ABAGANDA balina enjogera egamba nti, ‘Ebiririra n’etewunya..’. Wano baabanga bageraageranya emmere, naddala eya muwogo oba lumonde nga bagamba nti singa omufumbi agiteekamu amazzi mangi ne gagiyingiramu n’ebiririra, ate esinga eteekebwamu amazzi amatono n’ewunya.
Ne mu nsonga z’omu kisenge, enjogera eno etuukirayo bulungi.Teri musajja ayinza kunyumirwa kigwo ky’abakulu ng’ali nnabukalu. Ate era mu ngeri endala, omukazi bw’alemwa okuweza ag’emugga, kizibu okunyumirwa omukwano.
Abasomi ba Bukedde bangi omuli abakazi n’abasajja abazze beebuuza ku nsonga y’amazzi g’ekyama. Abakazi basaba ddagala erisumulula ensulo, sso ng’abasajja beebuuza lwaki bakazi baabwe tebaweza g’emugga.
AMAZZI G’EKYAMA GAVA WA?
Okusookera ddala kirungi okutegeera amazzi g’ekyama ag’ekikazi ge galuwa?
Omuwala yenna bw’avubuka obukyala butandika okufulumya amazzi. Amazzi gano ga mirundi ebiri. Waliyo agava mu bukyala nga gano ge ganaaza ebitundu by’ekyama. Gakyuka mu langi, ndabika era n’obungi okusinziira ku mbeera omukyala gy’abeeramu. Amazzi gano gafuluma buli kiseera era kizibu okusanga obukyala nga bukalu anti omugaso kunaaza bukyala.
Amazzi g’ekika kino okusinga gabeera ga langi njeru nga galinga ebizigo ebya ‘lotion’ , ate gawunya nga akatungulu. Okusinziira ku mbeera eriwo mu nnabaana, amazzi gano oluusi gabeera mangi, oluusi matono ate oluusi ne langi ekyuka. Langi ekyuka nga ekisu kisudde eggi olwo ne gafuuka nga eminyira era n’omukyala ekiseera ekyo abeera nga embuzi oba ente esaze anti obwagazi bweyongera.
Naye ku mulundi guno twagala kwetegereza amazzi g’ekyama oba amazzi agabeerawo ng’omukyala afunye obwagazi. Omuwala omuto taba na mazzi ga bwagazi. Era abasajja abakwata abawala abato kino bakimanyi. Okwegatta n’omuwala omuto kizibu kubanga tasobola kufulumya mazzi gano, ate n’obukyala tebusobola kweta bulungi.
Wabula bw’aweza emyaka 19 asobola okwegatta bulungi kuba asobola okufuna obwagazi. Omuwala oba omukyala bw’afuna obwagazi okufaananako abasajja, omusaayi guyingira mu bitundu ebyekyama mu bisenge by’obukyala ne ku kakukufa okusibuka abalongo, era kano katera okuwaga ne kazimba.
Kino bwe kibaawo wabeerawo embeera nga okutuuyana kw’obukyala era nga kino kye kireeta amazzi g’ekikyala okuyiika mu bukyala. Amazzi gano gava mu nsulo eziyitibwa ‘bartholin glands’ era nga zino zinyigirizibwa olw’omusaayi okuyingira mu bifo by’obukyala ne zifulumya amazzi gano. ‘Bartholin glands’ ziri bbiri era nga ziri mu mbugo. Ekipimo ky’amazzi omukyala g’afulumya ng’afunye obwagazi kisinziira ku bwagazi bw’afunye. Bw’afuna obwagazi obungi era afulumya amazzi mangi, anti omusaayi oguyingira mu mbugo gubeera mungi era okunyigirizibwa kwa ‘bartholin gland’ nakwo kuba kwamaanyi, olwo amazzi ne gafuluma mangi.
Ate era omukyala ng’asudde eggi afulumya amazzi mangi. Anti mu butonde obwagazi bubeera bungi, era nga mu butonde ekigendererwa kuba kufuna lubuto. Kino kitegeeza nti amazzi omukyala g’afuna kisinziira ku bwagazi bw’afunye.
N’ekirala ng’ebintu ebirala byonna, n’abakyala banjawulo. Waliyo abafulumya amazzi amangi ate waliyo abafulumya amatono. Singa mubeera n’omukwano omungi wakati wammwe era amazzi agafuluma gaba mangi anti obwagazi buba bungi.
Singa munno akunoonya bulungi n’ofuna obwagazi, amazzi gafuluma mangi. N’ekirala ebintu nga endwadde mu mubiri omuli n’ez’ekikaba, ebirowoozo, bino bikendeeza amazzi kubanga obwagazi bubeera butono.
Mpozzi n’ekirala mu bakazi abakulu abatakyagenda mu nsonga amazzi gabeera matono. Ebisenge by’omukyala omukulu tebibeera nga bya muwala muto, kale omusaayi guyingira mutono era kizibu okuleeta amazzi agawera.
OSOBOLA OKUKENDEEZA OBA OKWONGERA KU MAZZI GANO
Dr. Micheal Kagawa ow’e Mulago agamba nti omukazi bw’aba yeegatta ne munne singa ateekateeka bulungi obwongo bwe, kiyinza okumuyamba n’ayongera ku mazzi g’ekyama. Wabula singa teyeeteekateeka bulungi kiyinza okumubeerera ekizibu, kuba kya butonde. Kirungi okumanya oba ddala munno afulumizza mazzi ga kyama.
Amazzi gano amatuufu gaba ng’eminyira emito era gafaanana ng’amaazi omusajja g’asooka okuleeta nga tannamalamu kagoba. Olw’enkula yaago tegasobola kutobya ssuuka oba omufaliso, kuba tegayiika.
AMAZZI GANO GASOBOLA OKUTOBYA OBULIRI?
Wadde waliwo abakazi abalina obusobozi bw’okutuuka ku ntikko amazzi ne gatobya essuuka naye si bangi nnyo. Amazzi agatera okutobya essuuka gajja singa abaagalana bakozesa sitayiro y’akembarara.
Amazzi gano gayita mu nsulo endala eyitibwa ‘skene’s gland’ ng’eno esangibwa kumpi n’akaseke akafulumya omusulo (urethra). Ensulo eno olw’okuba eri kumpi n’akakukufa okusibuka abalongo (clitoris), singa akafo kano kafuna obusimu kacamuka okufaananako obusajja.
Singa kino omukazi akifuna era ne kirwawo naddala nga mukozesa sitayiro y’embarara, olwo ensulo eno nayo efulumya amazzi. Amazzi gano tegaba nga minyira, gaba gafaanana ng’amazzi agabulijjo ate tegawunya nga musulo.
Gano gatobya obuliri bwonna. Abaagalana abakola ak’embarara basobola okufulumya amazzi mangi naye gano tegaba ga kyama kuba gava mu nsulo ndala. Ate era waliyo abakola ak’e Mbalara naye ensulo eno n’etefulumya mazzi gano. Abagafulumya baba baatondebwa nga balina obwagazi bungi nnyo obubaleetera embeera eno. Amazzi amangi tegalina buzibu bwonna.
lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn