OMANYI ekinyuma ng’okudda awaka n’osanga munno nga yeekejja oba akawoowo k’emmere gy’osinga okwagala okukutomera ne kakwaniriza?
Okunoonyereza okwakolebwa Jennifer R. Berman, omukugu mu kubudaabuda abaagalana mu America, yazuula nti ebirungo n’ebiriisa ebisangibwa mu bika by’emmere ebimu bikola kinene mu kusisimula obuswandi bw’omukwano.
Ate Dr. Robert Kakinda okuva mu ddwaliro lya Western Health erisangibwa mu Australia mu ssaza lya Melbourne agamba nti bino bye bimu ku by’okulya ebisumulula obuswandi;
Ebibala:
Bino biwagira omubiri okuba omulamu obulungi. Amapeera, emicungwa, obutunda, amapaapaali n’ebirala byongera ekirungo kya vitamini C mu mubiri ekiyamba okwongera ku bulungi bw’enkwaso naddala mu basajja. Ate ssukaali ali mu miyembe naddala egyengedde asumulula obusimu omukazi n’acamuka.
Apo ne Pears: Bino bimanyiddwa ng’ebibala ebisaba omukwano era omukazi bw’akirya ng’ali ne munne nga bw’asolobeza amanya ky’amugamba ate naye kirina engeri gye kimwongera endasi.
Amapeera: Gano galimu ebirungo n’ebiriisa ebiyamba okugogola omubiri n’omusaayi ekiwagira omutima okusindika omusaayi mu bitundu by’omubiri eby’enjawulo omuli n’ebitundu by’ekyama ne bifuna omusaayi ogumala.
Ovakkedo: Ono alimu ekiriisa kya ‘folic acid’, ekiyamba mu kukola omusaayi mu mubiri. Kirimu ne vitamin B6 ne ‘potassium’ ebiyamba okukola n’okwongera ebirungo n’emibisi gy’omubiri egireeta oba okwongera obwagazi mu bakazi.
Ebyennyanja: Birimu ekirungo ekiwagira emisuwa okweggula obulungi ekirung’amya entambula y’omusaayi ne gutuuka mu bitundu by’omubiri byonna.
Ate kirimu amasavu amalungi nga gano gawagira obwongo okusumulukuka ekibayamba mwembi okunyumirwa.
Amagi:
Amagi kabonero ka kuzaala oba akawa omuntu obulamu. Era abantu abamu bawuuta amagi amabisi nga bagenda mu kwegatta naddala ng’amaanyi matono.
Galimu ebiriisa ebirwanyisa okweraliikirira n’okufuna obwagazi. Ekirala galimu ebirungo ebiyamba omubisi gw’omubiri okwenkanankana naddala ng’olidde enjuba.
Ekibumba:
Kino kyagalibwa nnyo abakyala era singa akirya kimusumulula obwagazi. Ekirala kiyamba okwongera ku bwerinzi bw’omubiri, ate guno bwe guba omulamu ensonga z’omukwano nazo zitambula bulungi.
Wayini omumyufu ‘Red Wine’
Ekyokunywa kino kiggya obucaafu mu mubiri ekisumulula obusimu bw’omukwano, kuba kiyamba omusaayi okutambula obulungi. Oyinza okunywamu eggiraasi emu oba bbiri ng’oli ne munno, mujja kulaba ng’ebintu bitambula bulungi.
Emmere y’ensigo:
Dr. Dennis Musoga Katanku omukugu mu kujjanjabisa emmere okuva e Heart Institute e Mulago agamba nti emmere y’ensigo ng’ebinyweebwa, ebiryo, ebitungotungo, ebinazi n’ebirala birimu amasavu amalungi eri omubiri ag’omugaso ennyo mu kukola enkwanso mu baami ekyongera ku bugimu bw’omubiri.
Ate akawoowo akabivaamu kayamba okusumulula obwagazi mu bakazi. Bwe muba mwembi oyinza okutegekawo ku binyweebwa ebitonotono ne mulyako mwembi okwongera okweteeka mu muudu.
Emmere eriko akakuta:
Omuli obusera, kasooli, ebijanjaalo, ebinywebwa n’endala. Emu osobola okuginywaamu obuggi, okugirya ng’emmere oba mu mpeke.
Erimu ebirungo ebiyamba okwongera amazzi mu mubiri ekisumulula ensulo ekiziyiza okusiriiza entamu.
Akakuta akali ku mmere eno kalimu ebirungo eby’obutonde ebiyamba okwongera ekirungo ekireeta obwagazi. Ekirala omuntu bw’aba n’ekirungo kino kiyamba okumalamu akagoba obulungi.
Emmere eno ekola nga ‘Viagra’ ow’obutonde mu basajja kubanga bw’ogirya etebenkeza enkola y’ebinywa ebiba byetoolode emisuwa gy’oku busajja.
Enva endiirwa:
Dr. Musoga annyonnyola nti enva endiirwa ye yinsuwa y’obulamu bwo omuli; doodo, emboga, broccoli n’ebika ebirala. Zirimu ebirungo ebigogola omubiri ekiyamba emisuwa okwereega obulungi.
Kino kirung’amya entambula y’omusaayi okutuuka mu bitundu by’ekyama ekibayamba okusumulukuka amangu.
Katunguluccumu
Abantu bamwenyinyala olw’okuwunya, wabula bw’oba ofuna obuzibu bw’obutamalaako gw’olina okwekwata. Alimu ekirungo ekiyamba omubiri okwongera ku bungi bw’omusaayi mu bitundu by’ekyama.
Cokuleeti:
Kino kyakulya kiganzi mu baagalana era bw’okitonera omukazi tayinza kukumma kaboozi, sso nga kyangu okukikozesa nga mwenoonya ne munyumirwa.
lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn swh_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn kmb_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn