Bya FATUMAH NAKATUDDE
ABAGANDA balina enjogera egamba nti, “Enswa bw’ekyusa amaaso nga naawe envubo okyusa”, era eno Manisha Mutahinga omutuuze w’omu Ndeeba mu Kampala agamba nti gy’agoberedde okukola ssente mu Bannayuganda.
Agamba nti, omusono gw’ebitengi bwe guzzeemu okwettanirwa abakyala tayinza kukkiriza kusula njala ng’amanyi okubikola era bye bimuyimirizzaawo.
Mutahinga agamba nti omulimu guno ogw’okukola ebitengi (tie and dye) agumazeemu emyaka 10 era teyejjusa kuba ne bwe gwavaako era abantu baasigala babigula.
Annyonnyola gy’avudde ne by’agufunyeemu: Banzaala Kasese era gye nnakulira. Obwavu bwannemesa okusoma kuba bakadde bange baali baavu nnyo.
Buli lwe nnalabanga bannange bwe twali mu myaka egimu ku kyalo nga bagenda ku ssomero, kyannumanga naye nga sirina kyakukola.
Bwentyo nnasalawo okutandika okupakasa ku kyalo nga nkola emirimu egitali gimu.
Nsuubula enjeyo
Wadde ssente ze nnafunanga zaabanga ntono, nasobola okuzikung’aanya ne ntandika
okusuubula enjeyo ezeera ebweru era nnatandisa 5,000/- olw’eyo ne ndutunda wakati wa 300/- ne 500/-.
Najja e Kampala ng’omulimu gwange gwa kutambuza njeyo zino era eno gye nafunira omuvubuka Omunigeria eyafuuka mukwano gwange era n’annyamba okunsuza kuba ssalina busobozi kupangisa.
Njiga okukola ebitengi
Omunigeria ono ne banne banjigiriza okukola ebitengi kuba bye yali atunda. Buli lwe nnakomangawo okutunda enjeyo ng’anjigiriza.
Kino nakikolanga simanyi nti gulifuuka omulimu.
Wabula bwe yantwala ewaabwe (Nigeria) nalaba nga famire ye okukola ebitengi naddala ebya ‘Tie and Dye’ gwe mulimu mwe banoga ssente, nasalawo okugufuula omulimu era banjigiriza okumala emyaka esatu.
Ntandika bizinensi y’ebitengi
Bwe tukomawo e Uganda twatandika okutembeya ebitengi bye tukoze ku nguudo z’omu
Kampala okuli William, Luwum n’endala nga tukozesa engoye n’ebikozesebwa ebirala bye twaggya e Nigeria.
Ssente ze twafunanga nga tuzisuubulamu ebintu ebirala, wabula ekiseera kyatuuka mukwano
gwange n’addayo ewaabwe.
Nnatandika okukola ebyange ku 150,000/- oluvannyuma lw’okugabana naye amagoba.
Olw’okuba omulimu nnali ngumanyidde saafuna buzibu kuba twali tufunye bakasitoma.
Mu myaka esatu bizinensi yali etandise okugaziwa kwe kutandika okugenda e Kenya okusuubula engoye mwe nkola ebitengi n’okutundayo ebiwedde.
Wabula bwe waabalukayo olutalo mu 2007 kwe kusalawo okukola edduuka mu Kampala erigenze likula nga kati nnina kapito wa bukadde 20.
Akatale
Ebitengi bye nkola mbitunda mu nsi ez’enjawulo okuli Congo, Nigeria, Rwanda ne Uganda era ng’akatale weekali singa okola ebintu ebiri ku mutindo omulungi kuba ensi ezimu ebitengi babyettanira.
Ebinnyambye okufuna mu mulimu guno
1 Obwesigwa n’okweyisa obulungi byannyamba kuba saalina ssente naye nasobola okuyiga omulimu gw’omu mutwe okuva ku mukwano gwange eyantwala ne Nigeria okwongera okuyiga ate nga ne kapito ye yannyamba.
2 Obwesimbu kikulu nnyo kuba bw’oba mwesigwa ne bw’otoba na
3 Okwenyigira mu buli kimu n’otolekera bakozi bokka.
4 Obuteejalabya ng’onfulumya ssente ezitali ku mbalirira.
5 Okukola ebintu ebiri ku mutindo.
6 Okutereka nakyo kyannyamba kuba nfuba okubaako ssente ze ntereka buli lunaku nga zino ze zintaasa singa mbeera n’obwetaavu.
7 Okwagala kye nkola n’obugumiikiriza nabyo binnyambye.
Akatale
Ebitengi bye nkola nsinga kubitunda mu mawanga nga: Congo, Nigeria, Rwanda, Kenya ne wano mu ggwanga. ‘Nzimbye amaka n’enju z’abapangisa ’
BY’AFUNYE
KATI nnina kapito wa bukadde 20 eyatandika n’emitwalo 15 kw’ossa okugula ettaka e Kasese mu kabuga kwe nzimbye ebizimbe by’obusuubuzi bibiri.
Nzimbye amaka, mpangisa edduuka ku luguudo lwa William era nguze n’emmotoka ate nneebezaawo n’abantu bange. Ntambudde mu mawanga agatali gamu nze atasoma.
Ebizibu
Bye tukozesa naddala engoye eza ‘Bazar’ ezikola ebitengi zibula okumala ebbanga kyokka nga bakasitoma bakuwadde wooda ebintu byabwe babyetaaga ekivaako okumala obudde obungi ku mulimu gumu.
Abakola ebintu ebitali ku mutindo batwonoonera akatale abantu ne batandika okwevuma ebintu ebikoleddwa mu ggwanga naddala bannansi.
Emivuyo mu kibuga egitaggwa givaako bizinensi z’abasuubuzi okwesiba kuba n’abajja okusuubula baba batya okukubwa omuka ogubalagala olw’okwekalakaasa mu kibuga okutaggwa.
lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn zul_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn cjk_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn cjk_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn