KATI emyaka 14 bukya abantu abasoba mu 1,000 abaali abagoberezi b’eddiini ya Restoration of the Ten Commandments of God eya Joseph Kibwetere bookebwa mu muliro e Kanungu.
Ekikangabwa kyaliwo nga March 17, 2000, kyokka n’okutuusa kati, lipoota ya Gavumenti ekuba tooci mu ngeri gye baafaamu tefulumizibwanga. KALONDOOZI WA BUKEDDE azudde ebipya omuli n’ebigambibwa nti osanga si Kibwetere ye yatta abantu bano.
EBIPYA bizuuse ku bantu abasoba mu 1,000 abaafiira mu muliro e Kanungu mu mwaka gwa 2000. Omu ku bagoberezi b’eddiini y’amateeka ekkumi egam¬bibwa okutta abantu bano agamba nti bingi ebyogerwa si bituufu.
Omusajja ono Robert Turyamureeba, abangi gwe bamanyi nga “polofeesa” agamba nti Kibwetere si ye yayokya abantu mu muliro!
“Kibwetere yali amaze emyaka ebiri ng’afudde, era e Kanungu kino buli omu akimanyi n’amalaalo ge weegali. Kati olwo yava mu ttaka okwokya abantu?,” bw’abuuza.
Ekisinga okwewuunyisa ye Turyamureeba okugamba nti abamu ku bakulira ed¬diini y’amateeka ekkumi eyatta abantu bakyaliwo waddeng’abasinga balowooza nti baafiira mu muliro!
Wabula ekyebuuzibwa buli omu naddala abantu b’e Kanungu, lwaki abantu abat¬tirwa mu muliro be bamanyi batono, abalala baava wa?
Lwaki RDC, DISO n’abanene abalala mu kitundu kino tebaasobola kumanya ku butemu buno nga tebunnabaawo? Lipoota zaabwe ku nsonga eno ziri ludda wa?
Turyamureeba mutuuze w’e Kabale. Agamba nti yaliko mu ddiini y’amateeka ekkumi wabula n’agivaamu. Agamba nti wadde bassaawo ne ssente eri anaazuula wa Kibwetere gy’ali, naye batawaanira busa kubanga abantu baagenda okwokebwa mu mwaka gwa 2000, nga Kibwetere amaze emyaka ebiri ng’afudde!
Turyamuleeba agamba: Kibwetere si ye yatandikawo eddiini y’amateeka ekkumi, wabula ssengange Kerodonia Mwerinde. Ono Poliisi gwe yandibadde enoonya kubanga ye yayokya abantu bano ate akyali mulamu! Anyumya bwati;
Entandika y'eddiini eno
Ndi omu ku baasooka okubeera mu ddiini eno era Mwerin e eyagitandika yali ssengange. Abo abalowooza nti Kibwetere ye yagitandika bye boogera tebabimanyi.
Kituufu nti eddiini eno yali ekulemberwa Kerodonia Mwerinde ne Joseph Kibwe¬tere wabula mmwe mulow¬ooza nti yali ya Kibwetere era nti ye yakulembera okwokya abaali abagobererezi be.
Kye mutamanyi nti okwokya abantu bano, Kibwetere yali amaze okufa emyaka ebiri emabega! Abaakola okunoonyereza n’abekitongole ekirwanirira eddembe ly’obantu (Human Rights Commision) , baabu¬uza abantu abakyamu, abaali batamanyi bintu bino.
Kerodinia Mwerinde, eyeeyitanga ‘Kerodo’ yanzigya mu ssomero nga nsoma S3 mu San Jovan SS e Kanungu n’ang’amba nti ‘tugende tukole ssente’. Olwokuba nga yali ssengange ate nga nange nnali njagala ssente, nnakki-riza era n’antwala mu bbaala ye gye yali akoze eyitibwa Independence Bar mu kabuga k’e Kanungu.
Olunaku lumu, twali tutunda omwenge gwaffe, Kerodonia yajja n’angamba nti yali alabikiddwa Bikira Maria ng’alina okulekera awo okutunda omwenge n’okuva ku bintu by’ensi atandike okukolerera Eggulu.
Twali tusigazizza ebidomola bya walagi bingi mu nnyumba wabula Kerodonia yayita abantu n’ayiwa walagi ne tutandika okusaba!
Eddiini y’amateeka ekkumi yagitandikira mu nnyumba ya jjajja Petero Kishunku, taata wa Kerodonia.
Kerodonia okutandika ed¬diini eno teyali yekka, yali ne mwannyina Angelloica Mugi¬sha, abangi gwe mutamanyi.
Mu kiseera ekyo, Kibwetere yali mulambuzi w’amasomero g’Obukatoliki e Mbarara era nga musomesa. Olw’okuba yali muganzi, Kerodonia kye yava amunoonya era yamusanga Mbarara mu lukung’aana n’amumatiza okuyingira eddiini eno.
Okusinziira ku ngeri Kero¬donia gye yali yeeyisaamu omwali emize ng’obwenzi, olugezigezi, ettima, obulya-zaamaanya n’emize emirala, bwe yayiwa omwenge abantu baayanguwa okukkiriza nti ddala yali alabikiddwa.
Okudda ne Kibwetere, Dominic Kataribaabo ne Joseph Kasapuraari okuva e Mbarara, yamala ebbanga nga tali ku kitundu.
Kibwetere yafuuka ssentebe w’eddiini eno kubanga yali mumanyifu, ng’alina ssente ate ng’alina ekitone ky’okubuulira enjiri. Bwe yeegatta ku ddiini, twafuna amaanyi mangi era kye yava alondebwa okufuuka ssentebe
Eyatta ab’e Kanungu yatolokera mu kimotoka kya sooda KIBWETERE YAFA MU 1998
Ennaku za Kibwetere ezaasembayo mu bulamu, buli omu azoogerako ng’ez’obulumi, okwekubagiza, okwejjusa n’okubulwa emirembe.
Kerodonia kye yasooka okukola, kwe kuziba abagoberezi b’eddiini eno em¬imwa. Nze simanyi kye yakozesa, naye nga buli mugoberezi asigazza kwejjusa na kukozesa bikolwa byokka!
Nze olunaku lwe nnasembayo okulaba ku Kibwetere, eyali omusajja ow’amanyi, nawulira nga njagala kukaaba. Yali akankana nnyo, nga talina maanyi, nga tasobola na kukwata lupapula! Ku olwo nnamusitula ne mmuteeka mu kasana nga yenna omubiri gwe gwa kyenvu.
Waliwo omukazi omu eyali mukwano gwa Kerodonia eyat¬eranga okubatwalira ebintu by’okukozesa eyalaba ku Kibwetere nga bamuteeka mu mmotoka nga bamutwala e Ishaka naye ng’asigazza magumba!
Nze nkakasa nti Kibwetere yafa mu 1998 era yaziikibwa Kerodonia, Kasapurari, Omutaka Karemanzi (teyali mu ddiini eno wabula yali mukwano gwabwe era naye baamwokya), n’abamu ku bakulu mu ddiini eno bokka.
Ku ntandikwa ya 1998, Kibwetere yaziba amaaso era waayitawo ebbanga ttono n’afa. Ndowooza naye yaziikibwa mu emu ku ntaana ezo ze baazikangamu abantu ekirindi.
‘Polofeesa’ Turyamureeba ( ku ddyo) ne ssentebe Gabriel Muhire
MPONA OKUNJOKYA
Mu ddiini eno mwalimu obukwakkulizo obwaginnemesa. Akamu ku bwo kaali ka butawasa ekintu ekyantabula omutwe kubanga nnali njagala nnyo abakazi.
Lumu nnalaba Kerodonia ne banne abakulu nga bagenze okubuulira ne nziruka n’omuwala ne tugenda e Kabale ne tubeera eyo era bwentyo bwe nna¬wona omuliro.
Olw’okuba nga Kerodonia yali yatulagira okutunda ebintu byaffe byonna ssente tuzimutwalire tulyoke tusaanire Eggulu, ekiseera ky’okulinnya Eggulu bwe kyatuuka mu 1999, abantu baatandika okumubanja ebintu byabwe.
Kerodonia kwe kukola pulaani y’okwokya abantu abaali bamubanja ne mikwano gyabwe wamu n’abaalina kye bamanyi ku ddiini eno.
Yabalimba nti yalina akabaga k’okugenda mu Ggulu n’abalaga n’obulungi bw’okujja basobole oku¬baawo.
Yajja ewange nga March 12, 2000, n’ampita mu mbaga gye yali ategese nga March 18, 2000 ku mbaga y’okuyingira ekkanisa empya. Yang’amba nti yali ajja na kungabira ente wabula nze ne nzi¬gaana nga sirina ttaka kwa kuzirundira.
Yang’amba ebintu bingi eby’ekyama era n’ambuulira n’ebiwandiiko bye eby’ebyobugagga we yali abiterese.
Oluvannyuma lw’omuliro, nnagenda we yandagirira, naye nnasanga omu ku baana be ansooseeyo ng’abitutte!
Yasendasenda n’abaana be okwali Justine Bangiza ne Charles Mujuni eyali akola obutembeeyi mu katale ka Mak¬enke e Mbarara nabo n’abookya. Yaba¬limbalimba nti essaawa yali etuuse bajje abawe emigabo gyabwe era tebadda!
YATOLOKERA MU MMOTOKA YA SOODA
Abaali okumpi baal¬aba emmotoka nnyingi nga zisomba sooda ate nga yali amaze okubalaa¬lika akabaga era abangu abaagenda okweliira ku mmere tewali n’omu yawonawo!
Bwe yamala okwokya abantu nga March 17, 2000, nnagenda e Kanungu nga mmaze okufuna amawulire ago. Bwe nnatu¬ukayo nawulira nga mpunze nga abantu bafuuse bisir¬inza, mikwano gyange gyonna nga gisanyeewo.
Ndowooza nti Kerodo¬nia teyettira mu muliro ogwo wabula yatolokera mu bimotoka ebyasomba sooda okusinziira bwe baali bannyumirizza kubanga yali mukazi mugezi nnyo, nga kizibu okwetta mu ngeri eyo.
Kale ntegeeza ab’ebyokwerinda nti munoonye Kerodonia Mwerinde, sso si Kibwe¬tere buli omu gw’amanyi nti yali yafa.”
Ssentebe w’ekyalo ekiyitibwa Kyambogo e Kanungu, Gabriel Muhire agamba nti bwe baafiirwanga ku kyalo, Kibwetere yaziikanga, yali muntu wa bantu wabula mu 1998, tey¬addamu kulabika.
Turyamureeba
Waliwo abantegee¬zezza nti Kibwetere ng’olumbe lumuyiisizza, yasaba bamutwale afiire mu baana be wabula Kerodonia n’agaana. Abalala bang’ambye nti nga tannafa, Kibwetere yasooka kugwa ddalu ne bamutwalako ne mu ddwaaliro e Butabika
Lwaki lipoota ku byali e Kanungu emaze emyaka 12 nga tefuluma?
PALAMENTI efulumizza lipoota ku ngeri abantu abasoba mu 1000 gye battibwamu eddiini ey’amateeka ekkumi eya Joseph Kibwetere e Ka¬nungu emyaka 12 egiyise!
Ababaka baakuba¬ganyizza ebirowoozo ku bigirimu kyokka ekyalimu ebituli ku kuzuulira ddala kiki ekyaviirako abantu bano okwokyebwa.
Mu lutuula lwa Palamenti olwabaddewo nga No¬vember 4, omubaka Benny Namugwanya, akulira akakiiko k’ebyokwerinda n’ensonga ez’omunda mu Palamenti yayanjudde lipoota nga bwe yasabibwa munne Dr. Chris Ba¬ryomunsi (NRM Kinkiizi West) nga September 4 2012.
Omuliro gwayokya abantu mu March wa 2000 e Kanungu, oluvannyuma Gavumenti n’essaawo akakiiko okubuuliriza kaaliko abalamuzi 7 nga kakulemberwa omulamuzi Augustus Kania.
Akakiiko kaalina okuwa lipoota mu myezi 6 naye n’okutuusa kati kabadde tekakikolanga.
Mu kwemulugunya, abantu b’e Kanungu naddala abaafiirwa abantu baabwe baasaba Pala¬menti eragire Minisitule y’ensonga z’omunda efulumye lipoota, eragire Gavumenti efunire abaafi¬irwa abaabwe we babeera, abaafiirwa ebintu n’abantu baabwe Gavumenti ebali¬yirire n’okulagira Gavu¬menti ebawe entandikwa.
Akakiiko ka palamenti kaakizudde nti abantu abaayingira ewa Kibwetere baasinga kwettanirayo wakati wa 1989 ne 1995 kyokka bwe yalangirira enkomerero ku lwa 31 December 1999, ne kitatu¬ukirira yatya okuswala kye yava abooyokya omuliro ne basaanawo.
Lipoota y’akakiiko k’eddembe ly’obuntu eraga nti okutuusa 1994 ekidiini kino, Ga¬vumenti yali egaanye okukiwandiisa ng’ekibiina ky’obwannakyewa n’eggala n’essomero lyakyo kyokka Yorokamu Kamakyeere eyali akiremesezza olwakyusibwa okuva e Kanungu ne bamutwala e Kasese, abakulira ekidiini baamatiza eyamuddira mu bigere Kitaka Gahwera n’akiwandiisa mu myezi ebiri gyokka!
Akakiiko kaasabye Ga¬vumenti eyongere amaanyi mu kwekenneenya emir¬imu gy’ebibiina nga bino ebyerimbika mu ddiini kyokka ng’emabega birina ebigendererwa birala.
ABABAKA
Onyango Kakoba, Buikwe county North: Nsaba kino kitubeerere ekyokuyiga. Tuga¬bira ebibiina n’ebitongole olukusa okukola era nzikiriziganya n’akakiiko okuliyirira abaakosebwa.
Ndowooza akakiiko kandikoze okusingako wano kubanga waliwo abaakwatibwa nga Rev. Richard Mutazindwa bandibadde boogerako naye. Bandibadde boog¬erako n’abamu ku baali ku kakiiko akaakola lipoota etaafuluma. Kinneewu¬unyisa okubeera nti abantu 1,000 baafa naye teboog¬erayo wadde omuntu omu eyafiiramu!
Dr. Chris Baryomunsi (Kinkiizi East): Nze siri mulekwa era ssaasimattuka naye mmanyi ebigenda mu maaso e Kanungu. Abantu abafiiramu baali bava mu bitundu eby’enjawulo nga Ankole, Rwanda Buganda, Tooro n’awalala, sikkaanya na kakiiko bwe kagamba nti Gavumenti tenenyeze¬bwa.
Abakulira ekidiini kino baagaana okugema n’okujjanjaba abagoberezi baakyo mu malwaliro era ku nkomerero ey’emyaka gya 1990 abaana bangi baafa ne baziikibwa kirindi.
Abakulu mu Gavumenti baakyalira ekifo ne basangawo entaana empya nnyingi naye tewali kye baakolawo kubanga baalina obusobozi okug¬gala ekifo kino.
Nsaba Gavumenti efulumye lipoota eno mu bwangu kubanga erabika efuuse nkola ya Gavu¬menti okulemererwanga okutuwa lipoota ku bintu eby’enjawulo.
Elizabeth Kalungi, mu¬baka mukyala Kanungu: Ndi musanyufu okulaba nga lipoota eno efulumye era nsaba tugiyise abantu bano bayambibwe kubanga babonyeebonye ebbanga ddene.
Kye nzudde nti amasinzizo agasinga geewandiisa ng’ebibiina by’obwannakyewa kyokka gafundikira gaggulawo am¬atabi mu bifo eby’enjawulo nsaba akakiiko akakulem¬bera ebibiina bino kongere okwetegerezebwa.
Micheal Mawanda, Igara East, Bushenyi: Ng’abakulembeze b’enzikiriza tukyewu¬unya olwa Gavumenti okwesuuliirayo ogwa nnaggamba ku nsonga eno.Eyo y’ensonga lwaki abakulu nga RDC eyaliyo ne Rev. Mutazindwa bwe baawee¬bwa amabaasa baasirika!
Naggayi Nabilah, mukazi- Kampala: Nsaba minisitule y’ebyokwerinda n’ey’ensonga z’omunda mu ggwanga okwongera amaanyi mu nkola y’emirimu banyweze eby¬okwerinda mu bitundu wansi.
Wano mu Kampala, Buziga yakoonebwako mu njega y’e Kanungu era njagala okutegeeza ban¬nange nti Kampala akyali kattiro, ebyokwerinda bibi nnyo. Abawala bakwati¬bwa ne basobezebwako emisana ttuku.
Ssentebe w’ekibiina eky’abaafiirwa abantu baabwe e Kanungu ku bya Kibwetere, Dr. Idiidi Boaz yagambye, “Tusiima akakiiko ka Palamenti olw’okufulumya lipoota yaffe ne Palamenti y’omwenda okuteesa ku nsonga zaffe.
Naye tusaba Gavumenti okutuyamba ku mulimu ogusigaddeyo okutwanguyizaako nga Palamenti bw’ekoze. Ngumya abantu bange nti Pulezidenti Museveni ne Gavumenti batumanyi era batukolako.
Disitulikiti 14 omuli abantu be nkulembera, bwe wabaayo alina ensonga gye twerabidde agyanjule,” bwe yagambye.
Ku Lwokutaano lwa wiiki ewedde, Boaz yasisinkana Katikkiro Dr. Ruhakana Rugunda ng’ali n’akakiiko ke ka bantu nga mukaaga ne bamusaba okufulumyas lipoota y’e Kanungu naye n’akkiriza okukikolako mu wiiki bbiri oba ssatu.
Julius Bigirwa (NRM, Buhaguzi- Hoima): Kyew¬uunyisa okuva mu mwaka gwa 2000, nga Gavumenti tefulumyanga lipoota eno ku bantu abangi ennyo abattibwa! Nkibuusabuusa nti abantu abaafa baali 1,000 bokka.
Nneebuuza nti abantu abaafa e Kanungu baava wa? Twongere tunoonyereza, osanga mwalimu n’Abanyoro abaafa. Nneebuuza nti DISO w’ekitundu yali akola ki ekintu nga kino okubaawo? Lwaki tewali ayogerako naye?
Baker Ssali (NRM, Buikwe West: E Mutungo yaliwo kkanisa ya Kibwetere era ekyaliyo ekola, lwaki yo tebagiggala? Basaba enkya n’eggulo naye teggalwanga kuba abantu bamanyi ekigenda mu maaso.
Alina omuntu we gw’amanyi eyafiira mu muliro gw’e Kanungu wandiika ‘kalondoozi’, le¬kawo akabanga ozzeeko obubaka obuweereze ku 8338. Oba buweereze ku 0752628931
lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn zul_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn kin_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn