Abakyala n’abawala emirundi mingi bamira empeke eziziyiza bbebi okutonda (morning after pill) singa aba yeegasse mu nnaku z’ateekakasa.
Obuweke buno businga kwettanirwa abawala naddala abasoma mu matendekero aga waggulu abeegatta wabula nga tebakozesezza kondomu.
Dr. Ivan Mukasa owa St. Jude Medical Cetre ku Zai Plaza mu Kampala agamba nti eddagala lino omukazi alimira nkeera w’olwo lwe yeegasse n’omusajja okuziyiza okufuna olubuto. Eno y’ensonga lwaki yakazibwako erya “morninga after pill”.
Omugaso omukulu ogw’eddagala lino gwa kwetaasa naddala nga toyagala kufuna lubuto, nga bakukase akaboozi oba nga bakusobezzaako.
Dr. Prossy Bulega okuva mu Royal Domicilliary Clinic e Sseguku agamba nti eddagala lino olina okulikozesa ebiseera ebyo byokka by’oba weegasse n’omusajja nga toli mweteefuteefu kuzaala ate ng’osuubira okubaawo obulagajjavu nga munyumya akaboozi.
Empeke zino zigulibwa ku bbeeyi ey’enjawulo. Waliwo abasuubuzi mu akeedi abasuubula empeke zino era bano bazitunda wakati wa 3,500/- ne 5,000/-, wabula mu famase zigula 10,000/- ne 15,000/-.
Alice Nakazibwa owa Trinity Clinic e Najjeera abamba nti ebika bya ‘morning after pills’ abakazi bye basinga okwetannira mulimu “Gynomim ne postnor 2 (p2)”
Obuzibu bw’okubwemanyiiza:
Bw’omira eddagala lino, liyinza okukusinduukiriza emmeeme, okusesema, kammunguluze, oba okulumwa omutwe.
Wabula nga kino tekituuka ku buli mukazi abeera alikozeseza naye oluusi obuzibu buno oyinza okubufuna okusinzira ku kikula kyo.
Ate ssi nti obuzibu buno bwonna obufuna omulundi gumu, kuba abamu libasinduukiriza emmeeme ate ng’abalala tebalina kye bafuna.
By’olina okwekkaanya:
Omukyala okukozesa eddagala lino olina okuba omulamu obulungi nga tolina bulwadde bukutawaanya naddala puleesa, obulwadde bw’omutima n’endala. Ate tolina kulikozesa ng’onywa sigala kuba liyinza okwongera okukuyisa obubi.
N’ekisinga obukulu, eddagala lino likola bulungi singa olimira mu nnaku ssatu oba essaawa 72 nga tezinnayitawo okuva lwe weegasse, era lisinga kukola singa olimira enkeera w’olunaku olusooka oba olw’okubiri.
Ekirala abawala abatanneetuuka oba abasoma bandibade tebalikozesa kubanga bayinza okulikozesa obubi naddala emirundi egy’omuddiring’anwa oba buli lw’aba ayiseeko ewa muganzi we ekirifuula ery’obulabe.
Mukasa agamba nti eddagala lino terikola nga nkola za kizaalaggumba ndala kuba lya kwetaasizaako kwokka, naddala olwo lwokka lwe kiba kyakutuuseeko nga tomanyi sso ssi buli lw’oneegatta n’omwagalwa wo.
Gy’okoma okukozesa obuweke buno kitaataaganya omubisi gw’omubiri ekiguleetera okuba nga tegwenkanankana.
Mu mbeera eno, oyinza okutandika okuvaamu omusaayi omungi n’okubulwa obwagazi. Ayongerako nti olw’okuba ng’eddagala lino lirimu omubisi gw’omubiri (hormones), kireetera omubisi gw’omubiri gwo okukyuka ekiyinza okuviirako okudingana mu nsonga.
Ate bw’ozikozesa obubi omubisi gw’omubiri gwo gulemererwa okwenkanankana ekikuviirako okulwawo okufuna olubuto oba obutalufuna.
Mu mbeera eno si kirungi kumala galimira okuziyiza embeera eno naddala mu baana abakyasona oba abatazaalangako naddala nga si bafumbo.
lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn