ఆగస్టు 29 న - 'శిష్ట వ్యవహారిక' రూప శిల్పి గిడుగు రామమూర్తి జయంతి(1863 ఆగస్టు 29) ని తెలుగు-మాతృభాషా దినోత్సవంగా పాటిస్తున్నారు
గిడుగు రామ్మూర్తి పంతులు జయంతిని ... రాష్ట్ర ప్రజలు మాతృభాషా దినోత్సవంగా పాటిస్తున్నారు.
శిష్ట వ్యవహారికం పేరిట వాడుక భాషలో బోధనకు ఆయన పెద్దపీట వేశారు.
శ్రీకాకుళం జిల్లాలోని పర్వతాల పేటలో 1863 ఆగస్టు 29న వీర్రాజు, వెంకమ్మ దంపతులకు గిడుగు జన్మించారు. 1875లో తండ్రి మరణించేవరకూ పర్వతాల పేటలో చదువుకున్న రామమూర్తి ఆ తరువాత విశాఖలోని తన మేనమామ ఇంటికి చేరుకున్నారు.
అక్కడ హైస్కూల్లో చదువుతున్న రోజుల్లోనే ముఖలింగ దేవాలయం శాసనాలను సొంతగా చదివి అర్థం చేసుకున్నారు. 1879లో మెట్రిక్యులేషన్ పాసయిన తరువాత టీచరుగా పని చేస్తూ, చదువు కొనసాగించారు. 1886లో ఎఫ్.ఎను, 1896లో బి.ఎను డిస్టింక్షన్‌లో పూర్తి చేశారు. గజపతి మహారాజు స్కూలు కాలేజీలో అధ్యాపకుడిగా పని చేశారు.
తెలుగు భాషా బోధనను వ్యావహారికంలో చేయాలన్న ఆయన ఆలోచనకు 1907లో ఉత్తర కోస్తా జిల్లాలకు స్కూళ్ల ఇన్‌స్పెక్టర్‌గా వచ్చిన జె.ఎ.యేట్స్ అనే ఆంగ్లేయుడి నుంచి మద్దతు లభించింది.
అప్పటి ఏ వీఎన్ కాలేజీ ప్రధానాధ్యాపకుడు శ్రీనివాస అయ్యంగార్, గురజాడ అప్పారావు, యేట్స్, గిడుగు రామమూర్తి పంతులు కలిసి వ్యావహారిక భాషలో బోధనోద్యమానికి శ్రీకారం చుటా ్టరు.
అప్పటికే రామమూర్తి వ్యావహారిక భాషలో బోధన కోసం ప్రచారం చేస్తున్నారు.
ఇందుకోసం 'తెలుగు' అనే పత్రికను గిడుగు ప్రా రంభించారు.
వీరి కృషి కారణంగా 19 12-13లో స్కూల్ ఫైనల్ బోర్డు తె లుగు వ్యాస పరీక్షను గద్యంలో లేదా వ్యావహారిక భాషలో రాయొచ్చని ఆదేశాలు జారీ చేసింది.
అప్ప టి నుంచి స్కూలు, కాలేజీ పాఠ్యపుస్తకాలు వ్యావహారిక భాషలో వెలువడడం మొదలుపెట్టాయి.
ఆ తరువాత ప్రభుత్వం వేసిన ఒ క కమిటీలో గ్రాంథిక వాదులు ఆధిపత్యంతో వ్యావహారిక భా ష లో బోధనను రద్దు చేసినా అనంతర కాలంలో పున రు ద్ధరించారు.
aagastu 29 na - 'shishta vyavahaarika' roopa shilpi gidugu ramamurthy jayanti(1863 aagastu 29) ni telugu-matrubhasha dinotsavamgaa paatistunnaaru
gidugu rammurthy pantulu jayantini ... rashtra prajalu matrubhasha dinotsavamgaa paatistunnaaru.
shishta vyavahaarikam paerita vaaduka bhashalo bodhanaku aayana peddapeeta vaesaaru.
srikaakulam jillaalooni parvataala petalo 1863 aagastu 29na veerraju, venkamma dampatulaku gidugu janminchaaru. 1875loo tandri maraninchevarakuu parvataala petalo chaduvukunna ramamurthy aa taruvaata visaakhalooni tana menamama intiki cherukunnaru.
akkada haiscoollo chaduvutunna rojullone mukhalinga devalayam saasanaalanu sontagaa chadivi artham chesukunnaru. 1879loo metriculation paasayina taruvaata teecharugaa pani chestu, chaduvu konasaaginchaaru. 1886loo ef.enu, 1896loo bi.enu distinkshanli puurti chesaru. gajapati maharaju skoolu kaalejeelo adhyaapakudigaa pani chesaru.
telugu bhasha bodhananu vyaavahaarikamlo cheyalanna aayana aalochanaku 1907loo uttara kosta jillalaku skoolla inyspectersiga vachina je.e.yets ane aangleyudi nunchi maddatu labhinchindi.
appati e vn callagy pradhaanaadhyaapakudu srinivasa ayyangar, gurajada apparao, yets, gidugu ramamurthy pantulu kalisi vyaavahaarika bhashalo bodhanodyamaniki srikaram chuta tutaru.
appatike ramamurthy vyaavahaarika bhashalo bodhana kosam prachaaram chestunnaru.
indukosam 'telugu' ane patrikanu gidugu pra rambhinchaaru.
veeri krushi kaaranamgaa 19 12-13loo scool final bordu theama lugu vyaasa pareekshanu gadyamlo leda vyaavahaarika bhashalo rayochani aadesaalu jaarii chesindi.
appa ti nunchi skoolu, callagy paatyapustakaalu vyaavahaarika bhashalo veluvadadam modalupettaayi.
aa taruvaata prabhutvam vesina o ka kamiteelo granthika vaadulu aadhipatyamtho vyaavahaarika bhaama sha loo bodhananu raddu chesina anantara kaalamlo puna ru ddharinchaaru.