Khi nói đến những người Việt bị cưỡng bách hay tình nguyện sang Pháp , người ta chỉ nghĩ đến con số 20.000 người ra đi để phục vụ cho " mẫu quốc " vào Thế chiến thứ hai . Con số 50.000 người sang Pháp vào Thế chiến thứ nhất bị lãng quên vì rất ít người biết đến . Ở Pháp , mỗi quận , huyện , mỗi thành phố đều có một nhóm sử gia gồm các giáo sư tại chức hoặc đã hưu trí , họ họp nhau lại để tìm hiểu miền đất họ đang sinh sống . Nhóm sử gia vùng Hautes - Pyrénées mà người đứng đầu là ông Paul Bouygard , đã sục sạo trong đống tài liệu lưu trữ của tỉnh và đã tìm thấy dấu chân người Việt trong vùng xa xôi hẻo lánh này : miền nam Pyrénées , giáp giới Tây Ban Nha . Ông Paul Bouygard đã liên lạc với bà Liêm Khê Luguern , giáo sư tiến sĩ sử học chuyên về phong trào di dân Việt Nam vào Thế chiến thứ hai ( tác giả Những người lính thợ Đông Dương , NXB Đà Nẵng ) , sau đó bà Luguern đã cung cấp cho người viết nhiều tư liệu và hình ảnh , đề nghị nên chuyển thông tin này đến quý độc giả Việt Nam . Cùng với các học sinh của một trường trung học của thành phố , ông Paul Bouygard và các giáo sư đã quyết định làm sống lại giai đoạn lịch sử này bằng cách ghi lại những sinh hoạt của cộng đồng người Việt thời ấy trên bốn tấm pa - nô lớn , một cách tỏ lòng tri ân đối với những người phương xa đã đóng góp cho công việc gìn giữ quê hương của họ . Tuổi Trẻ giới thiệu lại nội dung của bốn tấm bia này ( những người Việt được gọi là người An Nam để phù hợp với thời điểm đó ) : Người An Nam thuộc dân tộc Việt có nguồn gốc An Nam , vùng đất trung tâm của xứ này . Bị người Pháp đô hộ vào năm 1887 . Mục đích của người Pháp là đến gần thị trường béo bở Trung Hoa và chiếm đất đai nông nghiệp . An Nam thuộc cơ cấu Đông Dương thuộc Pháp dưới chế độ bảo hộ .
Lúc 11 h ngày 22-9 tại Pháp ( 17 h cùng ngày giờ Việt Nam ) diễn ra lễ khánh thành bốn tấm pa - nô ghi khắc sự kiện 50.000 người Việt bị đưa qua Pháp trong Thế chiến thứ nhất .