OLWA January 15, 2015 kijja kuba kizibu okuva mu bwongo bwa Jackson Batte ne Prossy Nassaazi, abatuuze ba Kironde zooni e Kabowa, omusajja lwe yawamba omwana waabwe Evelyne Nakate 6, n’amusobyako n’oluvannyuma n’amutta omulambo n’agusuula mu Church zooni e Najjanankumbi. Kalondoozi wa Bukedde abaana omunaana omusajja ono Alex Byaruhanga b’asobezzaako n’engeri emisango gy’obuliisamaanyi bwe gifiira awo.
Alex Byaruhanga, yajja mpola ng’asooba awaka nga yeeyita mukozi wa kitongole kya KCCA eyali azze okukung’aanya kasasiro olwo ekimotoka kimusange ng’amaze okumukung’aanya kimutwale. Sso nno yali mu kakodyo ka kuwamba Nakate kugenda kumutta!
Batte anyumya
Batte omutuuze wa Kironde zooni e Kabowa bwe nayogeddeko naye yang’ambye nti: Omuvubuka Byaruhanga yajja yeeyita wa KCCA nti bakung’aanye kasasiro ekimotoka kigenda kumunona, okumanya omusajja yatuwuddiisa yagendako ne mu kaabuyonjo olwo n’avaako ng’atulaalise okugiyonja nga singa tetukikola lw’akomawo agenda kugiggala kubanga mu KCCA tebakkiriza mu bujama.
Ffena twalowooza nti ddala Byaruhanga azze kuyoola kasasiro, kino yakikolera ennaku bbiri ku lwokusatu lwe yawamba omwana, nga buli kumakya akeera kwekung’aasa kasasiro kumbe ng’aliko minsoni gy’abala. Ku olwo lw’ababba omwana, mukyalawange Nassaazi yawulira otulo ku ssaawa 7:00 ez’omuttuntu n’asalawo okugenda okwebaka era Byaruhanga olw’okuba Byaruhanga twali tugenze tumumanyiira namuleka awo n’abaana ate nno ng’olumu ava ne ku by’okukung’aanya kasasiro n’adda mu kuzannya nabo.
Ku baana abasatu abaali mu luggya, yaddira ababiri n’abawa ssente n’abalagira okugenda ku dduuka okugula swiiti, bwe baagenda n’asigala ne Nakate, abaana abaali bagenze ku dduuka bwe baakomawo olwo Byaruhanga n’abagamba musigale awo kantwale ne Nakate naye mugulire swiiti teyakomawo!
Ng'enda okuzuukuka ng’omwana bamututte
Prossy Nassazi maama wa Nakate agamba: Nazuukuka ku ssawa nga 10:00 ez’olweggulo, naye sasooka kubifaako nnyo, wabula mu ddakiika nga 20 nabuuza banne nti ‘Nakate aliwa? Wano ne bantegeeza nti agenze ne Byaruhanga ku dduuka kumugulira swiiti. kwekumutegeezza nti omuvubuka amututte mugulira swiiti nti agenda ku muzza.
Omutima gwatyamu, era amangu ago n’entandika okugenda ku maduuka agatuli okumpi okulaba oba nga omwana mulaba naye nakanda kunoonya kumpi ku buli duuka wanbula n’abula! Oluvannyuma ne kubira kitaawe Batte ne mutegeeza nga omwana w’abuze, kye nakola kwekugenda ku leediyo y’ekyalo okwongera okulanga omwana nga ndowooza oba oli awo anaalabika naye era byagaana.
Nzijjukira nga olwo lwali lwakuna, era enkeera ku lwokutaano nagenda mumaaso n’okulanga naye era omwana n’abula era ku olwo waliwo omukazi eyajja ku leediyo n’ategeeza nga bwe waliwo omwana gwe baasobyako n’oluvannyuma ne bamuttira e Najjanankumbi.
Tugenda e Najjanankumbi
Twatuuka mukifo we battira omwana ne tutandika okubuuliriza ku baliraanyewo, eno gye twagwira ku musajja eyakozesa ssimu ye okukuba ebifaananyi by’omulambo gw’omwana era ng’akyabirina, nafa ekitiibw aokulaba ebifaananyi nga bya Nakate! Amaanyi ganzigwamu nga sikikkiruiza nti Byaruhanga yali asse omwana wange.
Okuva e Najjanankumbi twagenda Mulago eno gye twasanga omulambo, enkeera ku lwomukaaga ne tumuziika e Mpambire-Mpigi.
Poliisi ekwata Byaruhanga
Batte annyumya: Omusango nagutwala ku poliisi Katwe, nga tuvudde mu kuziika, ku Mande nali mpitiddeko ku poliisi e Katwe okumanya ku bigenda mumaaso n’okulaba obanga poliisi erinayo omuntu yenna gwe yakute ku musango gwange. Munnange mba ndi awo ku poliisi, nga ndaba aba poliisi bajja bawalabanya omusajja okugenda okumwekkaanya obulungi nga ye Byaruhanga eyali ewaffe nga yeeyitaowa KCCA!
Nga maze okumulaba, nategeeza akulira poliisi e Katwe Ronald Wotwali nti ‘Ono ye musajja eyatta omwana wange’ OC kwe kuntegeeza nti ngende nkomewo n’abajulizi abaamulaba ng’atwala omwana kye nakola.
Nkomawo ku poliisi n’abajulizi
Enkeera January 20, nakomawo ku poliisi n’abajulizi munaana nga ku bano abaana 5 abaali bazannya ne Nakate okwo gattako abakyla 3 bamuliraanwa baffe. Bwe twatuuka ku poliisi, akulira okunoonyereza ku buzzi bw’emisango e Katwe, Benon Emmanuel Ayebare n’asimba abasibe nga 20 ku paleedi olwo n’atandika okuyita abajulizi bange omu ku omu ng’abalagira okulondamu Byaruhanga.
Ku bakyala abasatu, omu yalemererwa okusonga ku Byaruhanga n’asonga ku muntu mulala, wabula ababiri ne bamusongako. Ate ku baana abataano, bonna baamusongamu ate nga buli mwana nga ajja yekka. Okwongera okukakasa nti abaana bamumanyi, buli mulundi nga Byaruhanga bamukyusa ekifo n’engoye, naye era bonna baasobola okumutegeera.
Enkeera aba LC mu zoono ya Kironde nga bakulembeddwaamu omuwanika ku kakiiko kano Khadijjah Nakitende, baleeta abaana abalala 10 abateeberezebwa okuba nga Byaruhanga yali yabasobyako , ne baddamu okumuteeka ku paleedi era bonna 10 ne bamusongako.
Poliisi ky’egamba
Akulira okunoonyerezza ku buzzi bw’emisango ku poliisi e Katwe Benon Ayebare yategeezezza nti, Byaruhanga avunaanibwa emisango ena okuli ogw’obutemu, okusobya ku baana, okweyita ky’atali n’okuwamba omuntu. Okunoonyereza kwonna kuwedde ne fayiro ejjudde era leero Byaruhanga atwalibwa mu kkooti avunaanibwe, omusango guli ku fayiro nnamba SD REF 03/19/01/2014.
Ebikwata ku misango gy’okusobya ku baana abatanetuuka
Looya Uthman Mulindwa owa Hamidah K.L Associated Advocates ku Collin House mu Kampala agamaba: okusinziira ku kitabo eky’amateeka n’ebibonerezo ekya ‘Penal Code’ mu kawayiiro nnamba 129 wansi w’etteeka erikwata ku kusobya ku baana abatanetuuka: Okusobya ku mwana kisobola okubaawo mu mbeera ez’enjawulo era n’ovunanibwa omusango gumu gwa kusobya ku mwana atanetuuka wabula ebibonerezo ne bikyuka. Ate era etteeka tryawula oba musajja oba mukazi wabula ly’ogera ku muntu aba mukikolwa ekyo.
Waliwo omwana atanaba kwetuuka oyo aba wansi w’emyaka 18, ono singa omusango gumusinga asibwa mayisa ate singa asingibwa omusango gw’okugezaako okusobya ku mwana oyo bamusiba emyaka egitasukka 18.
Naye waliwo embeera ez’enjawulo okugeza osobya ku mwana w’emyaka akka wansi w’emyaka 14 oba okusobya ku mwana gw’olinako obuvunaanyizibwa, okugeza omusomesa okwagala omuyizi we, okwagala omwana wo, oba okwagala omwana gwe baakuwa okukuza, n’engeri endala ye y’okwagala omwana alina obulemu oba nga tategeera bulungi abamu gwe bayita ‘zonto’ oba okwagala omwana ne kizuulibwa ng’olina siriimu, omuntu agwa mu kkowe bwe gumusinga awanikibwa ku kalabba, ate singa ogezaako okusobya ku mwana abagwa mukiti ekyo bakusiba mayisa.
Wabula abantu abo bombi bavunaanibwa omusango gumu gwa kusobya ku mwana atanetuuka, naye omulamuzi abaawulamu ng’abawa ebibonerezo okusinziira ku mbeera eba eriwo.
Mu musango ensi y’ekuvunaana
Mulinda agamba: Emisango gyonna egitali gya ngassi, ensi y’ekuvunaana era ssaabawaabi wa gavumenti y’akuvunaana kulw’ensi. Kino kiba kitegeeza singa basobya ku mwana wo, gwe ofuuka omuntu eyemulugunya naye si ggwe aba avunaana.
Omusango ogw’ekika kino singa gugenda mu b’obuyinza okugeza LC oba poliisi, gwe nnyini mwana oba tokyalina buyinza bwonna bugamba nti gundi eyasobezza ku mwana wange musonyiye oba biggwere wano. LC ne poliisi nabo tebalina buyinza bubimala, wadde abantu abamu batera okumalira emisango nga gino ku poliisi oba ku LC bakikola kuba omusango guba gukyali wansi nga tegunatuuka wa muwaabi wa gavumenti, naye kino bakikola mu bumenyi bwa mateeka.
Era bwe bituuka ku poliisi enjuyi zombi ne zisalawo okukkaanya okiraba nti yo poliisi eby’esamba endagaano zammwe muzikolera bbali, kuba olumu bamanyi okukikola mu buntu ne babaleka ne mukkanya. Era singa bitabuka omusango ne guddamu ne gugenda mu kkooti, oba ng’omuwala gwe baakozesa teyakkiriziganya nansalawo ya bazadde asobola okwekubira enduulu ne baddamu ne bavunaana buto, ate n’omuzadde naawe bakuvunaana okutuulira omusango ne poliisi singa kizuulibwa nga yakimanyaako nayo evunaanibwa.
lug_Latn lug_Latn fuv_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn