Asiika obulamu
Abayizi b’e Makerere nga bagogola omwala ku Kaleerwe.
Bya Edward Ssserinya
EGGULO ensi yonna lwe yakuzizza olunaku lw’omusujja ogw’ensiri, n’omulamwa ogugamba nti: ‘Okukuuma omutindo gw’ebyobulamu ogutuukiddwaako n’okutaasa obulamu: Lwanyisa omusujja gw’ensiri”
Wadde nga guli gutyo, omusujja gw’ensiri gukyali gwa bulabe wano mu Uganda era buli lunaku gutta abantu abasoba mu 320. Mu baana abaana abali wansi w’emyaka etaano n’abakyala abeembuto be basingamu, okusinziira ku ministule y’ebyobulamu.
Okumanya omusujja guno gwa bulabe, mu nsi ezeetoolodde eddungu lya Sahara buli sikonda 40 zitta omuntu omu. Era mu Uganda bwe bulwadde obusinga okutta abantu.
Omusujja gw’ensiri kye kki?
Dr. Steven Mukasa, owa St. Vincent Hospital e Mengo agamba nti omusujja guno guleetebwa akawuka akatambuzibwa ensiri enkazi.
Oluvannyuma lw’ensiri okukuluma kikutwalira ennaku eziri wakati w’ebbiri ne 14 okufuna obubonero bw’omusujja.
Obubonero kw’olabira omusujja
1. Obulumi mu nnyingo.
2. Omutwe okukulumirira.
3. Okutuuyaanirira.
4. Okuwulira olusujjasujja.
5. Okuwulira kammunguluze.
Dr. Mukasa agamba nti, singa olwawo okugujjanjaba otandika okufuna obubonero buno:
1. Okulumwa olubuto n’ekiddako kuddukana.
2. Okuggwaamu amazzi.
3. Okusesema n’obutayagala kulya.
Ekireeta ensiri n’omusujja
1. Obutasaawa nsiko okumpi n’amaka gaffe, ensiri ne zitandika okwaluliramu.
2. Ebidiba ebiri okumpi n’ennyumba oba amazzi okwanjaala ne galegama nakyo kivaako ensiri.
3. Obutasula mu katimba.
4. Okulwawo okuggalawo ennyumba, enzigi n’amadirisa.
Lwaki gusinga mu baana n’abeembuto?
Dr. Mukasa agamba, abaana abato n’abakyala abeembuto, emibiri gyabwe giba minafu nnyo okulwanyisa omusujja guno.
Okugulwanyisa
1. Okukuuma empya nga temuli muddo.
2. Abasula okumpi n’emyala okugiyiwamu woyiro omukadde okutangira ensiri okuzaala.
3. Okufaayo okugenda mu ddwaaliro ne bakuggyako omusaayi n’oluvannyuma n’ojjanjabibwa.
4. Okwera amazzi agalegama mu mpya zaffe.
5. Okuggalawo amangu ennyumba.
6. Okusula mu katimba, okunyookeza ensiri n’obukomera.
lug_Latn lug_Latn tso_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn