Xuất thân trong gia đình cực kỳ nghèo ở Bắc Giang , bản thân lại học tệ nhất lớp suốt 12 năm liền , nên thầy Lâm cũng đoán trước số phận của mình . " Khi học xong 12 ở trường dân lập , nghĩ cánh cửa của mình về học tập chắc đã đóng lại khi ba môn khối C tôi chưa được 4 điểm " - thầy Lâm kể về điểm xuất phát của mình . 4 tháng ... một bước lên " tiên " Đúng lúc thất vọng nhất , thầy nhận giấy báo khám nghĩa vụ quân sự và lên đường nhập ngũ . Hết ba tháng tân binh ở Hà Tây , được chuyển vào TP. HCM thực hiện nghĩa vụ . " Thời gian tại ngũ đã tôi luyện cho tôi ý chí phải thay đổi cuộc đời " - thầy Lâm nhớ lại . Quyết tâm , thầy Lâm tự tìm lớp ôn bên ngoài , thi tới thi lui cũng chỉ 3 điểm / môn . " Nghĩ rằng chúng bạn giỏi học 10 nhớ 9 , mình vừa nghèo vừa kém học 10 nhớ 3 , vậy để được nhớ 9 tôi phải bắt mình dốc sức lên 300 % " - thầy kể . Suốt bốn tháng , thầy Lâm " cày " đêm ngày để đạt mục tiêu và cuối cùng đạt đến chuyện ngoài tưởng tượng : năm 2001 thầy đậu thủ khoa ngành triết học của Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn ( ĐH Quốc gia TP. HCM ) với số điểm 21 . Kết quả đó đã thuyết phục được thủ trưởng đơn vị : vào trường nhập học nhưng được đơn vị nuôi luôn . Sau khi ra trường , thầy được nhận dạy tại Trường sĩ quan Kỹ thuật quân sự ( Q. Gò Vấp ) .
Từng là người học kém nhất lớp trong tất cả các môn , tiếng Anh “ một chữ bẻ đôi cũng không biết ” , thầy Nguyễn Mai Lâm đã vượt qua chính mình để quay lại truyền niềm tin cho học trò nghèo .