Kampala
Bya HERBERT MUSOKE NE CATHERINE LUTWAMA
Ku bizimbe by’omu Kampala, buli wamu olina kusasulirawo.
ABAPANGISA ebizimbe, akeedi n’amaduuka mu Kampala bagenze mu Palamenti okwekubira enduulu olwa ssente z’obupangisa okulinnya ennyo ekivuddeko bannannyini bizimbe okubanyuunyunta.
Omuwandiisi w’ekibiina ekigatta abapangisa mu Kampala ekya Uganda Tenants & Squatters Association, Zaidi Mukasa yagambye nti Palamenti ebayambe esseewo etteeka erirung’amya enkolagana wakati w’abapangisa ne bannannyini bizimbe kubanga bangi ku bapangisa bafiiriddwa ebintu ne ssente lwa kutulugunyizibwa.
Mw. Mukasa agamba nti kati ssente z’obupangisa zisasulwa mu ddoola, ate bw’omala okusasula ssente ezo n’osasula eza kaabuyonjo, paakingi, amasannyalaze n’amazzi ne we batereka ebyamaguzi.
Abasuubuzi mu Kampala beekalakaasa mu March w’omwaka guno nga baagala bannannyini bizimbe bakendeeze ku bisale by’obupangisa. Oluvannyuma baasisinkana Pulezidenti n’abawa amagezi nti bwe balaba ekizimbe kwe babaseera bakiveeko badde ku kirala.
Ssente z’obupangisa mu Kampala okumanya zirinnye, bangi ku basuubuzi badduse ku bizimbe ekivuddeko ebimu okubissaako kkufulu.
Mw. Mukasa agamba nti emyaka nga etaano emabega, ennyumba eyali ku 50,000/- kati ya 150,000/- ate amaduuka agaali ku 100,000/- kati gatandikira mu 250,000/-.
Wakati mu Kampala, edduuka eryali ku 800,000/- kati litandikira mu bukadde bubiri ate essa eryatandikiranga ku 50,000/- kati litandikira ku 200,000/-.
ABASUUBUZI BAFIIRIDDWA
Mw. Everest Kayondo, akulira ekibiina ekigatta abasuubuzi mu Kampala ekya Kampala City Traders Association (KACITA), agamba nti okupaala kwa ssente z’obupangisa kufiirizza abasuubuzi bangi y’ensonga lwaki omuwendo gwa bizinensi eziggalawo mu Uganda guli waggulu okusinga amawanga agatwetoolodde.
“Abasuubuzi banyigirizibwa nnyo kubanga ebizimbe ebimu nga Magoba Arcade, edduuka litandikira mu bukadde bubiri ate essa liri ku 900,000/- kyokka amasannyalaze, kaabuyonjo, n’ebirala byonna byakusasulira,” bw’agamba.
Sulaiman Mukisa, omusuubuzi ku Magoba Arcade agamba nti apangisa ekifo ku 900,000/- w’assa emmeeza y’amasimu omwezi, kyokka mu lukuubo lw’edduuka okuterekawo emmeeza eno asasula 20,000/- omwezi, w’atereka amasimu 20,000/- , go amasannyalaze yagavaako kubanga yali agasasulira 30,000/- buli mwezi!
“Ssente zino zonna ogenda okubalamu ng’osussa akakadde kyokka ogenda okubalamu nga n’oluusi zikulemwe okuggyayo,” Mukisa bw’agamba.
Amaduuka ku bizimbe ez’okulambula ebimu gaggaddwa
Bannannyini bizimbe abamu, okugeza ebya nnaggagga Sudhir nga City House, ebyabwe babisasuza mu doola, ekitegeeza nti buli doola lw’erinnya naawe apangisa ku kizimbe kye ssente zeeyongera.
“Embeera y’ebyenfuna ekendeezezza abaguzi mu maduuka agasinga obungi era n’enyingiza nnafu nnyo kyokka ye nannyini kizimbe tayagala kuwuliriza kubanga naye walina okuggya ssente ezimuyimirizaawo,” Mukasa bw’agamba.
Abalala batambulira mu kwewola ng’anoonya engeri gy’ayimirizaawo bizinensi ye ate nga ne gy’asula apangisaayo ekyongera ku nsaasaanya y’omusuubuzi.
Tekyewuunyisa nti omusuubuzi asobola okumala emyaka mu kibuga ng’akola kyokka nga talina wadde akantu anti nga buli kasente k’afuna ate k’asaasaanya.
Ku Mukwano Arcade n’ekizimbe kya Park View abasuubuzi bagamba nti baabongeza ssente mu 2011, ate wadde basasula mwezi gwe bakola era nga ku gwo babawaako ennaku 10, ssente z’obupangisa okulinnya tekiyinza kubalemesa bizinensi.
Ku bizimbe bino abaali basasula 200,000/- kati basasula 500,000/-; abalina amaduuka amanene abaali basasula 1,500,000/- kati basasula 1,800,000/- . Kuno kubaako n’ez’amasannyalaze.
Ku bizimbe by’omu Kampala, buli wamu olina kusasulirawo.
Seera ky’olina naffe tuseere kye tulina’
Mw. Godfrey Kirumira, akulira ekibiina ky’abagagga bannannyini bizimbe mu Kampala, agamba nti ssente z’obupangisa okulinnya kiva ku mbeera y’ebyenfuna mu nsi yonna etabanguse nga nannyini kizimbe okubeerawo naye alina kulinnyisa ssente.
“Ebizimbe bino bannannyinibyo abasinga ssente bazeewola mu bbanka ate bbanka zaayongeza amagoba nga baamala dda okwewola ekitegeeza nti nabo balina okwongeza ssente z’okupangisa okusobola okusasula amabanja gano,” Kirumira bw’agamba.
Annyonnyola nti wadde nga balina ekibiina ekibagatta kizibu okussaawo omuwendo ogw’awamu kubanga buli omu alina engeri gy’addukanyaamu bizinensi ye.
Ebizimbe ebisangibwa ku nguudo nga Luwum, Kampala Road, William n’endala biri ku bbeeyi ya wansi okusinga ebiri ku Nakivubo, Ben Kiwanuka, Kyaggwe Road n’endala.
Mw. Kasim Ssebadduka, alina amayumba agapangisibwa e Kasubi era nga musuubuzi mu Park Yard agamba nti embeera y’ebyenfuna epaala buli lunaku y’evaako okulinnyisa ssente z’obupangisa kubanga waliwo enjogera agamba nti seera ky’olina bakuseere ky’otolina.
Annyonnyola nti ebbeeyi y’ebizimbisibwa ennaku zino eyeekananye nayo evaako amayumba okulinnya kubanga emyaka nga etaano emabega ng’okuzimba ekisenge kimu nga omalira mu 800,000/- kyokka kati omalira mu bukadde busatu ate nga okyalina ebikubanja. Kino kiba kitegeeza nti naawe olina okukissa ku beeyi ya waggulu okusobola okugyayo ssente zo.
Akayumba akabi akaali ku 20,000/- nga temuli na masannyalaze era nga enkuba bw’etonnya kajjuza amazzi, kati okasanga ku 50,000/-, eyali ku 50,000/- kati ya 100,000/- ate ebisenge bibiri ebiri ku mulembe bitandikira ku 200,000/-.
Mw. Swale Kisubi, alina amayumba g’abapangisa e Katwe agamba nti babbulooka abanoonyeza abaagala okupangisa amayumba balinnyisa ebisale by’amayumba.
Okulinnya kw’ebisale by’okupangisa y’emu ku nsonga lwaki abasuubuzi bangi kati beeyunidde nnyo ebitundu ebyesudde Kampala nga Nateete, Ndeeba, Bwaise, Nakawa, Makindye, Najjanankumbi n’ebirala era kati kizibu okufuna edduuka mu bitundu bino okusinga mu masekkati ga Kampala.
Mu bitundu nga bino kati amayumba ga bizinensi gatandikira ku 200,000/- kyokka nga nago gaakunoonya nnyo nga ne bakayingirizi bwe bakulyako ez’okulambula.
swh_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn