Weche Momedore
1 JEHOVA
Nying Nyasaye en Jehova, kendo tiend nyingno en ni “Omiyo Gima Odwaro Timore.” Jehova e Nyasaye ma nyalo duto kendo en e ma nochueyo gik moko duto. En gi teko mar timo gimoro amora modwaro.
Nying Nyasaye ne ondik gi nyukta ang’wen e dho Hibrania. Nyuktago gin YHWH kata JHVH e dho Luo. Nying Nyasaye yudore nyadi 7,000 kama, e Ndiko mag dho Hibrania ma nokwong ndik. E piny mangima, ji luongo nying Jehova e yore mopogore opogore kaluwore gi dhoggi.
2 MUMA “OKUDH GI MUCH NYASAYE”
Nyasaye e wuon Muma, kata kamano, notiyo gi dhano mondo ondike. Inyalo pime gi maneja ma nyiso sekretarine weche moko mondo ondikne e barua. Nyasaye notiyo gi roho mare e chiko jondik Muma mondo gindik pache. Roho mar Nyasaye notayogi e yo mopogore opogore, seche moko ne gineno fweny kata lek kae to gindikogi.
3 PUONJ
Gin adiera manie Muma. Kuom ranyisi, puonj ma wacho ni “bedo osiepe joma richo ketho timbe mabeyo,” konyowa ng’eyo ni joma wang’iyogo nyalo miyo wabed gi timbe mabeyo kata timbe maricho. (1 Jo-Korintho 15:33) Bende, puonj ma wacho ni “gimoro amora ma ng’ato chuoyo, mano bende e ma noka,” konyowa ng’eyo ni gik moko duto ma watimo nyalo konyowa kata nyalo hinyowa.—Jo-Galatia 6:7.
4 WECHE MOKOR
Magi gin weche moa kuom Nyasaye. Ginyalo bedo weche ma lero dwaro mar Nyasaye, timbe ma odwaro ni ji obedgo, chike, kata kum. Bende, ginyalo bedo weche ma lero gik ma biro timore e kinde mabiro. Nitie weche mang’eny ma ne okor e Muma mosetimore.
5 WECHE MA NE OKOR E WI MESIA
Yesu e ma nochopo weche mang’eny ma ne okor e wi Mesia. Som sanduk ma wiye wacho ni “ Weche ma ne Okor e Wi Mesia.”
▸ Sula mar 2, par. 17, weche moler piny
6 DWARO MAR NYASAYE NE PINY
Jehova nochueyo piny kodwaro ni obed Paradiso kama ji duto mohere dakie. Dwacheno pok olokore. Machiegnini, Nyasaye biro golo gik maricho duto kae to omiyo joge ngima ma nyaka chieng’.
7 SATAN JACHIEN
Satan e malaika ma ne ochako tim mar ng’anjo ne Nyasaye. Iluonge ni Satan, tiende ni “Jakwede,” nikech okwedo loch mar Jehova. Bende, iluonge ni Jachien, tiende ni “Jaketh Nying.” Ne omiye nyingno nikech owachoga miriambo e wi Nyasaye kendo owuondoga ji.
8 MALAIKE
Jehova nochueyo malaike chon ka ne pok ochueyo piny. Ne ochuegi mondo gidag e polo. Nitie malaike mang’eny ahinya. (Daniel 7:10) Gin gi nyingegi kod kido mopogore opogore. Gibolre kendo ok giyiega mondo dhano olamgi. Gin kod migepe kod tije mopogore opogore. Moko kuom tije mopogore opogore momigi gin kaka tiyo e nyim Jehova, kowo ote, rito kendo tayo jotich Jehova manie piny, ng’ado bura, kod siro tij lendo. (Zaburi 34:7; Fweny 14:6; 22:8, 9) E kinde mabiro gibiro konyo Yesu kedo e lweny mar Har–Magedon.—Fweny 16:14, 16; 19:14, 15.
9 RICHO
Gimoro amora ma waparo kata ma watimo mopogore gi dwach Jehova en richo. Nyasaye omiyowa chike kod puonj ma nyalo konyowa mondo kik watim richo goyiem kendo ketho winjruokwa kode. Kar chakruok, gik moko duto ma Nyasaye ne ochueyo ne beyo kendo ne gin kare. Kata kamano, ka ne Adam gi Hawa otamre winjo Jehova, ne gitimo richo ma gibedo joma ok kare. Ne gibedo moti ma githo. To nikech wan koth Adam, wan bende inyuolowa gi richo ma miyo wabedo moti kendo watho.
10 HAR-MAGEDON
En lweny ma Nyasaye biro kethoe Satan kendo golo gik maricho duto.
11 PINYRUODH NYASAYE
Pinyruodh Jehova en sirkal ma Nyasaye ochungo e polo. Yesu Kristo e ma en Ruodh Pinyruodhno. E kinde mabiro, Jehova biro golo gik maricho duto e piny kotiyo gi Pinyruodhno. Pinyruodh Nyasaye biro locho e wi piny.
12 YESU KRISTO
Nyasaye ne ochueyo Yesu ka ne pok ochue gimoro amora. Jehova nooro Yesu e piny mondo otho ne ji duto. Ka ne oneg Yesu, Jehova nochiere. Sani Yesu nie polo kendo olocho e Pinyruodh Nyasaye.
13 WECHE MA NE OKOR E WI JUMBE 70
Muma ne okoro chon kinde ma Mesia ne dhi bire. Ne odhi biro e giko jumbe 69. Jumbego ne ochak kwan e higa mar 455 ka pok onyuol Kristo, kendo ne girumo higa mar 29 bang’ kosenyuol Kristo.
Ere kaka wanyalo ng’eyo ni jumbego ne orumo e higa mar 29 bang’ ka nosenyuol Kristo? Ne ochak kwan jumbe 69 e higa mar 455 ka pok onyuol Kristo, e kinde ma Nehemia nodok Jerusalem mondo gigere kendo. (Daniel 9:25; Nehemia 2:1, 5-8) Juma achiel oting’oga odiechienge abiriyo. Kata kamano, weche ma nokorgi ok wuo e wi jumbe ma nigi odiechienge abiriyo abiriyo, to owuoyo e wi jumbe moting’o higni abiriyo. Weche ma ne okorgo wacho niya: “higa achiel kar ndalo achiel.” (Kwan 14:34; Ezekiel 4:6) Mano nyiso ni juma achiel nigi higni abiriyo, to jumbe 69 nigi higni 483 (69 x 7). Ka wachako kwano higni 483 chakre higa mar 455 ka pok onyuol Kristo, wabiro chopo e higa mar 29 bang’ kosenyuol Kristo. Ma e higa ma ne obatisie Yesu mobedo Mesia.—Luka 3:1, 2, 21, 22.
Weche ma ne okorgo ne owuoyo bende e wi juma achiel, ma bende ne en higni abiriyo momedore. Wechego nonyiso ni ka pok hignigo orumo ne idhi neg Mesia. Ne onege e higa mar 33 bang’ kosenyuol Kristo. Kae to bang’e e higa mar 36 bang’ nyuol Kristo ne idhi chak land wach maber mar Pinyruodh Nyasaye ne ogendni mamoko duto, to ok ne Jo-Yahudi kendgi.—Daniel 9:24-27.
14 PUONJ MAR MIRIAMBO NI NYASAYE EN NYADIDEK
Muma puonjo ni Jehova Nyasaye en Jachuech kendo ni ne ochueyo Yesu ka pok ne ochueyo gik mamoko duto. (Jo-Kolosai 1:15, 16) Yesu ok en Nyasaye Manyalo Duto. Onge kama ne osewache ni oromre gi Nyasaye. En owuon nowacho niya: “Wuora duong’ moloya.” (Johana 14:28; 1 Jo-Korintho 15:28) Kata kamano, dinde moko puonjo ni Nyasaye en nyadidek, tinde ni en Wuoro, Wuoyi, kod roho maler. Onge kama Muma wacho ni “Nyasaye en nyadidek.” Puonjno en miriambo.
Roho maler en teko Nyasaye, ok wanyal neno tekono. Nyasaye tiyo kod tekoneno e timo dwache. Roho maler ok en ng’ato. Kuom ranyisi, Muma nyisowa ni, ‘roho maler nopong’o,’ Jokristo ma chon. Bende, Jehova nosingo niya: “Anaol rohona kuom ji duto mopogore opogore.”—Tich Joote 2:1-4, 17.
15 MSALABA
Jokristo madier ok lam Nyasaye ka gitiyo gi msalaba. Nikech ang’o?
Dinde mag miriambo osebedo ka tiyo gi msalaba kuom higni mang’eny. Kinde machon, dinde mag miriambo ne tiyo gi msalaba sama ne gilamo gik mochue kata ka ne gitimo nyasi motudore gi timbe mag nindruok. Kuom higni 300 bang’ ka Yesu nosechier, Jokristo ne ok tiga gi msalaba e lamo. Kata kamano, bang’e jaloch mar Jo-Rumi ma ne iluongo ni Constantine noketo msalaba mondo obed gima inyalo fwenygo din mar Jokristo. Ne oti gi ranyisi mar msalaba mondo ji mang’eny ofwenygo din mar Jokristo. Kata kamano, ne onge tudruok moro amora e kind msalaba gi Yesu Kristo. Buk miluongo ni New Catholic Encyclopedia wacho niya: “Msalaba ne nitie ka pok ochak din mar Jokristo kendo joma ne ok gin Jokristo ne tiyo kode.”
Yesu ne ok otho e msalaba. E dho Grik wach molok ni “msalaba” tiende en, “yien kata yath moriere tir.” Loko mar Muma miluongo ni The Companion Bible lero kama: “Onge wach moro amora e [Muma Manyien] ma notigo kiwuoyo e wi yiende ariyo.” Yesu ne otho e yath moriere tir.
Jehova ok dwar ni walame ka watiyo gi kido mopa mar gimoro amora.—Wuok 20:4, 5; 1 Jo-Korintho 10:14.
16 NYASI MIPAROGO THO MAR YESU
Yesu nonyiso jopuonjrene ni giparga thone. Gitimoga kamano higa ka higa e Nisan 14, ma en e tarik ma Jo-Israel bende ne time nyasi mar Pasaka. Ji duto mobiro e chokruogno yudoga thuolo mar neno makate ma ochung’ ne ringre Yesu, kod divai ma ochung’ ne rembe. Jogo ma biro locho gi Yesu e polo chamoga makate kendo madhoga divai. Joma nigi geno mar dak e piny nyaka chieng’ dhiga e nyasino, kata kamano, ok gichamga makate kendo ok gimadh divai.
17 CHUNY
Wachno itiyogo sama iwuoyo kuom (1) dhano, (2) le, kata (3) ngima dhano kata mar le. Ne ane ranyisi ma luwogi:
Dhano. Chakruok 2:7 nyisowa ni ka ne Nyasaye ochueyo Adam, “nodoko chuny mangima.”
Le. Muma wacho kama e wi Ataro mar ndalo Noa, “Gik mangima [“chunje,” New World Translation] duto ma ne ni e piny notho, mag winy, gi jamni, gi gibuya.”—Chakruok 7:21.
Ngima dhano kata mar le. Jehova nonyiso Musa niya: “Jogo duto ma ne dwaro ngimani osetho.”—Wuok 4:19
E wi mano, sama ng’ato otimo gimoro gi ‘chunye duto,’ mano nyiso ni ng’atno ochiwore chuth mondo otim gino gi tekone duto.—Mathayo 22:37; Rapar mar Chik 6:5.
18 ROHO
E dho Hibrania kod Grik, wach molok e New World Translation ni roho, inyalo tigo kiwuoyo kuom gik mopogore opogore. Kata kamano, thothne itiyo kode kiwuoyo kuom gimoro ma dhano ok nyal neno kaka yamo, kata muya. Wachno bende inyalo tigo kiwuoyo kuom chuech mag roho kata roho maler ma en teko mar Nyasaye. Muma ok puonj ni nitie gimoro e i dhano ma dhi nyime gi dak bang’ kosetho.—Wuok 35:21; Zaburi 104:29; Mathayo 12:43; Luka 11:13.
19 GEHENA
Gehena en nying hoho moro maduong’ ma ne iwang’e yugi. Hohono yudore machiegni gi Jerusalem. Onge gima nyiso ni e kinde Yesu ne iwang’o dhano kata le mangima e hohono. Omiyo, Gehena ok ochung’ ne kamoro ma ok nyal ne ma isande kendo iwang’e jomotho nyaka chieng’. Ka ne Yesu wuoyo e wi joma iwito e Gehena, ne owuoyo e wi kethruok ma nyaka chieng’.—Mathayo 5:22; 10:28.
20 ALAM MAR RUOTH
Mani en lamo ma ne Yesu opuonjo jopuonjrene mondo ging’e kaka ginyalo lemo. Bende, iluonge ni Alam mar Ruoth. Kuom ranyisi, Yesu ne opuonjo ni walem ni:
“Nyingi mondo obed maler”
Wakwayo mondo Jehova omi nyinge obed maler kuom golo miriambo duto ma iwacho kuome. Mano en ni mondo ji duto manie polo kod piny omi nying Jehova duong’.
“Pinyruodhi mondo obi”
Wakwayo mondo Pinyruodh Nyasaye ogol gik maricho duto, oloch e wi piny, kendo olos pinyni obed Paradiso.
“Dwaroni mondo otimre . . . e piny”
Wakwayo mondo dwaro mar Nyasaye otimre e piny mondo dhano makare odag e Paradiso nyaka chieng’ mana kaka Jehova ne dwaro ni otimore ka ne ochueyo dhano.
21 MISANGO MAR YESU
Jehova nochiwo Yesu kaka misango mondo owar dhano a e richo kod tho. Ne dwarore ni Yesu otho mondo ochul ngima makare ma ne Adam olalo. Thoneno bende e ma ne dhi loso winjruok ma nokethore e kind dhano gi Jehova. Nyasaye nooro Yesu e piny mondo otho ne joricho duto. Dhano duto koro nigi thuolo mar dak nyaka chieng’ ka gin gi ngima makare nikech Yesu nothonegi.
22 ANG’O MOMIYO HIGA MAR 1914 EN HIGA MAKENDE?
Weche ma nokor e bug Daniel sula mar 4 konyowa ng’eyo ni Nyasaye ne dhi chungo Pinyruodhe e higa mar 1914.
Weche ma nokor: Jehova nokelo ne Ruoth Nebukadereza lek moro. Noleko ni ne otong’ yath moro maduong’ molwar piny, kae to kisiki mar yath ma ne otong’no notwe gi chuma mokik gi mula mondo kik otwi nyaka higni abiriyo kadhi. Hignigo bende iluongo ni ndalo abiriyo. Bang’ hignigo yadhno ne dhi twi kendo.—Daniel 4:1, 10-16.
Weche ma nokorgo puonjowa ang’o? Yadhno ochung’ ne loch mar Nyasaye. Jehova notiyo gi ruodhi ma ne wuok Jerusalem mondo oloch e wi oganda mar Jo-Israel. (1 Weche mag Ndalo 29:23) Kata kamano, ruodhigo ne ok oluwo chike mag Jehova omiyo lochgi norumo. Ne oketh Jerusalem e higa mar 607 ka pok onyuol Kristo. Mano e higa ma ne ochak kwanie ‘higni abiriyo’ ma ne okorgo. (2 Ruodhi 25:1, 8-10; Ezekiel 21:25-27) Yesu bende ne owuoyo e wi ‘higni abiriyogo’ ka ne owacho ni, ‘ogendni mamoko ne dhi nyono Jerusalem nyaka chop kinde ma ne oket ne ogendnigo rum.’ (Luka 21:24) Kuom mano, ‘higni abiriyogo’ ne ok orumo ka ne Yesu nie piny ka. Jehova nosingo ni nodhi keto Ruoth moro ka ‘higni abiriyo’ orumo. Ruodhno en Yesu, kendo loch mare biro kelo gueth mogundho ne jotich Nyasaye duto ma biro dak e piny nyaka chieng’.—Luka 1:30-33.
Thuolo ma ‘higni abiriyo’ ne dhi kawo: ‘Higni abiriyogo’ nokawo thuolo ma romo higni 2,520. Ka wachako kwano higni 2,520 chakre higa mar 607 ka pok onyuol Kristo, wabiro chopo e higa mar 1914. Mano e higa ma Jehova noketo Yesu ma en Mesia mondo obed Ruoth e Pinyruodhe e polo.
Higni 2,520 oa kanye? Muma wacho ni ndalo adek gi nus romre gi odiechienge 1,260. (Fweny 12:6, 14) Kuom mano, higni kata ndalo abiriyo gin ndalo adek gi nus nyadiriyo kata odiechienge 2,520. Odiechienge 2,520 romre gi higni 2,520 nikech ne okor ni, “higa achiel kar ndalo achiel.”—Kwan 14:34; Ezekiel 4:6.
23 MALAIKA MADUONG’ MILUONGO NI MIKAEL
“Malaika maduong’” en “malaika motelo ne malaike mamoko.” Muma wuoyo e wi malaika achiel kende maduong’ miluongo ni Mikael.—Daniel 12:1; Juda 9.
Mikael e motelo ne malaike duto mag Nyasaye. Fweny 12:7 wacho niya: ‘Mikael gi malaikene ne okedo gi thuol mang’ongo gi malaikene.’ Bug Fweny nyiso ni Yesu otelo ne oganda lweny mar Nyasaye. Kuom mano, Mikael en nying ma bende iluongogo Yesu.—Fweny 19:14-16.
24 NDALO MAG GIKO
Wachno itiyogo kiwuoyo kuom kinde ma lokruoge madongo ne dhi timore e piny ka pok Pinyruodh Nyasaye oketho piny ma Satan lochoeni. Weche ma bende Muma tiyogo kowuoyo kuom kindego gin kaka “giko mar ndalo,” kod “biro mar Wuod dhano.” (Mathayo 24:3, 27, 37) “Ndalo mag giko” nochakore e kinde ma Pinyruodh Nyasaye nochako locho e polo e higa mar 1914. Ndalogo biro rumo e kinde mibiro keth piny ma Satan lochoeni e lweny mar Har–Magedon.—2 Timotheo 3:1; 2 Petro 3:3.
25 CHIER
Chier tiende en ni Nyasaye miyo ng’at mosetho ngima kendo. Muma wuoyo kuom ji ochiko ma ne ochier. Joma ne ochierogi ne gin Elija, Elisha, Yesu, Petro, kod Paulo. Nyasaye e ma ne omiyogi teko mar chiero jogo. Jehova osingo ni obiro chiero “joma kare gi joma ok kare” mondo gidag e piny ka. (Tich Joote 24:15) Muma bende nyiso ni nitie joma ichiero mondo odhi e polo. Jogo gin joma owir ma Nyasaye chiero mondo gidhi gidag gi Yesu e polo.—Johana 5:28, 29; 11:25; Jo-Filipi 3:11; Fweny 20:5, 6.
26 JUOK
Juok en tudruok gi jochiende achiel kachiel kata kokalo kuom ng’at machielo kaka ajuoga kata jakor. Ji timoga kamano nikech giyie gi puonj mar miriambo ni chuny ng’at motho pod ngima kendo nigi teko. Jochiende bende wuondoga dhano mondo giketh chike Nyasaye. Timbe juok bende oriwo koro wach e wi gik ma pok otimore, timo honni, tiyo gi bilo, kod mamoko. Buge moko, gasede, sinembe, kod thumbe jiwoga timbe juok. Nitie gik ma ji timoga bang’ ka ng’ato osetho ka giparo ni jomotho pod ngima. Gigo gin kaka dok e liel, timo sap jomotho, arita, kod mamoko. Timbego bende nyalo miyo ng’ato otudre gi jochiende. Thoth ji tiyoga gi yedhe moko mondo giyud teko mag jochiende.—Jo-Galatia 5:20; Fweny 21:8.
27 LOCH MAR JEHOVA
Jehova e Nyasaye ma nyalo duto kendo en e ma nochueyo piny gi polo. (Fweny 15:3) En e Wuon gik moko duto kendo en gi ratiro mar locho e wi gik ma nochueyogo. (Zaburi 24:1; Isaiah 40:21-23; Fweny 4:11) Oseketo chike ma tayo gik moko duto ma nochueyo. Jehova nigi ratiro mar keto jomoko obed joloch. Wanyiso ni wariwo lwedo loch mar Jehova ka wahere kendo waluwo chikene.—1 Weche mag Ndalo 29:11.
28 GOLO ICH
Golo ich en gima ng’ato timo goyiem mondo oneg nyathi ma pod nie ich. Ok en gima pore ne ng’ato kata gima timore ne ng’ato nikech tuo moro. Chakre chieng’ ma ng’ato omako ich, nyathi manie iyeno en dhano.
29 MEDO REMO
Mae en kit thieth ma imede ng’ato remo kata achiel kuom ng’injo ang’wen madongo mag remo. Onyalo bedo remb ng’at machielo kata ma ne okan kamoro. Ng’injo ang’wen madongo mag remo gin, ng’injo marokwere (red cells), ng’injo marochere (white cells), ng’injo ma miyo remo poto (platelets), kod ng’injo ma miyo remo bedo mochot (plasma).
30 KUM
Kaluwore gi Muma, kum ok en mana chwado ng’ato kata goye. Sama imiyowa kum, ipuonjowa, kata irieyowa. Jehova ok riega joge gi gero kata gi ayany. (Ngeche 4:1, 2) Oseketo ne jonyuol ranyisi maber mondo giluw. Jehova nyalo rieyo ng’ato kopuonje e yo ma nyalo miyo ng’atno oher puonj mimiyego. (Ngeche 12:1) Jehova ohero joge kendo otiegogi. Opuonjogi mondo gichak paro kendo timo gik moko e yo mamore. Sama jonyuol rieyo nyithindgi, onego gikonygi ng’eyo gimomiyo dwarore ni gibed joma winjo wach. Bende, onego gipuonjgi kaka ginyalo hero Jehova, Muma, kod puonj manie iye.
31 JOCHIENDE
Magi gin malaike maricho man gi teko moloyo dhano. Ne gibedo malaike maricho ka ne gitamore luwo chike Nyasaye ma gibedo jowasike. (Chakruok 6:2; Juda 6) Gin bende ne ging’anjo ne Jehova mana kaka Satan.—Rapar mar Chik 32:17; Luka 8:30; Tich Joote 16:16; Jakobo 2:19.
luo_Latn kik_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn lug_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn swh_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn kik_Latn luo_Latn tum_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn lus_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn