Bya MARGARET ZIRIBAGGWA
LEERO Paapa John Paul II alangirirwa mu luse lw'abatuukirivu mu Klezia e Roma. Obulamu bwe bwonna okuva ku kuzaalibwa bubadde bwa kyewuunyo.
Nnyina Scholz Emilia Wojtyta bwe yali olubuto omusawo yamukebera n’amulagira okuluggyamu kubanga okuzaalibwa kw’omwana ono kwali kujja kussa obulamu bwe mu katyabaga.
Nnyina ng’omukyala Omukatuliki yagaana okugondera amateeka g’omusawo olubuto n'agaana okuluggyamu.
Mu buto bwe Paapa yali anyumirwa nnyo emisinde n’omupiira nga yali mukwasi wa ggoolo.
Yabeera mu kitundu ekiyitibwa Wadowice ekyali kijjudde Abayudaaya era bwe baalinga basamba omupiira n’Abakatuliki ng’abeera ku ludda lwabwe era teyabafunamu buzibu bwonna.
Wakati wa 1938 ng’ali ne kitaawe baava mu kitundu ky’e Wadowice ne bagenda e Krakow. Nnyina yali yamala dda okufa bwe yali azaala omwana owookuna nga Paapa alina emyaka munaana gyokka.
Mwannyina omukulu naye yafa tannazaalibwa era n’asigaza muganda we omu yekka Edmund gwe baali baakazaako erya Mundek.
Eby’embi ne Edmund yalumbibwa obulwadde ng’ajjanjaba mu ddwaaliro ne bumutta. Ng’ali mu Krakow, yeegatta ku yunivasite y’e Jagiellonian n’asoma ebyafaayo ne saayansi w'ennimi era yakolako mu tterekero ly’ebitabo ku yunivasite eno.
Ng’amateeka bwe gaali mu kiseera ekyo yalina okugenda mu ttendekero ly’ekijaasi kyokka bwe yatuukayo yagaana okukuba essasi wadde erimu.
Yali muwandiisi wa mizannyo ate nga nagyo agizannya. Mu kiseera kino talanta ye ey’okumanya ennimi yeeyoleka ng’asobola okwogera bulungi ennimi ezitali nnansi 12 awatali kuzikyamya.
HITLER ALUMBA YUNIVASITE MW'AKOLERA
Yunivasite gye yali asomera eggye lya Nazi (Germany) lyagiggalawo era abavubuka bonna baalina okufuna ekyokukola okwewala okutwalibwa e Girimaani bayingizibwe amagye.
Yakolako mu kifo ekitunda emmere, mu kirombe ky’amayinja. Kitaawe yalumbibwa obulwade bw’omutima n’afa mu 1941 n’abeera nga talina bazadde wadde mugandawe ava mu kitaawe ne nnyina.
Kitaawe we yafiira yali taliiwo, ne ku nnyina teyafuna mukisa kubaawo nga bwe kyali ne ku muganda we omu yekka gwe yali asigazzaawo. Kino ky'ekimu ku bintu ebyali bisinga okumuluma mu bulamu bwe era ng’akyogerako nnyo.
Kitaawe bwe yafa yatandika okulowooza ku kuyingira Obusoosodooti. Nga Ssematalo owookubiri akyagenda mu maaso yasalawo okugenda owa Ssaabasumba w’e Krakow n’amusba okusoma Obusoosodooti, ne yeegatta ku ttendekero eyali likulirwa Kalidinaali Adfam Stefan.
Nga February 29, 1944 loole yamutomera n’amala wiiki bbiri ng’ajjanjabibwa. Nga August 6, 1944, yasimatuka okuwambibwa bwe yeekweka mu nnyumba ya kitaawe omuto, Abagirimaani bwe baali batwala buli muvubuka.
Oluvannyuma yavaayo ne yeekweka ewa Kalidinaali Stefan okutuusa bwe baagenda.
ADDAYO MU SEMINALE
Nga January 17, 1945, Abagirimaani baava mu kibuga n'addayo mu seminaaliyo yaabwe era y’omu ku baalongosa ekifo kino omwali ne kaabuyonjo ezaali zikutte.
Yayamba Abayudaaya bangi abaali mu buzibu nga waliwo omuwala Edith Zierer gwe yasanga ng’agudde ku luguudo lw’eggaali y’omuka n'amuyamba okumutwala okumutuusa mu kibuga ky’e Krakow gye yali alaga.
Mu 1942, Paapa baamuwa omwana Omuyudaaya bazadde ne bamusaba okumubatiza kyokka n’agaana ng’agamba nti omwana alina okusigala mu ddiini ye (Ekiyudaaya) wabula n’amutwala mu maka agamulabirira.
Mu April, 2005, Paapa nga yaakafa, gavumenti ya Yisirayiri yassaawo akakiiko akaasiima emirimu egyakolebwa Paapa ono ekitali kya bulijjo.
BAMUKUBA AMASASI
Baamukuba amasasi mu lubuto agaamulumya nga May 13, 1981 bwe yali ayingira mu Vatican. Eyamukuba amasasi Mehmet Ali Agca yali wa ggwanga lya Turkey.
Baamulongoosa okumala essaawa ttaano nnamba era yabagaana okumuggyamu sekapulaali ye era agamba nti, Maria ye yamuyamba okumukuuma nga mulamu ebbanga lye yamala mu ddwaaliro.
Nga Ssekukkulu ya 1983 yaakaggwa Paapa yakyalira Ali Agca mu kkomera ne boogera okumala eddaakika nga 20, olwavaayo n’ategeeza nga bwamusonyiye kyokka teyayogera bye baali bateesezza.
Akakiiko akassibwawo okunoonyereza ku kyavaako okukuba papa amasasi kaazuula nga Russia bwe yali emabega w’olukwe luno.
Nga May 12, 1982, omusajja Omuportugal Juan maria Fernandez yagezaako okutta Paapa ono nga yeeyambisa ekiso kyokka ne kitamukwata newankubadde yagenda mu maaso n’okwewaana nti yamutuusaako obulabe.
Omusajja ono yali musoosodooti kyokka nawumuzibwa n’oluvannyuma n’agenda mu Belgium okukolera eyo. Abatujju aba Al-Qaeda bagezaako okumutta bwe yakyala mu Phillippines mu 1995 kyokka poliisi n'egwa mu lukwe mangu.
lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn