Nga tujaguza emyaka 50 egy’ameefuga, eriyo abantu n’ebibiina ebyali ebisaale mu kaweefube w’okwefuga n’okulwanyisa obwannakyemalira ebitoogerwako. AHMED KATEREGGA akuleetedde ekibiina kya Uganda Bawejjere Association.
Ku mukolo gw’okuggulawo omuzikiti e Kampalamukadde mu 1991, Pulezidenti Museveni yategeeza nti yali wa kinywi n’Abasiraamu kubanga yatandika nabo olutalo.
“Abantu nga Sheikh Zubairi Bakari (olwo yali mumyuka wa RDC atwala Kayunga), Abaasi Kibazo, Haruna Kibuye banvuganga mu mmotoka mu Kampala nga nnwanyisa Idi Amin,” Pulezidenti bwe yategeeza.
Bino yali asoose kubyogera mu kuziika omugenzi Ahmed Sseguya, omuduumizi w’abayeekera ba NRA eyasooka. Yagamba nti, “Abantu nga Zubairi Bakari nabalagira okuyiga Olunubbi n’asobola okukettera ddala ebyama bya basajja ba Amin n’abimpeereza e Tanzania.”
Museveni yagamba nti bwe yafuna omulimu mu ofiisi ya Pulezidenti mu 1970, yabbangayo baasitoola, n’atendekanga abawejjere nga Abaas Kibazo, Ahmed Sseguya, Zubairi Bakari ne Haruna Kibuye ng’abatendekera Mengo- Kisenyi.
Bano bonna baali mu kibiina ky’abawejjere, ekimu ku byalwanirira okwefuga kwa Uganda. Mu kuziika Sheikh Zubairi Bakari e Sekanyonyi mu Mityana, eyali omumyuka owookusatu owa Katikkiro wa Uganda, Haji Ali Kirunda Kivejinja, yategeeza nti nga Museveni akyali muvubuka atandiikiriza ebyobufuzi, gye yagwira ku Zubairi Bakari eyali atunda amata e Katwe, eyamutwala mu kibiina ky’abawejjere.
Museveni yazzeemu okwogera ku kibiina ky’abawejjere ng’ali mu ku mbaga ya mutabani w’eyali Minisita Syda Bumba eyabadde mu Kampala Serena Hotel. Yagambye nti Syda Namirembe, wadde yali muto yasobola okubeegattako.
Abbey Ssemuwemba, omukwaganya w’omukutu gwa Ugandans At Heart e Bungereza, agamba nti Museveni yatandika okukolagana ne Bumba eyo nga mu 1968.
Entandikwa y’Abawejjere
Haji Kivejinja agamba nti ekibiina kya Uganda Bawejjere Association kyatondwawo ku nkomerero y’emyaka gy’ataano okulwanirira abantu abaali bakola emirimu gy’ekiwejjere egy’okukol-ererera omuzigo n’emmere ya leero.
Eyakitondawo yali Samula Kimuli okuva e Nakasoga mu ggombolola y’e Kaliisizo e Buddu.
Ono yali kojja wa Joseph Tamale Mirundi, kati munnamawulire wa Pulezidenti ne Muhammad Nsereko kati omubaka wa Palamenti owa Kampala Central.
Mirundi agamba nti kojjaawe amujjukirako okukuba faaza oluyi ng’azze okwabya olumbe lwa kitaabwe bwe bakkaanya nti muganada we Alozio Nyago asike wadde teyali Musiraamu.
Mirundi agamba nti kojjaawe Kimuli yali munnamawulire ng’awandiika mu Uganda Eyogera.
Yakozesa obunnamawulire okukunga banne okutandikawo ekibiina ky’abawejjere. “Kokka yatandikawo n’ekibiina eky’okutereka n’okuwola ensimbi, kyokka Amin bwe yawamba mu 1971, abantu ne bamuteeka ku bunkenke nga baagala ssente zaabwe, yafiira mu kkubo mu mmotoka ya Wogani eyali ey’omu ku bakulembeze b’abawejjere, ng’ayingira Kampala,” bwatyo Mirundi bw’ajjukira.
Abawejjere ne UPC
Omukulembeze w’abaw-ejjere eyasinga okwatiikirira yali Abaas Kibazo eyabeeranga e Kibuli ng’akolera Katwe. Yali muvuzi wa ttipa era ono ye yakunganga bawejjere banne nga Ahmed Sseguya, Zubairi Bakari, Haruna Kibuye, Kabala, n’abalala.
“John Kakonge bwe yajja kuno mu 1959, yasanga ekibiina ky’abawejjere weekiri n’abayingiza mu UPC mu 1960 mwe yali Ssaabawandiisi,” Kivejinja bw’ajjukira n’agamba nti “Naffe (Kivejinja, Bidandi Ssali ne Kintu Musoke) bwe tukomawo mu 1962 ne tubeekwata.”
Agamba nti Obote bwe yalemesa John Kakonge okudda ku bwassaabawandiisi bwa UPC mu 1964 mu lukiiko olwatuula e Gulu, nti era n’abavubuka bano n’abagoba mu kibiina mu 1965, nti abamu ng’omugenzi Dani Wadada Nabudere baasalawo kutandikawo lutalo lwa kiyeekera nti kyokka abalala nga Kivejinja ne bagamba nti ekyo Obote ky’ayagala asobole okubakwata abasibe.
“Museveni abagoberezi baffe bonna omwali n’abawejjere, wano we yabatuggyirako n’abatwala, era mu biseera bya Amin, yajjanga e Kibuli ewa Kibazo ng’asibye enkutu n’okwesuulira akaleesu, ng’afuuwa n’emmindi, nga teri amuteebereza nti ye Ssaabayeekera wa FRONASA okuva e Tanzania,” Kivejinja bw’agamba.
Agattako nti yeeyisanga mu ngeri y’emu ng’azze ewa Bakari we yatundiranga amata ku Kalittunsi e Katwe.
Nga Amin asiguukuluddwa mu 1979, bano bonna Museveni yatandika nabo UPM mu 1980 era yakola nabo obuyeekera bwa NRM/NRA okuva mu 1981 okutuuka mu 1986.
Kivejinja agamba nti ekibiina ky’abawejjere ky’asingamu Basiraamu kubanga baali banyigiriziddwa nnyo mu ndagaano ya 1900.
Sseeguya yabbulwako ettendekero ly’ebyemikono e Kayunga, Bakari yali RDC e Mukono, Kayunga, Kalangala ne Bugiri era we yafiira nga muyambi wa Pulezidenti owenjawulo ku nsonga za Kampala.
Kibuye yali mu kibiina kya SPIDIQA Foundation ekyatondwawo Sheikh Zziwa mu 1982. era nga yali muwandiisi mu katabo ka Shariat akakung’anyizibwanga omugenzi Musa Njuki. Nga tujaguza ameefuga aga 50, ab’ekibiina ky’abawejjere, basaana bajjukirwe.
lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn