Kampala
Mukyala Mubiru,Ekif; Vvien Nakitende
Bya VIVIEN NAKITENDE
OBULWADDE bw’amaaso bubadde bumanyiddwa nnyo ng’endwadde y’abakadde wabula ensangi zino ekizibu kituuse ne mu baana.
Muky. Gertrude Mubiru 67, omutuuze w’e Kabowa agamba nti amaaso gamulumidde emyaka egisukka mu 20 era agamba bw’ati ku bulwadde buno;
Mu 1992 nga mpeza emyaka nga 47 natandika obutakyalaba bulungi naye nga tegannuma wadde okunsiiwa ne sisooka kukitwala ng’ekikulu.
Wabula nga wayise omwaka gumu ng’enda okulaba nga sikyalaba kintu kiri wala.
Nagenda mu ddwaaliro e Mengo ne bantegeeza bwe nnina okutandika okukozesa gaalubindi. Wabula kati ate gavaamu amaziga.
Omukugu mu kujjanjaba amaaso mu ddwaaliro e Mengo Dr. Margaret Nsereko agamba nti obulwadde bw’amaaso bweyongedde.
Singa omuntu oba n’ekizibu genda mu ddwaaliro ofune obujjanjabi ng’amaaso teganaziba kuba oluusi tegaddamu kulaba.
Ebika by’obulwadde bw’amaaso;
Waliwo agakuluma olwa alagye. Ensenke, wano akabubi akaddugavu akabeera mu liiso kanafuwa ne kafuuka keeru.
Obuzibu buno butera kuva ku buvune ku liiso n’emyaka.
Puleesa y’amaaso. Buno abantu bazaalibwa nabwo. Amazzi g’eriiso gafa mpola olwo omuntu n’aba ng’alaba kintu kimuli kumpi kyokka.
Okutandika obutalaba ng’owezezza emyaka 40 kuba obusiwa bw’amaaso bugenda bukaddiwa.
Conea Ulcers. Gano gava ku kukozesa ddagala gganda erireka enkovu ku liiso.
Ag’ebinyinyi, gano gaba galuma n’okusiiwa era okusinga gava ku bucaafu
Ebivaako amaaso okulwala
1.Okufuna akabenje ku liiso.
2. Okukozesa eddagala ly’ekinnansi.
3.Obucaafu
4.Obulwadde bwa sukaali
5.Okulongoosebwa. Oluusi omuntu bw’alongoosebwa ebitundu bye eby’omubiri ebimu tebiddamu kukola bulungi.
6.Obukadde. Omuntu bw’akula mu myaka n’ebimu ku bitundu bye eby’omubiri binafuwa okuli n’obusiwa bw’amaaso ekigaleetera okuba nga tegalaba bulungi.
Okwewala obulwadde buno.
Okugenda mu ddwaaliro amangu ddala ng’ofunye obuzibu ku maaso n’okwewala okukozesa eddagala eritakulagiddwa musawo.
By’olina okulya
Okusinziira ku Dr. Moses Kiyaga omukugu mu by’endya agamba nti amaaso obutafuna mangu buzibu olina okulya ebintu omuli Vitamini A.
Bino mulimu kaloti, lumonde, amata, amagi, emiyembe, spinach n’ebirala.
Biyamba obusiwa bw’amaaso okusigala nga bukola bulungi. Okunywa ennyo amazzi.
swh_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn swh_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn