45 % xuất khẩu Việt Nam là do các doanh nghiệp FDI , chủ yếu là các ngành điện tử , hàm lượng nội địa vẫn còn thấp , ngành nào xuất nhiều thì nhập khẩu nguyên liệu cũng cao . Tỉ trọng doanh nghiệp FDI ở Việt Nam sử dụng đầu vào từ Trung Quốc chiếm 97,2 % , so với Malaysia và Thái Lan chỉ sử dụng gần như 100 % đầu vào nội tại . Đấy là những thông tin được ông Brian Mtonya , chuyên gia kinh tế cao cấp , Ngân hàng thế giới ( WB ) , đưa ra tại Diễn đàn " Nâng cao năng suất - tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu " được tổ chức ở TP. HCM ngày 27-10 . Ông Mtonya cho rằng , vấn đề ở Việt Nam trong trào lưu tăng trưởng xuất khẩu của các doanh nghiệp FDI , là làm sao hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam được hưởng lợi nhiều hơn , có thể tham gia vào chuỗi cung ứng sâu hơn , tăng giá trị hàm lượng nội địa . Theo vị chuyên gia này , giá trị gia tăng trong chuỗi cung ứng toàn cầu đang dần dịch chuyển qua công đoạn thiết kế , nghiên cứu phát triển sản phẩm , marketing ... còn ở công đoạn gia công , lắp ráp ngày càng thấp . Việt Nam , theo ông Brian Mtonya , đang ở ngã rẻ quan trọng , buộc phải lựa chọn để bước ra khỏi gia công , chế biến và vươn lên vị trí cao hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu . Cho dù thời gian qua gia công , lắp ráp đã hỗ trợ rất nhiều cho tăng trưởng kinh tế Việt Nam nhưng lợi thế cạnh tranh chủ yếu cạnh tranh nhờ nguồn lao động dồi dào , chi phí thấp , tập trung nhiều vào công đoạn sản xuất giá trị không cao . Vì thế , theo ông Mtonya , trong xu hướng công nghệ phát triển , nhiều nhà máy cắt giảm lao động , thì Việt Nam , quốc gia thâm dụng lao động , buộc phải có sự chuẩn bị . " Phần giá trị trong chuỗi giá trị cung ứng hàng hoá toàn cầu đang nằm trong công đoạn thiết kế , nghiên cứu phát triển sản phẩm , nhưng chúng lại nằm ngoài Việt Nam . Bên cạnh phải vươn lại vị trí nhà cung cấp cao hơn trong chuỗi , Việt Nam cần phát triển cung cấp dịch vụ phát triển sản phẩm , thay vì tập trung quá nhiều vào công đoạn sản xuất giá trị thấp như đã từng " , ông Brian Mtonya nói .
Gần một nửa xuất khẩu từ các doanh nghiệp FDI trong khi hầu thế khối này đều nhập khẩu nguyên liệu từ Trung Quốc , vậy làm sao tăng giá trị gia tăng nội địa ?