OMUGAGGA w’e Mityana, Yekoyada Busuulwa yafa emyaka etaano egiyise. Yaleka abaana 23 ng’abazadde mu bakazi basatu.
Kalondoozi wa Bukedde alaze engeri ebyobugagga bya Busuulwa gye bivulubanya abantu abamu omuli n’abamu ku baana abaagala okubitunda.
BW’OYOGERA ku linnya Yekoyada Busuulwa, osanga batono abatamumanyi e Mityana ne Gomba. Abamu bamujjuukirira mu mulimu gw’okutambuza abantu, omulimi, omusuubuzi era munnabyamizannyo.
Ekyennaku ebyobugagga enkumu bye yaleka , waliwo abooluganda abasazeewo okubyekomya sso ng’omugenzi yaleka abaana 23.
YEKOYADA Y’ANI?
Yekoyada Busuulwa yaliko sipiika w’eggombolola y’e Mpenja, we yabeerera kansala w’omuluka gw’e Ng’omanene.
Yalinako kkampuni etambuza abantu eya Uganda Company, ate nga y’akulira ettabi lya UTODA e Mityana.
Yekoyada ng’abasinga bwe baali bamuyita yali munnabyamizannyo, y’omu ku baali baddukanya ttiimu y’omupiira eya Mityana UTODA.
Mu myaka gya 1990 ajjukirwa nnyo mu bitundu bye Kitongo - Busujju, bwe yawagiranga ennyo ttiimu y’Ekika kye eky’Ekkobe era nga y’agisakirira.
Yali musuubuzi wa birime n’ente naddala mu bitundu by’e Maddu, yasuubulanga emmwaanyi mu bitundu bye ggwanga ebiwerako, ate nga mulunzi.
Yalina eddundiro ly’ente e Kyayi mu Maddu nga liwezaako mayiro ssatu. Yali mulimi ate ng’alina amayumba n’ettaka e Mityana, Gomba ne Kampala.
We yafiira mu 2008, nga ye mubaka wa Namwama, akulira Ekika ky’Ekkobe mu ssaza ly’e Gomba.
Yekoyada Busuulwa yafa mu January wa 2008, yaleka abakyala basatu nga buli omu yamuzimbira amaka ge.
Omukyala omu ali ku kyalo Ng’omanene mu Gomba, omulala ng’abeera Maanyi mu Busujju ate n’omulala ng’abeera mu kibuga Mityana.
Stanley Sevume, mutabani wa Yekoyada
BAABUZA EKIRAAMO KYE
Yekoyada ng’amaze okufa, waliwo abeekobaana ne babuzaawo ekiraamo ky’omugenzi. Stanley Sevume, mutabani wa Yekoyada agamba nti okubulawo kw’ekiraamo kyaleetera n’okubulwa omusika.
Abaana bonna okuva mu famire essatu baatuula ne bakkaanya nti buli famire ereete omwana omu, nga baagala okufuna obuyinza okuddukanya ebintu by’omufu okuva ewa Administrator General (omukungu avunaanyizibwa ku nsonga z’abafu).
Famire y’e Ng’omannene yaleeta Aidah Nambalirwa, ey’e Mityana n’ereeta Samuel Kaziro ate ey’ e Maanyi n’ereeta Lauben Kato.
Busuulwa yaleka abaana 23, kyokka abasatu be baali balondeddwaamu okuddukanya ebyobugagga. Ewa Administrator General fayiro yasooka n’ebula okumala wiiki bbiri, bwe yalabika empapula ezimu zaali ziggyiddwaamu.
Wabula Aidah Nambalirwa yang’ambye nti olukiiko olwogerwako ye teyaluliimu. Agamba nti waliwo muganda waabwe Sarah eyamusizaako omukono nti yaliwo sso nga mu butuufu teyaliiwo.
Sevume agamba nti oluvannyuma Nambalirwa, Beatrice Neetunze Busuulwa (bakola mu ofiisi ya Pulezidenti) ne Stuart Sewakirwanga baatunda ku ttaka ly’e Kyayi-Maddu mu Gomba eriwerako mayiro ssatu. Baatundako yiika 300.
Kyokka Beatrice Busuulwa yang’ambye nti okutunda ku ttaka eryo bakkiriziganya nga famire essatu, era mu baaliwo kwaliwo ne Leuben Kato.
“Twasalawo nti poloti eri e Mityana mu kibuga tutunde ku ttaka ly’e Gomba tugikulaakulanye nga tuzimbawo ekizimbe bannyaffe bonna bafunengamu ku ssente.
Bwe twamala okutunda kyatubuukako baganda baffe abo bwe baagenda ewa ssenga e Nateete ne bagamba nti bo baagala ssente zaabwe mu kifo ky’okukulaakulanya e Mityana, era bonna baafuna 2,300,000/- era ne bazissizaako emikono,” bwe yagambye.
Ayongerako: N’okutuusa kati poloti y’e Mityana si nkulaakulanye. Abaana abo be bagifunamu ssente, kuba buli mwaka babasasula 1,500,000/- ffe ze tutakwatako.
Nange Kalondoozi wammwe nnalabye ku lisiiti emu eya 26/11/2011 abaana kwe baafunira ssente ezo ez’obupangisa ku poloti y’e Mityana.
W’somera bino ng’ekibuga kyagala kwezza poloti eno kubanga bannyini yo baalemwa okugikulaakulanya.
Justine Namirembe, muwala wa Yekoyada
OBUVUNAANYIZIBWA KU BYOBUGAGGA BY’OMUGENZI
Milly Nakityo, omu ku bawala ba Yekoyada agamba nti nga January 15, 2009, baaawandiikira akola ku nsonga z’abafu nga bamusaba obuyinza ku bintu bya kitaabwe.
“Twali twamala dda okulonda abantu abagenda okutukiikirira nga bava mu famire zonna okukola ku nsonga eno.
Mu kiseera kino baganda baffe Beatrice Busuulwa, Nambalirwa ne Sewakiryanga baasalawo okutunda ku ttaka ly’e Kyayi. Ettaka baaliguza Emmanuel Kararira ow’e Kyankwanzi ku bukadde 120,” bw’agamba.
Beatrice Busuulwa agamba nti eyagula ettaka baasigala bamubanja, kyokka olw’okuba waliwo enkaayana mu famire naye akyalinzeeko okusasula.
Ddala omusika baamuwaanyisa oba omugenzi bwe yalaama?
Tonny Nsereko, omu ku bamulekwa ba Yekoyada agamba nti ensonga bwe baazituusa mu ofiisi ya Adminitrator General, yawandiika ebbaluwa n’agibawa bagiwe akulira abakozi mu disitulikiti ye Mpigi (CAO) ng’emulagira ayingire mu nsonga zino.
“CAO w’e Mpigi naye yawandiika ebbaluwa n’agimpa ngitwalire owegombolola y’e Mpenja, Robert Sentongo (eyaliwo mu kiseera ekyo).
Ku ggombolola omwami ssaamusangawo, wabula ebbaluwa ne ngiwa ssentebe w’eggombolola Mw. Ssebulime.
Mw. Ssebulime yankubira essimu nga bwe baali batuwadde olwa 4/3/2009, tugende tutuule mu nsonga nga famire. Ffenna twakung’aana e Ng’omanene mu maka ga kitaffe, kyokka ekyasooka okutwewuunyisa, oweggombolola eyalina okukubiriza olukiiko olwo teyaliiwo!
Twalabira awo nga ssentebe Ssebulime agguse ne sipiika w’eggombolola Mw. Ssebitaaba era be baalukubiriza.
Twakkaanya nti buli nnyumba eveemu omuntu omu agikiikirire nga tufuna obuyinza obuddukanya ebintu by’omufu.
Ab’ennyumba y’e Mityana baaleeta Samuel Kaziro, ab’e Maanyi ne baleeta Lauben Kato n’abe Ng’omanene ne baleeta Aidah Nambalirwa.
Mw. Ssebulime yaleka atuwadde olunaku kwe twali tulina okunonera empapula eziraga ebintu byonna bye tuteesezzaako mu lukiiko. Bwe lwatuuka ne nzirayo era n’antegeeza nga oweggombolola bwe yali tannaba kujja.
Olunaku lumu nakwatibwa omukisa ne bandaga Mw. Robert Sentongo ( eyali oweggombolola), bwe namubuuza ku nsonga z’empapula z’olukiiko lwe twatuulamu, yanziramu nga bwe yali takimanyiiko!
Yankulemberamu bulembwe ne tulumba Mw. Ssebulime mubuuze empapula z’olukiiko nga naye w’ali. Olwamutuukirira ne nziramu okumubuuza empapula z’olukiiko lwa famire lwe twalimu, omukulu yava mu mbeera n’amboggolera nga bw’antegeeza nti ng’ende nzibuuze CAO. Yang’amba nti ye si mukulu wa Kika!
ADMINISTRATOR GENERAL
Ensonga z’olukiiko lwe Ng’omanene nga zikyakalubye, ofiisi ya Administrator General yatuyita ne tutuuza olukiiko lwa famire nga 3/7/2009 mu ofiisi ya Administrator General.
Twaddamu okulonda abantu basatu be twasooka okulonda okubeera n’obuyinza obuddukanya ebintu bya kitaffe.
Kyokka kino baganda baffe abamu nga bakulemberwa abakola mu ofiisi ya Pulezidenti tebaakisanyukira.
Baali baagala bokka abazaalibwa e Ng’omanene be baba babeera n’obuyinza ku byobugagga bino. Ku baana 23 Yekoyada be yazaala, musanvu be bazaalibwa e Ng’omanene.”
Wabula Beatrice Busuulwa agamba nti Administrator General yali abawadde amagezi omusika ajje ye ku bubwe sso si ng’akiikiridde famire gy’avaamu abalala kye baalemwa okutegeera.
“Taata bwe yali omulamu, yabaganya ebintu bye nga bwe yalaba, buli mukyala n’abaana be n’abawa we yabawa. Olw’okuba nga famire ey’e Ng’omannene yagiwa ettaka ddene si nsobi ya muntu yenna,” bw’agamba.
TONNY Nsereko, omu ku bamulekwa agamba nti ekiraamo kya Yekoyada bwe kyabula, Dr. Nsereko Ddamulira (jjajja w’abaana) yayita abaana bonna n’abatuuza mu maka ge e Mutundwe.
“Yatutegeeza nga bwe yali amaze okwebuuza ku katikkiro w’Ekika nga tannaba kutuyita, kuba kitaffe yali alina obuvunaanyizibwa mu Kika nga ye mubaka wa Namwama mu ssaza ly’e Gomba.
Abaana b’omugenzi ffenna twalwetabamu era ne tukkaanya tulonde omusika anadda mu bigere bya kitaffe.
Twakuba akalulu ne tulonda Samuel Kaziro era ffenna ne tulabika nga tumukkaanyizzaako.
Buli mwana yaliwo okuggyako omu yekka ye yagaana okulonda.
Ekizimbe ekiriko Posita e Nateete nakyo kikaayanirwa.
Ebyobugagga bya Yekoyada bingi bitundiddwa
Nsereko agamba: Oluvannyuma twakikkaanyaako olumbe lwabizibwe nga December 11, 2009 mu maka g’e Ng’omannene, Gomba. Ekiro kya December 10, 2009, Dr. Nsereko yatuyita ffenna abaana era n’atuggyirayo ebbaluwa okuli ekifaananyi kya Bob Stuart Sewakiranga nga ye musika!
Bwe twamubuuza gye yaggye omusika nga kitaffe teyaleka kiraamo ate nga ye muntu y’omu eyatuyita ne tulonda omusika Samuel Kaziro, yatuddamu nti ssengaffe Joyce Neeteese eyamugamba nti omusika ye Sewakiryanga. Twamubuuza ekyamugaana okutuyita n’atutegeeza ku nsonga eyo nga bukyali n’atutegeeza nti tewaali budde.
Wabula bino Beatrice Busuulwa agamba nti bulimba bwereere. Agamba nti tebalondanga ku musika kubanga era omugenzi kitaabwe yali yalaama mu maaso ga ssenga waabwe n’abantu abalala ng’ayagala Stuart Ssewakiryanga y’aba amusikira.
“Ate olumbe terwayabizibwa nga December 11 nga bwe bagamba wabula nga December 15,” bw’agamba.
Justine Namirembe, omu ku bamulekwa ba Yekoyada agamba nti kye yalaba ekiro lwe baasula mu lumbe talikyerabira, kuba ku ssaawa mwenda, abaserikale okwali n’abambadde ebyambalo bya UPDF baatandika okukuba buli mwana eyali awakanya omusika Ssewakiryanga nga babagoba mu lumbe.
Ekyaddirira kwe kuteekako omusika ku ssaawa 12 nga bukya era abaana abasinga tebaatuggya na ku kifugi. Ssewakiranga yateekebwako ng’omusika wa kitaffe wadde nga twali tulonze Samuel Kaziro!
Kyokka Beatrice Busuulwa agamba nti tebakozesangako ku baserikale ba magye. “Twasaba poliisi n’etuwa obukuumi nga bwe kiba awalala wonna okukuuma obutebenkevu n’emmotoka z’abantu.
Ekirungi nti waliwo ne vidiyo z’omukolo ziyinza okukakasa kino. Ffe tetukozesa ofiisi gye tulimu ku nsonga zino kubanga tetuli waggulu w’amateeka,” bw’agamba.
SAMUEL KAZIRO
Ono abaana gwe baali balonze okubeera omusika. “Kitaffe Yekoyada okufa yandeka ku ttaka ly’e Kyayi nga liwerako yiika 1920, ze mayiro ssatu.
Ku ttaka lino, taata waffe Nsereko yalinako yiika 192. Bwe yalaba ng’entalo zisusse, ye yasalawo okutundako ekitundu kye. Kino Dr. Nsereko okukikola ffenna yamala kututegeeza era ne tumusemba, kuba n’ebiwandiiko bya kitaffe ku ttaka lino byali bikiraga.
Dr. Nsereko olwatunda, baganda baffe abakola mu ofiisi ya Pulezidenti baalumba eyagula ne batema olukomera lwe yali atadde ku kiralo kye.
Twali tukkaanyizza tukole ku nsonga z’obwannannyini ku bintu bya kitaffe, naye twagenda okuzuula nga ku mpapula ezimu, obufaananyi bw’abaana abamu baabuggyako.
Wabula Beatrice Busuulwa agamba nti wadde Dr. Nsereko yatunda naye yakikola mu bukyamu kubanga n’ettaka lyennyini likyaliko emisango mu kkooti e Mpigi.
“Oyo gwe baaguza twayogera naye mu buntu n’akkiriza nti ddala ali mu nsobi. Yasaba tumuwe wiiki emu aggyeko ebintu bye, ‘ Bw’agamba.
Kaziro agamba nti famire y’e Ng’omannene eyagala kwezza kizimbe ekiri e Nateete okuli Posita era nti mu kiseera kino be bakiddukanya.
Waliwo ettaka eriri e Kabasuma e Ng’omanene ne ku kyalo Kigoogwa e Mityana nabyo babyagala,” bw’agamba.
Kyokka Beatrice Busuulwa agamba: Aba Posita bamaze emyaka etaano tebatusasula kubanga baagala okuwa ssente omuntu omutuufu addukanya ebintu by’omugenzi (alina letters of administration) ataliiwo kati.
Omuzigo ogumu emmanju taata yaleka aguwadde ssengaffe era y’agubeeramu, ate omulala omusika Stuart Ssewakiryanga y’agusoloozaamu ssente buli mwezi ezirabirira ebintu bino.
Kaziro agamba: Dr. Nsereko bwe yatunda ekitundu ky’ettaka ekikye, twali tusazeewo ng’abaana tuddemu tukube ettaka erisigaddewo.
Beatrice Busuulwa agamba: Baagala kufuna buyinza ku ttaka lino lyonna balitunde, kyokka balinde ebinaava mu kkooti. Ky’eneesalawo kye tujja okugenda nakyo.
Ku ffaamu kwaliko ente 126 kyokka zonna baazitunda, muganda waffe Sarah yatunda tulakita eyandituyambye ffenna, kyokka ekisinga okuluma nti ebintu bye bakaayanira n’essaawa eno be babifunamu.”
Kalondoozi yazudde nti Sarah Busuulwa amaze wiiki ssatu mu kkomera e Mityana ku bigambibwa nti alina gwe yali afera obukadde bw’ensimbi munaana!
Abooluganda abalala okuli Eron Nakibuule, Esther Nsangi, Jane Nsonyiwa ne Florence Nakamanyisa bagamba nti mu kiseera kino tebakyasobola kulinnya kigere ku ttaka lino, era nga muganda waabwe Beatrice Busuulwa yatandika dda okuggya ku basenze abamu ssente nti waakubafunira ebyapa.
Samuel Kaziro, abaana gwe baalonda okubeera omusika.
MU OFIISI YA PULEZIDENTI
Stanley Sevume, mutabani wa Yekoyada agamba nti mu April wa 2012 eyali akolanga omuwandiisi w’ekyama mu ofiisi ya Pulezidenti, Sandra Ndyomugenyi yayita abooluganda bonna n’abatuuza.
Bwe baamunnyonnyola ensonga zaabwe zonna, n’alabula abooluganda abakola mu ofiisi ya Pulezidenti obutakozesa linnya lya ofiisi eno okulwana entalo zaabwe.
Nga August 29, 2013, omuwandiisi wa Pulezidenti ow’ekyama , Flora Kiconco yaddamu okutuuza abooluganda era ne bakkaanya nti obuyinza ku ttaka lino buli omu afuneko ekikye.
Bakkaanya nga bwe kyali kyasalibwawo edda, nti buli famire ereete omuntu omu, era ne balabika nga balinga abakkaanyizza. Olukiiko lwatuula ku Okello House.
Beatrice Busuulwa agamba nti ababalwanyisa be bamu abaabadde bagezaako okufera minisita Frank Tumwebaze (avunaanyizibwa ku Kampala) nga bamuguza ettaka lya kitaabwe mu bukyamu naye Mukama n’azza bibye bwe yatuukayo n’asooka okubula!
Oluvannyuma lw’emyaka etaano, abaana ba Yekoyada Busulwa tebafunanga ‘Letters of Administration’ ezibawa obuyinza okuddukanya ebintu bya kitaabwe lwa nkaayana eziva mu booluganda.
Certificate of No Objection baagifuna mu 2010, nga waakayita emyaka ebiri nga kitaabwe amaze okufa, naye obutakwatagana n’omululu mu baana ba famire ezimu y’aleese ebizibu.
Lwaki aboobuyinza balekeredde abooluganda okutuuka okutting’ana nga tewali kikolebwa ate nga waliwo abawera okutuusa ku bannaabwe obulabe?
lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn som_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn oci_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn knc_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn