Bya HAFSWA NANKANJA
EMIREMBE gikyuka n’etteeka ly’amasomero erifuga ennyambala y'abayizi, omwali n'ery'okusalako enviiri n'olekako yinsi emu yokka, nalyo likyuse.
Omuzadde okuweereza omwana alina enviiri enkulu yatwalibwanga mw’abo bakiwagi abamenya amateeka g’essomero. Kyokka leero abaana basoma n’enviiri ensibe, ekintu abasawo kye bavumirira. Oba okyewuunya abasoma nazo, ate n’osanga bbebi atannaweza na mwaka nga naye bamusibye enviiri!
Wabula kati okusiba abaana enviiri gufuuse musono era n'amasomero tegakyafaayo kubanga osangayo abaana abasibye enviiri, abazikuzizza n’abazisazeeko! Ekyennyamiza, omuzadde atuuka n'okuyunga agaguwa g'ebiviiri by'atamanyi gye byava n’assa ku mutwe gw'omwana nti ayagala naye atambule n'omulembe.
Omuzadde wenna nga tonnatendereza muwalawo nga bw'anyumidde penso oba duleedi w’enviiri, sooka weekkaanye akabi akali mu kusiba abaana enviiri oluvannyuma weesalirewo oba ddala oteekeddwa okumusiba enviiri oba kuzisalako.
OMUSAWO AWABUDDE
Dr. Paul Namwanja omusawo mu ddwaaliro e Mulago agamba nti: ‘Kyandibadde kirungi omuzadde okwesonyiwa okusiba omwana enviiri olw'obuzibu obukirimu. Bw'oba tosobola kukyebeera, musibeemu ekituttwa kimu kyokka wabula bwe bigenda mu bibiri n'okusoba oba ebiswayiri eby'okumukumu, awo obuzibu we butandikira.
Buzibu ki?
- Omuntu ateekeddwa okunaaba mu nviiri buli lunaku. Bw'atakikola wabaawo obuwuka obuyitibwa 'STATHLOCCOCAL' obutandika okulya olususu lw'omutwe oluvannyuma ne buleeta amabwa, ebizimba n'embalabe nga ziviira ddala ku mutwe okutuuka mu feesi. Ate bwe kituuka ku baana kisukka kubanga ensusu zaabwe ziba nto era zirumbibwa mangu obuwuka buno.
- Abantu abasinga bwe basiba enviiri balumizibwa emitwe. Kino kiva mu kuzisiba nga tozinaabamu n’okuzimyumyula.
- Ng’oggyeeko omwana okulumizibwa omutwe, afuna ekibugumu ekibi ekimubuzaako emirembe ekiyinza n’okumutaataaganya mu by’asoma.
ENDWADDE 11 EZIVA MU KUSIBA ENVIIRI
1 Endwadde y’ekiwanga
2 Okulwla amatu
3 Amaaso
4 Emimiro
5 Omutima (Kiva ku mimiro kukosebwa).
6 Amawugwe
7 Ekibobe
8 Enkovukovu mu mutwe ne ku mubiri gwonna
9 Ekiyongobero.
10 Mu bukulu omwana abeera n'emikisa mingi egy'okulwala kookolo w'ekika kyonna.
12 Ayinza okulwala omusujja gw’oku bwongo.
(Endwadde zino zonna omwana azifuna kubanga ekiwanga kye kibeera kikuluusanyiziddwa ng'ate ke kayumba k'obwongo obutambuza buli kintu mu mubiri. Ekitundu ky'omubiri ekimu bwe kirwala, kirwaza n’ekirala okukkakkana ng’ebitundu nga 10 birwadde mu mbeera eno..
lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn sna_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn knc_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn