Es Byzantinischa Reich, kuaz Byzanz, aingle offezjell Rejmischs Reich (griech. Βασιλεία Ῥωμαίων – Basileía Rhōmaíōn, lat. Imperium Romanum), historisch aa nu i da Zeid vo da Existenz von n westlinga Toal Oustrejmischs Reich (lat. Imperium Romanum Orientale) ghoissn, is i da Epochn vo da Spadantikn u von n Mittlolta a gwichtinga eiropejischa Macht u s Zentrum vo da (estlichn) kristilichn Welt gweng, dej wou se af Regiona von estlinga Mittlmearnatn asdeant houd. Afkumma is s in Joua 395 vo insnan Jouresgrechna min Schisma oda da Spolting von n Rejmischn Reich un untaganga 1453 min Eisackln vo Konstantinopl duach s Osmanischa Reich.

In Joua 330 houd da rejmischa Koisa Konstantin da Grouss dej as da Antikn stammada Stod Byzantion, dej wou af Konstantinopl umgnennt woan is, za Haptstod von n Rejmischn Reich gmacht. Danou hod se s Rejmischa Reich 395 in an estlingan un an westlingan Toal gschiḏn. Dawal es Westrejmischa Reich schou 476 untaganga is, daglengt d Oustrejmischa Halm in n 6. Jh. unta da Herrschaft von n Justinian I. sane weitasta terretorjala Asdeaning. In n 7. Jh. hod se a grundlengada Wandl von n Karaktea von n Reich bagem, da wou bsundas zwengs en Wechsl vo da Amtssprouch zen Griechischn unta n Herakleios u de eischneidnatn Midfulng vo da islamischn Expansion gweng is. Trotz de Kempf u Terretorialvalusd hod s zou de wiatschaftle, kulturell u krejḡarisch am mejran entwickltn vo de selmoling Stootn ghejad. Byzanz, duach n Ruckschloḡ vo d Araba u de inteanan Relegionsstreitekaitn gschwecht, hod se za Zeid vo da makedonischn Dynasti zarana nein Blej afgrapplt u se af s End von n 10. Jh. wida empoaghebt zarana groussmachting Stelling. Dennat vatejfft se d Entfremding zwischn en westlinga un en estlinga Kristntum u kulminiad 1054 i da Kiachnspolting, d wou ma es Groussa Schisma hoisst.

Nou da groussn Schlappn i da Schlacht ba Manzikert in n Joua 1071 houd es Reich z gunstn vo de seldschukischn Tiakn en Grousstoal vo Kloa-Asia, wos an Kean vo sann Terretorium doagstellt houd, valouan. Nou en Afstiḡ vo d Komnena hom s zwor a poa Regionna zrugga krejgt un in 12. Jh. vualaifde u zeidweile ianane Iawahant, u Vuamacht, nu gsichad ghobt, du unta iananen letzan Koisann houd da sichane Nidafall schou õghebt ghobt. In n Laff von n Vejatn Kreizzuḡ hod Byzanz en fatoln Pleschara dalitn, wej d Kreizzigla se umma 1204 Konstantinopl kafft hom. Gleich wos dass d Koisa vo da Dynasti vo d Palaiolonga s dazoagt u dafongt hom, es Reich 1261 zen daneian, hom dej widahultn Birḡakrejḡ ianane Macht gscheid zen Breckln bracht. Es kaskadnstafflata Wegbreckln hod se dagipflt min Fall vo da Haptstod Konstantinopole in n Joua 1453 un en Olousn vo d iwanen byzantinischn Gebejtt duach d osmanischn Tiakn.

In n Valaf vo sana tausndjouratn Presenz hod s Reich aswej a Bastei von n Kristntum dejnt, mid den wou s mid zfleiss u ghere da Vabroiting von n Islam z Eiropa Stoina in n Weḡ u Pfleckl viragsteckt hom. Assadem hod s iwara festa Guldwährung vafejgt, dej wou in n ganzn mittlmearnatn Raam in n Umlaf gweng is. Konstantinopl houd aswej oina vo de grejsstn Metropoln i da selmoling Welt zou de relewantnastn Hannlszentran ghejad. Byzanz houd an duachdruckatn Eifluß af d Releḡion, es Recht, es politischa System, d Architektua u d Kunsd vo gwissn Gengatn z Eiropa un en Noun Ostn ghobt. Doudabei hom s zen Daholt u da Weitagoub vo vill literarische Weakk u furscharischa Kenntniss vo da klassischn Welt beitrong ghobt.

Bnennung
Es „Byzantinischa Reich“ is a modeanna, duach d heiting Historika vill gnutzta Bagrif, en wou d selmoling Eiwoana ned kennt hom. Z ejascht is s in Joua 1557, oa Joahunnat nou en Fall vo Konstantinopl, von n schwejbischn Gschichtsschreiwa Hieronymus Wolf i san Weakl Corpus Historiae Byzantinae gnutzd woan. En Bagrif „byzantinisch“ houd ar ogloatt von n Namma vo da griechischn Sidling Byzantion, af dera wou d Stod Konstantinopl grindt woan is. Mid dera Vawending houd ar d Gschicht von antikn Rejmischn Reich vo da mittloltalichn Noufulgari trenna wolln. D Publikazion Byzantine du Louvre (Corpus Scriptorum Historiae Byzantinae) as n Joua 1648 un en Du Cange sa Historia Byzantina as n Joua 1680 hom za Vabroiting vo dera Bnennung unta de franzejsischn Autorna beitrong. Za Zeitn vo da Helln oda Afklering hom d selmoling Schriftstella, wej da Montesquieu, da Voltaire oda da Gibbon, dan Bagrif popularisiad. Ba ejna hod s Adjektiv „byzantinisch“ owa aa a Stichal oda an Gschmoch dakrejgt, wal s zaran Synonym vo Dekadenz woan is.

D 'selmatn' oda ainglinga Eiwoana von n Byzantiniscn Reich hom se Rejma (Rhomaioi) grejfft un ianan Stoot Rhomania, resp. Basileia ton Rhomaion ghoissn, wos af Latein aswej Imperium Romanorum iwasetzt wiad. U wou si Byzanz fia d iwawejngta Mejrat vo sara Gschicht an multietnischn (vilvelklatn) Karakter daholtn un vill af s Vamechtnis vo d griechisch-rejmischn Tradizionna gem houd, is mid Blik af s wochsade Iwagwicht von n griechischn Element vo sane Nouchboan z Westeiropa „Griechischs Reich“ (Imperium Graecorum) gnennt woan. D Õsprich von n Oustrejmischn Reich af s rejmische Eab is nou grundlengt õzweiflt woan, duach d Krejning von n Koarl en Groussn zen rejmischn Koisa duach en Papst Leo III., da wou en Troun von Rejmischn Reich fia wakant gholtn houd. I d westlinga Lenda is seit dera Zeid da Titl Imperator Romanorum fia n Koarl sane Nouchatn u d iawan Heaschha von n Haaling Rejmischn Reich reserwiad gweng, dawal s en Koisa vo Konstantinopl zen Imperator Graecorum, zen griechischn Koisa, gmacht hom. Doudageng is ba de Persa, Muslimma u Slawn d rejmische Identitejt von n Byzantinischn Reich generell akzeptiad woan. Vo destweng toud ma aa Byzanz i da islamischn Welt Rūm hoissn.
Byzantinischs Reich