Kampala
Ebidduka nga bifuumuula enfuufu ku Ttaano.
Bya Josephat Sseguya
NKWANIRIZZA ku kyalo ekiri mayiro ttaano zokka okuva e Kampala kyokka bw’otuukayo osobola okulowooza nti oli mayiro 100.
Amakubo ag’ebinnya, enfuufu, emyala egizibikira, ne kazambi akuluggukira mu Kampala, mukoka abyetikka n’abikuba eyo olwo abaayo ne bafuna ekizibu.
Wano bayitawo e Nateete Ku Ttaano kubanga mayiro ttaano we ziwerera okuva e Kampala wabula ng’edda baayitangawo Mutundwe ku Mbaawo olw’okubaawo embaawo ennyingi.
Akatawuni ka ‘Ku ttaano’ ke kaawula disitulikiti y’e Wakiso n’eya Kampala. Ekitundu ky’e Kampala kye kiyitibwa Mutundwe ku mbaawo ate ekyo mu Wakiso kitwalibwa Kabojja era bayitawo Kabojja.
Akatawuni kawezaako obunene bwa bisaawe by’omupiira nga 10 kyokka amakubo ana agakayitamu gagendera ddala wala omuli e Nakawuka n’e Kasenge awava amayirungi era aba bodaboda bayita mu katawuni kano nga bavuga endiima okutuusa e Kampala nga tegannakala.
Ababeera ku bodaboda beesiba emitwe baleme kusaabaana nfuufu. Akatawuni kano kaba kakwatiridde enfuufu eva ku bodaboda ne takisi enkadde ezigenda e Nakawuka ate nga zidduka emisinde gya yiriyiri olw’okuba tewali bugulumo. Ekkubo erisala okuva e Nateete mu bitaala okuyita mu katawuni kano lye lyali ery’e Masaka ekkadde nga tebannazimba ly’e Busega.
Ezimu ku nsonga ezaaleetera abantu okusenga mu kitundu kino y’eggaali y’omukka eyayitibwanga kayoola eyasuulangawo abantu abaavanga e Kampala ng’ebaleetera ku bwereere akawungeezi mu myaka gy’ensanvu n’egyekinaana.
Kyokka mu kusooka, eggaali y’omukka wano yayitangawo buyisi ng’egenda e Kasese okunona ekikomo (copper). Essaawa eno, oluguudo lw’eggaali onoonya lunoonye. Abantu abamu baaluzimbako obuyumba mwe bakolera emirimu ate awalala lwabulira mu ttaka.
Angelina Nabulya, 60, eyakazibwako erya Jjajja Nnaalongo agamba nti amaze emyaka 25 ‘Ku Ttaano’ era y’omu ku baasooka okuzimbayo amayumba. Wabula agamu ku mayumba ge gaafuuka bifulukwa olw’amazzi okwanjaliramu ng’enkuba etonnye, abapangisa ne baddukamu.
“ Mu kitundu kino wadde nga waaliwo amazzi olw’okuba mu lutobazi, okuzimbawo tekyabanga kizibu ate n’amazzi nga tegayingira mayumba. Wabula abantu bwe basusse okuzimbayo olwo omwala omunene ogwali guva mu Kampala nga guyitira Kibuye, Ndeeba, Nalukolongo gwatuuka ekiseera nga bagufunzizza ate n’emyala emirala ne bagizimbako kati amazzi gawagaanyiza mu mayumba gaffe.
Kati okuzimba osooka kuyiwa ttaka ennyumba n’etumbiira, kino kireese amayumba gaffe agaasooka kubeera ng’agabulira mu ttaka. Tuli ku buzibu nze n’abaana bange abamu bafudde. Nsaba Gavumenti empe obuyambi, ekitundu kye tulimu kizibu nakyo ekitukolere.” Nnalongo bwe yategeezezza nga bw’ayita abaana abaabadde mu kitundu kino bajje yeekubye nabo ekifaananyi kubanga bonna abalaba nga bazzukulu be.
Egimu ku mirimu emirala egiriyo mwe muli; okutema ebitoogo ne bakolamu empapula. Martin Mutebi eyasangiddwa ng’ayanise ebitoogo yategeezezza nti bwe babitema ne bikala ne babisa mu kuuma akabikunya ne bifuuka ng’obuwunga.
Wano we babiguliza abakolamu ebitabo nga kkiro ya 4,000/-.Wabula atya olw’abantu abazimba mu kitoogo kino amayumba b’agamba nti banaatera okukimalawo ng’ate bo mwe baggya ssente.
Waliyo bbeekeeri z’emigaati n’abakolerayo ebindaazi nga be nasanze mu bbeekeeri y’ebindaazi eyitibwa Lucky Star.
Wano nagaaniddwa okukuba ebifaananyi era bantutte ntyagi nga bagamba nti ekkolero lyabwe terikubwa bifaananyi kubataanuulira ntalo.
“Ku Ttaano’ abasinga bakolerayo bukolezi tebasulayo olw’embeera enzibu naddala eya mukoka ng’enkuba etonnye.
Amayumba gaayo gava ku 20,000/-omuzigo ate eza ‘daabo’ ezimu ziri ku 40,000/- kyokka waliyo ne ze bakuweera obwereere n’otozisulamu kubanga amazzi gayinza okukutwala ekiro.
swh_Latn lug_Latn tso_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn