Арбоархитектура ( — дитт) я Ботаникан архитектура — дина диттанашахь гӀишлош яр хьоьхуш йолу архитектурин агӀо. Оцу боламан дика агӀонаш ю гӀишлон экологи а, дина диттийн яхкаяларан дуьхьало чӀогӀа хилар а, гӀишло ша ма-ярра хаза хилар а, оьшуш болу гӀирс борах хилар а; вон агӀо — гӀишло яш дукха хан эшар а, ша-тайпа технологиш лелаяр а. И болам кхуьуш а, бержаш а бу.

Истори
Индин къилбаседе-малхбалехьа каучукан диттий орамаш леладо тӀайнаш дан. И орамаш хин кхоьча бердан тӀекхаччалц кхиадо. 10-15 шо даьлча царех онда тӀай хуьлу. Иштта тӀайс 50 стаг лов.

Шира Японехь кхозуш тӀайнаш дора кемсийн таьллангех. Ши таьллиг паргӀата кхиайора чӀожан шин бердантӀехь. Уьш тоалла яхъелча уьш вовшах йохкура. ТӀаккха царех тӀай дора. Схьахетарехь иштта тӀайнаш дан долийра XII бӀешерахь.

Уру халкъан нах Ӏаш бу Титикака хӀордан тӀехь. Цара эрзах до шайн хин кеманаш а, цӀенош а. Уьш тӀехь Ӏаш йолу дӀасалела гӀайренаш ю дина эрзашах. Оьшучу хенахь и гӀайренаш луучу дӀайига йиш ю. И халкъ оцу гӀайренаштӀехь Ӏаш 500 шо сов хан ю.

Таханлера хьал
ГӀишлош ян леладо сиха кхуьу дитташ (дак, талл). И дитташ вовше тӀедугӀуш царех дина цхьа дитт до. Уьш оьшучу кепа нисдархьам эчиган биргӀийн каркас йо. Дитташ ца далита цера кхиор чӀогӀа дола дан дезаш ду.

Каркас хиларна бахьнехь дитташ гӀила хуьлу. Уьш чӀагӀдархьам йо компьютерс лелош йолу зеразакъийн а, нисдарийн а система. Оцу системас роже йо хьаьрк хийцалуш доттарш. ГӀишло йина яллачултӀаьхьа каркас вовшахйоккху.

Иштта гӀишло ян бакъо оьшуш йац. Цундела и гӀишлош яр чӀогӀа даьржаш ду Германехь. ТӀаьххьара масийтта шарахь цигахь йина 10 000 сов диттийн гӀишло.

Хьажа иштта
Арбоскульптура
Арбоархитектура