Йозанал хьалхара мур (пиктографи)

VI эз. шо вайн эрал хьалха
1962 шарахь Хуанхэ эрк тӀиера неолитан Цзяху йуьртан ахкарш деш уьнтӀепхьидан у тӀехь йозанаш карийна, уьш тера дара дахкарца шира (вайн эрал 3,5 эз. шо хьалхара) цийн иероглифех.

5500 шо вайн эрал хьалха
Тэртэрийн йозанаш (Винчан оьздангаллин йоза)

Вайн эрал хьалхара IV эз. шо чекхдолуш
Шеман-Палестинан регионехь иштта гучуйовлу цхьацца пиктографеш (аьлчи а Месопотамица цхьаьна хенахь).

4000—3000 шераш вайн эрал хьалхара
Майкопан экъа (Майкопан оьздангаллин гипотезан йоза). Карийна тера петроглифаш хӀинцалерачу Абхазин а, Чергазийчоьн а мехкашкахь. Абхазин-адыгийн меттанийн шира йозанан гипотеза.

3500 шо вайн эрал хьалхара
Кишара табличка — тӀулган табличка, гойту зайлан йоза кхиаран хьалхара пиктографин мур, ткъа иштта, Месопотамехь боккъал йоза доцуш, лелош хиллий пиктографи.

3000—2750 шо вайн эрал хьалхара
Шумерехь — зайлан йоза кхиаран шира мур, пиктографин мур, оцу хенахь грамматикин морфемаш графикаца гайтина йац. Урук IVа чкъоьран археологин тексташ. Йозанан хьаьркаш латтар массо хенахь а ца догӀу дешаран низамца. Бахаман, юридически, ишколан тексташ.

Боккъал а йозанийн мур

3200 шо вайн эрал хьалхара
Йозанан истори