KKAMPUNI ya Vision Group efulumya Bukedde, ekwataganye ne bbanka ya DFCU, ekitebe kya Budaaki mu Uganda ne kkampuni y’ennyonyi eya KLM okunoonya omulimi n’omulunzi asinga mu Uganda.
Abanaavuganya mu mpaka zino mujja kutuweereza amannya gaabwe tubatuukirire tubawandiikeko buli Mmande okutuuka mu September.
Anaanywa mu banne akendo waakufuna obukadde150 tumutwale n’okulambula abalimi n’abalunzi abaatikirivu mu Budaaki. Omuwanguzi waakulangirirwa mu October 2014.
Leero ANDREW MASINDE akuleetedde omulimi George Walusimbi ow’e Kyazanga eyatandikira mu kupangisa ettaka naye asobodde okugula yiika 103 mu magoba gazze afissa.
ABANTU b’omu byalo bangi balowooza kujja mu Kampala kwekolera ku ssente era bangi beetunzeeko ebyabwe ne bajja okuvuga bodaboda n’okusuubula endibota.
Ye George Walusimbi, omutuuze w’e Kyazanga mu disitulikiti y’e Lwengo Kampala yamulema n’asalawo okudda mu kyalo alime era kino kimufudde omugagga ffugge.
Walusimbi yakula alaba bazadde be nga balimi kuba baasenga e Kyakanyenya Lyakibirizi mu 1975. Agamba nti ku ntandikwa obulimi teyabulaba ng’obusobola okugaggawaza omuntu.
Mu 1992 bwe, yafuna obusente obutonotono najja e Kampala era yasooka kutunda ngatto nkadde mu Owino. Bizinensi yali etambula bulungi wabula mu 1994 baamubba n’atasigaza kintu. Agamba nti yafuba okuyiiya naye era ng’embeera mbi.
Waliwo mukwano gwe eyamuwa amagezi adde mu kyalo alime era kye yakola mu 2003. Engeri gy’atadde amaanyi mu kulima ataalina ttaka asobodde okukung’aanya ssente nagula yiika 103.
OKUTANDIKA OKULIMA
Mu 2003 nasalawo okutandika okulima oluvannyuma lw’okulaba abatuuze abamu nga bafuna ssente mu bulimi n’obulunzi.
Ssaalina ttaka ebiseera ebyo era napangisa yiika ssatu ku kkanisa y’e Kyazanga ne nsimba kasooli kubanga abantu abasinga baalina matooke. Ku mulundi ogwo nnakungula ensawo za kasooli 15.
Kino kyampa amaanyi ne nnyongera okupangisa ettaka eddala ne mpeza yiika 5. Sizoni eyaddako nakungula ensawo 100 bwe nnamutunda nafunamu 6,100,000/-.
Ku luno nnagula yiika nnya ne nnimako kasooli era nga bwe mpangisa ettaka eddala. Nsobodde okugula yiiya 103 mu ssente ze nzize nfissa mu bye nkungula ne ntunda.
Buli sizoni nsimba yiiya za kasooli musanvu n’ebijanjaalo. Nnina yiika nnya eza payini nnya eza kalittunsi, 10 ez’emmwaanyi, olusuku lwa yiika 12 ne ssatu za muwogo.
Okulima okutambula obulungi ettaka olina okuliriikiriza. Nnasalawo okutandika okulunda ente n’embuzi nsobole okufuna obusa bwe nkozesa okugimusa ettaka. Nnina n’enkoko eng’anda 500 era bino byonna mbifunamu obukadde nga 87 omwaka.
ENGERI GY’ALABIRIRA BY’ALIMA
Amatooke: Olusuku obutakanduka nnina okululabirira. Ebitooke mu kubisimba mbiwa amabanga agamala. Okuva ku kikolo ekimu okudda ku kirala ndeka ffuuti 10 ku 10.
Ebinnya mwe nsimba ebitooke biba bigazi bya ffuuti ssatu ku ssatu. Ekinnya nkissaamu nnakavundira awoze ne bisobola okudda obulungi.
Olusuku ndubikka luleme kukosebwa nnyo musana nga nkozesa essubi n’ebisoolisooli.
Buli sizoni, nkungula enkota z’amatooke eziri wakati wa 200 ne 240 buli wiiki ge ntunda wakati wa 8,000/- ne 20,000/- okusinziira ku bunene ate ng’abaguzi bagakwata kuva Kampala.
Emmwaanyi: Mu kuzisimba nziwa amabanga agali wakati wa ffuuti 10 ne 12 okuva ku kikolo ekimu okudda ku kirala.
Emmwaanyi nnima kika kya kolono kuba zikula mangu ate zibala nnyo.
Ennimiro ngiriikiriza nga nnyongeramu nnakavundira n’okukoolamu omuddo emmwaanyi ne zisobola okubala obulungi. Nzisimbamu emiti okuziwa ebisiikirize n’okukwata kibuyaga owamaanyi.
Emmwaanyi nzisalira obutasaakaatira era zifuuyire waakiri buli luvannyuma lwa wiiki bbiri okulwanyisa obuwuka.
Mu kukungula nogako zengedde zokka ate nzikaliza ku katandaalo ne zitaddirira mu mutindo.
Zino nzifunamu wakati w’obukadde 18-30 okusinziira ku mbeera nga bw’ebadde.
Kasooli n’ebijanjaalo: Bino nsimba ebika ebirongooseemu n’okukozesa ebigimusa ebya nnakavundira n’ebizungu ekika kya DAP ne bibala.
Kasooli mufuuyira ku wiiki bbiri asobole okukula nga mulamu bulungi n’obutalumbibwa biwuka.
Nsimba empeke bbiri mu kinnya kasooli n’ebijanjaalo obutalwanira birungo mu ttaka
Ente: Nsinga kulunda za mata ennume ne ziba za nnyama. Nzifuuyira buli luvannyuma lwa wiiki bbiri okutta enkwa era nga nzijjanjaba buli wiiki bbiri. Olunaku nfuna liita z’amata 60 nga buli liita ngitunda 800/-
Siziriisiza mu biyumba ziba mu kiraalo ne zirya omuddo mwe nziteera n’amazzi.
Embuzi: Embuzi tezeetaaga kwebaka ku ttaka era nazizimbira ekiyumba ekiri waggulu okusobozesa omusulo n’obusa okuyitamu.
Singa embuzi obeera oziriisa bulungi, wakati w’emyezi 3 ne 4 zibeera zituuse okutunda era ezange nzitunda wakati wa 150,000/- ne 250,000/- okusinziira ku bunene.
ENNYINGIZA
Ennyingiza yange ezze ekula buli lunaku olw’amagezi ge nziggya mu mawulire naddala mu Enkumbi Terimba mu Bukedde, Harvest Money ogufulumira mu New vision, okuva mu balimi bannange n’ekibiina kya NAADS.
Nateranga okufuna obuzibu mu makungula agaakyukakyukanga olw’embeera y’obudde kyokka bwe natandika okulembeka amazzi n’okukozesa ebigimusa okuva ku ffaamu yange amakungula geeyongera nnyo era ndiira ddala nga mulimi.
Mu ngeri y’emu nnali nsaasaanya obukadde obusoba mu bubiri okusambula n’okutegeka ennimiro bwe nnafuna katulakita akatono kannyambye nnyo.
Kasobola okulima yiika bbiri oba ssatu olunaku. Kati abalima mbeetaaga mu kukoola na kukungula.
OKUSOOMOOZEBWA
Enkyukakyuka mu mbeera y’obudde ekitufiiriza nnyo kuba oluusi bye tusimbye bikala.Obulwadde bw’emmwaanyi naddala black trigger borer, obutandise okusaanyaawo emisiri butweraliikiriza kuba tebulina ddagala.
Eddagala n’ebirala ebikozesebwa biri ku buseere ate nga ebiseera ebimu tebikola ne tufiirwa.
OKUMANYA ENNYINGIZA
Engeri yokka mw’osobola okuyita okumanya ennyingiza n’ensaasaanya okulaba oba okola bulungi ya kukuuma biwandiiko.
Kino kinnyamba okumanya oba nsaanidde okugenda mu maaso n’ekirime ekimu oba nkyuse, oba ebikozebwa ng’ensigo, eddagala, ebigimusa n’ebirala bye bituufu oba nedda okusinziira ku makungula.
BYE NFUNYE
Nsobodde okuva mu kupangisa ettaka ne ngula yiika 103. Nzimbye amayumba ga bizinensi mu kabuga k’e Kyazanga, ag’okupangisa.
Wadde ssaasoma, ndi musannyufu nti abaana bange bonna mbasomesezza okutuukira ddala ku yunivasite. Olw’okulima obulungi ndi omu ku balimu abaali bafunye omukisa okukyaza Pulezidenti w’eggwanga n’ampa mmotoka ekika kya kabangali.
ENTEGEKA Z’OMU MAASO
Nnina enteekateeka y’okugaziya ffaamu yange, okugula ekyuma ekikuba obuwunga mu kasooli gwe nnima n’okukuba kase mu mmwaanyi okusobola okwongerako omutindo ne ssente ze mbiggyamu.
AMAGEZI ERI ABANTU
Abantu balina okukomya okwetundako ettaka balikozese okufuna ssente. Mu ngeri y’emu abalimi n’abalunzi basaana okukola embalirira okumanya oba bakola oba bafiirwa.
lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn