பிரிவினர் உருவாயினர். இந்தப் பிரிவினால் சமய வேற்றுமைகளும் , ஜெர்மனி மற்றும் ஜரோப்பாவில் சமய அடிப்படையிலான போர்களும் தோன்றின. 3. 2. விவிலியத்தைப் படித்து சமயக்கருத்துக்களின் பயன்பாடுகளை மக்கள் உணர்ந்தனர். விவிலியத்துக்கான விளக்கங்களை புரோட்டஸ்டன்டுகள் தங்கள் விருப்பம்போல் புரிந்து கொண்டதால் சுயசிந்தனை வளர வழியேற்பட்டது. இதனால் , கலை , இலக்கியம் , அறிவியல் வளர்ந்தன. திருச்சபையில் , கொண்டுவரப்பட்ட ஜனநாயக நடைமுறை தேசியம் மற்றும் ஜனநாயக கருத்துக்கள் வளர் வழிவகுத்தன. நாடுகள் தங்களுக்கென திருச்சபைகளை தோற்றுவித்துக்