கொள்ளுதலைப் பொறுத்தே அதன் முன்னேற்றம் அமைகின்றது. ஆனால் , புவியியல் காரணிகளால் அது தன் தேவைகளை பூர்த்தி செய்ய இயலாமல் போகலாம். எனவே , சில பொருட்களை அதிகமாகவும் சில பொருட்களை குறைவாகவுமே உற்பத்தி செய்யலாம். தேவைக்கு அதிகமான உற்பத்தி ‘ உபரி ’ என்றும் குறைவான உற்பத்தி ‘ பற்றாக்குறை ’ என்றும் கருதப்படுகின்றது. பற்றாக்குறையை நிறைவு செய்ய , உபரியைப் பயன்படுத்த உதவும் பண்டமாற்று பணமாற்று முறையே ‘ வணிகம் ’ என்றழைக்கப்படுகிறது. வணிக வளர்ச்சி : ( Development of Trade ) பண்டைக்காலத்தில் வணிகம் பண்டமாற்று முறையில்