Theo thoả thuận giữa 2 nước , từ tháng 6-2019 , nông sản Việt xuất sang Trung Quốc phải bằng đường chính ngạch và tuân thủ các quy định về chất lượng , truy xuất nguồn gốc . Xuất khẩu gạo không thể là ngoại lệ . Thực tế cho thấy một số mặt hàng như trái cây , thuỷ sản vào thị trường này đã vượt qua được các rào cản kỹ thuật , bước đầu thích ứng với quy định mới . Nhưng tại sao xuất khẩu gạo vẫn bị sốc ? Phải chăng lâu nay chúng ta mãi lo " ăn đong " trong xuất khẩu gạo mà thiếu chiến lược lâu dài ? Dựa vào thị trường dễ tính bằng đường tiểu ngạch , các phân khúc gạo giá rẻ ? Yêu cầu đang đặt ra là cần cân đối hài hoà giữa tiêu dùng trong nước và xuất khẩu gạo , giữa các thị trường và phân khúc thị trường xuất khẩu gạo Việt . Việc xuất gạo thô vốn có giá trị gia tăng rất thấp , trong khi nhiều quốc gia kém lợi thế hơn ta đang chọn con đường " sáng tạo " hơn là tăng chất lượng , giá trị hạt gạo và phát triển các ngành công nghiệp sau gạo . Ngành lúa gạo VN đã chậm vượt qua dấu chân lấm bùn của kinh tế tự nhiên , kinh nghiệm nông nghiệp truyền thống để bước sang kinh tế tri thức , tham gia vào chuỗi giá trị công nghiệp sáng tạo toàn cầu . Yêu cầu phải chuyển đổi để thích ứng trước nhiều thay đổi nhanh chóng mà sự thay đổi chính sách , dựng rào cản kỹ thuật của Trung Quốc chỉ là một thí dụ . Tái cấu trúc ngành hàng và thị trường gạo vẫn đang là đòi hỏi bức bách .
Sự sụt giảm mạnh hơn 20 % kim ngạch xuất khẩu gạo Việt vào thị trường Trung Quốc trong các tháng đầu năm nay chắc chắn sẽ tác động bất lợi ngành hàng lúa gạo . Nhưng nhìn tổng thể , cần xem đây là một chỉ dấu để điều chỉnh sản xuất , xuất khẩu gạo .