‘‘మరింకెలా అనమంటావ్‌? అత్తగారు, ఆడపడుచు, మామగారు, మరిది..ఇంత పటాలమున్న ఇంటికి కొత్తకోడల్ని కాపురానికి పంపటమంటే తోడేళ్ళుండే అడవిలోకి నెట్టడమేగా...’’
‘‘తెలవకపోవటమేం, తెలుసు. తెలీందల్లా దారినపోయే తద్దినమా మా ఇంటికి రమ్మనీ... అతగాడు పిలిచి మరీ వాళ్ళందర్నీ తలకెత్తుకుంటాడని. అతను ఇలాంటి పిచ్చిమాలోకమని తెలిసుంటే చస్తే నిన్ను ఇచ్చుండేదాన్నికాదు’’ రుసరుసలాడింది వరమ్మ.
అవును పాపం, ఆ మాట మాత్రం నిజం. కూతురికి ఎటువంటి వరుణ్ణి తేవాలీ అన్న అంశంమీద ఆవిడకు కొన్ని నిర్దిష్టమైన అభిప్రాయాలు ఉండేవి.
అందగాడు, ఆర్జనపరుడు, అణకువ కలవాడు లాంటి ఉండాల్సిన లక్షణాలు సరే- అమ్మా చెల్లీ తమ్ముడూ లాంటి ఉండకూడని లంపటాలులేని వరుడి కోసం తెగ ప్రయత్నం చేసింది కూడా. ప్చ్, కుదిరింది కాదు.
ఎన్ని సంబంధాలు చూసినా ఏ ఒక్కదానికీ హండ్రెడ్‌ పర్సెంట్‌ క్వాలిటీ లేనేలేదు. చివరికి భానుమూర్తి- అదే వసుధకి చేసిన వరుడు- అతని విషయంలో రాజీపడాల్సొచ్చింది.
తన అల్లుడికుండాలని వరమ్మ కోరుకున్న అన్ని క్వాలిఫికేషన్లూ భానుమూర్తికున్నాయ్‌. ఒక్క అతని కుటుంబపు తలనొప్పి తప్ప.
‘సరేలే, ఆ తండ్రి ఎక్కడో ఉద్యోగం చేసుకుంటున్నాడు. సంసారమంతా అతనితోపాటే ఉంటుంది. నా కూతురికి ఆ సెగ తగలదులే’ అని మనసుకి నచ్చచెప్పుకుని ఆ సంబంధానికి ఒడబడింది వరమ్మ.
తీరాజేస్తే ఆ అల్లుడు ఏం చేశాడూ- కూతుర్నింకా కాపురానికి పంపనేలేదు. ఆవిడ అంచనాల్ని కాస్తా తలకిందులు చేసిపారేశాడు. తండ్రి రిటైరవగానే, ‘మీరిక నాతోపాటుండాల్సిందే’ అంటూ ఆ పరివారాన్నంతా తెచ్చి నెత్తిమీద పెట్టుకున్నాడు.
వసుధని కాపురానికి పంపేందుకు ముహూర్తం నిర్ణయించిన దగ్గర్నించీ వరమ్మ మనసు మనసులోలేదు. ‘‘పిచ్చి సన్నాసి, వాళ్ళతో ఎలా వేగుతావో ఏమిటోనే’’ అంటూ తెగ ఫీలయిపోతూ చెమ్మగిల్లాయేమో అన్న అనుమానంతో తల్లి మాటిమాటికీ కళ్ళు ఒత్తుకుంటూంటే, వసుధ ‘‘ఏమిటమ్మా నువ్వు మరీనూ- వాళ్ళు మాత్రం మనుషులు కారూ... అయినా ఇంకా ఈ రోజుల్లో కోడరికం పెట్టేవాళ్ళెవరున్నారు చెప్పు? పోనీ వాళ్ళు మరీ చెడ్డవాళ్ళు అనుకున్నా, నేనూ అంత తెలివితక్కువదాన్నీ చెల్లాయిలా అమాయకురాల్నీ కాదుగా’’ అని నచ్చచెప్పబోయింది.
‘‘చక్కగా చిలకా గోరింకల్లా మీరిద్దరే ఉంటే అది కొత్తకాపురంలా ముచ్చటగా ఉంటుందిగానీ, చుట్టూరా వాళ్ళందరూ గుమిగూడుంటే ఎలా ఉంటుంది. పబ్లిక్‌ పార్కులో డ్యూయెట్టు పాడుకునే సినిమా షూటింగులా ఉంటుంది. అవునా?’’
‘‘మీ ఆయన ఆఫీసునించొస్తూ రెండు మూరల పూలమాల తెచ్చాడనుకో- అమ్మకీ చెల్లికీ వాటాపోనూ నీకు మిగిలేదెంత- బెత్తెడు. సరదాగా ఏ సినిమాకో పోగ్రాం వేసుకున్నారనుకో- మేమూ వస్తామంటూ చెల్లీ తమ్ముడూ తయారు. ఎలా ఉంటుంది నీకు- తట్టుగాలి రేక్కురాదూ?’’
‘‘వస్తుంది కదూ! ఇవే కాదు, ఇంకా చిన్నచిన్న ముచ్చట్లు మీరిద్దరే జంటగా ఉన్నప్పుడు తీర్చుకునేవి బోలెడుంటాయ్‌. అవి నీకెలా తీరతాయ్‌. అవలా ఉంచు. ఏడాదికి లక్షలు లక్షలు సంపాయిస్తున్నాడా అల్లుడు... మీరిద్దరే అయితే ఎంత వెనకేసుకోవచ్చును. నాలుగేళ్ళు తిరిగేసరికి ఓ ప్లాటు కొనుక్కోవచ్చు, ఓ కారు కొనుక్కోవచ్చు. ఇంకాపోతే పుట్టేవాళ్ళ చదువులకీ సంధ్యలకీ ఏ ఇన్సూరెన్సో కట్టుకోవచ్చు. ఈ తైనాతీలందరూ చేరితే ఇక మిగిలేదేముంటుంది? ఆ చెల్లెలికి పెళ్ళంటారు, ఆపైన పండగలూ పురుళ్ళూ, ఆ తమ్ముడికి చదువూ ఉద్యోగం, ఈలోగా ఆ ముసలివాళ్ళకి రోగాలూ రొచ్చులు. ఇక మీ గురించి మీరు ఆలోచించుకుందామనుకునేసరికి మీ తలలు నెరిసిపోతాయ్, నడుములు వంగిపోతాయ్‌. ఇది ఖాయం’’.
‘‘నన్నేం చెయ్యమంటావే, ఆయనకి వాళ్ళంటే ప్రాణం. వాళ్ళు మన దగ్గర ఉండటానికి వీల్లేదూ, పంపించెయ్యండని చెప్పడానికి నాకెన్ని గుండెలుండాలి?’’
‘‘నాకుమాత్రం ఏం తెలుసే. నాకా అవసరం రాకుండా ముందే మా అత్తమామల్ని తన దగ్గరికి రప్పించుకుని మేల్జేశాడా దేవుడు. సర్లే, విన్నవేవో చెబుతాగానీ ముందు ఒక్కటి గుర్తుపెట్టుకో. అత్తారింటికి వెళ్ళగానే ప్రతి ఆడపిల్లా మొదట చెయ్యాల్సిన పని మొగుణ్ణి కొంగుకి కట్టేసుకోవటం. ‘నావాళ్ళందర్నీ వదిలేసి, కేవలం నీకోసం వచ్చినదాన్ని. నీకిక నా తరవాతే మిగతావాళ్ళు సుమీ’ అని ప్రతిక్షణం అతని బుర్రని బ్రెయిన్‌వాష్‌ చేస్తుండాలి. ఇది ముఖ్యం’’.
వాణి- వరమ్మ రెండోకూతురు. కొంచెం అమాయకురాలు. పన్నెండేళ్ళున్నా వయసుకు తగ్గట్టుగా బుద్ధి వికసించని పిల్ల. ఒకసారి ఆరిందలాగా ఒక్కోసారి కొంచెం తెలివి తక్కువగా మాట్లాడుతుంటుంది.
‘‘విననీవే అమ్మా. నీకు రెండోసారి చెప్పే శ్రమ తగ్గిస్తోందిలేగానీ నువ్వు చెప్పు’’ చెల్లెల్ని మురిపెంగా దగ్గరకు తీసుకుంటూ అన్నది వసుధ.
‘‘ఒకళ్ళు చెప్పేదేమిటే, సొంత తెలివితేటలుండాలిగానీ- ఈ ఇంట్లో పుట్టిన ఆడపిల్లే మీ అత్త దమయంతి. ఎంత గడుసుదో తెలుసా?
నాలుగురోజుల్లో కాపురానికి వెళ్ళబోయే కూతురికి, ఆ నాలుగురోజులూ తన ఆడబడుచు లీలలు వర్ణిస్తూనే ఉంది వరమ్మ- ఒక్కొక్క పనీ చేసుకుంటూనే. ‘‘అమ్మాయ్, ఏ పనైనా రాణింపుకు రావాలంటే చాతుర్యం ఉండాలి. ఈ విషయంలో మీ అత్త చాలా ఘటికురాలు. బట్టలు ఆరేస్తానని చెప్పి అత్తగారి చీరలుమటుకు మేకులకి కొర్రుపట్టించి, చింపి పారేసేదట. ఆ పని చేయటంలో గొప్పదనంలేదు. చిరిగిన ఒక్కొక్క చీర పట్టుకొచ్చి, ‘పొరపాటయిపోయిందత్తా’ అని కళ్ళనీళ్ళు పెట్టుకునేదట. నాలుగురోజులకొకసారి ఇదే తంతు. కావాలనే చేస్తోందని తెలిసిపోతున్నా ఏడుస్తోన్న పిల్లని ఏమనగలరు? అదీ చమత్కారం...’’ తడిబట్టలు దులిపి దండేన ఆరేస్తూ చెప్పిన మొదటి ఉపాయానికి సూచన ఇది.
‘‘ఇబ్బందులకి గురిచెయ్యాలని గట్టిగా సంకల్పించాలేగానీ తెలివిగలవాళ్ళకి దారులు కొదవా. దమయంతి మామగారు ఆరోగ్యం బాగాలేక చేసేచేసే చిన్న వ్యాపారంకాస్తా కట్టిపెట్టి ఇంట్లోనే ఉండేవాడట. వేరే పనేంలేదు, ఇరవైనాలుగ్గంటలూ పేపరొకటి పట్టుక్కూర్చునేవాడట. అలాటి వ్యాపకం లేనివాళ్ళకి పేపరొక కాలక్షేపం- కాదు వ్యసనం. అది లేకపోతే పిచ్చెత్తినట్టు ఉంటుంది. ఒక మనిషి బలహీనత తెలిశాక ఆడుకోవడం తేలిక.
మీ అత్త ఆ ఇంటికి వెళ్ళటమేమిటి, ఆయనకి తిప్పలు మొదలయ్యాయి. పేపరు ఉంటే కళ్ళజోడు కనబడేదికాదట... కళ్ళజోడు కనబడితే పేపరు మాయమయ్యేదట. లేదా పక్కింటివాళ్ళు పట్టుకెళ్ళి ఎంతకీ ఇవ్వరు. ఇచ్చినా ‘వాళ్ళ పాప చింపేసిందట మామయ్యా, ఏమనుకోవద్దన్నారు’ అని పేపరుముక్కలు ముందుపెట్టి ముక్తాయింపు.
తనతోపాటే పేపరుకోసం, కళ్ళజోడు కోసం తెగ వెతికేస్తూ ఆపసోపాలుపడే కోడల్నీ, చిరిగిపోయిన పేపర్ని పట్టుకుని, తనకంటే ఎక్కువగా విచారిస్తోన్న కోడల్ని పట్టుకుని ‘నువ్వు వచ్చాకే ఇలా అవుతోం’దని ఎలా
అనగలడా పెద్దమనిషి. ప్రాణం విసిగి పేపరు కోసం ఎదురుచూడ్డం మానేసి, గుళ్లోకి వెళ్ళి కూర్చోవడం మొదలుపెట్టాడటాయన. లక్ష్యం చేరే ప్రయత్నంలో ఇది రెండో మెట్టెక్కడమేగా’’ సాయంత్రం టిఫినుకి పకోడీలు వేస్తూ ప్రవచించిన రెండో ఉపాయమిది.
‘‘పొద్దుటిపూట అత్తగారు కాఫీ కలిపేవేళకు ‘నే చేస్తా అత్తయ్యా’ అంటూ తయారయిపోయి, వాళ్ళిద్దరికీ మాత్రం నీళ్ళగా కాఫీ కలిపి పోయటం... మొగుడటు ఆఫీసుకు వెళ్ళగానే మరే పనీ ముట్టుకోకుండా మంచమెక్కేయటం... అత్తగారు దేవుడి ముందర కూర్చుని, ఏ లలితా సహస్రమో చదువుకుంటూంటే టీవీనో స్టీరియోనో పెద్ద వాల్యూంతో ఇల్లెగరగొట్టెయ్యటం, ఇవన్నీ చిట్టీపొట్టీ మొట్టికాయల్లాంటివి. సిసలైన దుడ్డుకర్ర దెబ్బ లాంటి ప్రయోగం ఇంకొకటి చేసిందట మీ అత్త’’.
కూతుళ్ళిద్దరూ ఆసక్తిగా నోళ్ళు తెరిచి వింటూండగా చిద్విలాసంగా చిరునవ్వొకటి విసిరి తిరిగి కొనసాగించింది వరమ్మ.
‘‘అబ్బే అదేం గొప్ప ఎత్తేంకాదు. చిన్న యుక్తి. కానీ పవర్‌ఫుల్‌ అంతే, ఏంలేదు.. సరసాలాడ్తూ కబుర్లు చెబుతూ ఆఫీసుకువెళ్ళే మొగుడికి దగ్గర కూర్చుని వడ్డించేసి, ఆ చేత్తోనే తనూ తినేసి, ఆమైన మిగిలిన కూరలోనూ పులుసులోనూ రెండు చెంచాల ఉప్పు, రెండు చెంచాల కారం కలిపేసి, ఏమీ ఎరగనట్టు లేచి వెళ్ళిపోవటం. అంతే’’.
‘‘ఆ తరవాతేముందీ, ఆ మామగారు ఓసారి గుండె నొప్పొచ్చిన మనిషి. అత్తగారికీ హై బ్లడ్‌ప్రెషరు. నెల తిరక్కుండా రెండో కొడుకింటికి మకామెత్తేశారట. మీ అత్త అదృష్టమేమిటంటే వాళ్ళు వాదన పెట్టుకునే బాపతు కాకపోవటం’’.
‘‘ఒసే వసూ, ఇంకొక్కమాట. మనం చేస్తున్న పనులు కావాలనే చేస్తున్నామన్న సంగతి తెలియాల్సిన వాళ్ళకి మినహా మిగతావాళ్ళకి వాసనన్నా రాకూడదు. తెలిసిందా..? ఇక నువ్వెలా రాణించగలవో ఆలోచించుకో’’.
కూతురి సౌఖ్యంకోసమంటూ ఏవేవో దిక్కుమాలిన వ్యూహాలూ పథకాలూ పన్నే ఈ ధోరణి సరిగ్గా వ్యతిరేక దిశలోకి మళ్ళేదెప్పుడంటే... కాలం గడవాలి... రోజులు మారాలి.
ఈరోజు వరమ్మ మనస్సు కుమ్మరి ఆవంలా పైకి కనిపించకుండా కుములుతూ ఉంది. అవును- రాత్రి కొడుకు బాబ్జీ మెత్తగా ఝుళిపించిన కొరడాదెబ్బ అలాంటిది మరి.
‘‘అమ్మా, బిందూ నేనూ ఇవాళ రిజిస్టరాఫీసులో మ్యారేజ్‌ చేసుకున్నాం. ముందు చెబితే నువ్వొప్పుకోవు. అందుకే అలా చేయాల్సొచ్చింది. నన్ను క్షమించమ్మా’’ అని చల్లగా చెప్పేసి, ప్లేట్లో చెయ్యి కడిగేసి మెల్లగా
బిందూని మొదటిసారి ఇంటికి తీసుకువచ్చినప్పుడే అనుమానించింది. ‘అమ్మా, తను బిందు. నాలాగే తనూ సాఫ్ట్‌వేర్‌ ఇంజినీరే. నిన్ను చూస్తానంటే తీసుకొచ్చాను’ అని చెబుతున్నప్పుడు- కవిత్వ ధోరణిలో చెప్పాలంటే- బాబ్జీ కళ్ళలో విద్యుల్లతల వెలుగులు. ఆ బిందు మొహంలో ఇంద్రధనుస్సు మెరుపులు.
అప్పుడే అర్థమైంది... వాళ్ళిద్దరిమధ్యనా సహోద్యోగుల సంబంధమే కాదు మరింకేదో అనుబంధమున్నదని. ఆ తరవాత బాబ్జీతో నిక్కచ్చిగా చెప్పేసింది- తన తమ్ముడి కూతురు కమలే ఈ ఇంటికోడలని.
కమల అణకువగల పిల్ల. డిగ్రీలు లేవుకానీ ఇంటిపనీ అదీ చక్కగా చేస్తుంది. తనకు అనుగుణంగా నడుచుకుంటుంది అని, ఎప్పుడో తన కోడలిగా నిర్ణయించేసింది.
తనీమాట చెప్పినప్పుడు బాబ్జీ మొహం చిన్నబుచ్చుకున్నాడు తప్ప మారుమాటాడలేదు. వాడే సమాధానపడతాడులెమ్మనుకున్నదిగానీ నాలిముచ్చులా ఇంతపని చేస్తాడనుకోలేదు.
ప్రాణప్రదంగానే కాదు ఎంతో కట్టుదిట్టంగా కూడా పెంచింది బాబ్జీని. వాడు కూడా తన కనుసన్నలు దాటిపోకుండా తన నోటిమాట మారిపోకుండా ఎంతో బుద్ధిమంతనంగానే ఉన్నాడు ఇన్నాళ్ళూ.
ఇంజినీరయి అయిదంకెల జీతం తెస్తున్నా, ఇప్పటికీ తను ఎంచి తెచ్చిన బట్టలే వేసుకుంటాడు. ఫస్టు తారీఖునాడు జీతం పెట్టుకొచ్చిన కవర్ని కవరుగానే తన చేతికందించేస్తాడు. ఏ విషయంగానైనా సరే, తన మాటే వేదం వాడికి.
బాబ్జీ ఎప్పటికీ ఇలాగే తన కొంగుచాటు బిడ్డడిగా ఉండాలని కోరుకున్నది. ఇలాగే తనతోడిదే లోకంగా ఉంటాడని ఆశపడ్డది. తన మాటని కాదని సొంత నిర్ణయం తీసుకోగలడని కల్లో కూడా అనుకోలేదు.
ఉన్నట్టుండి బాబ్జీ ఇలా మారటానిక్కారణమేమిటి? తన చేతిపట్టు సడలిందా? ‘ప్రతిదానికీ ఈవిడ పెత్తనమేమి’టని అనిపించిందా వాడికి?
రాత్రంతా ఇదే మథన వరమ్మకి. నిద్రపోలేదు. తెల్లారి లేచేసరికి నీరసం, తలనొప్పి.. ఇది చాలదన్నట్టు ఆఫీసుకు వెళ్తూవెళ్తూ ఇంకో పిడుగు నెత్తినేసి వెశ్ళాడు బాబ్జీ.
‘అమ్మా, ఈరోజు మంచిదట. బిందూని వాళ్ళ అమ్మగారూ నాన్నగారూ ఇక్కడ దిగబెట్టి వెశ్తారు. వాళ్ళు రాగానే నాకు ఫోను చెయ్యి’ అని.
ఇంకేం రెట్టింపయింది తలనొప్పి. ఇక నీరసమయితే వెంటనే ముసుగుతన్ని పడుకోమంటున్నది. మనసు మాత్రం అల్లకల్లోలంగా ఎడతెరపిలేని ఆలోచనలతో విశ్రాంతి లేకుండా ఉంది.
ఈరోజుదాకా ఈ ఇంట్లో ఏకఛత్రాధిపత్యం తనది. కమలగానీ వచ్చుంటే ఆ ఆధిపత్యం అట్లాగే కొనసాగేది. ఇప్పుడు వచ్చేది బిందు. రేపిక్కడ తన స్థానమెక్కడ?
అసలే ఆ బిందు మహా అందగత్తె. పెద్ద చదువు చదువుకుంది. మొగుడితో సమానంగా ఉద్యోగం చేస్తోంది. సంపాయిస్తోంది. ఇన్ని అదనపు అర్హతలున్నవయ్యె, ఆ గీర్వాణం ఎక్కడకుపోతుందీ. పొగరు చూపించి
తలెగరేస్తుందేమో. ఉహుఁ... అస్సలు ఊరుకోకూడదు. పోనీలెమ్మని ఊరుకున్నామా, రేపు ఆ అలుసు చూసుకుని బెడ్‌కాఫీ అందించమనొచ్చు. క్యారేజీలు అమర్చమనొచ్చు. ఇంటి కాపలాదారులా వంటమనిషిలా పనిమనిషిలా మార్చెయ్యొచ్చు.
అమ్మో అది భరించగలదా... ఉహు, ఆ లోకువ ఆ పిల్లకి ఇవ్వనేకూడదు. ‘అమ్మాయ్, నీకెన్ని కొమ్ములున్నా ఈ ఇంటికి ముందొచ్చినదాన్ని నేను. యజమానురాలనయింది నేను. చెర్నాకోల ఇంకా నా చేతిలోనే ఉంది.
పెశ్ళానికి వ్యతిరేకంగా ఏమన్నా అంటే బాబ్జీకి నచ్చుతుందా? వలచి వరించి తెచ్చుకున్న ముద్దుల ప్రియురాలాయె.
కాదులే... బాబ్జీ అటువంటివాడు కాదు. తనంటే ఎంతో ప్రేమ, అభిమానం, గౌరవం. తనకిమాత్రం వాడంటే పంచప్రాణాలు కాదూ. ఆడపిల్లలకంటే మగపిల్లవాడు ఉద్ధరిస్తాడని వాణ్ణెంత అపురూపంగా పెంచిందనీ- వాడు పెద్ద చదువులు చదవాలనీ పెద్ద ఉద్యోగస్తుడవ్వాలనీ ఎంత తపించిందీ... అందుకే గదా ఆయన తన్నొదిలి పైలోకాలకి వెళ్ళిపోయినా వెనకడుగేయకుండా ఉన్నదంతా ఊడ్చి, నగల దగ్గర్నించి అమ్మిపారేసి వాణ్ణి చదివించిందీ... వాడికి క్యాంపస్‌ సెలక్షనొస్తే శ్రమ ఫలించినందుకు ఎంత సంబరపడిందీ... ఇవన్నీ వాడెరగనివా? ఇన్ని కష్టనష్టాలకోర్చి పెంచి ఇంత వాణ్ణి చేసినవాళ్ళకంటే, ఇవాళ వచ్చిన పెశ్ళామే ముఖ్యమని తనను లోకువ చేస్తాడా?
ఏమో, ఏం చెప్పగలం? తనని అడక్కుండా అడుగు కదపనివాడు, అటు ఏడుతరాలూ ఇటు ఏడుతరాలూ చూసి మరీ ఇంటికి తీసుకురావాల్సిన కోడల్ని చెప్పాచేయకుండా నీ లెక్కేమిటన్నట్టు ఇంటికి తీసుకువస్తున్నాడు. వాణ్ణెలా నమ్మగలం? తల్లిని మన్నించటం మానేసి, పెశ్ళానికి విధేయుడవడని ఎలా చెప్పగలం?
దేవుడా, అలాటి సందర్భమే వస్తే తనకేది దారి? ఇంత బతుకు బతికి ఇంటివెనకాల చచ్చినట్టు- కోడలికి లోబడి బతకటమేనా..? లేకపోతే ఈ వయసులో ఏ ఆధారం లేకుండా ఎక్కడికిపోతుంది? తను దూరే సందులేకే ఏడుస్తూంటే తన మెడని పట్టుకు వేలాడుతూ ఈ వెర్రిబాగులపిల్ల ఒకటి. వీళ్ళు కాదంటే దీన్ని దరి చేర్చేవారెవరు?
కాస్త సహనంగానే ఉండాలి తప్పదు. అలాని మొదట్లోనే ఈ భయాన్ని బయటపెడితే ఇప్పట్నించే చులకన అయిపోవచ్చు. మేకపోతు గాంభీర్యమే అయినా బింకంగా ఉన్నట్టే ఉందాం. ‘నేను ఔనంటేనే ఈ ఇంట్లో నీకు మనుగడ’ అన్నట్టు బెదిరింపుగానే మాట్లాడదాం. చూద్దాం... ఏం జరుగుతుందో. భగవంతుడా నీట ముంచుతావో పాల ముంచుతావో.. ‘‘అమ్మా, వదినా వాళ్ళు వచ్చేశారు’’
‘‘మీ అనుమతి తీసుకోకుండా పిల్లలు తొందరపడ్డారు. వాళ్ళది తప్పే. పెద్ద మనసుతో వాళ్ళని మీరు మన్నించాలి, దీవించాలి’’.
వచ్చినవాళ్ళని లాంఛనంగా ఆహ్వానించి ముభావంగా కూర్చున్న వరమ్మని కదిలించి అర్థింపుగా అన్నది బిందు తల్లి భ్రమరాంబ- ‘‘మీరు మీ మేనకోడల్ని కోడల్ని చేసుకుందామనుకున్నారట. మీ ఇంటి వాతావరణం,
మీ మనస్సూ పద్ధతులూ అలవాట్లూ తెలిసిన అయినవాళ్ళ పిల్లని తెచ్చుకోవాలనుకోవటం సమంజసమే. కానీ పిల్లల అభిమతాన్ని కూడా కాదనకూడదు కదా’’.
‘‘నా కూతురని కాదు, బిందు కూడా మంచిపిల్ల. దాని చదువు దానికి నలుగురినీ కలుపుకుపోవటం నేర్పింది. బిందు మీతో సులువుగా కలిసిపోతుంది. పెద్దల విలువేమిటో, వారి గౌరవానికి భంగం రాకుండా ఎంత భద్రంగా చూసుకోవాలో చిన్నప్పటినించే చెప్పేదాన్ని నేను. బిందు మిమ్మల్ని గౌరవిస్తుంది, అభిమానిస్తుంది. మీ మనసు తెలుసుకుని మసలుకుంటుంది. మీ ఇష్టానుసారమే ప్రవర్తిస్తుంది’’ హామీ ఇస్తున్నట్లుగా చెప్పిందావిడ.
బిందు వరమ్మగారి దగ్గరగా వచ్చి కూర్చుంది. ఆమె చేతిని తన చేతిలోకి తీసుకుంది. ‘‘అమ్మా, ఇకనుండీ మీరు బాబ్జీకి మాత్రమే అమ్మ కాదు, నాకు కూడా అమ్మే. మిమ్మల్ని అమ్మా అనే పిలుస్తాను. మీరు కూడా నన్ను వేరేగా చూడకండి. మూడో కూతుర్ననుకోండి. మీరు మోస్తున్న బరువుని సగం పంచుకోవడానికొచ్చిన ఆత్మీయురాలిననుకోండి. మీ వేలు నిర్దేశించినవైపే నేనెప్పుడూ నడుస్తాను. సందేహించకండి. నన్ను నమ్మండి. వాణిని గురించి కూడా మీకు బెంగవద్దు. నేను తనని తీర్చిదిద్దుతాను. తనకి మంచి భవిష్యత్తు కల్పించడంలో మీకు తోడుంటాను’’.
బిందు స్వరంలో సౌమ్యత ఉట్టిపడటమేకాక ఒక భరోసా, ఒక సాంత్వన కూడా వినిపించి ఊరటపడింది వరమ్మ. ఆవిడ బెట్టు సడలుతూ సడలుతూ ఉంది. బిందు చేతిలో ఉన్న తన చేతిని మృదువుగా విడిపించుకుని బిందు చేతిని తన చేతిలో ఉంచుకుని మెల్లగా వత్తింది.
అరగంట తరవాత అందరూ భోజనానికి కూర్చున్నారు. మాట్లాడుకుంటూ మాట్లాడుకుంటూ కొబ్బరి మామిడికాయ పచ్చడి రంజుగా ఉన్నదంటూ... సాంబారు పసందుగా కుదిరిందంటూ... వరమ్మగారి చేతివంటని మెచ్చుకుంటూ... బిందు చేసిన పాయసంలో మటుకు సగ్గుబియ్యంకంటే పంచదారే ఎక్కువగా ఉన్నదంటూ... రుచులెంచుకుంటూ నవ్వుకుంటూ తింటూండగా, హఠాత్తుగా వాణి ‘‘అమ్మా, వదినా వాళ్ళమ్మగారు మంచి టీచర్‌ కాదు’’ అంది.
enarinkele anamantevy? attagaaru, aadapaduchu, maamagaaru, maridi..inta patalamunna intiki kottakodalni kaapuraaniki pampatamante todellunde adaviloki nettadamegaa...yu
kanelavakapovatamem, telusu. teleendalla daarinapoye taddinama maa intiki rammani... atagaadu pilichi mari vaallandarnii talakettukuntaadani. atanu ilanti picchimaalokamani telisunte chaste ninnu ichundedaannikaadu rusarusalaadindi varamma.
avunu paapam, aa maata maatram nijam. koothuriki etuvanti varunni tevali anna amsammeeda aavidaku konni nirdishtamaina abhipraayaalu undevi.
andagaadu, aarjanaparudu, anakuva kalavaadu lanti undaalsina lakshanaalu sare- amma chelli tammuduu lanti undakudani lampataluleni varudi kosam tega prayatnam chesindi kuudaa. pch, kudirindi kaadu.
enni sambandhaalu chusina e okkadaanikii hundread parsenti kwality leneledu. chivariki bhaanumurti- adhe vasudhaki chesina varudu- athani vishayamlo raajiipadaalsochindi.
tana alludikundaalani varamma korukunna anni kwalificationloo bhaanumuurtikunnaayi. okka athani kutumbapu talanoppi tappa.
esarele, aa tandri ekkado udyogam chesukuntunnadu. samsaaramantaa atanithopate untundi. naa koothuriki aa sega tagaladule ani manasuki nachacheppukuni aa sambandhaaniki odabadindi varamma.
teerajesthe aa alludu yem cheshaaduu- koothurninka kaapuraaniki pampaneledu. aavida anchanaalni kasta talakindulu chesiparesadu. tandri ritairavagaane, emeerika naatopaatundaalsindee antuu aa parivaaraannantaa tecchi nettimeeda pettukunnadu.
vasudhani kaapuraaniki pampenduku muhurtam nirnayinchina daggarninchii varamma manasu manasuloledu. keepicchi sannasi, vaallatho ela vegutavo emitone antuu tega pheelayipothu chemmagillayemo anna anumaanamtho talli matimatiki kallu ottukuntunte, vasudha cemitmamma nuvvu mareenuu- vaallu maatram manushulu kaaruu... aina inka ee rojullo kodarikam pettevallevarunna cheppu? ponee vaallu mari cheddavallu anukunna, nenuu anta telivitakkuvadaannii chellaila amayakuralni kadugari ani nachacheppaboyindi.
enchakkagaa chilaka gorinkalla meeriddare unte adhi kottakapuramla muchhatagaa untundigaanii, chuttura vaallandaruu gumigudunte ela untundi. pabliky paarkulo duenettu paadukune sinima shootingula untundi. avuna?yu
maemee aayana aafiisuninchostuu rendu moorala poolamaala tecchaadanuko- ammaki chelliki vaataapoonuu neeku migiledenta- bettedu. saradaagaa e cinemaco pogram vesukunnaranuko- memu vastaamantuu chelli tammuduu tayaaru. ela untundi neeku- tattugaali rekkuraaduu?yu
kaevastundi kadhuu! ive kaadu, inka chinnachinna muchhatlu meeriddare jantagaa unnappudu teerchukunevi boleduntayy. avi neekela tiirataay. awala unchu. edaadiki lakshalu lakshalu sampayistunnada alludu... meeriddare ayithe entha venakesukovacchunu. naalugellu tirigesariki oo plaatu konukkovachhu, oo kaaru konukkovachhu. inkapothe puttevalla chaduvulaki sandhyalakee e insurenso kattukovachhu. ee tainaatiilandaruu cherithe ika migiledemuntundi? aa chelleliki pellantaaru, aapaina pandagaluu purulluu, aa tammudiki chaduvuu udyogam, eelogaa aa musalivallaki rogaaluu rochulu. ika mee gurinchi meeru aalochinchukundamanukuna mee talalu nerisipotay, nadumulu vangipotayy. idhi khayim.
nenannem cheyyamantave, aayanaki vallante praanam. vaallu mana daggara undataaniki veelleduu, pampincheyyandani cheppadaaniki naakenni gundelundaali?yu
nenakumatram yem teluse. naka avasaram rakunda munde maa attamaamalni tana daggariki rappinchukuni meljesada devudu. sarle, vinnavevo chebutaagaanii mundu okkati gurthupettuko. attaarintiki vellagaane prati adapilla modata cheyyalsina pani mogunni konguki katteskovatam. tinavallandarni vadilesi, kevalam neekosam vachinadaanni. neekika naa taravaate migataavaallu sumi ani pratikshanam athani burrani breinyvashsi chestundaali. idhi mukhyim.
vaani- varamma rendokuturu. konchem amayakuralu. pannendellunna vayasuku taggattugaa buddhi vikasinchani pilla. okasari aarindalaagaa okkosari konchem telivi takkuvagaa maatlaadutuntundi.
cevinaneeve amma. neeku rendosari cheppe shrama taggistondilegaani nuvvu cheppue chellellini muripengaa daggaraku teesukuntu annadi vasudha.
keokallu cheppedemite, sonta teliviteetalundaaligaanaa- ee intlo puttina aadapille mee atta damayanti. entha gadusudo telusa?
nalugurojullo kaapuraaniki vellaboye koothuriki, aa naalugurojuluu tana aadabaduchu leelalu varnistuunae undi varamma- okkokka panee chesukuntune. emammay, e panaina raanimpuku ravalante chaaturyam undaali. ee vishayamlo mee atta chala ghatikuraalu. battalu aarestaanani cheppi attagaari cheeralumatuku mekulaki korrupattinchi, chimpi paresedata. aa pani cheyatamlo goppadanamledu. chirigina okkokka cheera pattukochi, kiporapaatayipoyindattaa ani kallaneellu pettukunedata. naalugurojulakokasaari ide tantu. kavalane chestondani telisipotunna edustonna pillani emanagalaru? adhee chamatkaram...yu tadibattalu dulipi dandena aarestuu cheppina modati upaayaaniki suuchana idhi.
kibbandulaki guricheyyaalani gattigaa sankalpinchaalegaanii telivigalavaallaki daarulu kodava. damayanti maamagaaru aarogyam bagaleka chesechese chinna vyaparankasta kattipetti intlone undevadata. vere panemledu, iravainaaluggantaluu peparokati pattukkurchunevadata. alati vyaapakam lenivallaki peparoka kalakshepam- kaadu vyasanam. adhi lekapothe picchettinattu untundi. oka manishi balaheenata telisaaka aadukovadam telika.
mee atta aa intiki vellatamemiti, aayanaki tippalu modalayyayi. peparu unte kallajodu kanabadedikaadata... kallajodu kanabadithe peparu mayamayyedata. leda pakkintivaallu pattukelli entakee ivvaru. ichina yevaalla paapa chimpesindata mamayya, emanukovaddannaru ani peparumukkalu mundupetti muktaayimpu.
tanatopate peparukosam, kallajodu kosam tega vetikestuu aapasopalupade kodalnee, chirigipoyina peparni pattukuni, tanakante ekkuvagaa vichaaristoonna kodalni pattukuni kunavu vachake ilaa avuthonidani ela
anagalada peddamanishi. praanam visigi peparu kosam eduruchuddam manesi, gulloki velli koorchovadam modalupettaadataayana. lakshyam chere prayatnamlo idhi rendo mettekkadamegarisha saayantram tiffiniki pakodiilu vestu pravachinchina rendo upaayamidi.
kipoddutiputa attagaaru coffy kalipevelaku ene chesta attayya antuu tayaarayipoyi, vaalliddarikii maatram neellagaa coffy kalipi poyatam... mogudatu aafiisuku vellagaane mare panee muttukokunda manchamekkeyatam... attagaaru devudi mundara kuurchuni, e lalita sahasramo chaduvukuntunte tvno steriono pedda vaalyuunthoo illegaragotteyyanta, ivannee chittipotty mottikaayallaantivi. sisalaina duddukarra debba lanti prayogam inkokati chesindata mee attae.
kootulliddaruu aasaktigaa nollu terichi vintuundagaa chidvilaasamgaa chirunavvokati visiri tirigi konasaginchindi varamma.
mhabbe adem goppa ettenkaadu. chinna yukti. cony pavarifulli anthe, emledu.. sarasaalaadtuu kaburlu chebutuu aafisukuvelle mogudiki daggara kuurchuni vaddinchesi, aa chettone tanuu tinesi, aamaina migilina kuuraloonuu pulusuloonuu rendu chenchaala uppu, rendu chenchaala kaaram kalipesi, emi eraganattu lechi vellipovatam. antee.
ma taravatemundii, aa maamagaaru osaari gunde noppochina manishi. attagaarikee hai bladmersheru. nela tirakkunda rendo kodukintiki makamettesarata. mee atta adrushtamemitante vaallu vaadana pettukune baapatu kakapovatami.
msa vasuu, inkokkamata. manam chestunna panulu kavalane chestunnamanna sangati teliyaalsina vaallaki minaha migataavaallaki vasananna rakudadu. telisinda..? ika nuvvela raninchagalavo alochinchuku.
koothuri soukhyamkosamantu evevo dikkumaalina vyuuhaaluu pathakaaluu panne ee dhorani sarigga vyatireka disaloki malledeppudante... kaalam gadavali... rojulu marali.
eeroju varamma manassu kummari aavamlaa paiki kanipinchakunda kumulutuu undi. avunu- raatri koduku babji mettagaa jhulipinchina koradadebba alantidi mari.
emamma, binduu nenuu ivaala resistaraphysulo marrege chesukunnam. mundu chebithe nuvvoppukovu. anduke alaa cheyalsochindi. nannu kshaminchammayi ani challaga cheppesi, platelo cheyyi kadigesi mellagaa
binduuni modatisaari intiki teesukuvachinappude anumaaninchindi. eamma, tanu bindu. naalaage tanuu saffeyverky injineere. ninnu chustanante teesukochani ani chebutunnappudu- kavitva dhoranilo cheppalante- babji kallalo vidyullatala velugulu. aa bindu mohamlo indradhanussu merupulu.
appude ardhamaindi... vaalliddarimadhyanaa sahodyogula sambandhame kaadu marinkedo anubandhamunnadani. aa taravaata babjito nikkacchigaa cheppesindi- tana tammudi koothuru kamale ee intikodalani.
kamala anakuvagala pilla. degreelu levukani intipanee adhee chakkaga chestundi. tanaku anugunamgaa naduchukuntundi ani, eppudo tana kodaligaa nirnayinchesindi.
taneemaata cheppinappudu babji moham chinnabuchukunnadu tappa maarumaataadaledu. vade samadhanapadatadulemmanumu nalimuchula intapani chestadanukoledu.
praanapradamgaane kaadu entho kattudittamgaa kuudaa penchindi babjini. vaadu kuudaa tana kanusannalu datipokunda tana notimata maripokunda entho buddhimantanamgaane unnaadu innaalluu.
ingineerayi ayidankela jeetam testunna, ippatikee tanu enchi tecchina battale vesukuntaadu. fastu taareekhunaadu jeetam pettukochina kavarni kavarugaane tana chetikandinchestadu. e vishayamgaanainaa sare, tana mate vedam vaadiki.
babji eppatiki ilaage tana konguchaatu biddadigaa undaalani korukunnadi. ilaage tanatodide lokamgaa untaadani aasapaddadi. tana maatani kaadani sonta nirnayam teesukogaladani kallo kuudaa anukoledu.
unnattundi babji ilaa maratanikkaranamemiti? tana chetipattu sadalinda? kipratidaanikii eevida pettanameminati anipinchindaa vaadiki?
raatrantaa ide mathana varammaki. nidrapoledu. tellari lechesariki neerasam, talanoppi.. idhi chaaladannattu aafiisuku veltuuveltuu inko pidugu nettinesi veshlaadu babji.
eamma, eeroju manchidata. binduuni vaalla ammagaaruu naannagaaruu ikkada digabetti vestaaru. vaallu ragane naaku phonu cheyyi ani.
inkem rettimpayindi talanoppi. ika neerasamayithe ventane musugutanni padukomantunnadi. manasu maatram allakallolamgaa edatherapileni aalochanalatho vishraanti lekunda undi.
eerojudaakaa ee intlo ekachatraadhipatyam tanadi. kamalagani vachunte aa aadhipatyam atlage konasagedi. ippudu vachedi bindu. repikkada tana sthaanamekkada?
asale aa bindu mahaa andagatte. pedda chaduvu chaduvukundi. moguditho samaanamgaa udyogam chestondi. sampaayistondi. inni adanapu arhatalunnavayye, aa geervaanam ekkadakupotundii. pogaru chuupinchi
talegarestundemo. uhi... assalu oorukokudadu. ponilemmani oorukunnama, repu aa alusu chusukuni bednaphy andinchamanochu. carrageelu amarchamanochu. inti kapaladarula vantamanishila panimanishila maarcheyyochu.
ammo adhi bharinchagaladaa... uhu, aa lokuva aa pillaki ivvanekudadu. eammay, neekenni kommulunna ee intiki mundochinadaanni nenu. yajamaanuraalanayindi nenu. chernakola inka naa chetilone undi.
peshlaaniki vyatirekamgaa emanna ante babjeeki nachutunda? valachi varinchi tecchukunna muddula priyuralaye.
kaadule... babji atuvantivaadu kaadu. tanante entho prema, abhimanam, gowravam. tanakimaatram vadante panchapraanaalu kaaduu. aadapillalakante magapillavadu uddharistaadani vaannenta apuruupamgaa penchindanii- vaadu pedda chaduvulu chadavalani pedda udyogastudavvalani entha tapinchindii... anduke gadaa aayana tannodili pailokaalaki vellipoyina venakadugeyakundaa unnadanta oodchi, nagala daggarninchi ammiparesi vaanni chadivinchindii... vaadiki campses selakshanoste shrama phalinchinanduku entha sambarapadindii... ivannee vaderaganiva? inni kashtanashtaalakorchi penchi inta vaanni chesinavallakante, ivaala vachina peshlaame mukhyamani tananu lokuva chestada?
emo, yem cheppagalam? tanani adakkunda adugu kadapanivaadu, atu edutaraaluu itu edutaraaluu chusi mari intiki teesukuraavaalsina kodalni cheppacheyakunda nee lekkemitannattu intiki teesukuvastunnadu. vannela nammagalam? tallini manninchatam manesi, peshlaaniki vidheyudavadani ela cheppagalam?
devuda, alati sandarbhame vaste tanakedi daari? inta batuku batiki intivenakaala chachinattu- kodaliki lobadi batakatamena..? lekapothe ee vayasulo e aadhaaram lekunda ekkadikipotundi? tanu doore sanduleke edustunte tana medani pattuku vaelaadutuu ee verribagulapilla okati. veellu kaadante deenni dari cherchevaarevaru?
kaasta sahanamgaane undaali tappadu. alaani modatlone ee bhayanni bayatapedithe ippatninche chulakana ayipovachhu. mekapothu gambhiryame aina binkamgaa unnatte undaam. nenenu aunantene ee intlo neeku manugadae annattu bedirimpugaane matladadam. chuddam... yem jarugutundo. bhagavantuda neeta munchutavo paala munchutavo.. emamma, vadina vaallu vachesarim
maemee anumati teesukokunda pillalu tondarapaddaaru. vaalladi tappe. pedda manasutho vaallani meeru manninchaali, deevinchali.
vachinavaallani laanchanamgaa aahvaaninchi mubhaavamgaa kuurchunna varammani kadilinchi ardhimpugaa annadi bindu talli bhramaramba- emiru mee menakodalni kodalni chesukundamanukunnari. mee inti vaataavaranam,
mee manassuu paddhatuluu alavaatluu telisina ayinavalla pillani techukovalanukuvotam samanjasame. cony pillala abhimataanni kuudaa kaadanakuudadu kadham.
neona koothurani kaadu, bindu kuudaa manchipilla. daani chaduvu daaniki nalugurinee kalupukupovatam nerpindi. bindu meetho suluvugaa kalisipotundi. peddala viluvemito, vaari gouravaaniki bhangam rakunda entha bhadramgaa chusukovalo chinnappatininche cheppedaanni nenu. bindu mimmalni gowravistundi, abhimaanistundi. mee manasu telusukuni masalukuntundi. mee ishtanusarame pravartistundi haami istunnatlugaa cheppindavida.
bindu varammagaari daggaragaa vachi koorchundi. aame chetini tana chetiloki teesukundi. emamma, ikanundi meeru babjeeki matrame amma kaadu, naaku kuudaa amme. mimmalni amma ane pilustaanu. meeru kuudaa nannu veregaa chudakandi. moodo koothurnanukondi. meeru mostunna baruvuni sagam panchukovadaanikochina aatmeeyuraalinanukondi. mee velu nirdesinchinavaipe neneppuduu nadustaanu. sandehinchakandi. nannu nammandi. vaanini gurinchi kuudaa meeku bengavaddu. nenu tanani teerchididdutaanu. tanaki manchi bhavishyattu kalpinchadamlo meeku thoduntanue.
bindu swaramlo soumyata uttipadatamekaka oka bharosa, oka saantvana kuudaa vinipinchi ooratapadindi varamma. aavida bettu sadalutuu sadalutuu undi. bindu chetilo unna tana chetini mruduvugaa vidipinchukuni bindu chetini tana chetilo unchukuni mellagaa vattindi.
araganta taravaata andaruu bhojananiki kuurchunnaaru. matladukuntu matladukuntu kobbari mamidikaya pachadi ranjugaa unnadantuu... saambaaru pasandugaa kudirindantuu... varammagaari chetivantani mecchukuntu... bindu chesina paayasamlo matuku saggubiyyankante panchadaare ekkuvagaa unnadantuu... ruchulenchukuntu navvukuntu tintuundagaa, hataattugaa vaani emamma, vadina vaallammagaaru manchi teacher kaadee andi.