Tiếp cận Sài Gòn bằng một cách đầy cá tính , tác giả - nhà nghiên cứu Huỳnh Ngọc Trảng tự xác lập hướng đi cho riêng mình trong hành trình khảo cứu các vấn đề thuộc nội hàm văn hoá - lịch sử . Có lẽ từ hồi hình thành đô thị đến nay , chưa có ai nhìn Sài Gòn như là một thực thể " gánh lấy những thách thức của tình trạng thế giới hóa và trở thành phòng thí nghiệm của sự tiến bộ " như Huỳnh Ngọc Trảng cắt nghĩa trong tập sách này . Người đọc sẽ có cảm giác mình trở thành người tự nguyện được tác giả dẫn dắt đi la cà khắp nẻo Sài Gòn . Chẳng hạn địa danh Đồng Tập Trận nghe đến từ lâu , nhưng đến đây thì Huỳnh Ngọc Trảng " chỉ tay một cái " cho thấy đó là suốt một dải dài từ đường Cách Mạng Tháng Tám hiện nay , cặp theo đường Điện Biên Phủ và đường Ba Tháng Hai vào đến trường đua Phú Thọ . Trên cánh Đồng Tập Trận ấy , còn miếu Thành Hoàng Bổn Cảnh hiện đã nằm khuất trong khu dân cư ở quận 10 . Và lần theo bước chân điền dã của ông Trảng , đến dự lễ Trung nguyên ở miếu này mới thấy từ đây ông đã hình dung ra vị trí của cái miếu thuở xưa khi nó được hình thành : lúc đó còn là miếu Cô Hồn - nơi cúng kỵ cho những người chết trận trong loạn Lê Văn Khôi ( 1835 ) . Tác giả đứng trước ngôi miếu nhỏ nhoi mà hình dung về một quang cảnh rợn người thời quá vãng hơn trăm năm trước : " Khi ấy quân triều đình đã đánh hạ thành Phiên An , bắt chém 1.250 người không sót một ai " , rồi đem chôn ở Đồng Tập Trận này , để cho nơi này mang thêm tên Đồng Mả Nguỵ là từ duyên sự đó . Tác giả cũng dành nhiều thời gian khảo cứu về các di tích và tìm hiểu đời sống văn hoá của người Hoa ở Chợ Lớn . Ở mảng đề tài này , Huỳnh Ngọc Trảng có những phát hiện quan trọng , như cách ông tìm ra ở Nghĩa Nhuận hội quán còn lưu dấu tích cánh thợ gỗ họ Huỳnh phát tích ở Bình Dương . Sản phẩm là con ngựa Xích Thố vẫn còn tại hội quán , các đồ án thờ bằng gỗ vẫn còn và quan trọng hơn là trong số các đề tài điển tích chạm trên các bức gỗ , ông Trảng phát hiện hai bức Trưng nữ vương khởi nghĩa và Lê Thái tổ khởi nghĩa . "
Những người yêu Sài Gòn sẽ có dịp làm người “ tự nguyện bị dẫn dắt ” theo các câu chuyện từ thuở xưa của mảnh đất này , thông qua tập sách Sài Gòn Gia Định ký ức lịch sử - văn hoá ( NXB Tổng Hợp TP. HCM ) .