KKAMPUNI ya Vision Group efulumya Bukedde, ekwataganye ne bbanka ya dfcu, ekitebe kya Budaaki mu Uganda ne kkampuni y’ennyonyi eya KLM okunoonya omulimi n’omulunzi asinga mu Uganda. Abanaavuganya mu mpaka zino mujja kutuweereza amannya gaabwe tubatuukirire tubawandiikeko buli Mmande okutuuka mu September. Anaalya mu banne
akendo waakufuna obukadde150 tumutwale n’okulambula abalimi n’abalunzi abaatikirivu mu Budaaki. Omuwanguzi waakulangirirwa mu October 2014.
Leero HERBERT MUSOKE akuleetedde Muky. Joy Tulyamureeba omutuuze we Budaali mu Ggombolola y’e Namayumba agatta obulimi n’obulunzi okufuna mu bintu eby’enjawulo.
OBULIMI n’obulunzi bitambulira wamu bw’oba oyagala okubifunamu anti ebiva mu nnimiro bifuuka mmere ya bisolo ate ebiva mu bulunzi n’obikozesa okugimusa ennimiro.
Muky. Joy Tulyamureeba amanyiddwa nga Kyakabaale nnannyini faamu ya Budaali Farm e Budaali mu Ggombolola y’e Namayumba mu Wakiso agamba nti okutabika obulunzi n’obulimi kimuyambye okufuna mu faamu ye eri ku yiika 15.
Emmere gye nnima mulimu lumonde, muwogo, kasooli, amatooke n’ebirala. Nnali mujaasi mu ggye lya UPDF era nnali mu lutalo olwaleeta Gavumenti ya NRM mu buyinza.
Nze nkwanaganya bannamwandu b’abajaasi mu Uganda wabula nga mu bulamu bwange nnali njagala nnyo obulimi n’obulunzi kuba nakula nga ndaba nti omukazi tagula mmere mu katale”, Muky. Tulyamureeba bw’agamba.
OKULUNDA
Mu 2008, nasalawo okutandika okulunda era nnatandika n’ente bbiri kyokka mu kiseera kino nnina ente 18 nga zino nsinga kuzirunda kuzifunamu busa n’amata g’awaka n’abantu bange abankolerako ku faamu.
Ente nazisibira faamu gye zitwalibwa ne zirya mu budde bw’emisana ate olw’eggulo ne zikomawo okunywa amazzi n’okulya bye tuba tuzitegekedde n’omunnyo. embuzi nga mpeza 109 n’endiga ezisoba mu 50. Zino nsinga kuzitunda ku nnaku enkulu nga Idd era nga nzitunda wakati wa 200,000/- ne 250,000/- .
Okufuna mu ndiga n’embuzi olina kulunda za lulyo n’okuziwa amazzi agawera.
Zino nnina ennume bbiri ez’olulyo ze nnundira mu kiyumba mwe nziweera amalagala ate oluvannyuma nzita ne zitambulamu ebweru n’okuyonja ekiyumba.
Embizzi:
Mu 2011 nnatandika okulunda embizzi, ze nnundira mu biyumba nga mu kiseera kino mpeza 40.
Wadde ng’omusujja gutawaanyizza abalunzi bangi mu Wakiso, sigulabangako ku faamu yange olw’okukuuma obuyonjo.
Ng’oggyeeko okunaaza embizzi, ebiyumba mbyoza ne ssabbuuni, n’ebintu mwe ziriira. Enkulu nzitunda 400,000/- ate ento
150,000/- nga zino zisinga kugulwa Bachina abaagala embizzi ezitannakula nnyo.
Embizzi zaagala nnyo okunywa amazzi era nfumba ebigogo n’emizing’oonyo mu pipa ne nziwa amazzi. Gano olw’okuba gabeera gawunya akawoowo ziganywa nnyo ne zisobola okukula obulungi era nfuba okulaba nga nziwa emmere ey’ekika eky’enjawulo.
Ku faamu nninako emizinga gy’ejuki 46 ebweru ate mu nnyumba nninamu 12 nga muno nzigyamu liita 20 buli muzinga omwaka. Akadomola aka liita taano, nkatunda 200,000/-.
Enkoko:
Nnunda enkoko kyokka nsinga kulunda nnansi kubanga bazettanira nnyo mu nnaku enkulu. Nzitunda wakati wa 20,000/- 25,000/- nga nsinga kuziwa muddo.
Embaata nga zino zirina emigaso egy’enjawulo kuba engeri gye zirya kumpi buli kimu nnyangu za kulabirira ate nga n’omubiri gwazo gufuna ebiriisa eby’enjawulo ekitali ku nkoko.
Mu nnaku enkulu omwaka oguwedde nnatunda embaata 45 wakati wa 30,000/- ne 50,000/- ate endala entono 74 wakati wa 25,000/- ne 40,000/-.
Embaata zirina akatale naddala mu wooteeri ezifuna abagwiira ate nga n’amagi gaazo gali ku katale anti eggi lya 1,500/-.
Ente eziri ku ffaamu.
OKULIMA
Nnatandika okulima nfune emmere ey’awaka wabula oluvannyuma nnatandika okugenda nga ngaziya. Mu kiseera kino nnina olusuku, lumonde, muwogo, ebijanjaalo, ensujju, ebibala ng’emiyembe, emicungwa, obutunda, ovakkedo, ffene n’ebirala.
Olusuku nsimba ‘nkolokolo’, ze nsigula oluvannyuma lw’okutemako ettooke ne nsimba mu kinnya kye mbeera nsimye.
Olw’okuba nti obeera ogenda kusimba nkolokolo, olina okusima ekinnya ekiwanvu fuuti ssatu ku ssatu n’osimba enkolokolo eno era nga tekikwetaagisa kulinda nkuba kuba ebeera evunda ng’omwana gw’ezadde bwe gufuna amazzi ge gwetaaga okukula.
Nsimba bitooke ebyaffe omuli Kibuzi, Musakala, Muvubo, Mbwazirume n’ebirala era nga nfuna okumenya empummumpu n’akati k’amakabi okutangira obulwadde okuyingirira olusuku lwange era nga nnina amatooke aganyirira okukamala.
Nsimbye olusuku lwa gonja yiika bbiri kuba gonja ennaku zino alina akatale.
Ebinjanjaalo
Nnina emisiri gy’ebijanjaalo ebiri okuli oguttulula n’ogumulisa. Mu kiseera kino abantu abasinga tebabeera na bijanjaalo olw’omusana wabula nze nnina ate nga sibifukirira.
Akakodyo ke nkozesa kali kamu kokka ka kukabala ttaka nga nkozesa ekikumbi ky’amannyo ne ng’enda wala ddala olwo ne
ntabulamu ebigimusa naddala obusa mu kiseera ky’omusana enkuba egenda okutonnya ng’ebigimusa mu ttaka mwebiri.
Muky. Tulyamuleeba alima n’emicungwa.
EBIGIMUSA
Ebisusunku bye mmaze okuggyamu kasooli n’ebijanjaalo mbitereka bulungi mu kiyumba kuba okubissa mu nkuba kibiviirako okuggwaamu ebiriisa nga bigendedde mu mazzi n’otwala bisaniiko byereere.
Wano we mbiggya okubitwala mu nnimiro okubikka olusuku n’obusa bwe mbeera mmaze okutereka ne bufuuka ettaka okugimusa ettaka lyange.
AMAZZI
Nnasima nayikonto ku ffaamu kubanga amazzi kimu ku bizibu bye tulina mu kitundu. Mu ngeri y’emu buli nnyumba eri ku ffaamu okutandikira ku zisulwamu abakozi kuliko engogo ezitwala amazzi mu ttanka.
lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn umb_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn