Bya FREDERICK KIWANUKA NE MUSA BALIKOOWA
BW’OTUUKA mu kabuga k’e Akokoro, ezaalwa eyaliko pulezidenti wa Uganda Apollo Milton Obote tolema kujjukira lugero lw’Ekiganda oluganda nti ‘Ezivaamu omukulu zangaala!’
Akokoro kabuga akaavuga ennyo mu biseera gavumenti ya UPC we yabeerera mu buyinza. Wabula kati kaafuuka matongo, omutali kisanyusa na kimu. Buli wamu nsiko na bifulukwa .
Mulimu akaduuka ak’ekisaazisaazi kamu, temuli loogi ,birabo bya mmere wadde bbaala ezitegeerekeka.
Bbaasi emu yokka eyita mu Akokoro ng’eva e Apac okudda e Kampala ,bw’ekuleka olina kugirinda nkeera.
Ate bw’oba ogifunye ekutwalira buwanana. Olaba temuli bodaboda!
Akokokoro kasangibwa mu ssaza ly’e Maruzi mu Disitulikiti y’e Apac, mu Lango.
Mu butuufu Akokoro si kabuga wadde nga omugenzi Obote yakawaananga nnyo ,n’atuuka n’okukayita ‘ Akokoro City’
Bw’oba tolinnye bbaasi emu yokka eyitirayo, olina kulinnya bbaasi oba takisi yonna ekwata olugenda mu mambuka ga Uganda n’oviiramu ku mailo nnya ng’onootera okutuuka e Kigumba mu Disitulikiti empya ey’e Kiryandongo.
Awo linnya bodaboda ekutwale ku mwalo gw’e Masindi Port oguli ku nnyanja Kyoga.
Ejja kukuggyako 2,000/- oba 3,000/-. Masindi port w’osanga ekidyeri ekikusomosa ne kikutuusa ku mwalo e Kungu mu Apac.
Ekibi okuva awo tewali takisi, mpozzi ng’obadde wa mukisa n’osanga agendayo n’akutwalako.
Bwe kitaba ekyo olina kwepekeca olugendo lwa mayiro 25! Owa bodaboda akuggyako wakati wa 15,000/- ne 20,000/-.
Naye nga bwe bagamba nti, ‘Ofunda n’omuliika n’akukuliza abaana!’
Akokoro ky’ekifo Dr.Apollo Milton Obote we yazaalibwa mu maka ga kitaawe omugenzi Stanley Opeto mu 1925 .
Ku kyalo kye kimu Obote kwe yaziikibwa mu 2005
Wano Obote we yava n’agenda okusoma n’oluvannyuma n’ayingirira ebyobufuzi mwe yayita okututumuka amale afuuke Katikkiro wa Uganda eyasooka n’oluvannyuma awambe obuyinza mu 1966.
Omugenzi Idi Amin bwe yamaamulako Obote mu 1971, Akokoro kye kimu ku bifo gye yasooka okutuuka nga yaakamala okulayizibwa, n’agumya eng’anda za Obote nga bwe yali tagenda kubatuusaako kabi konna.
Ng’oggyeeko akalwaliro akali ddaala lya Health centre 3 n’ekitebe kya ggombolola ya Akokoro byombi ebizimbiddwa ebiseera bino, tewali kiraga nti w’ozze kabuga.
Ng’oggyeeko ennyumba emu yokka ekyali empya, Gavumenti gye yaakazimbira musajjamukulu Obadia Akaki (89) muganda wa Obote akyali ku nsi, n’endala nnyina wa Obote mwe yasulanga , mu Akokoro temuli kizimbe kirabwako.
Amalaalo ga Obote gamaze okuyooyootebwa.
ABATUUZE
Abatuuze b’e Akokoro tebanguyira muntu mupya ate bw’oba tomanyi Lulang’o kiyitirira.
Okyama awaka n’okonkomalira mu luggya nga tewali akunyega ,ng’ate oluusi bakwekweka.
Naye waliwo abamu b’osobola okuggyako emboozi ng’era okusinziira ku bataka abamu be nayogeddeko nabo , Obote teyagendangako waabwe ekiseera kye yabeerera mu buyinza.
Bagamba nti baamulabako omulundi gumu gwokka.
Kumpi Akokoro yali wa Kika kimu ekya Oyima Obote mw’ava.
Ng’oggyeeko Obote ,kitaawe Stanely Opeto , nnyina wa Obote ne jjaajjaawe Ibrahim Akiki, waliwo n’abekika abalala abaziikiddwa mu Akokoro.
Mu bifulukwa ebiri mu kabuga Akokoro wakati, mwe muli agaali amaka g’omugenzi Adoko Yamukuto eyali kitaawe wa Obote omuto .
Ekifulukwa ekirala gaali maka ga kitaawe wa Obote agoookubiri mwe yabeeranga ne mukyala we ataali nnyina wa Obote.
Kitaawe wa Obote ,Stanley Opeto ye yaziikibwa mu maka g’omu ku batabani be ayitibwa Enos Adoko nago agali mu Akokoro.
Ate muganda wa Obote omulala ayitibwa Obote Nywaruwok ,naye yaziikibwa mu Akokoro ng’ono ye ennyumba ye mwasigalamu mutabani we Jameson Onapa.
OBADIA AKAKI
Musajjamukulu Obadia Akaki (89) mukulu w’omugenzi Obote. Era Gavumenti yaakamuzimbira amaka mu Akokoro, ye Mutaka yekka akyasigaddewo ku b’enganda za Obote abali e Akokoro.
Natuuse ewuwe ku ssaawa nga 8 . Okuggyako emboozi teyasobodde kulanda nnyo engeri gye yabadde ayogera olulango lwokka nga mutabani we y’ankyusiza mu lungereza.
Ate twabadde tukyanyumya ne wabaawo eyeeyise mutabani w’awaka eyakubye essimu n’amukomako obutanyumiza bannamawulire bintu bya Kika.
Era wano Akaki yatandise okusala ku bigambo ,era n’agaana n’okumukuba ekifaananyi.
Kyokka nga nsiibula yesozze mu kisenge mw’asula n’akukunulayo ekifaananyi ekinene ekiwange mu fuleemu kye baamukuba ng’agwa pulezidenti Museveni mu kifuba.
“Museveni ye yanzimbira amaka gano era y’andabirira mu buli kimu,” bwe yaqgambye ng’andaga ekifaananyi.
ENTAANA YA OBOTE
Ebbanga lya mmita nga 300 w’osanga amaka Obote ge yazimbira nnyina ng’akyali mu buyinza , ng’era emanju waago omugenzi Obote gye yaziikibwa .
Entaana ya Obote ziri wamu n’eya jjaajjaawe Ibrahim Akaki.
Mu maka gano mulimu abakazi babiri, naye olukusa okugenda ku ntaana ya Obote oluggya ku LC oba musajjamukulu Akaki.
Gavumenti yataddeko abakozi okuyooyoota amalaalo n’okuddaabiriza ennyumba ya Obote era akulira abazimbi bano,
John Ssempebwa Mulwanyi yang’ambye nti omulimu baakugumala nga September 30.
Omulimu gw’okuddabiriza amalaalo ga Obote n’e nju ye gwassibwamu ssente Gavumenti ya Uganda mu kusika omuguwa okw’amaanyi okwaliwo wakati wa Gavumenti n’aba UPC.
Kyokka Palamenti ng’eyita mu nnamwandu Miria Kalule Obote baawangula era muka Obote y’alabirira omulimu guno.
Ssempebwa yagambye nti teri wa UPC yali atuuseeko we bakola okuva lwe baatandika omulimu guno nga 1/8/2012 okuggyako mutabani wa Obote ayitibwa Akena ne Miria Obote.
lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn plt_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn kik_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn