Mu 1929, Abaminsani baggulawo eddwaaliro ly’e Kumi, ekitundu ekisangibwa mu Buvanjuba bwa Uganda nga ziri mayiro 300 okuva mu kibuga ekikulu Kampala. Lino ly’eddwaaliro ly’ebigenge eryasooka mu Uganda era nga lijjanjaba balwadde ba bigenge bokka, wadde nga mu 1997 lyafuulwa eddwaaliro lya bonna.
Dr. Wiggins, ye yatandikawo eddwaaliro ly’ebigenge oluvannyuma lwa Sir Albert Cook, okujjanjaba abalwadde baabyo abawerako mu 1909.
Mu kitundu kino abalwadde b’ebigenge beeyongera, wabula eddwaaliro ly’e Kumi nga kye kifo wokka gye babeera obulungi ate nga tebasosolwa. Kuba abalwadde bano, abantu bangi baali babasosola olw’engeri gye baalabikangamu n’ebikalakampa bye baabanga nabyo.
Obujjanjabi obwaliwo bwali bwa mpiso ya Hydnocarpus. Lino lyabanga ddagala lya Bayindi, kyokka nga teriwonyeza ddala.
Wabula mu myaka gya 1950, eddagala lya Sulphones lyazuulwa olwo obujjanjabi bw’obulwadde buno ne bufuuka bwangu. Eno ye yali entandikwa y’okugoba obulwadde bw’ebigenge mu ggwanga.
Abaminsani nga bayambibwako abakulembeze b’ebitundu, baazimba amalwaliro amalala okugeza e Teso, Lango, Bukedi, Sebei, Acholi ne Karamoja.
Mu 1952, waatandikibwawo amatendekero ag’enjawulo agagunjula abantu ku nzijanjaba n’okwewala obulwadde bw’ebigenge. Kino kyayamba mu kumalawo obulwadde buno. Wabula ebifo gye bajjanjabira ab’ebigenge bingi byasaanawo mu lutalo lwa 1980 - 86.
lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn