گفتگوی مفصلِ حجت کلاشی با علیرضا کیانی در شماره ۵ فریدون تحت عنوان "#بازگشت_به_مشروطه چرا و چگونه؟" که نگارنده آن را بدون تردید بهترین گفتگو در تمامی شماره‌های فریدون می‌داند، مانیفستِ جریانی‌ست که حجت کلاشی آن را نمایندگی می‌کند. 

این گفتگوی خواندنی را هرشب و در ۳۰ بخش منتشر خواهم کرد.

بخش اول: 

کیانی: ایده‌ای که شما روی آن پافشاری می‌کنید و در گفتگوها و نوشته‌های خود تلاش بر تبلیغ بر آن دارید ایده «بازگشت به مشروطه» است. از همین ایده و توضیح آن آغاز کنیم.

کلاشی: من در دو حوزه باید نظرم را توضیح دهم، یا به عبارتی حرف‌هایی که می زنم دو خاستگاه دارد و از دو منطق تبعیت می کند. یکی به عنوان کسی که دارای دغدغه‌های فکری و نظری است. یعنی تاریخ ایران و اتفاقاتی که در آن افتاده را از دریچه مفهومی و نظری می‌بیند و درباره آن می‌پرسد و می‌کوشد آن را بفهمد یا با نظام مفهومی و با معقولات توضیح دهد. حوزه دوم ، حوزه عمل سیاسی است. در کنار کوشش‌های فکری، فعال سیاسی هم هستم و فعالیت سیاسی معطوف به قدرت است، قدرت را هم برای تامین منافع ملی می‌خواهم.
 
این دو شأن از هم جداست یا دست‌کم می‌کوشم جدا نگاه دارم. اما برای همین عمل سیاسی بنیان نظری دارم که همان شأن اول است.  آن‌جایی که حاصل دغدغه‌های فکری من است موظفم آن را در چارچوب فلسفی‌اش پیش ببرم و از آن سوال بپرسم و به قواعد عقلی و منطقی پایبند بمانم. به همین خاطر باید سعی کنم که تاریخ ایران را بفهمم و در درون این بازخوانی بتوانم به آگاهی برسم. بعد بگویم که اگر مسئله فلسفه سیاسی، اندیشیدن در باب شهر است، (منظورم از شهر، چیزی است که در بحث از ایرانشهر به کار می‌رود) و آنچه برای شهر یا کشور خوب است را حفظ کنم، یا خوبی‌هایی را برای آن بدست بیاورم. یعنی یا ما می‌خواهیم یک چیز خوب را نگه داریم یا می‌خواهیم یک چیزی را بهتر کنیم.

اندیشیدن به این‌که چه چیزی خوب است و این خوبی از چه دریچه‌ای به دست می‌آید یا چطور ما می‌توانیم یک چیز خوب را نگه داریم، از آغاز جزو دغدغه‌های فلسفی-سیاسی بوده است. از آن زمان که افلاطون درباره نظام‌ها صحبت می‌کند. منتها ما برای این‌که بفهمیم چطور می‌شود به سمت این ایده‌ها حرکت کرد، ایده خوب چیست، شهر خوب چیست، چطور می‌شود مصلحت عمومی را به دست آورد و... نیازمند تفکر فلسفی هستیم. چون نه اسطوره می‌تواند این کار را انجام دهد و نه ایدئولوژی‌ها می‌توانند این کار را انجام دهند. به خاطر این‌که ایدئولوژی‌ها، مثلا ایدئولوژی‌های قرن بیستمی، معمولا در جایی بیرون از ایران متولد شده‌اند و این‌ها را نمی‌شود آورد و در ایران به کار بست و انتظار داشت نتایجی که در غرب به بار آورده و ناظر بر یک واقعیت ملموس تاریخی هست، در ایران هم به بار بنشیند.

 می‌خواهم بگویم که این مفاهیم و همین‌طور ایده‌های سیاسی برای خودشان محیط زیست دارند و نمی‌شود عین آن‌ها را از یک جا به یک جای دیگری آورد و بدون تنقیح مفاهیم و این‌که آن را به محک واقعیت‌های آن کشور بزنیم، بخواهیم آن را به صورت قالب‌های آماده یا قالب‌های پروکروستسی بکار بگیریم.
خب، چرا این را می‌گویم. به خاطر این‌که وقتی بخواهیم تاریخ تحولات ایران را مطالعه کنیم، موضع من موضع سیاسی به معنای فعال سیاسی نیست؛ بلکه موضع کسی است که دارای دغدغه‌های فلسفی است. به این خاطر، سوال می‌کنم که چطور ما می‌توانیم یک نظام درست کنیم. الان ما دنبال چه هستیم؟ دنبال نظامی هستیم که در آن آزادی‌ها محقق شود، مفهوم امنیت و قدرت درونش باشد،  و همین‌طور با به‌رسمیت‌شناختن مالکیت خصوصی، مسئله تولید را پیش ببرد. یعنی تولید از ارزش‌هایش باشد و اقتصاد به عنوان علم تولید ثروت داشته باشد، و رفاه و غیره ایجاد شود.

خب ما اگر بخواهیم در مورد نظام‌ها صحبت ‌کنیم، بحث این است که کدام نظام می‌تواند این کار را برای ایران انجام دهد و چه اتفاقی در ایران افتاده که ما الان چنین نظامی نداریم. یعنی بحث این است که چطور شده که ما در تاریخ تحولات خودمان نتوانسته‌ایم به یک نظامی دست پیدا کنیم که همانی باشد که الان دنبالش هستیم.