Bya DICKSON KULUMBA
OBWAKABAKA bulambise ebintu ebigenda okukolebwa mu myaka ena ebigenda okuyamba okulwanyisa obwavu mu Buganda.
Ebintu bino kuliko; okulima ebitooke, emmwaanyi, okuzaaza ente z’olulyo okulaba ng’amasaza gafuna ensimbi ez’okuddukanya emirimu gyago.
Ng’ali mu lusuku lwe ku mbuga y’essaza e Bugerere e Ntenjeru, Kabaka yatongozza okusimbibwa kw’ensuku ku mbuga z’amasaza n’amagombolola gonna mu Buganda nga Katikkiro Mayiga yategeza nti Kabaka takyayagala kulaba ttaka kutali kikolebwako ku mbuga zonna.
Omukungu mu minisitule y’obulimi n’ettaka e Mmengo, Ibrahim Kalinzi agamba nti buli ssaza lyakubeera n’olusuku nga lwa yiika 10 ekitono era n’emmwaanyi ekitono 10.
Mu nteekateeka eno, n’omuntu owaabulijjo eyeetegese obulungi, waakuweebwanga endu z’ebitooke 450 ezisimba yiika emu buli mwaka wamu n’endokwa z’emmwaanyi 450 ng’ozisimba mu bbanga lya 10x10.
Ate asimba alekamu ebbanga lya 10x12, aweebwa endokwa 315 n’endu 315 byonna nga biweza yiika nnamba buli mwaka okutuusa emyaka etaano ng’omuntu wa wansi alina yiika ttaano ng’alekebwa okutandika okwetengerera.
Jesca Ssendagire nga y’akulira ekitongole kya BUCADEF annyonnyola nti abalimi babadde balina ekizibu ky’endu n’endokwa eziba n’endwadde ng’era okuteekebwa kw’emmerezo ku buli mbuga, kwakuyamba abalimi okufuna ebintu bino awatali buzibu bwonna.
Mu ngeri y’emu, Ssendagire yategeezezza nti kampeyini y’okusimba emiti egendereddwaamu okutereeza embeera y’obudde, obulimi n’obulunzi bweyongere okutinta mu Buganda.
Kalinzi agattako nti bo mu minisitule y’ebyobulimi, balina entegeka y’okumezesa endokwa eziri wakati w’obukadde 80 - 100 mu myaka ena egijja.
Ate mu masaza agalina enkizo mu kulunda naddala ente okuli Kabula, Buluuli, Mawogola n’amagombolola amalala mu masaza agamu, galagiddwa okutandika n’ente 50 nga minisitule y’ebyobulimi e Mmengo, yaakubayamba n’amazzi agazaazisa ente z’olulyo.
Omukugu mu byobulimi era nga y’akulira obulimi bw’emmwaanyi mu Buganda mu kitongole ky’emmwaanyi ekya UCDA, Edward Lutakome Ssentamu agamba nti Mmengo yakoze bulungi okuddamu okukubiriza abantu okulima ebirime bino eby’ettunzi kubanga mwe muli ssente.
Emirimu gino gyakulondoolwa abaami b’amasaza, Ssendagire n’agamba nti ekinaaba kiddako kwe kugatta ku mutindo ku bintu bino.
lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn