Bya EDWARD SSERINNYA
KKAMPUNI ya Vision Group efulumnya ne Bukedde basse omukago ne bbanka ya DFCU n’ekitebe kya Budaaki mu Uganda mwe bagenda okuyita okussaawo okuvuganya mu mpaka z’obulimi okwetooloola eggwanga lyonna.
Akulira Vision Group, Mw. Robert Kabushenga yagambye nti, empaka zino zituumiddwa National Farmers Competition era ng’ekimu ku bigendererwa byazo kwe kulaba ng’amakampuni gonna gatumbula obulimi n’obulunzi gufuuke omulimu ogwegombesa mu ggwanga.
“Abantu 80 ku buli 100 bayimirirawo ku bulimi, ate ekirungi kumpi gwe mulimu gwokka oguteetaaga buyigirize nga n’okutandika okugukola teweetaaga kusooka kuwandiika bbaluwa nti osaba mulimu,’ Mw. Kabushenga bwe yagambye.
Yayongeddeko nti, singa abalimi mu Uganda bakozesa omukisa gw’okuba n’embeera y’obudde ebasobozesa okulima ebirime ne bidda, eggwanga lino liba lisobola okugabira ensi yonna emmere.
Abalimi abalina ke beekoledde bajja kulagibwa ku mikutu gya Vision Group gyonna okuli ttivvi, empapula z’amawulire, emikutu gya yintanenti ne leediyo, era mu katabo kano ‘Enkumbi Terimba’ tujja kuba nga tukutussaako emboozi zino.
Omuntu okusobola okwetabamu sindika obubaka ng’okozesa yintenenti ku; harvestmoney@ newvision.co.ug oba genda mu ssimu yo owandiike ekigambo Farmer olekewo akabanga ozzeeko erinnya ly’omulimi, ennamba ye, ekyalo ne Disitulikiti osindike ku 8338. Jjukira nti osobola okulonda omulimi ali ku kyalo kyo n’avuganya oba ggwe kennyini okwewandiisa. Okuvuganya kwatandise dda.
ABANAAVUGANYA BYE BALINA OKUBA NABYO
1. Omulimi akolanga ekyokulabirako eri banne, nga basobola okujja ne bamuyigirako. Wabula singa oba wali osiimiddwaako mu Uganda oba mu nsi endala yonna ggwe tovuganya.
2. Olina okuba n’ebintu ebikufuula owenjawulo ku balimi abalala, okugeza okukozesa tekinologiya omwangu kyokka ng’akuyamba okufuna amakungula agawera.
3. Ennima eyomulembe, tewali kufaayo ku bugazi ki bw’olimirako, wabula okozesa bukugu ki okufunamu? Waliwo abalimi abalimira mu kifo ekifunda ne bafuna nnyo okusinga abalala nakyo kijja kutunuulirwa nnyo.
4. Obunene bw’amakungula, ddala by’olima bifuna akatale, kino omulimi alina okulaga obukakafu nti ddala by’alima abitunda era afunamu atya.
5. Ennima eyomulembe, omulimi akozesa ebigimusa, afukirira, alembeka amazzi, asobola okulima ng’atabika ebirime n’ebirala ebiringa ebyo.
6. Waliwo abafunamu mu kulima kwo obutereevu n’obutali butereevu? Okugeza okozesa abakozi bameka? Ye ffaamu yo esobola okusikiriza abalala okujja okubaako kye bayiga?
7. Ogattako omutindo ku by’olima? Katugeze olima bibala, obitundirawo nga byakava ku musiri oba okamulamu omubisi?
8. Olina okuba ng’omaze mu bulimi waakiri emyaka esatu, ate olina okulaga obusobozi nti ddala osobola okuguwangaaliramu.
9. Olina okuba ng’olima mu ngeri etetyoboola butonde bwa nsi n’enkuuma ennungi ey’ettaka.
10. Okuba n’erinnya eddungi, omulimi ng’asobola okwesigibwa ebitongole ebiwola ensimbi olw’erinnya lye ate ng’afuna amakungula agawera.
11. Entereka y’ebirime ebikunguddwa, olina okuba ng’ebirime ebikunguddwa obitereka bulungi mu sitoowa ng’olinda akatale. Sitoowa erina okuba mu mbeera esobola okukuuma ebirime obulungi.
12. Okuwandiika enfulumya n’ennyingiza ya ffaamu, kino kye kiyamba omulimi okumanya oba afuna mu mulimu gw’akola. Abanaalondebwamu kino balina okuba nakyo.
13. Omulimi okulaga nti afuba okulaba ng’afuna amagezi okusobola okutumbula omulimu gwe, okugeza okugenda nga mu myoleso, emisomo egitali gimu n’engeri endala.
ABALIMI 10 ABANAASINGA
Uganda eyawuddwaamu ebitundu 10, nga buli kitundu wajja kulondebwayo omulimi omu anaanywa mu banne akendo era nga bano bajja kutwalibwa e Budaaki okwongera okulambula ku ffaamu z’abalimi b’eyo kibayambe okwongera okubayigirako ate abalimi abastu abanakenenulwa mu bano e 10 bajja kwongerwako ekirabo ky’okubagulira ekyo kye balowooza nti kye kinaaba kibabulamu okusobola okutumbula omulimu gwabwe okugeza omuntu alunda enkoko oyinza okusaba ekyuma ekyaluza amagi, alima n’asaba tulakita.
EBITUNDU BWE BIGABANYIZIDDWA
Eno y’engeri ebitundu gye bigabanyiziddwaamu; obukiika kkono bw’e Bugwanjuba (Ankole ne Kigezi), Obugwanjuba (Bunyoro,Toro ne Rwenzururu), Amasekkati (Buganda nga tekuli bitundu biriraanye Kampala), Buvanjuba (Busoga), masekkati g’Ebuvanjuba (ebitundu bya Elgon, Busia, Tororo, Butaleja, Pallisa, Budaka, Kapchorwa ne Bugisu), Obukiika ddyo bw’ebuvanjuba (Teso ne Karamoja), West Nile, Obukiika ddyo (ebitundu bya Acholi), amasekkati g’obukiika ddyo (Lango) ne Disitulikiti eziriraanya Kampala (Kampala, Wakiso ne Mukono).
lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn