Тевзана () — Нохчийн Республикин Веданан кӀоштара эвла. Тевзанан йуьртан меттиган административан йукъ.

Географи
Йуьрт лаьтта Жалкх эркан аьтту бердаца, МахкатӀе эвлан дуьххьала, кӀоштан йукъан Веденон 28 км малхбузехьа.

Гергара нах беха меттигаш: къилбаседехьа — ЭгӀашта эвла, къилбехьа — МахкатӀе, малхбалехьа — Хоттане а, Элистанжа.

Микротопонимаш
ГӀалин дукъ - Тевзанан а, МахкатӀен а йуккъехь. Хьун, байданаш, хьосташ.
Суьйла корта - Тевзанан малхбален йистехь. Хьун, байданаш, хьосташ.
Ӏинал дехьа - Тевзанан йуккъехь.
ТогӀичу - Тевзанан малхбален декъехь.
Эвла тӀе - Тевзанан йуккъера дакъа.
Тевзанхойн лам - Тевзанан малхбален йистехь.
Цанин корта - Тевзанхойн ломан кӀоштахь, Тевзанан малхбален йистехь.
Билта - Тевзанхойн ломан кӀоштахь, Тевзанан малхбален йистера меттиг.
Элсичу - Тевзанан малхбален йистера меттиг.
КӀентий багийна арие - Тевзанхойн ломан кӀоштахь, ЭгӀаштхойн ломан малхбален йистехь, Тевзанан къилбехьа.
Чолхан дукъ - Тевзанан къилба-малхбузехьа.
Тевзинхойн кӀотар - МахкатӀен 6 км къилбехьара кӀотар.
Чолха ирзо - эвлан къилбехьа, эркан аьтту бердаца..

Истори

1944 - 1958 шерашкахь, нохчийн а, гӀалгӀайн а депортаци йинчул тӀаьхьа, Нохч-ГӀалгӀайн АССР дӀайаьккхира, Тевзанан цӀе хийцира Киров-Аул аьлла ДАССР Веданан кӀоштан йукъахь йара.

1958 шарахь Нохч-ГӀалгӀайн АССР меттахӀоттийначул тӀаьхьа, эвлан цӀе хийцира Киров-Юрт аьлла. Таханлера цӀе йухаметтахӀоттийра 1990-гӀа шерашкахь.

Эвла йиллина элистанжахоша. Паччахьан администрацин, 19-гӀа бешеран шолгӀачу декъан терахь долчу, хаамашца, Тевзана йу Нохчийчоьнан уггаре ширачу 35 эвланах цхьаъ.

Эвлан гӀараваьлла йуьртахо — Гиреев Лорс-Хьаьжа, 1877—1878 шерашкарачу гӀаттаман тхьамданех цхьаъ. Прапорщик Муртаз-Ӏалис мотт тоьхна, инарла Смекаловс дегӀастанан гӀаттаман куьйгалхочуьнца МаӀадца цхьаьна йийсар вина 1877 шеран 24 октябрехь Тилитли эвлара тӀом чекхбаьлча. Ирх оьллина 1878 шеран 9 мартехь Ӏуьйрана 6 сахьт долуш кхин а 11 гӀаттаман куьйгалхочуьнца Соьлжа-ГӀалин центран майданехь.

Бахархой

Дешар
Тевзанан муниципалан йуккъера йукъарадешаран ишкол.

Бевзаш болу йуьртахой
Ахмадов Шарпудин Бачуевич (1941—2016) — советийн а, оьрсийн а, нохчийн а историк. Историн Ӏилманийн доктор, профессор, Нохчийн Республикин Ӏилманан хьакъ долу гӀуллакххо (2003).
Тевзана