Thủ tướng Malaysia Mahathir Mohamad ( trái ) và người đồng cấp Trung Quốc Lý Khắc Cường trong cuộc họp báo chung hôm 20/8 . Thủ tướng Malaysia Mahathir Mohamad hôm qua tuyên bố sẽ hủy hai dự án lớn trị giá 22,3 tỷ USD do Trung Quốc đầu tư ở nước này , với lý do khoản nợ tích luỹ có thể khiến Malaysia phá sản , trong khi quốc gia này chưa thực sự cần đến những dự án đó . Tuyên bố của Mahathir được coi là một đòn giáng nặng nề với Trung Quốc và sáng kiến Vành đai , Con đường ( BRI ) do Bắc Kinh khởi xướng , bởi hai dự án trên được coi là một phần quan trọng của BRI ở Malaysia . Theo ước tính của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế , Trung Quốc đã đầu tư 1-8 nghìn tỷ USD cho các dự án của BRI và số tiền mà họ đã đầu tư cho hai dự án dang dở ở Malaysia khó có thể thu hồi , theo AP . Tuy nhiên , Mahathir khẳng định Trung Quốc " thấu hiểu cho vấn đề của Malaysia và đồng ý " khi Kuala Lumpur quyết định hủy các dự án tỷ đô có tầm quan trọng rất lớn với Bắc Kinh . Ông còn nói rằng các điều khoản chi tiết về việc hủy dự án và bồi thường sẽ được chính phủ Malaysia thảo luận với các công ty Trung Quốc có liên quan . Bình luận viên Nile Bowie của AsiaTimes cho rằng những tuyên bố được Mahathir đưa ra sau chuyến công du 5 ngày tới Bắc Kinh cho thấy lãnh đạo cao tuổi nhất châu Á này đã áp dụng chiến lược " lạt mềm buộc chặt " rất khôn khéo khi xử lý các vấn đề khó khăn với Trung Quốc và có thể trở thành hình mẫu cho các nước trong khu vực nhằm tái cân bằng quan hệ với Bắc Kinh . Theo các chuyên gia phân tích , kể từ khi Trung Quốc gia tăng ảnh hưởng của mình ở châu Á bằng sáng kiến BRI , ngày càng nhiều quốc gia trong khu vực thể hiện lập trường nhún nhường hơn với Bắc Kinh . Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte nhiều lần công khai tuyên bố ủng hộ chính sách thân Trung Quốc để đổi lấy viện trợ kinh tế , trong khi người tiền nhiệm của Mahathir là Najib Razak cũng được cho là có quan điểm ủng hộ Bắc Kinh . Nhưng sau khi giành chiến thắng trước Najib trong cuộc bầu cử , Thủ tướng Malaysia Mahathir đã thể hiện quan điểm trái ngược trong chính sách đối ngoại với Trung Quốc , đặc biệt là trong bối cảnh Malaysia đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nợ công 243 tỷ USD , đòi hỏi chính phủ của ông phải ưu tiên giải quyết .
Dù hủy các dự án 22,3 tỷ USD , Thủ tướng Malaysia vẫn không làm Bắc Kinh nổi giận mà còn mở ra cơ hội hợp tác tích cực hơn .