- 1200px-King_Mwanga_II_Buganda.jpg (380.55 KiB) kirabiddwa52 emirundi
Nnalinnya we ye Zalwango Mpologoma
Omulongo we ayitibwa Lumansi
Enyumba ye eyitibwa Muzibu azaalampanga
Ejjembe lye liyitibwa Kasajja
Bakatikkiro be baali Mukasa wa musu ne Muguluma wa Njovu,Appolo Kagwa wa Nseenene
Bakadde be baali Mutesa 1 ne Abisagi Baagalaayaze wa ŋŋonge
Amasiro ge gali Kasubi Nabulagala mu Kyaddondo
Abazaana be ba
1.Nanjobe Balira wa Njovu yazala Kagolo
2.Mwanoomu Bakazikubaawo wa Ngabi Teyazala
3.Nabunnya wa Ngeye Yazala Ssunna Kiweewa
4.Nakibuuka kaddulubaale wa Mmamba teyazala
5.Nantume wa Mbogo Yazaala Nakibinge Bamweyana Ntengeekaawa e Namulanda Busujju Ssingo ye yali Kiweewa
Erya Ntegeekaawa yalimutuuma lwa kukuba kitaawe ekigwo nga bazannya omuzannyo gw'ekigwo
Ye yasimisa ennyanja ya kabaka mu lesenyi Nsiike.
Kabaka Mwanga II yajjukira nga kitawe Muteesa 1 bwe yayagala okukasa obutuufu obwali mu bigambo kufa n'okuzuukira ,nga yatta embwa ye nagiziika .Oluvannyuma nga yayita Abazungu bajje basabire "omulangira we eyali azaamye ng'amaze "okukkiriza" yesu n'omutima gwe gwonna .Bo bambi nga bwe kisaana okubeera ,bajja ne basabira omufu nga bwe tukitegeera ennaku zino.kyokka ye kabaka yalinda ennaku essatu,"Omulangira " we azuukire .Bwe zaggwaako ,nga gwe baali basabidde mu kwegayirira okungi kabaka kwe yalaba ,nga tazuukidde, n'amanya nga baamulimba , era bwatyo Muteesa yasalawo obutasoma ddiini yonna nga n'Eyekiyisiramu gye yali amanyi agitwaliddemu .Bwatyo ne mutabani we Mwanga nasalawo okugaana abantu be okusoma eddiini zonna .bwe baagaana okuwulira ky'agamba n'asalawo okwokya abantu be olw'obujeemu .Okutta abalwaanyisa gavumenti kyali kyava dda, teakyatandikira ku Mwanga.kiri buli wantu mu nsi yonna era nakati kikyagenda mu maaso.Ng'oggyeeko abasomi abattibwa nga balangibwa okusalawo okugondera Bannaddiini okusinga okugondera Kabaka waabwe ,abantu beeyongera okufa olwe'enzikiriza .
Omuntu bw'atamiira eddiini n'agitamiira bwenge ,muli amanyira ddala nti buli kimu kiba kisoboka okubeerawo ku lw'amaanyi ga katonda.buli kya'akola mu linnya lya katonda kivaamu ye nga bw'abeera akyagala.akakasa nti bw'afiira mu kkubo lya katonda agenda mu ggulu butereevu .oyo Okufa sikantu bambi tebamanyi OKUFA kye kitegeza "OKUFULA"
Abantu baalwananga entalo z'eddiini nga tebeebalira nga bamanyi nti olufa bati nga balwanira eddiini yaabwe ,nga e ggulu balifunidde ku mukeeka.Buli ludda lwalwananga awatali kulekera wadde okusaasira .ne bwe yabeeranga muganda we mu musaayi nga amutta kubanga si muganda we mu ddiini.abasiraamu baavadda nga beekuba obuwoowo era nga bayita n'obubaane ,bwe beekwekanga nag mukifo we babade wasigala wawunya akawoowo .abalabe bwe baatuukanga bali webabade , nga bawunyirwa akawoowo nga bagamba nti "Bino ebikande biwunya omuwadi"nga olwo bafungiza okulwana oba okudduka .Bikandebiwunyoomuwadi lyafuka linnya kkulu nnyo mu Bajungutte.
Omuntu okuuta muganda we oba kojja we olw'eddini ,kyongera kukasa nti eddiini oba ekintu kyoonna bwe kisukka we kisanaana okukoma kifuuka butwa ,era kya bulabe eri oyo abera takkirizganya naye mu nzikiriza ye eyo. Omunnafirosofiya ayitibwa Karl max mu kitabo kye ekiyitibwa "Das kapital" awo we yasinziira okuwandiika nti "RELIGION IS THE OPIUM OF THE SOCIETY" amakulu "eddiini y'enjaga y'abantu"
Si kibi bannange okumatiira eddiini zaffe kasita tuba nga tetumatira buwangwa na bulombolombo bigwira ,ng'ebyaffe tubiwaayiriza okubeera ebya Sitaani .tusaana tusigale katonda we yatussa .Anti Katoda y'omu oyo eyawa bali ebyabwe naffe n'atuwa ebyaffe, ye nga bwe yayagala!.Tusaana tubeere awo we yatussa,kubanga kitwao bw'akuzimbira ennyumba n'akuteeramu buli kye weetaaga ate ggwe n'otagitwala ng'oyagala kubeera na kitawo nti kubanga omwagala nnyo toyagala kumuvaako mutabuka .Naffe katonda yatuwa ensi n'ebyamu byonna ,kyoka ffe ebyo tubisuula ne tugenda ne bye tulowooza nti ebyo katonda by'ayagala.Tutwala ebintu bye yawa abantu abalala ne tuleka ebyaffe kino kyongera okunyiiza katonda kubanga tetukoma ku kugaana byaffe bye yatuwa kyokka ate tukopa ne tutwala bya bannaffe
Setwakoma awo eddiini twazifuula eggwanga ne twerabira eggwanga eryaffe Edda abasomi kye baavanga bayitibwa Abaluumi(Bakatuliki) Abagereza(Bapolositante) n"Abaluŋŋanna(Abasiraamu) Okuva olwo ebika ne tubikuba amabega .eddini kyesalawo okukola ng'ekika kibivako , tekiddamu kubaako kye kyogera ne bwe kuba kwabya lumbe oba okulonda omusika .eddiini yeefuga abantu n'ebintu by'Abaganda Emizizo, n'obuwangwa by"Abaganda ne bidizbizibwa ne tu tutwala eby"Abagwira nga tuyita mu Ddiini nga batugamba nti katonda bwatyo bw'ayagala tweyiseemu.so nga katonda y'omu eyatutonda ng'amanyi era ng'ayagala tubeere n'eggwanga ,entegeka y'obufuzi okuva mu maka mu bika ne Nu BwaKabaka.yayagala tubeere n'Olulimi emiziro,obuwangwa n'obulombolombo ebitufuula Abaganda
Eky'ennaku buli asoma eddiini alowooza nti y'asinga banne okutegeera katonda by'ayagala.so nga eddiini okufaanana ng'emisomo gyonna bwe gibeera, buli omu agitegeera bubwe
Ate Yesu okufanana Abaganda ab'edda yayogereranga mu ngero Ffena tumanyi bulungi bwe baamubuuza nti "Muliraanwa wo y'ani" Yabaddamu na lugero lwa Musamaliya omulungi .Bwe yamala olugero ekibuuzo n'akibaddiza nti "Muliraanwa wo y'ani ? Bangi oba olyawo baamuteggera naye era bangi abataamutegeera .Mwabo abamutageera mu nsobi namwo muvamu abakutte enkasi okusaanyaawo obulombolombo bwaffe.awo ng'emmiziro balya, ng'ennyimbe balekera awo okuzaabya,kubanga mu ddiini tekirriimu;nga buli kya kiganda tukitta olw'eddiini .so nga ne Yesu yakyogera kaate nti tajjanga kudibya wabula okukasa ebyaliwo nga tanajja.mu butuufu kyewuunyisa nti yesu ne Muwamadi bo balanya ne batottola ba Jjajja baabwe (Yesu ba jjajja 66,Muwammadi ba jjajja 25)nti "Ndi muzzukulu wa Gundi "okufaanana ng"Abaganda bwe tukola ;so ng'abalala abasoma ebitabo bye bimu bo tebalanya
Kabaka Mwanga kye yali atya kyeyongera okutuukirira Omuzungu bwe yakozesa abakungu ne bakozesa Dawudi Ccwa omuto , n'agaba eggye okulwanyisa kitaawe Mwanga II! Bakwatta Mwanga ne kabaleega mbu ku biragiro bya kabaka Ccwa .Omuzungu y'omu yategeka era n'awagira entalo z'eddiini wano mu buganda ez'okumukumu
Appollo kagwa atulaga mu kitabo kye Bassekabaka ba buganda ng"omuzungu bwe yakozesa abalwanyi abatali baganda okufufuggaza Obuganda yakozesa Abayindi,Abasomali,Abanubbi,Abaswayiri,Abajolinjoli n'Abannadi Olutalo olwasooka yawagira Basiraamu ,n'abawa emmundu ne bawangula.Yasooka Basiraamu kubanga be baali okumpi ne kabaka .Omuzungu bwe yamala okwenyweza ,abo yabavaako n'adda ku Bakatuliki,era n'akola ekintu kye kimu.Yasembyayo Bapolositante aba abagereza nga bwe baali bayitibwa .era bano mu magezi ge amangi be yalekera emmundu n'obufuzi .Entalo zino abantu abaaziyitamu zaabalekera enkovu ku mibiri ne ku Myoyo,era tebaddayo kukolagana na bannaabwe abaabeeranga ku ludda oluvuganya,obukyayi ,empalana n'enge ne bitandaka,olwo nga buli omu tayagaliza wa ddini ndala kalungi konna ne nwe baabeeranga abooluganda ,N'omwana baamuzaalukukangaLUGADI MU KWOGERA KWE MU PALIMENTI YA BUNGEREZA 13.06. 1922
Mu nsi Uganda mwe natandikira okukola emisingi ebiri emikulu ennyo egifuukidde ddala kaakati enkola ey'amaanyi ennyo mu nfuga y'Amatwale ga Bungereza.Nze kennyini ng'Omukungu omukulu wa magye,nalondebwa okukiikirira gavumenti ya Bungereza okukola endagaano ne Kimbuyege Kabaka gwe nali maze okuwulira nti Mukambwe ate nga muligo ajjudde obutamaanya
Nakimanyirawo ku ntadikwa nga Kimbuyege ono yali tayagalira ddala n'akatono kukuba kimunye kye ku musirikale Omungereza.Nange mu butasiwa nsaano ku mazzi ,nafuba nnyo okumulemesa obukulembeze bw'ensi ye ,yadde okubaako engeri yonna gye yefunzaamu eby'obusuubuzi ne nzibikira buli kawaatwa konna Munnansi wa uganda,ke yandiggyeemu akasimbi.Olwo ne nfuba okulaba nga buli kimu kyonna kizikirizibwa okugeza ng'ente zaabwe ,okwenyigira mu by'obusuubuzi,byonna ne mbizisa .Ekyo nakikola nga mannyi nti singa Abaganda kabatanda ne bafuna ekibiina ekibagatta mu byobusuubuzi ,olwo ng'ebyokubafuga tunaaba tufuma bifume
Ekyasinga okunzijira mu birowoozo byange era ne kifuuka eddimu erimmenzabenzakwo kubanga enkola esingira ddala obulungi era ng'eyo ey'okuddira buli kwe kubatikka omugugu ogw'obuddu,tuguteeke ku bibegabega by'Abazaaliranwa Okubafuulira ddala abaddu okuva ku mwana okutuuka ku muzzukulu aliddawo.Ffe ng'Abazungu tulina obuyinza obw'enkomeredde bungi okufuga Afrika Ey'obuvanjuba awamu n'ennyanja zaamu zonna,Kubanga zaavumbulwa bavumbuzi baffe abangereza.Abaminsane baffe be baasookera ddala okwesogga yuganda nga bagoba obuwufu bwa abavumbuzi baffe.N'olwekyo bwe tumala okuvumbula ebifo nga bino ,okwo n'ossako n'okulafuubana kw'Abaminsane baffe ,tuba tumaze okwedondolera era nga tukyadondola buli kantu konna ke twetaaga mu uganda
Era singa Abaminsane baffe abalungi ennyo tebaatusuula mukono mu kaseera akakafungizankete ke ntwatandikiramu mu Uganda mu kiseera nze kyempita ekyekizikiza,mbuusabuusa ng'Abakungu baffe baandibaddeko ne ke bakokolowa era mu biseera eby'okukola endagaano twandigivuddeko bukumbu.
Omusingi gwe twasima mu Uganda mutereevu bulungi era endagaano gye twabakozesa kya bugagga nnyo eri bendera ya bungereza .Ettaka eryo twalibakkwakkulako era tebakyalirinako buyinza n'akatono,Oyo nno Kabaka wa Buganda takyalinawo buyinza n'akamu obufuga ensi ye era kati buli kimu kiri mikono gya mubaka wa Bungereza mu uganda
Mu kasera kano ,Bendera ya Bungereza yeewuubira ku mirongooti gya Buganda Yonna oba kale katugiyite Uganda ekumimibwa Bungereza.kati ndaba kikyetaagisa abantu baffe bangi nnyo bayiibwe era basaasaanire ebitundu byonna ebya Afrika ey'ebuvanjuba
Kye nsembyayo okubagamba kati kiri nti nze omulimu ogwambinikibwa gwonna ngumalirizza era kino nkyogera nga sirina kubuusabuusa kwona kati oluggi lugguddwaawo ,omulyango mugazi eri Omungereza yenna era Mbasaba mukozese obuyinza bwammwe bwonna obusoboka
lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn nya_Latn lug_Latn run_Latn cjk_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn