Những năm đầu thế kỷ 20 , dưới tác động của cao trào " Châu Á thức tỉnh " và sự du nhập trào lưu dân chủ tư sản vào Việt Nam , tổ chức Duy Tân Hội do Phan Bội Châu sáng lập đã phát động phong trào Đông Du , đưa thanh niên Việt Nam sang du học Nhật Bản . Tại Hà Nội , Đông Kinh Nghĩa Thục được thành lập và hoạt động sôi nổi ( 1907 ) , dần trở thành trung tâm tuyên truyền , cải cách văn hoá , giáo dục có ảnh hưởng rộng lớn ở Bắc Kỳ . Ở Trung Kỳ , phong trào Duy Tân được khởi xướng , dẫn đến sự hình thành của 300 tổ chức trường học , giảng dạy theo lối mới , hướng tới mục tiêu " khai dân trí , chấn dân khí , hậu dân sinh " . Trước sức ép từ ảnh hưởng của những phong trào này và tầng lớp sĩ phu yêu nước , chính quyền Pháp buộc nghĩ đến tổ chức bậc đại học . Đại học Đông Dương - thiết chế đại học đầu tiên ở Việt Nam Năm 1907 , Pháp ra nghị định thành lập Đại học Đông Dương với một số trường cao đẳng , nhưng thực chất là trường trung cấp chuyên nghiệp . Hoạt động không được bao lâu , Đại học Đông Dương đóng cửa bởi không có sinh viên và thiếu giáo sư . Một giờ học môn Vật lý tại Đại học Đông Dương những năm đầu thế kỷ 20 . Hơn 10 năm sau đó , Pháp tổ chức một số trường cao đẳng ( trên danh nghĩa mô hình đại học ) nhưng vẫn phải nhận những sinh viên có trình độ cao đẳng tiểu học nên khi ra trường , bằng cấp chỉ tương đương trung cấp . Khoảng 20 năm tiếp theo ( 1920 - 1939 ) , Pháp nâng cấp các trường cao đẳng thành đại học , mở thêm trường cao đẳng mới như Thương mại , Văn khoa , Khoa học , Mỹ thuật . Một trong những đại học có tuổi đời lâu nhất ở Việt Nam là Y khoa Hà Nội , thành lập năm 1902 như một trường thuốc École de Médecine .
Pháp áp đặt nền giáo dục ở Việt Nam gần 100 năm , nhưng giáo dục đại học ra đời khá muộn , vào nửa đầu thế kỷ 20 .