Ziroobwe
Bya PROCOPIOS LUMU
JASPA Kizza Kisuze 63 omutuuze ku kyalo Bungo - Ziroobwe mu ggombolola Muwambya okulima enva endiirwa kumuyambye obutakaluubirirwa mbeera okuva lwe yawummula emirimu gye mu Posta Uganda mu 1990.
Engeri gye yatandika okulima enva endiirwa agyogerako bwati;
“Mu 1980 nafuna ekirowoozo ky’okulima enva kuba bwe nali nsomera e Kenya nalaba ng’abazirima bazifunamu ssente kuba zikula mangu.
Ekiseera kye namala nga nkola mu Posta Uganda nakung’aanya ssente ne ngula ettaka e Ziroobwe lya yiika 10.
Kuno kwe nnundira enkoko ntonotono, embuzi n’ente Eng’anda. Nnima ennyaanya, entula, bbiring’anya, kaamulali, pasley, amatooke, lumonde, muwugo, ssukkaalindiizi n’obutungulu.
Enva endiirwa nzirima okuzifumamu ssente era ebintu ntera kubireeta mu butale bw’e Kampala ng’ak’e Nakasero, Nakawa ne mu Owino.
Ku ttaka lyange kuliko ekitundu ekiri mu lutobazzi. Wano we nsinga okulimira enva endiirwa.
Kinnyambye kuba ne mu biseera by’ekyeya nsobola okulima kuba mubaamu amazzi amatono. Mu biseera eby’enkuba obulimiro bwe ntegeka okulimira mu mbusitulako amazzi galeme kubivunza.
Emboga
Zino nsooko kuzissa mu bbeedi. Zimalamu omwezi ne nzisimbuliza.
Ekifo we nzisimba nsooka kukitegeka era ettaka ne ndyongeramu nnakavundira. Mu mboga ntabiikirizaamu obutungulu kuba buyamba okugoba obuwuka obulya ebikoola by’emboga.
Mu kinnya mwe nsimba emboga nzisaamu ekigimusa ekya ‘double amonial phosphate’
Okuva ku kikolo ekimu okudda ku kirala ndeka amabanga ga ffuuti emu n’ekitundu ku emu n’ekitundu
Nzifuuyira nga nkozesa eddagala lya ‘insecticide ne Fungal side’ buli wiiki
Nfuba okulaba nga temumeraamu muddo era ennimiro ngibikka n’ebisubi.
Mu bbanga lya myezi nga esatu mba nkungula. Ntera kutunda nga ziwezezza kkiro 5 ku 1,000/- eri omuntu agikimye mu nniriro ate ze ndeeta e Nakasero nzitunda 1,500/-
Ennyaanya: Nazo nsooka kuzissa mu bbeedi oluvannyuma lw’omwezi ne nzisimbuliza.
Mu nnimiro mwe nzissa nsooka lugitegeka ne nnyongeramu nnakavundira avudde mu kalimbwe w’enkoko, obusa bw’embuzi n’ente.
Ennimiro ngibikka ereme kumeramu muddo mungi n’ennyaanya okuvunda nga zikoonye ku ttaka.
Ennyanya nzirandiza kuba ekika kye nnima ekya Anna F1 ne ‘Eden F1 high breed’ kiwanvuwa ate zibala nnyo.
Okuzirandiza kiziyamba n’okubala.
Gezaako okuzisalira zireme kusakaatira nnyoekizigaana okubala.
Nzifuuyira buli wiiki zireme kulumbibwa buwuka buzivunza.
Mu bbanga lya myezi etaano otandika okukungula okumala emyezi mukaaga.
Ebirungo by’alima; Nnima obutungulu n’ekika kye balyako ebikoola. Kuno kwe ngatta Persley gwe bafumbira mu nva z’ennyama.
Nnima ne Okra, Bamia ne Red radish. Byonna mbitwala mu katale k’e Nakasero.
Bye nfunye mu kulima enva endiirwa; Nsobodde okuwerera abaana nga bataano balina zi diguli e Makerere n’amatendekero amalala.
Nnina amaka mwe nsula. Nalinnya ennyonyi ne ng’enda e Bungereza kubanga nze nail omulimi asinga mu disitulikiti y’e Luweero .
gaz_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn sun_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn