KU LW’ENSONGA ZA KONSITITYUSONI YA UGANDA NE KU LW’ENSONGA EZ’OBUKULEMBEZE AB’ENNONO ENDAGAANO WAKATI WA GAVUMENTI YA UGANDA NE KABAKA wa Buganda RONALD MUWENDA MUTEBI
II
ENDAGAANO eno ekoleddwa era ekkiriziganyiziddwako wakati wa Gavumenti ya Uganda ekiikiriddwa Pulezidenti wa Uganda atuula mu maka g’Obwapulezidenti e Ntebe ne Kabaka wa Buganda atuula ku ndagiriro P.O. Box 58 e Kampala . Mu ndagaano eno Pulezidenti ayogerwako nga Gavumenti ate Kabaka wa Buganda ayogerwako nga Kabaka. OLWOKUBA gavumenti ya Uganda ne Kabaka baagala okussaawo n’okweongera okutwala mu maaso enkolagana ku lw’obulungi bw’enjuyi zombi nga bayita mu Pulogulaamu ne pulojekiti ez’enjawulo ERA OLWOKUBA mu kwongera okunyweza ebigenderera ebyo waggulu, Gavumenti ne Kabaka baagala okukola endagaano eno. ERA OLWOKUBA, endagaano eno ekoleddwa mu kussa mu nkola etteeka lya Traditional Ruler ( Restitution of Assets and Properties) Act 1993 era egendereddwamu okusitula n’okugaziya enkolagana wakati wa gavumenti ne Kabaka KATI N‘OLWEKYO KIKKAANYIZIDDWAKO MU BUMU BWE KITI: A. GAVUMENTI eteekwa okukola bino 1. Okuddiza Kabaka ettaka n’ebizimbe ebyali eby’Obwakabaka bwa Buganda omuli; a. Ettaka mu bibuga ne Tawuni.
b. Ettaka erisangibwa mu bifo ewaali embuga z’Amagombolola n’Amasazza.
c.
Ettaka eritaaliko alikaayanira, alikozesa oba alituddeko mu mateeka oba obwannannyini obwa kyesenza ‘Bonafide’ nga bwe kinnyonnyolwa mu Konsitityusoni ya 1995 n’etteeka ly’ettaka nga lisangibwa mu byaalo, ne bibuga eby’ebbali. Singa ettaka ery’omu byaalo oba mu bibuga eby’ebbali liriko abantu abangi kyokka nga tebaliriiko mu mateeka, gavumenti ne Kabaka bajja kuteesa era bakkaanye ku ngeri ey’okukwatamu abasenze okugeza Gavumenti esobola okuliyirira Kabaka.
d. Ettaka ku luguudo lw’e Mityana ( Ffaamu y’e Jeza) e. Obutale obwali obw’Obwakabaka bwa Buganda. Obutale obumaze okukulaakulanyizibwa oba obuli mu kukulaakulanyizibwa Gavumenti, enjuyi zombi zijja kuteesa era zikkaanye ku ngeri ey’Obwannannyini. 2. Okuliyirira Kabaka olw’ettaka eriri ku Plot 52, Kampala Road n’ekizimbe Muteesa House ekisangibwa e London ku ndagiriro; 42 Garden Road, London, SW Okuddizza oba okuliyirira Kabaka olw’ebintu ebyali eby’Obwakabaka bwa Buganda kyokka ne bikyuusibwa okudda mu gavumenti. Ebintu ebyogeddwa mu katundu 1,2 ne 3 waggulu byakusooka okukakasibwa ebitongole bya gavumenti ebikwatibwako nga tebinnaba kuddizibwa Kabaka oba ng’okuliyirira Kabaka tekunnabaawo. 4. Okukkaanya okuzza obuggya Liizi zonna ezaawebwa Obwakabaka bwa Buganda kyokka nga zaggwako. Okuzza obuggya endagaano tekujja kuzingiramu bintu oba ettaka Gavumenti lweyamala edda okugako Liizi. Ensimbi ezinaava mu bintu bino zijja kweyambisibwa okukolamu ebintu ebitumbula obuwangwa n’enkulaakulana mu Bantu ba Buganda. Gavumenti egenda kusasula Kabaka ensimbi zonna 20, 389,206,000/- ( Obuwumbi 20 n’obukadde 389 n’emitwalo 20 mu kakaaga) mu miteeko eginakkaanyizibwako mu Bajeti y’omwaka gw’ebyensimbi 2014/2015 ng’ensimbi zino ze z’obusuulu, n’amabanja abalala wamu n’amagoba agoongeddwamu. Ng’ensimbi zino tezinnasasulwa , zijja kusooka kukakasibwa Minisitule, ebitongole bya gavumenti oba ttiimu ejja okussibwawo enjuyi zombi. Wabula gavumenti ekkirizza mu bwangu ddala okusooka okukunmg’aanyawo 2,000,000,000/- (Obuwumbi bubiri) zisasulweko. Okukakasa nti nga Konsitityusoni bw’eragira, Kabaka yeenyumiriza mu mirembe gye nga yetaaya wonna mu Uganda kasita naye assa ekitiibwa mu bukulembeze obw’ensikirano oba abakulembeze ab’ensikirano nga bwe kirambikiddwa mu Konsitityusoni n’etteeka ery’obufuzi obw’ensikirano erya Institution of Traditional or Cultural Leaders Act 2011.
3.
5.
6.
B. Kabaka eteekwa okukola bino:
i. ii.
Okukola emirimu gye n’obuvunaanyizibwa bwe ng’amateeka ga Uganda bwe galagira. Okukakasa nti ettaka limuziddwa likozesebwa ng’amateeka ga Uganda bwe galagira era likozesebwa okusitula eby’obuwangwa n’ennono za Buganda n’okukulaakulanya Obwakabaka. Okussa ekitiibwa mu biruubirirwa bya gavumenti ku nsonga z’ettaka erimupangisiddwako gavumenti Okussa ekitiibwa mu buwangwa n’ennono z’amawanga agali mu Buganda okugeza Abanyala n”abaruli era okubalekera ettaka erisangibwa mu bifo ewaali embuga nga bwe kikkiriziganyiziddwa enjuyi zombi.
iii.
iv.
OBWEYAMO Enjuyi zombi zeeyamye obutaddamu kwenyigira mu kwongerera lunnalwo ebigambo ebivuddeko okwonoona enkolagana wakati w’enjuyi zombi mu myaka egiyise. OKUSSIBWA MU NKOLA OKW’ENDAGAANO. Kikkaanyiziddwako mu bumu nti Pulezidenti ajja kussaawo ttiimu ejja okussa mu nkola endagaano eno
AMATEEKA AGAFUGA ENDAGAANO Endagaano eno ejja kugobererwa amateeka ga Uganda. OKUTANDIKA OKUKOLA. Endagaano eno etandikiddewo okukola ku lunaku lw’essiddwako emikono.
OKUMALAWO OBUTAKKAANYA Singa wanaabawo obutakkaanya ku ndagaano eno, ensonga zijja kugonjoolwa mu kukkaanya.
Endagaano eno essiddwako emikono 1st August 2013 e Kampala ku Kkopi bbiri eziri Origino nga ziri mu Lungereza era zombi ntuufu
Ku lwa Gavumenti ya Uganda
…………………………………………………. Yoweri Kaguta Museveni Pulezidenti wa Uganda
Mu maaso ga …………………………………….
KU lw’Obwakaba bwa Buganda
………………………………………….. Ssaabasajja Kabaka wa Buganda
Mu maaso ga
…………………………………
………………………………………….
……………………………………………….
lug_Latn fin_Latn lug_Latn lug_Latn vec_Latn lug_Latn lug_Latn unk unk unk lug_Latn swe_Latn lug_Latn fin_Latn fin_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn swh_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn unk unk unk