుచు, కోరల గొఱకుచు, ఘోరముగా యుద్ధము చేయ శ్రీకృష్ణుడు వానింబడద్రోసి, వృక్షముల చేతను రాళ్ల చేతను, తుదకు ముష్టిఘాతముల చేతను రాత్రింబవళ్లు ఎడతెగక ఇరువదెనిమిది దినంబుల యుద్ధ మొనర్పజాంబవంతుడు క్షీణబలుండై దేహం బెల్ల నొచ్చి భీతి జెందుచు తన బలంబును హరింపజేసిన పురుషుండు రావణ సంహారి యగు శ్రీరామచంద్రునిగా తలంచి, అంజలి ఘటించి, 'దేవాది దేవా! ఆర్తజన పోషా! భక్తజన రక్షా! నిన్ను శ్రీరామచంద్రునిగా నెఱింగితి. ఆ కాలంబున నా యందలి వాత్సల్యముచే నన్ను వరంబు కొరుమని ఆజ్ఞనయెసంగ నా బుద్ధిమాంద్యంబున మీతో ద్వంద్వ యుద్ధంబు చేయవలెనని కోరు కొంటిని. కాలాంతరమున నది జరుగగలదని సెలవిచ్చితురి.
ఇప్పుడు నా కోరిక నెరవేర్చితిరి. నాశరీరమంతయు శిథిలమయ్యెను. ప్రాణములు కడబట్టె, జీవితేచ్చ నశించె. నా అపరాధములు క్షమించి కాపాడుమని ప్రార్ధింప, శ్రీకృష్ణుడు దయాళుడై, జాంబవంతుని శరీర మంతయు తన హస్తంబున నిమిరి భయంబు బాపి, 'భల్లూకేశ్వరా! శమంతకమణి నపహరించినట్లు నాపై నారోపించిన అపనింద బాపుగొన నిటువచ్చితిని గాన మణి నొసంగుము. నే నెగెదా ననిన జాంబవంతుడు శ్రీకృష్ణునికి మణిసహితముగా తమ కుమార్తెయగు జాంబవతిని కానుకగా నొసంగెను. అంత తన ఆలస్యమునకు పరితపించు బంధుమిత్ర సైన్యముల కానందంబు కలిగించి, కన్యారత్నముతోను, మణితోను శ్రీకృష్ణుడు పురంబుచేరి సత్రాజిత్తును రావించి, పిన్న పెద్దలను జేర్చి యావ ద్వఋత్తంతమును చెప్పి శమంతకమణి నొసంగిన నా సత్రాజిత్తు 'అయ్యో! లేనిపోని నింద మోపి దోషంబునకు పాల్పడితి ' నని విచారించి మణిసహహితముగా తన కూతురగు సత్యభామను భార్యగా సమర్పించి, తప్పు క్షమింపు మని వేడుకొనెను. శ్రీకృష్ణుడు సత్యభామను గైకొని మణి వలదని మరల నొసంగెను. శ్రీకృష్ణుడు శుభముహూర్తమున జాంబవతీ సత్యభామలను పరిణయంబాడ నచటికి వచ్చిన దేవాదులు, మునులు స్తుతించి, 'మీరు సమర్ధులు గనుక నీలాపనింద బాపుకొంటిరి. మాకేమి గతి 'యని ప్రార్ధింప శ్రీకృష్ణుడు దయాళుడై, 'భాద్రపద శుద్ధ చతుర్ధిని ప్రమాదంబున చంద్రదర్శ మయ్యెనేని ఆనాడు గణపతిని యథావిధి పూజించి, ఈ శమంతక మణి కథను విని అక్షంతలు శిరంబున దాల్చువారు నీలాపనింద నొందకుండెదరు గాక! అని ఆనతీయ, దేవాదులు సంతసించి తమ నివాసంబుల కరిగిరి. ఇట్లు సూత మునీంద్రుడు గణాధిపతి శాపమోక్ష ప్రకారంబు శౌనకాది మునులకు వినిపించి వారిని వీడ్కొని నిజాశ్రమంబున కరిగెను.
దసరా పండుగలా వినాయకచవితికి కూడా నవరాత్రులు నిర్వహించడం సంప్రదాయం. తొమ్మిది రోజులపాటు పూజలు నిర్వహించి, ఆ తర్వాత దేవాతా మూర్తులను నిమజ్జనం చేయడం అనాదిగా వస్తున్నది. నిమజ్జనాన్ని పండుగ రోజుగానీ, లేదా 3, 5, 7, 9వ రోజు గానీ నిర్వహించాలి. అంటే బేసి సంఖ్య విన్న ఏ రోజైనా స్వామిని నిమజ్జనం చేయవచు. నిమజ్జనం చేసే ముందు గణపతికి భక్తితో ధూపదీప నైవేద్యాలు సమర్పించాలి. తీర్ధ ప్రసాదాలను అందరూభుజించి ఆ తరువాత సంప్రదాయబద్ధంగా నిమజ్జనం ఊరేగింపు నిర్వహించాలి. గణనాధుడిని నీటిలోకి విడిచే ముందు "శ్రీ గణేశం ఉద్వాసయామి.....శోభనార్ధం పునరాగమనాయచ"అని పఠించడం సంప్రదాయం
mana desamlo modata poojinchedi ganesudine. modata manam smarinchedi kuudaa aayananne. poornakumbhamlaanti aa deham, baana vanti kadupu, paripuurnamaina ee jagattuku gurtu. enugu tala, sannani kallu, medhassuku sanketaalu. vakratundamu onkaara pranavanaadaaniki prateeka. enugu lanti aakaaraanni mostunnadi oka chinna eluka. adhe aatmaloni chamatkaram. aa pottanu chutti unde nagamu (paamu) saktiki sanketam. naalugu chetulu maanavaatiita saamardhyaalaku, tatvaaniki sanketam. chetilo unna paasa, ankusamulu buddhi, manasulanu sanmaargamlo nadipinchu saadhanaalaku prateekalu. maro chetilo kanipinche dantam aayanade.
vyaasa bhagavanudu mahabharatam raaya sankalpinchinappudu tana dantaanne virichi ghantamgaa maarchaadu. idantaa vignaanamkosam cheyavalasina krushiki, tyaagaaniki sanketaalu. maroka chetilo kanipinche modakam-undraayi untundi. kondari prakaaram adhi velaga kaaya.
bhaktulu takkina devatala eduta tappulu chesivunte kshaminchamani chempalu vesukovadam undikaanii, vinaayakuni vinaayakuni eduta gunjeelu teeyaali. ilaa enno pratyekatalu, niguuda sanketalu kaligina adhinayakude mana vinayakudu.
kaartaveeryuni vadhinchina anantaram parasuraamudu tana guruvaina paramasivunni darsinchukovalani kailasam vellaadu. aa samayaniki sivapaarvatulu ekaantamlo unnaaru. bayata kapala kaastunna ganapati parasuraamudini loniki vellakunda addaginchaadu. daamto parasuraamudu dhikkarinchadamtho ganeshudu tana tondamtho parasuraamunni paiketti padesadu. aagrahinchina parasuraamudu tana chetiloni gandragoddalini ganapatipai prayoginchadamtho oka dantam oodi padindi. aa chappuduku ulikkipadina paarvatii parameshwarulu bayataku vachaaru. netturodutunna baala ganapatini paarvati ettukoni parasuraamudini teevramgaa mandalinchindi. tana valla jarigina aparaadhaanni manninchamani parasuraamudu vedukunnadu. oka dantam pogottukunna aa naatinunchi ganapati ekadantudugaa paeru pondaadu.
om keshavaya swaha narayanaswaha madhavaya swaha govinda vishno madhusudana trivikrama vaamana sridhara hrusheekasha padmanabha damodara sankarshana vasudeva pradyumna aniruddha purushottama adhokshaja narasimha achuta janardana upendra haraye srikrishnaya namah
om bhooh om bhuvah om suvah om mahah om janah ontapah om satyam om tatsaviturvarenyam | bhargodevasya dheemahi dhiyoyonah prachodayaat ||
mamopatta duritakshaya dwara shree parameshwara muddisya shree parameshwara preetyartham subhesobhane muhurte shree mahaa vishno raagnayaa pravartamaanasya adyabrahmanah dviteeya pararthe shwetha varahakalpe vaivasvata manvantare kaliyuge prathama paade jambhoodveepe bharatavarshe bharatakhande meroh dakshina digbhage sriselasya eesaanya pradeshe ( taamu pooja cheyu praantamu e dikku na unnado aa dikkunu cheppukonavalenu ) krishna kaveryoha madhyadeshe swagruhe ( adde inti yandunnavaaru ' vasagruhe ' ani cheppavalenu) asmina vartamaana vyaavahaarika chandramanena ( swabhaanu ) naama samvatsare dakshinaayane varsharatau bhaadrapada mase shuklapakshe chaturthyam tithou ( indu )vasare ( )nakshatre subhayouge subhakarane evanguna visheshana vishishtaayaam asyam shubha tidhau shree mathah ( gotramu cheppavalenu ) gotrasya ( paeru ) namadheyasya mama asmakam sahakutumbanam kshema sttherya vijaya abhaya aayurarogya eaashwaryaabhivruddhyar kaama mouksha chaturvidha purushaartha phala siddhayartham sakala vidya praaptyardham sakala samasta duritopasaastyardham samasta mangalaavaapyardham varshe varshe prayukta varasiddhi vinayaka devatamuddisya varasiddhi vinayaka devata preetyardham kalpoktha prakaarena yaavachkati dhyanavahanadi shodashopachara poojaam karishe|| (kudicheti ungarapu vaelini neetilo munchavalenu.) tadanga kalasa poojaam karishyeh (kudicheti ungarapu vaelini neetilo munchavalenu.)
dhyayami, dhyanam samarpayami (namaskarinchaali) aavaahayami, aavaahanam samarpayami (krindi bhagamuna neetini challavalenu)
om sumukhaya namah om ekadantaya namah om lambodaraya namah om vikataya namah om vighnarajaya namah om ganadhipaya namah om dhoomaketave namah om ganadhyakshaya namah om falachandraya namah om gajananaya namah om vakratundaaya namah om shoorpakarnaaya namah om herambaya namah om skandapurvajaya namah
om bhurbhuvassuvah tatsaviturvarenyam bhargodevasya dheemahi| dhiyoyonah prachodayaat|| satyam swartena parishinchaami, amrutamastu! amruthopastaranamasi. opraanaaya swaha, om apanaya swaha, om vyaanaaya swaha, om udaanaaya swaha, om samanaya swaha, om brahmane swaha, mahaganadhipatayenama yadhaabhaagam gudam nivedayami (bellam mukkanu nivedinchavalenu) madhye madhye paaneeyam samarpayami (neetini challavalenu) taambuulam samarpayami (taambuulam unchavalenu)
mahaganadhipathe namah aatmapradakshina namaskaran samarpayami. ganadhipati supreetah suprasanno varado bhavatu. mama ishtakaamyaardha phalasidhyardham ganaadhipati prasaadam sirasaagrushnaami (ganapati vadda nundi akshatalu teesi talapai unchukovalenu)
shree varasiddhi vinayakaya panchaamruta snaanam samarpayami (panchaamrutaalanagaa - 1. aavupaalu 2. aavuperugu 3. aavuneyyi 4. tene, leka cheraku rasamu, leda panchadaara 5. phalodakamu, leka pandla rasamu - veetannititho veruverugaa kaani, okesaarigaa kaani snaanamu cheyinchavalenu)
shree varasiddhi vinayakaya vastrayugmam samarpayami (errani pushpamu, leda errani anchu gala rendu vastramulanu samarpinchavalenu)
shree varasiddhi vinayakaya yagnopaveetam samarpayami (vendi teegatho chesina yagnopaveetamu, bangaaru teegatho chesina uttareeyamu samarpinchavalenu. leda rendu pushpamulunchavalenu)
shree varasiddhi vinayakaya neeraajanam darsayami (karpuramu veliginchavalenu) neeraajanaanantaram aachamaneeyam samarpayami (neetini samarpinchavalenu)
shree paarvatiiputra lekatrayestotra, satpunhyachaartitra, bhadrebhavaktra mahakaya, kaatyaayanii naatha sanjaata swami sivaasiddhivighnesha, nee paada padmambulan, needu kanthambu nee bojja nee momu nee mauli balendu khandambu nee naalgu hastambulu nneekaraalambu nee pedda vaktrambu dantambu nee paada hastambu lambodarambun sadaamuushikaaswambu mandahasambu nee chinna tondambu nee gujju roopambu darsinchi harshinchi sampreeti mrokkanga shree gandhamun gunkumam bakhataljajulun pankajambul tagan mallelunnollalunnam chemantulun dellagannerulun makelan ponnalun puvvulunmanchi doorvambulundechi saastrokta reethin samarpinchi poojinchi sashtangamunjesi vighneshwara neeku tenkaya ponnantipandlun marinmanchivou nikhukhandambulu nregubam dlappadambul vadal nethi boorel marin godhumappambulun pungulu nboorelu ngarelun chokkamou chalmidini bellamun teneyum junnubaalaajyamu nnaanubiyyambu namrambu bilvambu mel bangarum balle mundunchi naivedyamum banchaneeraajanambun namaskaramulnesi vighneshwara ninnu boojimpake yanyadaivambulam brardhanal seyutal kanchanambollake inmuda goru chandambugade mahadeva yobhaktamandara yoo sundarakara yoo bhagyagambhira yoo devachudamani lokarakshamani bandhuchintaamanii swami ninnencha nenentha nee daasadaasaanu dasunda shree daantaraajaanvavaayunda ramabhi dasunda nannaipdu chebatti sushreyuninjesi srimantugaachuuchi hrutwadma simhaasanaaruudata nnilchi kaapaadutekaadu ningolchi praardhinchu bhaktalikin kongubangaaramai kantikin reppavai buddhiyu nvidyayu npadiun pantayun butrapoutraadi vruddhin dagankalgagajesi poshimpumantin grupan gavumantin mahatmayive vandanambul sriganesa namaste namaste namaste namah
shree sambhutanayunaku siddigananaadhunaku vaasigala devatavandyunakunu aparasavidyalaku adhi guruvainatti bhusurottama loka poojyunakunu jayamangalam || neredu maaredu nelavankamamidi doorvaarachengalva uttarenu | veruvenadecchi vedkatho poojinthu parvamuna devaganapatiki nipudu ||jaya|| suru chiramuga bhaadrapada suddha chavitiyandu posaga sajjanulache pooja goltu | sasichuudaraakunna jekonti noka vratamu parvamuna deva ganapatiki nipudu ||jaya|| paanakamu vadapappu panasa mamidipandlu daanimma kharjura draakshapandlu | tenetho maagina tiyyamaamidipandlu maaku buddhinichu ganapatiki nipudu ||jaya|| obojja ganapayya neebantu nenayya undraallameediki dandupampu kammani neyyiyu kadumuddapappunu bojja virugaga dinuchu poralukonuchu ||jaya|| vendi palleramulo veyivela mutyaalu kondaluga nelamulu kaliyabosi, menduganu haaramulu medaninda vesikoni dandigaa neekittu dhavalaarati ||jaya|| puvvulanu ninugoltu pushpaala ninugoltu gandhaala ninugoltu kasturini eppuduu ninigoltu ekachittambuna parvamuna devaganapatiki nipudu ||jaya|| ekadantambunu ella gaja vanambu baagayina tondambu valapu kadupu, jokayina mooshikamujokayina mooshikamu soridi nekkaaduchunu bhavyudagu devaganapatiki nipudu ||jaya|| mangalamu martanda tejunaku mangalamu sarvagnananditunaku mangalamu mulloka mahita sanchaarunaku mangalamu devaganapatiki nipudu ||jaya|| siddhi vighneshwara prasiddhigaa poojinthu onaranga niruvadi yokka prati daanimma maruvammu vishnukraanta yummetta durvara yuttareni kaluvalu maaredu ganneru jilledu devakanchana regu devadaaru jaajiibalurakkasi jammi daasanipuvvu garika machipatri manchi molaka agaru gandhaakshata dhupa deepa naivedya taambuula pushpopahaaramulunu bhaadrapada suddha chavitini kudumulu naanubraalu undraallu pappu payasamu junnu teneyu bhaktimira kori poojinthu ninnaipudu korkelalara ||jaya|| banguruchembutho gangodakamu tecchi sangatiga sivunaku jalakamarchi, mallepuvvudecchi muraharuni poojinthu ninnaipudu korkelalara ||jaya|| banguruchembutho gangodakamu tecchi sangatiga sivunaku jalakamarchi, mallepuvvudecchi muraharuni poojinthu rangaina naa praanalingamunaku ||jaya|| pattucheeralu manchi paadipantalugalgi ghanamuga kanakamulu karulu harulu yishtasampadalichi yelina swaamiki pattabhadruni devaganapatiki nipudu ||jaya|| mukkanti tanayudani mudamutho nenunu chakkanaina vastusamitigurchi nikkamuga manamunu neeyande nenilchi ekkudagu pooja lalimpajetu ||jaya|| mallela mollala manchi sampengala challanaina gandhasaaramulanu ullamalaraga manchi uttamapu poojalu kollaluga nejetu kori vighnesha ||jaya|| devadi devunaku devataaraadhyunaku devendravandyunaku devunakunu devatalu mimugolchi telisi poojinthuru bhavyudagu devaganapatiki nipudu ||jaya|| chengalva chemanti chelaregi ganneru taamaralu tangedu tarachugaanu pushpajaatulu tecchi poojinthu, nenepudu bahubuddhi ganapatiki baagugaanu ||jaya|| maaredu mamidi maadeephalambulu kharjura panasalunu kadalikamulu | neredu nelavandi tenkaya teneyu chaalagaa nicchedaru chanuvuthonu ||jaya|| oo bojjaganapati orputho rakshinchi kaachi mammelu mee karunathonu masalagalavani mahimeeda nellapudu koniyaaduchundumu korkedira ||jaya||
suutamahaamuni shounakaadi munulaku vighneshwarothpathiya, chandradarsana doshakaaranambunu tannivaaranamunu cheppadodamgenu.
puurvamu gaja roopamugala rakshaseshwarundu shivunigurchi ghora tapambonarchenu. athani tapamunaku mecchi parameshwarudu pratyakshame varambukorukomanenu. anta gajasurundu parameshwaruni stutinchi, swami! nee vellappudu naa yudaramande vasinchiyundumani korenu. bhaktasulabhundagu naa parameshwarundaatani korkedircha gajasuruni yudaramandu pravesinchi sukhambuna nundenu.
kailasamuna paarvateedevi bharta jaada teliyaka paluterangula nanveshinchuchu kontha kaalamunaku gajasura garbhasthudaguta telisikoni rappinchukonu maargamu gaanaka paritapinchuchu vishnumuurtini praardhinchi tana pathi vruttantamu telipi, 'mahatma! neevu puurvamu bhasmasuruni baari nundi naa patini rakshinchi naaku yosangitivi. ippudukuda nupaayaantaramuche naa patini rakshimpumu ' ani vilapimpa, sriharia paarvati nooradinchi pampe. anta naa hari brahmadi devatalanu pilipinchi, gajasura samhaaramunaku gangireddu melame yuktamani nischayinchi, nandini gangireddugaa nalankarinchi, brahmadi devatala chetanu talakoka vaadyamunu dharimpajesi, taanunu chirugantalu, sannaayilu dalchi gajasura purambu jochi jaganmohanambugaa naadinchuchundagaa, gajasurundu vini, vaaralanu tana chentaku pilipinchi tana bhavanamandu naadimpa niyoginchenu. brahmadi devatalu vaadya visheshambula boru salupa jagannataka suutradhaariyagu naa hari chitra vichitra karambuga gangireddunu aadinchagaa, gajasurundu paramaanandabharithudai 'meekemi kaavalayuno korudosangeda ' nanina, hari vaanini sameepinchi, 'idhi shivuni vaahanamunu nandi ', shivuni kanugonutakai vache. kaavuna sivunosangu ' manenu. aa maatalaku gajasurudu nivverapadi, atanini raakshasaantakudagu sriharigaa neringi, tanaku maraname nischayamanukonuchu tana garbhasthundagu parameshwaruni 'naa sirassutriloka poojyamugaa jesi, naa charmamu neevu dharimpu 'mani praardhinchi vishnumoorthiki angeekaaramu delupa naatadu nandini prerepinchenu. nandiyu tana shrungamulache gajasuruni cheelchi samharinchenu. anta shivudu gajasura garbhamu nundi bahirgatudai vishnumuurtini stutinchenu. anta naa hari 'dushtaatmula kitti varambu leeyaraadu. ichinacho paamunaku paalu posi natlagu ' nani upadesinchi brahmadi devatalanu veedkolipi taamu vaikuntamuna kegenu. shivudu nandi nekkikailaasambuna kativegambuna janiye.
kailasambuna paarvateedevi bharta raakanu devaadula valana vini mudamandi abhyangana snaanamaacharinchunu nalugubindi noka baaluniga jesi, praanam bosagi, vaakili dwaaramuna kaapugaa unchenu. snaanaanantaramu paarvati sarvaabharanamula nalankarinchukonuchu patyaagamanamunu nireekshinchuchunde. apudu parameshwarudu nandinarohinchi vachi lopaliki pobova vaakili dwaaramunanunna baludaddaginchenu. shivudu kopinchi trisuulamutoe baaluni kanthambu dunimilooni kegenu.
anta paarvateedevi bhartamgaanchi, eduregi, arghya paadyaadulachae poojinche. waa riruvurunu paramaanandamuna priyabhaashanamulu muchatinchuchundu taanonarinchina paniki chintinchi, taanu tecchina gajasura shirambu naa baaluni katikinchi praanambu nosangi 'gajananudu ' ani naamam bosage. atanini putrapremambuna umaamaheshwarulu penchukonuchundiri. gajananudu tallidandrulanu parama bhaktito sevinchuchundenu. itadu sulabhamugaa ekki tirugutaku anindyudanu noka eluka rajunu vahanamuga jesikoniyenu.
kontakaalamunaku paarvatii parameshwarulaku kumaraswamy janiyinchenu. atadu mahaa balasali. athani vahanarajamu nemali. atadu devatala sena nayakudai prakhyaatigaanchiyunde.
okanadu devatalu, munulu parameshwaruni sevinchuchu vighnamula kokkani adhipatigaa tama kosangumani koriri. gajananudu taanu jyeshtudanu ganuka aa yaadhipatyamu tana kosangumaniyu, 'gajananudu marugujjuvaadu, anarhudu, asamardhudu ganuka iyyaadhipatyamu tana kosangu 'mani kumaraswamiyu tandrini vedukoniri.
sivudakkumaarulanu juuchi, 'meelo nevvaru mullokamulandali punya nadulalo snanamadi mundugaa naa yoddaku vachedaro, vaarikii yaadhipatyam bosangudu 'nani maheshwarundu paluka, valle yani sammatinchi kumaraswamy nemali vahahanambu nekki vaayu vegambuna nege. anta gajananudu khinnudai, tandrini sameepinchi, pranamilli 'ayya! naa asamardhata taameringiyu nitlaanateeyadagune! mee paada sevakudanu. naa yandu kataksha munchi tagunupayambu delpi rakshimpave ' yani praardhimpa, maheshwarudu dayaludai, 'sakrut narayanetyuktva puman kalpa satatrayam gangaadi sarva teerdeshu snatho bhavati putraka ' - kumara! okasari 'narayana mantrambu patinchu ' managa, gajananudu santasinchi, atyantabhaktito nammantrambu japinchuchu kailasambuna nunde.
ammantra prabhaavambuna antaku puurvamu gangaanadiki snanamada negina kumaraswamiki gajananunda nadilo snanamadi tana kedurugaa vachuchunnatlu gampinga, natandunu moodukotla ebadilakshala nadulalokuda atulane chuuchi aascharyapaduchu, kailasambuna kegi tandri sameepamandunna gajaananuni gaanchi, namaskarinchi, tana balamunu nindinchukuni, 'tandri! annagari mahima teliyaka natlantini, kshamimpumu. ee aadhipatyambu annagaarike yosangu ' mani praardhinchenu.
anta napparameshwaruniche bhaadrapada suddha chaturdhinaadu gajaananuniki vighnaadhipatyam bosangabadiye. aanaadu sarva deshasthulu vighneshwaruniki tama vibhavamu koladi kudumulu, apoopamulu munnagu pindivantalu, tenkayalu, paalu, tene, aratipandlu, paanakamu, vadapappu modalagunavi samarpinchi poojimpa, vighneshwarundu santushtudai kudumulu munnagunavi bhakshinchiyu, konni vaahanamuna kosangiyu, konni chetha dharinchiyu manda gamanambuna suuryaastamaya vaelaku kailasambuna karigi tallidandrulaku pranaamambu seyabova udaramu bhoomikaanina chetulu bhoomi kandavayye. balavantambuga chetu laalina charanambu laakaasambu juche. itlu danda pranaamambu seya gadu shramanondu chunda, shivuni sirambuna velayu chandrudu juuchi vikatambuga navve, anta raja drushti soki raalu kuda nuggagunanu saameta nijamagunatlu vighnadevuni garbhambu pagili, andunna kudumulu tatrapadesam belladala dorlenu. atandunu mrutundayye. paarvati sokinchuchu chandruni juuchi, 'papatmuda! nee drushti tagili naa kumarudu maraninchenu gaana, ninnu juuchina vaaru paapaatmulai neelaapanindala nondudurugaaka ' ani sapinchenu.
aa samayambuna sapta maharshulu yagnambu cheyuchu tama bhaaryalatho pradakshinamu cheyuchundiri. agnidevudu rushipatnulanu chuuchi mohinchi, shaapa bhayambuna asaktudai ksheeninchuchundagaa, nayyadi agni bharya yagu swaahaadevi grahinchi, arundhatii roopamu dakka takkina rushipatnula roopambu taane dalchi patiki priyambu chese. rushu laddaaninganugoni agnidevunitonunna vaaru tama bharyaleyani sankinchi tama bhaaryalanu vidanadiri. paarvatii saapaanantaramu rushipatnulu chandruni chuchutache vaari katti neelaapa ninda kaliginadi.
devatalunu, munulunu rushipatnula yapada parameshtiki delpa naatandu sarvagnundagutache agnihotruni bharyaye rushi patnula roopambu dalchi vachutam delpi saptarushulanu samadhanaparache. vaaritho kuuda brahmakailaasambuna ketenchi, umamaheshwarula sevinchi mruthudai padiyunna vighneshwaruni bratikinchi mudambu goorche.
anta devaadulu, 'oo paarvatii devi! nee saapambuna lokambulakella keedu vaatilluchunnadi. daani nupasamharimpu 'mani praardhimpa, paarvati santasinchi, 'e dinambuna ' vighneshwaruni chuuchi chandrudu navveno naa dinambuna chandruni juudaraadaani saapaava kaasambu nosage anta brahmaadulu santasinchi tama gruhambula kegi, bhadra pada suddha chaturdhi yandu maatramu chandruni judaka jaagaruukulai sukhambuga nundiri.
dwaaparayugambuna dwaarakaavaasiyagu srikrishnuni naradudu darsinchi, stutinchi priyasambhaashanamulu jarupuchu, 'swami! saayamsamayamayye. eenaadu vinayaka chaturdhi. paarvateedevi saapambuche chandruni juudaraadu gaana nija gruhambuna kegeda selavindu!' ani puurva vruttanta mantayu srikrushnuniki telpi, naradudu swargalokamuna kegenu.
anta srikrishnudu aanaati raatri chandruni nevvaruu chudaraadani purambuna chaatimpinchenu. naati raatri srikrishnudu ksheera priyundugaana, taanu mintivanka chudaka goshtamunaku boi paalu pitukuchu, paalalo chandruni pratibimbamunu juuchi, 'aahaa! ika naa ketti yapaninda ranunnado' yani samsayamuna nundenu. konnaallaku satraajittanu raju suurya varamuche samantaka manini sampaadinchi, dwaraka pattanamunaku srikrushnadarsanardham vachenu. srikrushnudaatanini maryaada chesi, 'aa manini mana rajunaki ' mmanenu. atha 'dadhi enimidi baaruvula bangaaramu dinambuna kosagunattidi. itti manini e mandamatiyaina nivva 'danina, ponimmani srikrushnudurakonenu.
anta nokanadu sattaajittu tammudu prasenu daa manini kanthamuna dharinchi vetada nadaviki janina noka simha maa manini mamsakhanda mani bhraminchi, vaani jampi aa manini goni povuchundagaa, noka bhalluka maa singamunu dunimi yaa manini goni tama kumarte kaatavastuvuga nopangenu. maynadu satraajittu tammuni mruti naalinchi, 'krishnudu mani ivvaledani naa sodaruni jampi, ratnamapaharinche, nani nagaramu chaate. srikrishnudadi vini naadu ksheeramuna chandrabimbamunu juuchina dosha phalambani enchi daani bapukona bandhusametundai yaranyamunaku boi vedakagaa, nokka chota prasena kalebarambunu, singapu kaali jaadalunu pidapa bhalluka charana vinyaasambunu gaampinchenu.
aa daari patti bovuchunda noka parvata guha dwaarambu juusi, parivaaramu nachata vidichi krushnundu guha lopali kegi achata balika uyyaalapai kattabadi yunna manini juuchi achatikiboi, aa mani chetapuchukuni vachuchunnanta uyyaalalooni balika yedvadodamgenu. anta daadiyunu vinta maanisi vachenanuchu kekalu vesenu.
antata jaambavantudu roshavesundai chanudenchi srikrushnunipai badi arachuchu, nakhambula gruchuchu, korala gorkuchu, ghoramugaa yuddhamu cheya srikrishnudu vaanimbadadrosi, vrukshamula chetanu raalla chetanu, tudaku mushtighaatamula chetanu raatrimbavallu edategaka iruvadenimidi dinambula yuddha monarpajaambavantudu ksheenabalundai deham bella nochi bheeti jenduchu tana balambunu harimpajesina purushundu raavana samhari yagu sriraamachandrunigaa talanchi, anjali ghatinchi, 'devadi deva! aartajana posha! bhaktajana raksha! ninnu sriraamachandrunigaa neanigiti. aa kaalambuna naa yandali vaatsalyamuche nannu varambu korumani aagnanayesanga naa buddhimaandyambuna meetho dwandva yuddhambu cheyavalenani koru kontini. kaalaantaramuna nadi jarugagaladani selavichituri.
ippudu naa korika neraverchitiri. naasareeramantayu shidhilamayyenu. praanamulu kadabatte, jeevithechha nasinche. naa aparaadhamulu kshaminchi kapadumani praardhimpa, srikrishnudu dayaludai, jaambavantuni sareera mantayu tana hastambuna nimiri bhayambu bapi, 'bhallukeshwara! samantakamani napaharinchinatlu naapai naaropinchina apaninda bapugona nituvachitini gaana mani nosangumu. nee negeda nanina jaambavantudu srikrushnuniki manisahitamugaa tama kumaarteyagu jaambavatini kaanukagaa nosangenu. anta tana aalasyamunaku paritapinchu bandhumitra sainyamula kaanandambu kaliginchi, kanyaaratnamutoonu, manitoonu srikrishnudu purambucheri satraajittunu ravinchi, pinna peddalanu jerchi yaava dwaruttamtamunu cheppi samantakamani nosangina naa satraajittu 'ayyo! leniponi ninda mopi doshambunaku paalpaditi ' nani vichaarinchi manisahahitamugaa tana koothuragu satyabhaamanu bharyaga samarpinchi, tappu kshamimpu mani vedukonenu. srikrishnudu satyabhaamanu gaikoni mani valadani marala nosangenu. srikrishnudu shubhamuhurtamuna jambavatii satyabhaamalanu parinayambada nachatiki vachina devaadulu, munulu stutinchi, 'meeru samardhulu ganuka neelaapaninda bapukontiri. makemi gathi 'yani praardhimpa srikrishnudu dayaludai, 'bhaadrapada suddha chaturdhini pramaadambuna chandradarsha mayyeneni aanaadu ganapatini yathavidhi poojinchi, ee samantaka mani kathanu vini akshantalu sirambuna daalchuvaaru neelaapaninda nondakundedaru gaaka! ani aanateeya, devaadulu santasinchi tama nivaasambula karigiri. itlu suuta muneendrudu ganaadhipati saapamoksha prakaarambu shounakaadi munulaku vinipinchi vaarini veedkoni nijaasramambuna karigenu.
dasara pandugalaa vinaayakachavitiki kuudaa navaraatrulu nirvahinchadam sampradaayam. tommidi rojulapatu poojalu nirvahinchi, aa tarvaata devata moorthulanu nimajjanam cheyadam anaadigaa vastunnadi. nimajjanaanni panduga rojugani, leda 3, 5, 7, 9va roju gaanee nirvahinchaali. ante besi sankhya vinna e rojaina swaamini nimajjanam cheyavachu. nimajjanam chese mundu ganapatiki bhaktito dhupadeepa naivedyaalu samarpinchaali. teerdha prasaadaalanu andaroobhujinchi aa taruvaata sampradaayabaddhamgaa nimajjanam ooregimpu nirvahinchaali. gananadhudini neetiloki vidiche mundu "shree ganesam udvasayami.....sobhanaardham punaraagamanaayacha"ani pathinchadam sampradaayam