KKAMPUNI ya Vision Group efulumya Bukedde, ekwataganye ne bbanka ya DFCU, ekitebe kya Budaaki mu Uganda ne kkampuni y’ennyonyi eya KLM okunoonya omulimi n’omulunzi asinga mu Uganda.
Abanaavuganya mu mpaka zino mujja kutuweereza amannya gaabwe tubatuukirire tubawandiikeko buli Mmande okutuuka mu September.
Anaanywa mu banne akendo waakufuna obukadde150 tumutwale n’okulambula abalimi
EKIMU ku bikyasibye abalimi okuva mu bwavu kwe kulima kw’okulinda sizoni, sso nga buli omu sizoni bw’etandika aba asobola okulima olwo ekiddako kuba kukungulira wamu ky’ekidibo ky’olaba mu katale.
Buli lwe wabaawo ekidibo kitegeeza nti bbeeyi y’ebirime egwa naawe omulimi ennyingiza yo esalika.
Kati bwe kisanga omulimi wa katunguluccumu ate ggwe oba olina okufukirira kumpi buli luvannyuma lwa nnaku ssatu ekitasoboka nkuba kutonnya bwetyo.
Mw. Twaha Kakooza owa Shatwa Mixed farm e Bubajjwe Kayunga, agamba nti okulima katunguluccumu yakusalira amagezi era takyalinda nkuba kutonnya.
Katunguluccumu alima yiika emu mw’afuna ssente eziwera wabula n’abantu abagenda okubayigiriza okumulima bamusasula 23,000/- n’abawaayo ekyemisana.
Kakooza agamba nti, ku ttaka lye erya yiika ezisoba mu 15, yasooka kusimako kidiba ekifuna amazzi g’ensulo kyokka nga n’enkuba bw’eba etonnye nayo emuyambako okukijjuza.
Olw’okuba ekidiba kino weekiri waliwo ensulo, tekikalira era kimuyamba okuba ng’alina amazzi buli kiseera.
Okwanguyirwa okufukirira obutungulu Kakooza yagula yingini esindika amazzi okugatwala mu nnimiro nga kuno yasibako empiira ezigasaasaanya mu nnimiro gattako, okugula emitwe egifukirira nga gimansula amazzi ng’enkuba kasita ateekako yingini egasindika.
Emitwe gino asobola okugikyusa singa aba amaze okufukirira n’annyikiza ekifo ky’aba ayagadde ate n’azitwala okufukirirako ekifo ekirala.
empiiira ne yingini esindika amazzi eby’okulima nga abalira ku nkuba yalaba nga bimuteganya n’okumusubya ensimbi kwe kusalawo okusima ebidiba bibiri nga ekimu kirembekeramu amazzi ga mukoka ate ekirala ensulo ze ziriikiriza okusobola okuba nga tekiggwaamu mazzi agamuyamba okufukirira ebirime ebitali bimu naddala katunguccumu.
Okusimba katunguluccumu
Ku ffaamu ya Shatwa asobodde okusomesa abantu abamutuukirira okulima katunguluccumu.
Wano ebika bya Katunguluccumu adda ku ttaka lya wano okugeza ava e Misiri, wabula n’azibula abantu amaaso era kati bangi batandise okumulima ng’omuntu angulako ensigo nsooka kumuwa musomo ku nnima n’asobola okufunamu kuba wano akatale weekali.
Bw’oba n’amazzi olwo ng’okulima katungulucumu okumaze, taboola ttaka ng’abamu bwe bagamba kasita luba nga si lutobazzi kyokka ayagala nnyo okumusimba okuliraana amazzi naye si mu mazzi ate kino naawe kikuyambako okufukirira.
Wabula atandika okulima katunguluccumu kyandibadde kirungi okusooka okufuna omusomo n’amanya kalonda yenna ku katunguluccumu.
Era yandibadde atandika n’ensigo ya mitwalo 20, ng’eno esimbibwa mu ffuuti 16 ku 20.
Akalimiro kano wadde nga kaba katono, naye kakuyamba okuyigirako n’okugolola ensobi olwo ogende okusimba ennimiro ennene ng’omanyi ky’okola.
Akalimiro kano okumala emyezi mukaaga w’okungulira omugatte okumalirako emitwalo 30 nga kuliko n’ensigo, ebigimusa. Kyokka katunguluccumu avaamu singa aba alamye aba wa bukadde bubiri n’ekitundu.
Olwo wano osobola okusalawo okuva mu bizinensi n’omutunda oba okwongera okusimba ennimiro ennene, buli kkiro ya katunguluccumu egula 4,000/-, kati wano ekika ekisinga okutunda kya ‘Egyptian white’.
Ennimiro mw’omusimba
Ennimiro mw’onoosimba katunguluccumu erina okuba ng’erimu obukata, osimemu n’obunnya obuyamba amazzi okulegamamu ng’enkuba etonnye oba ng’ofukirira.
Olwo teekamu ebigimusa naddalaobukuta bw’emmwaanyi obuvudde mu nkoko bukola bulungi ng’obutabudde mu ttaka.
Olwo tandika okuwagula empeke emu ng’osimba osobola n’okusimbisa engalo, okuva w’osimbye empeke okutuuka ku w’osimba endala olekawo yinsi mukaaga zokka, bwe biba nga biseera bya musana olina kusooka kufukirira n’oluvannyuma n’osimba.
Wabula bw’oba ng’olina obusobozi obubikka, butafaananako na birime birala bye babikka nga bimaze okumera ye katunguluccumu olina kusooka kubikka n’oluvannyuma n’ow’enjulawo akatuli n’osimba kuba bw’amala okumera oba tokyayinza ku mubikka ng’ajja kumenyeka.
Mu kukoola olw’okuba abeera kumukumu ate n’engeri gy’aba afuna amazzi buli luvannyuma lwa nnaku ssatu, ettaka liba ligonda ng’osobola okukooza engalo okutuusa lw’okungula.
Era singa omulabirira bulungi ku myezi mukaaga oba okungula ng’otwala waka n’olondamu gw’otunda n’owokulya.
Okukungula
Bw’oba okungula, mu nnimiro olina okukozesa ekikumbi ekya ffologo, osima ebbali w’ekikolo n’oyuguumya ettaka olwo n’osikayo katunguluccumu nga tanuubuse.
Ng’omaze okumukungula, si kirungi kumuteeka mu kintu w’atassiza kumala ssaawa 24, kuba ate ajja kufa, emirandira n’ebikoola ebya waggulu ebyo bisaleko obireke mu nnimiro.
Katunguluccumu akala mpewo, kino kitegeeza nti tolina kumwanika mu musana kuba ajja kuyitamu omusana ekimere munda kife.
Muteeke mu kiyumba okumala ennaku 10 ajja kuba akaze olwo otwale ku katale. Mu ngeri ennyangu mwanike nga taaba oba bw’olaba bwe balima obutiko bw’omu kiyumba abe ng’aleebeeta ng’omusibye mu kiganda kya butungulu 20 ku 80, kyokka nga takoona ku ttaka.
Wabula akatale ka katunguluccumu wano kagazi nnyo ku balya bokka n’abatabula eddagala bamwetaaga nnyo, era y’ensonga lwaki abasuubuzi bamujja Kenya na Rwanda.
lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn