- Omwaka mulamba ogwa Katikkiro Mayiga
- Azimbye Amasiro, agasse Obuganda n’okunyweza enkolagana ya Gavt. ne Mmengo
- Mayiga ye Katikkiro wa Buganda ow’enkulaakulana
- ‘Buganda tekyetaaga Katikkiro wa ntalo’
- Mayiga y’ani?
- Ebigambo bya Mayiga ebitajja kwerabirwa
GUWEZE omwaka bukya Katikkiro wa Buganda Charles Peter Mayiga aweebwa obukulembeze buno. Obwakatikkiro yabulya nga May 13, 2103 n’asikira Ying. JB Walusimbi. EDWARD SSERINNYA alaze ebirungi Mayiga by’akoledde Buganda mu mwaka gumu gwokka nga Katikkiro.
Okulondebwa kwa Charles Peter Mayiga kwasanyusa abantu bangi naddala abavubuka, kuba kwalinga okutuukiriza Beene kye yayogeranga nti guno omulembe gwa bavubuka.
Mayiga musajja mwogezi ateerya ntama, era azze yeeyoleka ng’omukungu wa Kabaka ‘nnaamwatulira’, atatya kwogera Buganda by’eyagala.
Mayiga nga yaakakwasibwa Ddamula nga May 29 2013 ku Wankaaki w’Olubiri lw’e Mmengo.
Ebyaffe
Okuva Obwakabaka buzzibwawo mu 1993, Mmengo n’ebikonge mu Bugandfa bizze biyimbirira okuzza ebintu bya Buganda ebyanyagibwa Gavumenti eya wakati mu 1966 ebimanyiddwa ng’Ebyaffe.
Era ne mu nsonga ssemasonga, Katikkiro Mayiga ze yawandiikako mu kitabo kye ‘Buganda ku Ntikko’, ensonga y’ebintu bino ebyanyagibwa agissaako essira n’akuba omulanga nti ne bwe bitalidda ku mulembe guno, abaana n’abazzukulu basigale nga babirwanirira.
Abaganda baagenda mu nsiko okuyamba ku bayeekera ba Museveni lwa kaweefube w’okuzza ebintu bino.
Wadde Ebyaffe byatandika na kuzzaawo Bwakabaka mu 1993, okuzza Olubiri n’ekizimbe kya Bulange, naye Buganda yasigala ebanja Gavumenti ettaka okuli ery’Embuga z’Amasaza n’Amagombolola n’ettaka eddala.
Newankubadde nga wabaddewo enteeseganya okuviira ddala mu gya 1990, naye toyinza kulemwa kussa buwanguzi buno ku Mayiga kuba ebyapa 213 biddiziddwa ku mulembe gwe ate nga n’ebirala bijja.
Bukya Mayiga afuuka Katikkiro, obwannalukalala obubadde bulagibwa abakungu ba Gavumenti abamu n’ab’e Mmengo bukendeeredde ddala, era enkolagana wakati wa Mmengo ne Kampala eri yaddeyadde sso nga kyali tekisuubirwa.
Mayiga ye Katikkiro wa Buganda ow’enkulaakulana
Ku mulembe Omutebi, Mayiga ye Katikkiro asoose mu mwaka ogumu gwokka okwetooloola Amasaza ga Buganda kumpi kugamalako.
W’osomera bino ng’asigazza Ssese ne Buvuma gokka!Obubaka obuzimba bw’agenze awa yonna gy’ayise bulina kye buyambye okukyusa obulamu bw’abantu ba Beene.
Kino kyongedde okukuuma obumu bwa Buganda, buli omu ne yeeraba ng’alina ky’ayambye mu kukulaakulanya Buganda n’aggyawo endowooza egamba nti e Mmengo ya bantu bamu.
Pulezidenti Museveni yajja ku mikolo gya Kabaka omwaka oguwedde mu myaka 10.
Okuzimba Amasiro
Okuva Amasiro lwe gaakwata omuliro mu March wa 2010, okugazzaawo kubadde kujjudde entalo n’okusika omuguwa era ng’omulimu gwayimirira.
Mayiga bwe yajja ku Bwakatikkiro yagukumamu omuliro bwe yagunjawo enkola ey’okusonda ettoffaali era naawe bw’oyitako e Kasubi nga wasonda ettoffaali tolema kuvaayo na kamwenyumwenyu. Takomye ku kuzzaawo Masiro gokka, wabula agazimbyeko ne bbugwe.
Amasiro g’e Wamala nago gawedde okusereka, bino byonna bibala bya Mayiga era ebijja okutumbula obulambuzi mu Buganda singa bikwatibwa mu ngeri ennungi.
Mayiga bw’abadde atambula mu Masaza ga Buganda, era ng’asonda ssente eziri mu bukadde 100 n’omusobyo mu kiseera nga ssente zibuze, ng’oyinza okwebuuza nti abalala abaamusooka baali balinda ki?
Bulange Plaza
Abantu amaaso babadde bakyagatadde ku Masiro, ate Mayiga n’akyusa obuufu n’atandika okumaliriza Bulange Plaza, ekizimbe ekimaze emyaka egisoba mu 35 nga tekikwatiddwaako, kyokka nga kati batandise okuzimba okukimaliriza. Bwe kinaaba kiwedde kijja kugaziya ennyingiza ya Mmengo, eyongere okutuusa obuweereza mu bantu ba Ssaabasajja.
Enkaayana mu Bika
Mu mwaka gwe gumu, Mayiga asisinkanye Abempologoma n’Abempeewo era n’abaga ku ntegeka z’okutereeza enkaayana mu bukulembeze bw’Ekiba bino.
Agasseeko okubakubiriza okuwandiisa ebyobugagga by’Ebika, okukozesa ettaka ly’Ebika ng’entabiro y’enkulaakulana mu Bika n’okukubiriza buli Mutaka ow’akasolya okukunga abazzukulu beekolemu ebibiina by’obwannakyewa buli Kika kibeeko kye kikola.
Ebitundu ebirala
Mayiga okutuuka okugenda mu Ankole mu February w’omwaka guno n’atakoma kutuukayo wabula n’afunayo n’ettoffaali erisoba mu bukadde 80, ate mu April n’ayolekera Busoga nayo n’afunayo obukadde 60, kabonero akalaga nti abantu bonna Bannayuganda era singa wabaawo ekiguddewo mu kitundu ekimu buli Munnayuganda alina okudduukirira.
Mayiga bwe yatema oluwenda olutwala Ssaabasajja e Bugerere mu November w’omwaka oguwedde yalaga akabonero nti mu Buganda ffenna tukolagana, tewali asosolwa era abaayo basanyufu okulaba ku Ssaabasajja.
Mu mwaka gwa Mayiga talaze ludda, ayanirizza buli omu era bannabyabufuzi bangi okuva ku njuyi ez’enjawulo akolaganye nabo bulungi.
Minisita w’ensonga z’omunda Gen. Aronda Nyakairima kuno kwe yasinzidde okumusaba okukunga Abaganda okwewandiisa bafune densite z’eggwanga.
Mayiga y’asoose okugatta Pulezidenti Museveni ne Kabaka Mutebi kumpi mu myaka 10, era Museveni yaliwo ku mikolo gy’Amatikkira ag’omulundi ogwa 20 mu Lubiri e Mmengo.
Muzibwazaalampanga e Kasubi eneetera okuggwa.
‘Buganda tekyetaaga Katikkiro wa ntalo’
Omuwabuzi wa Pulezidenti ku nsonga z’ebyobufuzi, Kintu Musoke: Avudde ku kukaayana obukaayanyi n’akola ku nsonga ate n’azituukiriza kale kano kabonero ak’enkukunala nti obukulembeze bwe bulina gye butwala Buganda ne Uganda okutwaliza awamu. Agendere awo.
Eyaliko Ssaabawolereza wa Buganda, Godfrey Lule: Mu by’enkulaakulana ndi musanyufu kubanga Katikkiro akubirizza abantu okukola basobole okwekulaakulanya. Era mbasaba amagezi g’abawa bagende nago mu maaso. Era ndi musanyufu olw’okuzzaawo Amasiro. Nze mmusabira mikisa gyokka asobole okuwangaala n’okwongera okuweereza.
Eyaliko Katikkiro wa Buganda Jehoash Mayanja Nkangi: Mayiga akola omulimu muyitirivu nnyo, kuba ekirungi akwata ku bintu nga bwe bitambula ate n’abiddiring’anya bulungi ng’akulemeza ebikulu. Okusooka Amasiro kyali kirungi nnyo, wabula akutte ku nsonga bw’atandise ekizimbe kya Bulange Plaza ekibadde kimaze ebbanga nga kikonedde awo.
Abantu nsaba tumwongere amaanyi n’abo b’akola nabo bakolagane bulungi, buli kimu tujja kukituukako. Ebyaffe okudda nakyo kikulu, era tukwate mpola byonna bijja kudda, mmusabira mikisa gyokka.
Eyali Ssaabalabirizi Mpalanyi Nkoyoyo: Omulimu mulungi gw’akola, eggulo nnayiseeko ku kizimbe kya Bulange Plaza naye olabira ddala nti waliwo ekigenda mu maaso era omulimu nga si mwangu naye ng’agukola. Akoze bulungi kuba akoze mu bwangu ate nga naffe bulijjo kye tukubiriza abantu nti buli ky’okola kola mangu. Kale okuggyako okumukwasa Katonda okumwongera obuvumu n’amaanyi okukola sirina kirala kye nnyinza kukola.
Eyali Katikkiro wa Uganda Polof. Apolo Nsibambi: Omanyi okukola si kyangu, bw’otokola bakugaya ate bw’okola bakuwalana.
Naye ndi musanyufu okuba nga Katikkiro Mayiga akoze, ago ge mazima. Ekirala azzizzaawo enkolagana ya Buganda ne gavumenti eya wakati, ekitabaddeewo era enkolagana eno nnungi okugenda mu maaso. Musabira yeeyongere okubeera ow’eggonjebwa kuba Katonda y’amusobozesezza okukola byonna by’atuuseeko.
Ekirala asobodde okusonda ensimbi ne zikola ebintu naawe by’olabako n’amaaso go. Kirungi nti alina obumanyirivu, era ebintu by’akola abimanyi, tagwamu bigwe kuba e Mmengo aluddeyo.
Ekikulu mu byonna alina okukolagana ne banne ebintu bijja kumwanguyira kuba olumu okukola omu ate okoowa nnyo!
Mayiga y’ani?
- Charles Peter Mayiga, looya omutendeke ate amanyi ebyafaayo n’ennono za Buganda.
- Azaalibwa Ssaalongo Cyprian Mukasa ne Nnaalongo Rebecca Kyese Mukasa ab’oku kyalo Kasanje mu muluka gw’e Kabonera mu Disitulikiti y’e Masaka.
- Mufumbo, mukyala we ye Margaret Mayiga nga babeera Lweza ku luguudo oludda e Ntebe.
- Mayiga yasomera Butale P/S ne Nkoni P/S, eno bwe yavaayo yagenda St. Henry’s College Kitovu n’amalirayo S.4, ate yo S.6 yagimalira St Mary’s College Kisubi. E Makerere yasoma byamateeka.
Emirimu gy’azze akola
- Okuva mu 1987, Mayiga abadde akolera nnyo ku lusegere lw’Abataka mu Buganda,abamuyambye okumubangula mu by’ennono n’obuwangwa bwa Buganda.
- Mayiga y’omu ku baayambako okutandika ekibiina kya Nkoba za Mbogo mu 1990. Mu July wa 1991, Mayiga yalondebwa ku buwandiisi bw’olukiiko lw’Abataka oluvannyuma olwafuuka Olukiiko lwa Buganda oluliwo oluvannyuma lw’okuzzaawo Obwakabaka.
- Bwe yava awo yafuuka minisita ow’ebyamawulire era omwogezi wa Buganda okutuusa lw’afuuse Katikkiro omwaka oguwedde. Era yaliko minisita w’abavubuka e Mmengo.
- Munnamateeka awoza emisango mu Buwule, Mayiga & Company Advocates. Awandiise ebitabo okuli ‘King on the Throne’ ne Buganda ku Ntikko.
Ebigambo bya Mayiga ebitajja kwerabirwa
“Mukomye okulindanga abagagga okubakwatirako mu buli kintu. Bwe muba muzimba enju y’omusumba, mukwatire wamu, abagagga balibasanga mu maaso nga mumaze okutambulako”, Bwe yali e Kireka ku mukolo gw’okutema evvuunike ly’ennyumba y’Omusumba w’e Kireka
‘Si kibi okuwuliriza n’okumanya endowooza y’omuntu ku nsonga yonna ng’oyita mu kuteesa. Oyinza obutagendera ku by’agamba naye ng’obiwulidde,” Mayiga mu Lukiiko lwa Buganda ng’ayogera ku nteeseganya ne Gavumenti eya wakati.
“Amasiro gano ke kabonero akalaga ekitiibwa ky’Obwakabaka bwa Buganda. N’Abazungu be mutya bwe bajja wano ate naffe batutya olw’Amasiro gano, n’olwekyo tulina okulwana okukuuma akabonero ak’ekitiibwa kyaffe”, Mayiga mu kutongoza okuzimba bbugwe w’Amasiro e Kasubi.
‘Ssaabasajja Kabaka awangaale nga n’enkumbi ku mugongo. Oyimba otya Ekitiibwa kya Buganda nga tolina na mmere gy’olya?,’ Mayiga ng’akunga abantu b’e Kyaggwe.
“Abantu ba Buganda tukolere wamu, amaanyi ga Buganda gali mu buli muntu ssekinnoomu. Nze nja kukola n’amaanyi gange gonna era sijja kubaswaza”, Mayiga ng’ali e Bugerere.
“Mu mulembe Omutebi, tetwagala basosola mu mawanga. Nze Kabaka bwe yampa Ddamula, Abanyankole be baasooka okunkolera akabaga. Nze oyo atawaanya Nnamunswa gwe nnyambalira”, Mayiga ku Bukedde Ffa Mma.
lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn bjn_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn