Bya KIZITO MUSOKE ne RONALD MEYER MUGENYI
OBALABA kukeera ku makya ne bayingira akeedi n'obeesiimisa, kyokka bw'ozza omu mu kyama n'akubuulira ebisale bye basasula ne ssente ze batunda, ofundikira okkirizza nti wamma ddala bakolerera bagagga na kulya.
Embeera eno evuddeko abasuubuzi okutandika okwegugunga nga bawakanya abagagga okubongezanga ssente olutatadde, wadde ng'embeera y’ebyenfuna eyongera kukaluba.
Abasuubuzi abakyasembyeyo okwekalakaasa kuliko aba; Energy Centre, Atalanta, Majestic , Ivory Plaza, Yamaha Centre ne Dembe Complex.
Embeera eno ereetedde abasuubuzi okutandika okutuuma abagagga amannya. Mulimu be bakazizzaako; abanyunyuusi, abamu babayita Zirikuggwa, waliwo be bayita Tebinkwatako, ba Saagalakumanya, n'abantu balamu. Ggwe owuwo agwa wa?
Ekizimbe kya Qualicel. Amaduuka agatunudde mu kkubo ku mwaliiro ogusooka ga bukadde 7 omwezi . Omwaliiro ogwokubiri 3,000,000/- agasembayo waggulu 1,000,000/- ate essa lya 800,000/-.
Ye omukungu wa KACITA, avunaanyizibwa ku kutabaganya abasoowaganye, Jemba Mulondo agamba nti abasuubuzi bennyini be baatandiikiriza enkola y’okuwaayo ekkanzu (goodwill) ng’abagagga tebabiriimu.
Agattako nti abasuubuzi abafunye ssente ne bazimba amaduuka nabo bapaazizza nnyo ebizimbe. Essuubi libali mu gavumenti kuleeta tteeka lirung’amya mupangisa ne balandiroodi.
Ate bbo abapangisa ensonga bazitutte wa pulezidenti. Muhammad Kigozi Katanyoleka, ssentebe w’ekibiina ekigatta abapangisa mu ggwanga, ekya Uganda Tenants Needy and Squarters’ Association Ltd (UTENSA) agamba nti baamaze dda okuwandiikira Pulezidenti Museveni abataase ku ngeri gye banyigirizibwamu abagagga, kyokka nga tebannaba kuddibwamu.
Agattako nti ensonga zaabwe bazitwala dda ewa minisita w’eby’obusuubuzi Ameria Kyambadde ne bamulaga engeri gye banyigirizibwamu, kyokka talina kkye yakolawo.
Baagala palamenti ekole etteeka erirung’amya enkolagana wakati w’omupangisa ne landiroodi
Akeedi zajja zitya?
ZAATANDIKA mu 2002, oluvannyuma lw’omugagga Mutaasa Kafeero okuzimba ekizimbe kye ekya Mutaasa Kafeero ku luguudo olugatta enguudo za William ne Luwum.
Enzimba eno yali ya njawulo ku nzimba eyali emanyiddwa abagagga gye baazimbiranga ebizimbe nga biringa amassomero. Enzimba eno yaleetera ebizimbe okubeerako enkuubo eziwera, emiryango emingi n’amadaala agawerera ddala n’amaduuka g’omu makkati mu kizimbe.
Kino kyawaliriza abagagga abalala nga John Bosco Sebalamu okumenya ekizimbe kye okwali edduuka lya Bata, n’agugumulawo Arcade ya Mini Price. Kuno abagagga abalala kwe baayongeraza ne bazimba ebizimbe ebyefaananyirizaako nga bino okuli Capital Shopping Arcade nakyo ekya Sebalamu, Ivory Plaza, Kirumira Towers n’ebirala.
Ebizibu by’abasuubuzi b’omu Kampala
- Ekkanzu. Esasulwa mupangisa mupya era tegabirwako lisiiti. Eri wakati w’obukadde 10-25.
- Abagagga abamu basaba ssente za mwaka, kyokka ng'omwezi ogumu ziri wakati w'obukadde 2 ne10.
- Abamu basasuza mu ddoola.Tewali ndagaano ya bupangisa. Kino kiviirako okwongeza ssente buli kadde.
- Tewali lisiiti ziweebwa ng'omupangisa asasudde. Abamu abaziwa tebalaga muwendo gusasuddwa, ate abalala ssente ze bawandiika ku lisiiti zibeera ntono nnyo kw’ezo z'osasudde.
- Buli ttaala ogisasulira 50,000/- buli mwezi, kuno gattako emitwalo 10 egya genereeta.
- Paakingi y’emmotoka ya 72,00/- olunaku kuba ebizimbe ebisinga tebirina pakingi.
- Aba kaabuyonjo basaba ssente 200/- ne 400/- buli lwogendayo, kyokka ng'olina kugisimbira nnyiriri, kuba ekizimbe ekiriko abantu 600 kibeerako kaabuyonjo emu oba bbiri.
- Buli dduuka lisasula wakati wa 12,000/- ne15,000/- buli mwezi eza kasasiro.
- Omujjuzo kuba enkuubo n’enziji bazipangisa.
- Abagagga abamu tebatuukikako, buli kimu olina kukiyisa mu maneja.
- Okusengulwa n'okubowa ebintu by’abasuubuzi, olwokulemererwa okusasula ssente z'obupangisa.
Abamu ku bagagga banannyini bizimbe mu Kampala
Abagagga boogedde
Guster Lule Ntakke; Abapangisa abeemulugunya ku ssente za kaabuyonjo njagala obambuulize nti ani abalongooseza kaabuyonjo z’ewaabwe, ate ani abagulira ebikookooma ebigendamu?
Bwe baba nga be babyegulira, lwaki balowooza nti nze nnina okulabirira kaabuyonjo gye bakozesa abantu abasukka mu 100.
Ekkanzu (good will) gye beemulugunyaako ejja lwa kuba nti edduuka libeerawo limu ng’ate abalyagala bangi.
Kati awo nga nze eyazimba ekizimbe kyange nga bizinensi, obeera onsuubira kukola ntya? Kyokka tewali muntu ayinza kukuggyako ssente zino ku dduuka erimaze ebbanga nga temuli bapangisa.
Era amaduuka agamu makalu. Eby’okubasasuza ssente z’obupangisa nga za mwezi mulamba, sirina kye mbyogerako kuba nze si bwe nkola, ababikola be balina okubyogerera.
Nze ewange nkozesa kakonge ka bbanka, omuntu kaleeta ng’amaze okusasula mu bbanka, era y’ebeera lisiiti y’omuntu.
Mansur Matovu Yanga; Eby’ekkanzu (good will) bye boogera balimba kuba tolina ngeri gyosabamu ssente zino. Abo aboogera batyo balwadde, kuba tewali asobola kuzisasula, ye abaffe bwe babeera bazikusabye lwaki ozisasula?
Eby’okubasasuza ssente za kasasiro si byange era ensonga eno balina kugiwa kitongole kya KCCA , kuba be baddira omulimu guno ne bagupangisa kkampuni eziyoola kasasiro nga Nabugabo.
Bagende bateese ne KCCA be balina obuvunaanyizibwa ku nsonga eno, bwe bakkiriziganya bamuyoolere bwereere.
Ebya kaabuyonjo tebinkwatako kuba amazzi ga kitongole kya National Water, era be balina okutuukirira ne babawa amazzi ag’obwereere, nze sirina mazzi gange. Ebibuuzo byabwe balina okubiwa abantu abatuufu, kuba si nze nvunaanyizibwa.
Ssente za lenti ku akeedi
COOPER COMPLEX
Munda, amanene gasasula 1,500,000/- ne 1,000,000/-. Amatono wakati wa 450,000/- ne 800,000/- ate agatunudde wabweru wa ppaaka gali ku1,500,000/- ne 2,000,000/-
Ate essa mu dduuka eritunudde ku kkubo liri wakati wa 150,000/- ne 200,000/-.Lenti osasula obutasukka ennaku z’omwezi 10.
JJEMBA PLAZA (MU KIYEMBE)
Amaduuka agali mu wansi ga 1,200,000/-. Essa liri wakati wa 200,000/- ne 300,000/- omwezi. Ku mwaliro ogusooka ku kizimbe kye kimu okuli amaduuka agatunudde ku Luwum Street gano gali mu 4,000,000/- ne 3,000,000/-. Essa liri wakati wa 200,000/- ne 300,000/- omwezi.
Ku mwaliro ogwokubiri gali ku 1,000,000/- essa liri wakati wa 200,000/- ne 300,000/- omwezi. Ku mwaliro ogwokusatu gali ku 800,000/- ne 600,000/-. Kaabuyonjo za bwereere. Lenti omusasula obutasukka nnaku za mwezi 15.
TRUSTED ARCADE MU KIKUUBO
Omwaliro ogusooka basasula 1,000,000/- ne 1,500,000/- Omwaliro ogwokubiri bali mu wakati wa 700,000/- ne 900,000/-.
Ku mwaliro ogwokusatu bali mu 1,000,000/- ne 1,500,000/-. Ku mwaliro ogwokuna bali mu 700,000/- ne 800,000/-. Kaabuyonjo esasulirwa 200/-.
MUKWANO ARCADE KU BEN KIWANUKA
Amaduuka agatunudde mu ppaaka enkadde gali wakati 5,000,000/- ne 7,000,000/-. Essa erisooka ku mulyango lya 400,000/- ate munda w’edduuka okufuna essa osasula 250,000/-.
Atimba ebintu ku luggi asasula wakati wa 700,000/- ne 500,000/. Kaabuyonjo ya 200/-. Ate edduuka eriri munda lye bayita Mukwano Centre lisasula wakati wa 1,000,000/- ne 2,000,000/-, 1,000,000/-.
Atimba ebintu wabweru w’edduuka asasula wakati wa 500,000/- ne 600,000/-. Lenti omusasula obutasussa nnaku za mwezi 7.
MINI PRICE KU BEN KIWANUKA STREET
Omwaliro ogusooka edduuka eddene liri ku 2,500,000/- ate ettono lya 1,500,000/-. Ku mwaliiro ogwokubiri edduuka eddene liri ku 1,500,000/- ate ettono liri ku 1,000,000/-.
Ku mwaliro ogwokusatu edduuka eddene liri ku 1,000,000/-, ettono lya 500,000/- ne 800,000/- ne. Essa limu osasula wakati wa 250,000/- ne 400,000/-. Amasannyalaze ga kaadi.
ZAI PLAZA (LUWUM STREET)
Essa mu dduuka liri wakati wa 150,000/- ne 200,000/-. Omwaliro ogusooka guli ku 2,000,000/-. Ogwokubiri guli wakati wa 1,000,000/- ne 1,500,000/- ate wansi bali mu 1,500,000/-. Omwaliro ogwokusatu guli wakati wa 800,000/- ne 900,000/-. Amasannyalaze buli mwezi edduuka lisasula 40,000/-. Lenti bamusasula obutasukka nga 14.
JBK PLAZA KU LUWUM STREET
Wano mu basementi (wansi) basasula 700,000/- ne 800,000/-. Omwaliro ogusooka bawa wakati wa 1,300,000/-ne 2,000,000/-. Omwaliro ogwokubiri basasula wakati wa 1,000,000 ne 1,500,000/-. Omwaliro ogwokusatu basasula wakati wa 500,000/- ne 700,000/-. Amasannyalaze buli dduuka lirina mmita. Lenti bamusasula obutasukka ennaku z’omwezi 5.
MUTAASA KAFEERO
Omwaliro ogusooka mu maduuka agatunudde mu kkubo gasasula wakati wa 1,500,000/- ne 2,000,000/-. Omwaliiro ogwokubiri guli ku 1,000,000/-, ogwokusatu guli wakati wa 600,000/- ne 800,000/-. Abasuubuzi beemulugunya nti mita ze baabawa nfu nnyo era zibabala mufuulo.
NALUBWAMA ARCADE KU BEN KIWANUKA STREET
Mu besementi edduuka eriweza mita lisasula wakati wa 800,000/- ne 1,000,000/-. Akayumba akakookere wansi wa madaala kali ku 400,000/-.
Omwaliiro ogusooka amaduuka gali mu 1,000,000/- ne 1,500,000/-. Omwaliiro ogwokubiri guli wakati wa 800,000/- ne 900,000/-. Omwaliro ogwokusatu gali mu 500,000/- ne 700,000/-. Basasula obutasukka 5 buli mwezi.
SHOPPERS STOP PLAZA NAKASERO
Omwaliro ogusooka edduuka liri wakati wa 900,000/- ne 1,000,000/-. Omwaliiro ogwokubiri 1,500,000/- ne 2,000,000/-.
Abasuubuzi ba Yamaha Centre nga beekalakaasa gye buvuddeko.
NALULE ARCADE E NAKASERO
Omwaliiro ogusooka gwa 1,500,000/- ne 2,000,000/-. Ogwokubiri guli ku 1,000,000/- ne 800,000/-.Ogwokusatu 700,000/- ne 900,000/- .
NAMAGANDA PLAZA E NAKASERO
Amaduuka agasangibwa mu besementi gali ku 1,500,000/- ne 2,000,000/-.Omwaliro ogusooka guli wakati wa 1,300,000/- ne 1,000,000/-. Omwaliiro ogwokubiri gwa 800,000/-. Omwaliro ogwokusatu guli ku 500,000/- ne 700,000/-. Akayumba akakookere wansi w’amadaala kali mu 650,000/-.
MUKWANO MALL EWA KISEKKA
Amaduuka agali wansi agatunudde mu katale k’ewa Kisekka gali wakati wa 2,200,000/- ne 3,000,000/-. Omwaliiro ogusooka gali wakati wa 1,000,000/- ne 2,000,000/-. Omwaliro ogwokubiri guli wakati wa 800,000/- ne 700,000/-. Lenti bamusaasula obutasukka ennaku z’omwezi 3.
MAJESTIC PLAZA KU LUWUM STREET
Amaduuka agali mu basementi gali wakati wa 300,000/- ne 400,000/-.Omwaliro ogusooka gwa 500,000/- ne 600,000/-. Ogwokubiri wakati wa 700,000/- ne 800,000/-. Ogwokusatu wakati wa 1,000,000/- ne 2,000,000/-.Ogwokuna wakati wa 900,000/- ne 800,000/-.
GALIRAAYA COMMERCIAL PLAZA
Amaduuka agatunudde mu kkubo ku mwaliiro ogusooka gali wakati wa 1,500,000/- ne 2,000,000/-. Omwaliiro ogwokubiri gali wakati wa 2,000,000/- ne 1,000,000/-. Ogwokusatu gali wakati wa 1,000,000/- ne 900,000/-. Ogwokuna gali wakati wa 800,000/- ne 900,000/-.
GAZALAND KU WILLIAM STREET
Omwaliriro ogusooka amaduuka agatunudde mu kkubo gali wakati wa 1,500,000/- ne 2,00,000/-. Ogwokubiri wakati wa 1,000,000/- ne 1,500,000/-.Ogwokusatu guli wakati wa 1,000,000/- ne 800,000/-. Ogwokuna 800,000/- ne 900,000/-.
CITY HOUSE
Amaduuka agatunudde ku kkubo gali mu 5,000,000/- ne 7,000,000/- omwezi.
Ssebuguzi
‘Edduuka lyannema ne nzira ku lubalaza’
NZE Fred Ssebuguzi.
Najja ne ssente nnyingi mu Kampala era ne mpangisa edduuka ku kizimbe ekimu nga nnaligula ku ‘good will’ obukadde bubiri.
Nnatandika okusasula lenti wa 1,500,000/- buli mwezi wabula nnannyini kizimbe n’agenda nga alinnyisa mpola mpola okutuuka ku 3,000,000/- mu myezi ena.
Nagezaako nga bwe nsobola okuteekamu abantu abalala mu dduuka okusobola okukung’aanya ssente zino wabula ne nnemwa.
Nnatandika okuggyanga ssente wabweru w’edduuka nsobole okusasula naye nagenda okulaba nga nzira mabega buli kaseera.
Bwentyo ne nva mu dduuka nga kati engatto zange ssaako n’empale mbitundira ku lubalaza lwa dduuka we nsasula obusente obusaamusaamu. Omugagga tafiirwa!
Bigali Kaweesa
‘Yantwalako emmaali ya bukadde 10 lwa kulemwa mitwalo 60’
NZE Bigali Kaweesa.
Mbeera Makindye. Mu 2005 nnakola bizinensi nga ntunda by’amasannyalaze. Nnalinanga okusasula ssente za lenti nga tezinnasukka nnaku za mwezi 15.
Ku kizimbe nnali mpezezzaako omwaka. Naye olumu nnalwawo okusasula ne ziwera 16, maneja n’ansibirawo edduuka.
Kye nnakola nnalumba omugagga, kuba twali tumanyIganye bulungi ne mmusaba anzikirize mMuweeko emitwalo 30, kuba ze nnali nsigazza.
Yandagira okugenda mu Standard Chartered Bank ne nzisasula, kyokka bwe nnaleeta lisiiti n'angamba ngitwalire mukyala we. Kyokka mukyala we yang'amba nti nnina kusasula ssente zonna.
Ennaku ezaddirira twali tugenda mu Paasika era omugagga yasalawo kugenda kugiriira Bufalansa era yamalayo wiiki ssatu ng'edduuka lisibe.
Bwe yakomawo nnamuleetera emitwalo 30 egyali gibulayo era nnamala kutunda ku bintu bya mu nju, kyokka ate era n'agaana nti nalina okusasula ssente endala emitwalo 60.
Kuba ye yali tafiirwa era ng'ebintu byange byali biyingidde mu mwezi omulala. Emmaali yange omwali ttivvi, ne kompyuta, wuufa ne babitwala nga byali bibalirirwamu obukadde 10 na buli kati sibifunanga," bwatyo Bigali omwogezi w’ekibiina ekirwanirira abapangisa mu ggwanga bw’annyonnyola.
lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn eng_Latn lug_Latn lug_Latn nya_Latn lug_Latn lug_Latn kmb_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn bam_Latn lug_Latn lug_Latn knc_Latn lug_Latn zsm_Latn lug_Latn mos_Latn lug_Latn dik_Latn lug_Latn lug_Latn eng_Latn lug_Latn lug_Latn lmo_Latn lug_Latn vec_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn knc_Latn lug_Latn grn_Latn lug_Latn dik_Latn lug_Latn eng_Latn lug_Latn lug_Latn bem_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn wol_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn