O Mausoleu d'os Atilios, clamato popularment l'altar d'os moros, ye un mausoleu d'o sieglo II u sieglo III,<ref name="QueVer"> [https://web.archive.org/web/20060324175428/http://sadaba.galeon.com/paginas/quever1.htm Sádaba. Que ver].</ref> d'epoca d'o Baixo Imperio Romano, existent en o termin municipal d'a localidat aragonesa de Sadaba, en a comarca de Cinco Villas.

O molimento ye en o norte d'o termin municipal de Sadaba, en a muga con os termins municipals d'Uncastiello y Layana, y amanato a una villa romana en Uncastiello (os Banyals) y a una capiella en termin de Sadaba. Ye a 300 metros de distancia, alto u baixo, d'a carretera de Sadaba ta Ayerbe por Uncastiello.

A man d'o lugar trescruzaba una vía romana que dende Zaragoza s'adrezaba ta Pamplona y Astorga, trescruzando por Farasdués y Sofuentes. El Mausoleo de los Atilios.

O marco historico
Iste mausoleu ye en una rechión que fue romanizata intensament. Encara que en o sieglo II aC, en a plegata a la redolada de l'Exercito romano o territorio perteneixeba a os suessetans, una tribu celta, os romanos albandonoron basicament o territorio a os suyos aliatos, os bascons, anque por a suya importancia economica, pronto l'administroron dreitament.

As planas que bi ha dende Sadaba dica Exeya d'os Caballers, l'antiga Segia, yeran mui aptas ta l'agricultura y estioron o centro d'una redolada muy productiva en cerials. Ye asinas como apareixió a familia d'os Atilii'' u Atilios, una familia de l'aristocracia rural romanizata, que fació construir o Mausoleu y que ye tamién relacionada con atras obras amanatas. Tres cheneracions d'ista familia fueron apedacatos en o mausoleu.

Os restos
L'edificio ye construito con piedra d'arena d'a redolada, y hue no ye conservata mas que a suya portalada.

As inscripcions

En o Mausoleu bi ha tres inscripcions:

Bibliografía consultata
Blázquez Martínez, José María: El dístilo sepucral de Iulipa y el mausoleo de los Atilios, en .pdf.

Vinclos externos
Mausoleu d'os Atilios