Ku ntandikwa ya August, Kabaka ne Pulezidenti Museveni bassizza omukono ku ndagaano Gavumenti mw’egenda okuddiza Buganda ebyayo, omuli ebintu ng’embuga z’amasaza. Leero tukuleetedde ebintu ebiri mu ssaza ly’e Ssingo.
Bya KIZITO MUSOKE
SSINGO ly’essaza lya Buganda erisinga obunene mu masaza gonna. Lizingiramu ekitundu kya disitulikiti y’e Mityana, ekitundu ku Mubende, disitulikiti yonna eya Kiboga ne disitulikiti y’e Kyankwanzi.
Ekitebe ky’essaza kiri Mityana era ng’ow’essaza Mukwenda gy’atuula. Mu kiseera kino Mukwenda aliko ye Ssaalongo Godfrey Mbalire.
Mukwenda Mbalire agamba nti ettaka ly’essaza ddene ddala nga liwerako obunene bwa mayiro munaana. Ekyennaku kiri nti mu budde buno , essaza lisigazzaako yiika 10 zokka erisigadde liriko abantu.
Ettaka ly’essaza lizingiramu ebyalo ebiwerako omuli ekitundu ku kibuga ky’e Mityana, Kiyudaaya, Kigoogwa, Kanamba, ebibira, ekitebe kya Town Council, ekkomera lya Mityana Prison, n’abantu abalala bangi abalirinako ebibanja.
Mu kiseera kino ettaka ly’ekitebe ky’essaza erikyaliwo lya yiika 10 zokka, era nga kuno kwe kuli ennyumba y’ow’essaza eyitibwa Matutuma, ennyumba omuteesezebwa enkiiko, ennyumba y’omumyuka wa Mukwenda wamu n’ekisaawe ky’omupiira.
Enkulaakulana ey’omu ggundo gye basobodde okukolera ku ttaka lino kwe kuzimbako ekisaawe eky’omulembe, era ng’omulimu gw’okukisibako ekikomera gwatwala obukadde 220 nga Bannasingo be baazeesonze. Kyokka balina enteekateeka y’okuzimba ekisaawe kino kibeera ku mutindo gw’eggwanga era ng’omulimu guno gujja gubatwalako ensimbi eziri mu buwumbi.
Mukwenda agamba nti waliwo abantu ababadde beesibiridde mu kwesenza ku ttaka lino, era nga waliwo n’abamu be yagoba nga basatuukira ku ttaka eriri okumpi ne Matutuma, kwe baali basimbye n’empaanyi. Waliwo n’abantu abalala abazze bakola olukujjukujju ne balitwala nga bakozesa olukiiko lw’ebyettaka olwa District Land Board.
ETTAKA LY’AMAGOMBOLOLA
Mukwenda agamba nti Singo akolebwa amagombolola 21, era nga buli ggombolola yaweebwa yiika 49 ez’ettaka. Ettaka lino ku magombolola litwaliddwa era nga waliwo n’abasigadde mu buwugiro.
Eggombolola yokka mu Singo ekyalina ettaka lyayo lyonna ye Sekanyonyi.
Mukwenda agattako nti ekyayamba mu ggombolola eno, ssentebe wa LC 3, mu kitundu Nakalago Liisobbi, yagula yiika 10 kwe baateeka ekitebe ky’eggombolola eya gavumenti n’ey’e Namungo. Kino kyayamba abantu obutalisaalimbirako mangu. Era abaayo balikuumye bulungi.
Obuzibu obunene businga kubeera mu ggombolola y’e Bukomero ne Bukuya.
Mu bitundu bino obubuga buzimbiddwa ku ttaka ly’eggombolola, era kino kyaleetera ettaka lyonna okutwalibwa abantu abenjawulo nga bazimbako n’okukolerako emirimu emirala
Kyokka yo e Kassanda wadde nabo balinako akabuga, kyokka bafubye okulaba nga tebayingira mu ttaka lino ery’eggombolola.
Mu magombolola agasigadde nga Busimbi n’amalala abantu bangi bazze balisengako ne bazimbako amayumba era erisigaddewo lye ttono.
ENTEEKATEEKA KU TTAKA LINO
Mukwenda agamba nti Ssaabasajja tagoba bantu be ku ttaka, era asuubira nti abali ku ttaka lino bajja kufuna liizi ze bajja okusaba obutereevu okuva mu Buganda Land Board.
Kyokka era balina enteekateeka y’okukozesa ettaka erinaaba lisigaddewo okulimirako ebintu ebireeta ssente awamu n’okukolerako emirimu emirala egivaamu ssente era nga gikulaakulanya n’ekitundu.
Ate ye omubaka wa Mutasingwa mu ssaza ly’e Singo, omutaka Daudi Malagala agamba nti ye asemba abantu bonna abaafuna ebyapa ku ttaka lino mu ngeri y’olukujjukujju bisazibwemu, baweebwe liizi okuva mu Bwabakaba bwa Buganda. Ye talaba makulu mu kutuddiza ttaka eritaliiwo.
ABAKULEMBEZE KYE BOOGERA
Ssaalongo Aloysius Serumaga (Sipiika wa disitulikiti y’e Mityana): Ekyapa ky’ettaka ly’essaza, ekya yiika 52, ekiri mu mannya ga Mityana District, balinda kiva mu nteeseganya wakati wa Gavumenti ne Mmengo, nga bazaayo ttaka lino mu mikono gya Mmengo.
Kino kyayisibwa dda olukiiko lwa disitulikiti nga basemba eky’Obwakabaka okuddizibwa ebintu byabwo byonna.
Ye akulira akakiiko k’ebyettaka ku disitulikiti, Dr. Patrick Mawejje teyasobose kufunika kubeerako kyayogera ku bigambibwa nti olukiiko lwa disitulikiti lwe lubadde lugabira abantu ettaka ly’essaza.
Kyokka ye abadde akulira akakiiko k’ebyettaka aka Uganda Land Comission, Mayanja Nkangi, agamba nti ettaka lyokka Buganda ly’ebadde ebanja libadde lyateekebwa mu mikono gy’akakiiko k’abadde akulira, nga be balina obuvunaanyizibwa okulikuuma.
Akakiiko kano kabadde kakolagana n’obukiiko bw’ebyettaka mu disitulikiti obumanyiddwa nga District Land Boards.
Omulimu gwabwe babadde tebatunda ttaka lino era nga tebagabaako byapa, kyokka nga bakkirizibwa okugabako liizi eri abo ababeera basabye.
Mu kiseera kino, akakiiko nako kalindiridde kiragiro kibalagira kussa mu nkola ebinaaba bisaliddwaawo ng’ettaka baliddizza Mmengo, kubanga ogwabwe gubadde gwa kukuuma.
lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn