KKAMPUNI ya Vision Group efulumya Bukedde, ekwataganye ne bbanka ya DFCU, ekitebe kya Budaaki mu Uganda ne kkampuni y’ennyonyi eya KLM okunoonya omulimi n’omulunzi asinga mu Uganda omwaka gwo 2015.
Abanaavuganya mu mpaka zino mujja kutuweereza amannya gaabwe tubatuukirire tubawandiikeko buli Mmande. Leero HERBERT MUSOKE akuleetedde omulunzi w’enkoko, embizzi n’ente Wilson Jingo , omutuuze w’e Bbowa mu
disitulikiti y’e Luweero.
BW’OBA mulunzi emmere gy’oliisa ebisolo byo, endabirira n’olulyo bikulu nnyo kuba amagoba g’ofuna kwe gasinziira. Mw. Wilson Jingo ow’e Baakijjulula- Bbowa mu Luweero, mulunzi wa nkoko, embuzi, ente, n’embizzi era agamba nti ekimuyambye okufuna ekiwera ku ffaamu ye lwakuba afaayo ku mutindo gw’emmere, olulyo n’endabirira.
Agamba nti abalunzi bangi bagula emmere entabule naye obuzibu oluusi tomanya oba ebirungo ebyatabulwamu byebyo era oba byali bya mutindo.
Obutasanga buzibu mu mutindo gwemmere Jingo yagula ekyuma era yeekubira emmere y’enkoko n’embizzi.
Agamba nti tebaasoma bya bulimi na bulunzi wabula awaka bazadde be baali balunzi nga balabirira enkoko n’ente. Jingo yategeezezza nti okulunda yakutandika n’enkoko 800 wabula ffaamu yasaanawo mu lutalo olwaleeta NRM mu buyinza olwo n’addukira e Bugerere.
“Eno nnagulayo ettaka ne nziramu okulunda era nnatandika n’enkoko 700. Ekizibu kye nasinga okusanga kya bbeeyi y’emmere y’enkoko n’omutindo ekyanviirako okufi irwako enkoko eziwera. Nnalina okusala amagezi ku ngeri y’okufuna emmere ey’omutindo.” Bwatyo Jingo bw’annyonnyodde. “Nnasooka ne ngulanga kasooli nga mutwala ku kyuma e Kikoma okumukubisa kyokka nga ku kkiro 1,000 nfunamu 750 zokka.
Wano omukisa we gwankwatira ne ngula ekyuma okuva ku muntu eyali ekiweerezeddwa omwana we okuva ebweru naye nga talina ky’akikozesa ku 1,400,000/- mu 1996. Oluvannyuma nnakung’aanya ssente ne ngula ekipya ku bukadde 800 n’ekyuma ekikusa eky’amaanyi ku 1,300,000/- mu 2009
Kati ngula birungo nga mukene n’obusonko ne nsooka mbikungunta okuggyamu omusenyu ogwonoona omutindo gw’emmere.
Ne kasooli mwekubira kuba abatunda ccacu oluusu abaamu akakuta ka kasooli kangi ate nga si ka mugaso ku nkoko.
Mpeza enkoko 8,000 naye nga njagala ziwere 10,000.
Omukozi ng’awa embizzi amazzi
Ekiyumba ekimu nkissaamu enkoko 2,500. Zino zirya kkiro 260 buli lunaku nga buli kkiro ngibalira ku 1,000/- ekitegeeza nti olunaku zitwala 260,000/-. Omwezi zirya kkiro 7,800, ze 7,800,000/-.
Buli lunaku nnonda ttule z’amagi 74 mu buli kiyumba nga nnina ebiyumba 5. Buli ttule ngitunda 7,200/- ne mbeera nga nzifunamu 532,800/- olunaku ate omwezi zirya emmere ya 15,984,000/- mu buli kiyuma.
Nnina abakozi basatu abannyamba ku mirimu. Bano Mbasuza era mbaliisa nga buli mwezi mbasasula 300,000/-.
Enkoko obutatawaanyizibwa nnyo ndwadde nzigema endwadde ez’enjawulo n’okukuuma obuyonjo. Ng’oggyeko endwadde ze tugema nga tezinnatandika kubiika buli mwezi zifuna eddagala ly’ebiwuka ate buli luvannyuma lwa myezi ebiri zigemebwa Newcastle. Kuno nnyongerezaako vitamiini gwe ntera okutabula mu mazzi.
EMBIZZI
Nnatandika n’okulunda embizzi ez’oku mugwa naye nga tekuli magoba ge nfuna. Wabula oluvannyuma Dr. Ngobi bwe yakyala ku ffaamu n’ampa amagezi okuzizimbira ebiyumba nandagirira n’engeri y’okuziriisa okuzifunamu ssente.
Yang’amba nti emmere nagirina mu bungi nga ye kalimbwe w’enkoko era nalambulako ne ffaamu y’embizzi e Bukalasa.
Natandika n’embizzi enkazi musanvu n’ennume emu. Kati nnina embizzi ezisoba mu 70 nga kuno kuliko ezizaala 10.
Mu kiseera kino enkulu nzitunda wakati we 500,000/- ne 700,000/- ate obuto ak’omwezi 80,000/- ate emwezi ebiri 100,000/-.
Embizzi nsinga kufuna mu bwana kubaga buli mbizzi nkazi ezizaala zisobola okumpa obubizzi 9. Ababeera baagala ennume nzitunda 200,000/-.
Nazimba ebiyumba mu ngeri ennyanguyiza okubirongoosa. Obusa mbukung’aanyiza mu kinnya olwo ne mbukolamu omukka gwe nkozesa okufumba n’ebigimusa.
AMAZZI
Amazzi kikulu nnyo ng’olunda. Mu kitundu kyaffe kino kizibu kya maanyi era nnasalawo okusimisa nayikondo nga tugikozesa n’abeekyalo. Oluvannyuma ab’e kyalo baaginnemesa ng’oluusi tebanzikiriza kukima mazzi ne nsalawo
okwesimira endala nga yantwalako obukadde obusoba mu butaano.
Nnalaba ng’okusunda amazzi kitawaanya ne nteekamu akuuma akagakuba okugassa mu ttanka olwo ne gabeera nga gatambulira mu payipu okutuuka ne mu nkoko. Kino kyakendeeza ku mirimu gye tukola.
ENTE
Nnina n’ente nga zino nazo natandika n’ente emu kyokka kati mpeza musanvu wabula nga nsinga kuggyamu mata ga waka.
OKUKUUMA EBITABO
Nnali sikuuma bitabo kyokka empaka z’Omulimi asinga ezitegekebwa New Vision efulumya ne Bukedde zanzibula amaaso era mu kiseera kino nkuuma bulungi ebitabo kye ndaba nga kyongedde okunyanguyiza obulamu n’entambuza ya ffaamu era mutabani wange eyaakamala okusoma yunivasite yanyambako.
lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn ast_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn