NYOM OCAKE KI BOT LUBANGA
Pa Francisca A Lakica
Bot wan lukristayo onyo lukristo, wa ngeyo maber ni nyom ocake ki ipoto me Eden, ikare ma Rubanga oneno ni dano ma en icweyo ki cinge Adam, onongo cwinye pe yom pien tye kene ci oweko nino okwalo wange ka okwanyo cogo lakngete me cweyo dako (Kawa onyo Eva). Menu kit ma bok pa Rubanga maleng Baibul Waco kwede.
Ka ikwano maber I Acaki, Baibul Waco ni Rubanga ocweyo jami mabeco madwong ata calo atura, pii mamol maleng, leyi(lee) ki nyig yadi me acama, ento nyeri onongo pudi cwinye pe yom pien gin ma en mito ni pe, muyembe ki mapeera ki labolo ma Rubanga ocweyo ire ni. Gin moni onongo pudi tye maber loyo jami eno ni weng, dako.
Rubanga ocweyo leyi ki winyi ki ikom lobo ento ikare ma mito cweyo dako, okwanyo cogo laknget laco. Mak lok na maber, DAKO ki cweyo ki ikom cogo pe ngom, lobo onyo daba. Rubanga otero kare ne ki cawa me lilo dako ma ikare ma laco oco ki iwang ninone ci, otuki waci ‘eyoo, twoka olo dong atye ki lakony kora ma cal kwede, cogo ma oaa ki ikom cogona, kom ma oaa ki ikoma’. Lok acoya Waco ni laco cwinye odoko yom cut.
Ni cake ikare eno, ni oo kwede wa tin, dako onyo mon aye yomcwiny igang ento tutwale bot cware. Dako ma pe kelo yomcwiny bot cware ba, ka onongo atye ki twero kono akwanyogi woko ki idul pa mon, ki gum marac apeke ki twero oweko pudi gi junge kwede ikinwa kit menu. Pe ni atye ka kutu bila na kekena ento malakwang ka wac kiliyo ku? Ki kwanyo cogo pa laco me cweyo in, dako.
Abedo piny mot ka rayo nenone mot mot gin ango ma oweko keny mapol tye ka ket woko ikom kare ni, ci akati ki tam ni kong alok iye mono wek ka twero yube ci wayub wunu kono ka dong odoko ni ‘ongayo wang lyec’ ci dong kite weng enu do.
Jo ma kwedo te lok onyo kit munu Waco kwede ni “Researchers”ni, gunongo ni ber bedo ikin laco ki dako i ot cako bale inge mwaka maromo adek. Kenyo dong gwenyo lok ki pyem cake. Laco dong cako neno ni dako ne ni kara tyene ogwete onyo obane ma pe opore kwede.
Dako bene kit menu cako neno cware calo gin ma konye peke. Dako ma yang aa lyeto dek ki cware kadi ka odwogo wa cawa 8 me dyewor ni dong cako cimo dek ki tyene. Ka laco openyo pii lwak koni iwinyo ni, in kono cingi ni cing gweno ma pe twero tingo pii lwok ni? Menu dako nongo tye ka penyo cware ma onyome.
Dako ma yang pe camo dek ka cware pud peke gang-ngi, dong cako mere ma mwaro cam, ka oyeng butu mot ni bim calo min byier. Weko dogola twolo wek pe cware oyele ki aa malo ka yabo dogola, kun yang aa yabo kadi wa cawa adi. Peko dong tye ka nyaa ku? Miti dong tye ka doko nok?
Tin ka dong odok ikom lok me cam kwaro wayo, maa do! Iye giri ni wii ayita ka dek ada. Dako tamo atama ni. omyero iyab kin eme ki cware. Ka gwok kica omako ma en bene cwinye mito ci waco ki cware ni “Eno ba wod pa dako ni, ka ityeko ci iuma”, pien nongo en tye ka mede ki nino ne wayo.
Butu ne dong bedo calo tiyo ma kadi ideg onyo imito wang ma obino, en laco bene yele kwede kit menu wang ma otyeko. Nongo dako oling mere mot pe bene yenge. Ahaa!! mon wada, tek cwiny ne wunongo ki kwene ce?
Mon dodo bongi ikom gi ka gi cito ka butu calo gitye ka cito ibar lweny. Ki ruku curuwal matidi, ki keto curuwal macek iwiye ka gikelo long dong giketo iwiye, i kanyo lyeto pien pe imito ni cwari ogud komi ci ka diki cwari onongo lakwele mo ma kelo cam inyime ludok onyo ki bongo ma ki lwongo ni nena atir(see me through )ni onyo onongo mo ma dwale ikome calo twol ci iwaco ni cwari rac? Keny mapol oket kit menu iyo me tuku tuku.
Jal mo ma ladwo mutoka (driver) iboma madit Gulu kenyo, keny ne omito ket kwede kit meno. Nyeri ocito ka namu woko ki wode me mwaka adek, jali ocako boko lok ki lawote ma onongogi tye ka mat kwede, kun waco ni ma ecito kampala i cabit ma okato ni, ibango Malaya (mon ma cato komgi me cente ni) aryo, latin tye ka winyo ne.
Latini oling mot calo pe owinyo. Aic, nino aryo, adek kany ma jali doki tye ka yube me dok Kampala ku, coo tye ka rune ki cam me laro cawa, dako ne okelo pii amata bote ci latini otugi muke ki lok ni “Baba pe imat pii madwong pien koni ii pong woko ma pudi pe ibango Malaya aryo ma kampala ni, Baba an bene kela Malaya aryo ka itye ka dwogo ki kampala diki wek abang bene”, Min latin ni “boy iwaco ni ngo?”
Latin ni mama, Baba ceng ca obedo ka Waco ne ki nera ni ebango Malaya aryo ki kampala do,an bene amito. Atamo ni dong ongeyo ngo ma otime, iyo ngeye ku? Dek gi weng odoko apuya iwi nyeri, lweny opong, cam oket calo myel ma mit.
Dako ogware ocito gangi, inge kare manok cware olubo kore ci ludito guoketo lok piny, kenyo aye dong wa niang kama bal tye iye. Joni aryo weng onongo lubal.
Ki cako ki penyo laco ni pingo en oweko dakone gang ka doki cito bango Malaya aryo bene kulu ma pe acel. Nyeri ogamo lok maber adada ento ikin loke, amito keliwu ma pire teke keken.
Nyeri ni dako ne obedo ka twone cam kwaro ma polkare gilwenyo alwenya ma wa nino moni iyeco wa bongo ne woko pien onongo dong itye marac. Pe enu keken, ni ikare ma pudi gi nonge anonga, dako ne onongo lalengo ma pe twere, ento kombedi min latin kome tik ma pe lyelo wa yer te ywete wa ma kur ma yang wiro ni dong kulu, kono olwake nyo pe olwake, dako dong pe paro.
Ni itemo lok iye kwee. Nyeri omede ki loke kun Waco ni eweko cente cam ento dakone pe mito tedo kun en pe emaro cam man me hotel ni. Ni mogo idwogo gang enongo dako ne obedo tye ka boko lok idogola pa mon wadigi kun nongo pud pe otedo, ka eloko iye, min ode gamo ni mon tye adek, me acel ka emito eciti ecok me mia wiye aryo(200shs.) mon abicel. NI wel mon yot loyo wa nyanya ci en bene ma icito Kampala ada, ibedo ki Malaya aryo ada pien par onongo oketo wiye woko.
Ma ki penyo dako ka jami macware owacogi ni ada, dako ogamo ni mogo ada gire. Ludito ni, latin pingo itwono cwari cam kwaro? Dako ogamo ni cware pe tyeko miti ne ikabutu. Ni nyeri gude manok keken ci nongo ocako twaro woko ki ikore ci dong en enongo ni twoka dong pe emine cam kwaro.
I kom jami mogo ma cware owaco pire ni calo tedo gi ki cilo ni, ni en onongo etimogi akaka pien cwercwiny okete woko. Wayo ne ogamo ni,”latina co makomkare ni kit enu, gi camo madwong ka gu oo ikabutu dong tic peke, bako dog dong keken, mukene wayi dong imedo ki cingi wayo”. Menu lok pa wayo ba, mega gira ku.
Lok dong tye ka kenyo ba lutuwa, atim akat ki mega. Keny tye ka ket pien pol co goro ka odok ikom lok me kutyelo, co bedo ka bako dog-gi abaka, “Amari mada min latin, lapalcwinya we, Atuku na ni…………?” Lok labongo tic pe konyo. Ka ceng ma co ma pe loko madwong opoto ikom Atuku ni ni, pe iwac ni Lakwaro Reuben Aliro gin ki Binayo Okeny yang pe owaci.
En wun mon bene, nga yang owaci wu ni itwenyo cwari ki cilo? I weko yer te yweti lot ma kede jingenge ni pien cwari pe otyeko miti ni ikabutu? Cwan ma laworo cwari ocamo iye cam kwaro tin doki idwoko ma pe ilwako ni doki ocam iye?
Eno ni caro me rwom mamalo. Iri ki bongo maxi ma bor wa iwi tyeni, ka cawa butu oromo, idonyo kwede wa ikabutu, cwari tyeko dwer ma pe oneno ami ma bok ni, ci ka oneno pa lakwele mo ci iwaco ni wange tar? To megi ituku boyo ne aboya ni kono. Ka wutye i tyelo ma lutino peke, pingo pe iruke en ma rep(transparent) ne ni? Pale kwede ka wange ma nongo itye ka kelo bote cam, kun ikelo jami ne ki acel acel, ka ikelo dek, doki igam Malaga onyo pii logo ka doki ici gam pii amata wek omini kare me pale ka wange. Lok ada ber, wun co ma otye woko kunu ni, wutamo ni cam obicame maber ma jok pe ya oyido ikomi? Cawa mukene wan mon aye wa weko cogwa doko goro pien nongo pe timo jami ma kelo miti ikomgi.
En wun mon kono ka wuwinyo gin moni, koni nongo wukato ka ruko kangwereke ka wang lutino, Lakica owaco ni iruk ki cwari ityelo pe ka wang lutino.
Ka giko loka, wun co bene oteme ki tekwu me nyuto mar ki monwu kadi ka dong cake okwee calo chapat, in aye ikweyo wayo? Dong imito weko ne ki anga kun in yang inongo ma ocung ma cubu kori calo libira? Nga marac ka ikonye ki lyelo yer kome? En mar dong enu ku? Lapeny pe labal.
quy_Latn pap_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn quy_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn bam_Latn bam_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn luo_Latn bam_Latn