Bya Tonny Nsoona
SSEKUKKULU y’omwaka 2013, Abasoga baagiriiridde mu maziga, Omulangira Christopher James Mutyaba Nkono 78, eyakolako nga Kyabazinga wa Busoga amangu ddala nga Henry Wako Muloki , yaakakisa omukono, naye bwe yafudde mu kiro ekyakeseezza olw’Olwokubiri lwa wiiki ewedde.
Yabadde addusibwa mu ddwaaliro ly’obwannannyini erya Al – Shafa e Jinja n’afa nga tannatuusibwayo. Omugenzi abadde n’obulwadde bw’entunnunsi n’omutima.
Mutyaba Nkono ye yali Isabalangira w’Obwakyabazinga, Wako Muloki olwakisa omukono n’atandiikirawo okukola nga Kyabazinga nga Ssemateeka w’Obwakyabazinga eyakolebwa mu mwaka gwa 2000 bw’akirambika.
Nga wayise ekiseera, Mutyaba Nkono yafuna ekirowoozo ky’okuvuganya ku kifo ky’Obwakyabazinga. Olw’okuba ate ye yali ateekeddwa okukola ku ntegeka z’okulonda, ekifo ky’obwaisabalangira yalina okukyeyambula akikwase omuntu omulala, ekyawa omukisa Daudi Kawunhe Wakholi Muluuya, okufuuka Isabalangira n’akubiriza okulonda Kyabazinga wa Busoga, nga 31/10/2008.
Wabula ebyembi , okulonda kuno bwe kwali kugenda okubeerawo, Abasoga babiri (Imaka ne Kakaire) baavaayo ne bawawaabira Obwakyabazinga nga Ssemateeka eyaliwo bwe yali tasaana kwesigamizibwako kulonda Kyabazinga. Olwa 30/10/2008, Kkooti enkulu yafulumya ekiragiro ekitangira okulonda okwali kutegekeddwa okubaawo enkeera .
Kyokka looya w’abawaabi yalwawo okusaba empapula ezissa mu nkola ekiragiro kya Kkooti. Okusinziira ku looya w’Obwakyabazinga, John Matovu owa Matovu & Matovu Co. Advocates, ekiragiro baakimukwasiza mu Kampala ku ssaawa 8.00 ng’okulonda kwawedde dda ku ssaawa 4.00 ez’enkya, nga ne Palamenti ya Busoga (Busoga Lukiiko) emaze okukakasa nga Omulangira Edward Columbus Wambuzi bw’ali Kyabazinga wa Busoga.
Ensonga z’ekiragiro kya Kkooti, ze zaawubisa Omulangira Mutyaba Nkono obuteetaba mu kulonda era e Bugembe teyalinyayo bwatyo n’asubwa okubeera Kyabazinga.
Okusinziira ku Ssemateeka wa Busoga, Kyabazinga abeera alondeddwa, bw’amala okukakasibwa Olukiiko lwa Busoga aba asigazizza kimu, kyakukolebwako mikolo gya buwangwa. Bwe giggwa olwo aba alina kufa okulonda Kyabazinga omulala.
Omulangira abeera alondeddwa nga Kyabazinga, Ssemateeka wa Busoga amuwa ennaku 21 okukakasibwa oba okugaanibwa Palamenti ya Busoga. Singa Olukiiko lulemwa okutuula mu bbanga eryo, olwo okulonda kubeera kufu.
Ekika kya Baise Ngobi okuli, Nkono ow’e Bukono, Tabingwa ow’e Luuka, Ngobi ow’e Kigulu, Zibondo ow’e Bulamogi, Gabula ow’e Buzaya, Budiope ne Bugabula be bakkirizibwa okuvaamu Kyabazinga wa Busoga, wadde Abalangira b’ennono bali 11.
Obuzaale
Omulangira Mutyaba Nkono yazaalibwa 12/4/1935, yasomera Ivukhula Primary, Kimuze Primary, Iganga Demostration, wakati wa 1955 ne 1959 yayingira Bukonte SS.
Akoledde mu bifo eby’enjawulo ng’omwami ow’omuluka, oweggombolola n’essaza, okwetooloola Busoga yonna, omuli omuwandiisi ku Ssaza e Kigulu , oweggombolola e Kibaale n’e Nkondo n’ebirala nkumu.
Omwoyo gw’omugenzi Mutyaba Nkono, gwasoose kusabirwa mu kkanisa Lutikko e Bugembe, wabula nga gwasoose kutwalibwa ku kitebe ky’Obwakyabazinga, abakungu ba Kyabazinga, abaali abakiise mu Palamenti ya Busoga ne basooka okumusiima emirimu emirungi gy’akoledde Busoga n’Obwakyabazinga.
Minisita Lukiya Isanga Nakadama eyakiikiridde Gavumenti yalaze okunyolwa olw’okufa kw’omugenzi Mutyaba Nkono, gwe yagambye nti abadde amwebuuzaako ensonga ezisinga obungi ezikwata ku byobuwangwa bwa Busoga.
Eyali Ddiini wa Lutikko y’e Bugembe, Rev. Can. Daniel Kizza, yategeezezza nti okufa kwa Mutyaba Nkono kusaanye okuleeta okwegatta mu Bwakyabazinga, n’asaba Abasoga okukozesa omukisa guno, okutaanyiza ddala ensonga y’Obwakyabazinga atandike mu bujjuvu emirimu gye. Pulezidenti Museveni yawaddeyo amabugo ga bukadde bw’ensimbi 20.
Muwala w’omugenzi nga y’amyuka RDC wa Luweero, Muky. Persis Namuganza, yasiimye Pulezidenti, Sipiika Rebecca Kadaga, Minisita Daudi Migereko, RDC Gulume Balyaino n’abalala, olw’obuyambi bwe babadde bawa kitaawe w’alwalidde. Omulangira Mutyaba Nkono yaziikiddwa ku kyalo Nabitula mu ggombolola y’e Ivukula mu disitulikiti y’e Namutumba. Yalese bannamwandu basatu, abaana 30 n’abazzukulu abasoba mu 100.
lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn