Đó là vấn đề được nêu ra tại Hội thảo " Xây dựng và hoàn thiện thể chế phát triển tập đoàn kinh tế nhà nước trong bối cảnh hội nhập quốc tế " do Tạp chí Cộng sản và Tập đoàn Dầu khí Quốc gia VN ( PVN ) tổ chức sáng 15 – 11 . Ông Nguyễn Vũ Trường Sơn , Tổng giám đốc PVN , cho rằng đến nay hoạt động , mô hình của tập đoàn nhà nước ít nhiều đã bộc lộ một số vấn đề phải giải quyết , trong đó chủ yếu là do phát triển quá nóng , tập trung mở rộng quy mô , hoạt động đa ngành , đa lĩnh vực mà thiếu chú trọng sản xuất cốt lõi , phát triển vượt quá năng lực tài chính , quản trị .. Điều đó , theo ông Sơn , dẫn tới hiệu quả hoạt động chưa tương xứng với tiềm lực nắm giữ như đất đai , tài nguyên , vốn , công nghệ ... Khi tham gia các lĩnh vực đầu tư rủi ro như ngân hàng , tài chính , bất động sản thì gặp khó khăn . " Phạm vi hoạt động của đa số tập đoàn kinh tế nhà nước chủ yếu là thị trường trong nước , hội nhập khu vực và quốc tế còn hạn chế . Sự liên kết giữa các thành viên trong tập đoàn chưa cao , chưa thể hiện được bản chất của các tập đoàn kinh tế , chưa thể hiện được vai trò dẫn dắt , tạo động lực phát triển các lĩnh vực khác " , ông Sơn nhìn nhận . Theo ông Hồ Sĩ Thoảng , Hiệp hội Dầu khí Việt Nam , các DNNN thích cơ chế bộ chủ quản bởi sẽ có " lá chắn " , trong khi các bộ cũng muốn ôm các doanh nghiệp vì có lợi ích liên quan . Đơn cử như các doanh nghiệp thuộc lĩnh vực thương mại của Bộ Thương mại trước đây , ông Thoảng cho biết thường được ưu ái nhiều hơn so với các DN thương mại khác . Do đó , với mô hình bộ chủ quản dễ tạo ra cơ chế xin cho hiện đã không còn phù hợp , mà phải chuyển sang cơ chế thị trường . Đặc biệt , nhìn từ các sai phạm của nhiều DNNN trong thời gian qua , ông Thoảng nhấn mạnh đến vai trò của tập thể , bởi dù có trách nhiệm cá nhân nhưng cần phải xác định trách nhiệm trên nguyên tắc dân chủ , gắn với yêu cầu minh bạch thông tin . Ông Trương Đình Tuyển , nguyên Bộ trưởng Bộ Thương mại ( cũ ) , cho rằng cần phải buộc DNNN cạnh tranh sòng phẳng trên thị trường thì mới phát triển được . Gắn với yêu cầu tăng cường tính công khai minh bạch , công bố thông tin , có cơ chế để doanh nghiệp phá sản khi thua lỗ .
Được cho là ưu ái nhiều , các doanh nghiệp nhà nước vẫn gặp rất nhiều khó khăn . Liệu có nên buộc các doanh nghiệp nhà nước cạnh tranh sòng phẳng trên thị trường để phát triển ?