PGS Trần Đức Cường , Chủ tịch Hội Khoa học lịch sử Việt Nam , cho biết giáo sư Phan Huy Lê ra đi lúc 13 h06 tại Bệnh viện Bạch Mai ( Hà Nội ) . Sau chuyến đi Trường Sa , thấy ông bị mệt , gia đình đưa vào bệnh viện khám . Bác sĩ kết luận ông bị bệnh tim , cùng với tuổi cao sức yếu nên đã qua đời . Giáo sư Phan Huy Lê sinh năm 1934 tại làng Thu Hoạch , xã Thạch Châu ( Lộc Hà , Hà Tĩnh ) . Hai dòng họ nội , ngoại của ông đều nổi tiếng khoa bảng với những danh nhân văn hoá lớn , như : Phan Huy Cẩn , Phan Huy Ích , Phan Huy Thực , Phan Huy Vịnh , Phan Huy Chú , Cao Xuân Dục , Cao Xuân Tiếu , Cao Xuân Huy ... Cụ thân sinh của ông là Phan Huy Tùng , tiến sĩ Nho học , từng làm quan trong triều đình Huế , nổi tiếng thanh liêm . Năm 1952 , khi 18 tuổi , Phan Huy Lê rời gia đình ra học dự bị đại học ở Thanh Hoá . Sau đó ông dự định chọn học Toán - Lý , nhưng GS Trần Văn Giàu và GS Đào Duy Anh đã hướng ông vào học ban Sử - Địa , Đại học Sư phạm Hà Nội . Từ khi đi học , ông đã được các thầy giao làm trợ lý giảng dạy . Những công trình nghiên cứu đầu tiên trong sự nghiệp khoa học của ông là Chế độ ruộng đất và kinh tế nông nghiệp thời Lê sơ ( 1959 ) , Đặc điểm của phong trào nông dân Tây Sơn ( 1959 ) , Lao động và làm thuê trong xã hội phong kiến Việt Nam ( 1959 ) … Giáo sư Phan Huy Lê là Tổng chủ biên bộ Quốc sử Việt Nam . Ông sau đó chuyển sang nghiên cứu về các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm và trận đánh lớn trong lịch sử dân tộc với nhiều công trình như : Khởi nghĩa Lam Sơn ( 1965 ) ; Truyền thống dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam ( 1973 ) , Một số trận quyết chiến chiến lược trong lịch sử dân tộc ( 1976 ) , Chiến thắng Bạch Đằng năm 938 và 1288 ( 1988 ) ... Từ giữa những năm 1970 , ông mở rộng sang nghiên cứu lĩnh vực văn hoá - truyền thống với các công trình tiêu biểu như : Truyền thống và cách mạng ( 1982 ) , Vấn đề dân chủ trong truyền thống Việt Nam ( 1988 ) , Các giá trị truyền thống và con người Việt Nam hiện nay ( 3 tập , 1994 , 1996 , 1997 ) , Chủ nghĩa yêu nước Việt Nam , truyền thống và hiện đại ( 2002 ) … Ngoài giảng dạy chính ở Khoa Lịch sử , Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn ( Đại học Quốc gia Hà Nội ) , ông còn dạy ở nhiều trường trong và ngoài nước , như : Đại học Paris VII ( Pháp ) , Đại học Amsterdam ( Hà Lan ) ... Hàng nghìn học trò của ông đã trở thành chuyên gia nghiên cứu hàng đầu ở Việt Nam .
Hơn 13 h ngày 23/6 , giáo sư , nhà giáo nhân dân Phan Huy Lê , qua đời tại Hà Nội , hưởng thọ 85 tuổi .