Từ " Ponzi " bắt nguồn từ tên của doanh nhân người Mỹ gốc Ý Charles Ponzi sống hồi đầu thế kỷ 20 . Về cơ bản , cách làm theo mô hình Ponzi là sự hứa hẹn một khoản lợi tức hấp dẫn từ số tiền " đầu tư " ( thực chất là cho vay ) không gặp ở bất cứ mô hình đầu tư nào khác . Thay vì dùng số tiền gom được để kinh doanh sinh lợi rồi trả cho nhà đầu tư , các tay lừa đảo chỉ dùng tiền của người mới trả cho người cũ , và thực chất không hề có hoạt động kinh doanh , đầu tư nào diễn ra . Để một mô hình Ponzi thành công , hệ thống phải hút liên tục các nhà đầu tư mới , nếu không dòng tiền sẽ bị gián đoạn và tay lừa đảo mất khả năng chi trả . Nhưng không sớm thì muộn , đây là kết quả tất yếu của 100 % trò lừa đa cấp vì cách mô hình này vận hành không thể kéo dài mãi mãi . Muôn vẻ lừa đảo trong thế giới tiền ảo Nhà kinh tế học người Mỹ Paul Krugman từng vài lần nêu ý kiến hoài nghi rằng tiền ảo Bitcoin là một mô hình Ponzi , còn giới đầu tư Bitcoin là " một giáo phái có suy nghĩ hoang tưởng " . Tuy nhiên , các ý kiến khác nói ông Krugman không chỉ ra được ai là kẻ thủ lợi chính trong mô hình Ponzi mà ông nghi ngờ . Họ lập luận rằng Bitcoin là kết quả của thuật toán đằng sau phần mềm Bitcoin Core dựa trên cơ chế " đồng thuận phân quyền " , không phải được phân phối bởi một cá nhân nào . Trong trường hợp Bitcoin , không ai chịu trách nhiệm thu tiền từ nhà đầu tư hoặc trả lợi tức cho họ . Nếu có sự tương đồng nào giữa tiền ảo kiểu Bitcoin với với mô hình Ponzi thì đó là sự cường điệu giả tạo hoặc trò tác động tâm lý của những người sở hữu để khuyến khích người khác mua vào và làm tăng giá trị đồng tiền .
Từ khi những vụ việc đầu tiên xuất hiện trên mặt báo , giới quan sát đã nhanh chóng phát hiện sự tương đồng giữa các nhóm đầu tư tiền ảo và " mô hình Ponzi " - tức lừa đảo đa cấp .