KKAMPUNI ya Vision Group efulumya Bukedde, ekwataganye ne bbanka ya DFCU, ekitebe kya Budaaki mu Uganda ne kkampuni y’ennyonyi eya KLM okunoonya omulimi n’omulunzi asinga mu Uganda omwaka gwa 2016.
Abanaavuganya mu mpaka zino mujja kutuweereza amannya gaabwe ku omulimiasinga@newvision.co.ug oba 0752628931 tubatuukirire tubawandiikeko buli Mmande.
EDWARD SSERINNYA leero alaze engeri Muky. Faith Tumwebaze, omulimi w’emiyembe n’ebibala ebirala e Mityana gy’agifunamu n’okuddiza ekitundu.
BW’OTUUKA e Mityana ne bw’obuuza ayonka amanyi ffaamu ya Tumwebaze Fruit Farm kwe balima ebibala naddala emiyembe.
Ffaamu eno esangibwa ku kyalo Bbuye mu munisipaali y’e Mityana era bw’otuuka wali ebikolo by’emiyembe okuli emiyembe eminene bye bikwaniriza.
Eddukanyizibwa Muky. Faith Tumwebaze ne bba Capt. Moses Tumwebaze, etudde ku bugazi bwa yiika ssatu n’ekitundu.
Ffaamu yatandika mu 2004, mu kiseera ekyo Muky. Tumwebaze yali musomesa ku ssomero lya Royal Giants Mityana, n’asalawo okuva mu busomesa amaanyi n’agassa mu bulimi.
Agamba nti yatandika n’ebikolo by’emiyembe 10 kwe yagatta ebibala ebirala.
ENNYINGIZA
Mu kiseera kino ffaamu eriko emiyembe 270, nga buli kikolo ky’omuyembe mu sizoni kivaako emitwalo 15 omwaka gubaamu sizoni bbiri gy’emitwalo 30.
Kino kitegeeza mu bikolo 270 nfunamu obukadde 81 omwaka. Buli muyembe omwaka gukozesa emitwalo 5 okwebezaawo ekitegeeza nti 13,500,000/- zidda mu miyembe, 67,500,000/- zisigalawo ng’amagoba okuva mu miyembe buli mwaka.
Ssente ze nnyingiza ze zikola ku kusomesa abaana n’okukola ku byetaago by’omu maka.
Wabula waliwo ssente endala ze nnyingiza okuva mu ndokwa n’ebintu ebirala ku ffaamu ze sitaddeeko wano ku miyembe, kubanga okulima emiyembe gwe mulimu gwange omukulu.
Eddagala ndikola mu muddo ne nfuuyira emiyembe
OBUYIIYA
Bwe twatandika okulima ebibala, twasalawo okutandika okuyunga ebibala nga tumaze okufuna emiti we tuyinza okusala obutabi obuyunga.
Tetwakoma awo ku ffaamu tukola amasannyalaze okuva mu kazambi w’abantu n’ebisolo nga gano okusinga tugakozesa mu kufumba, tukola eddagala eritta obuwuka okuva mu birime n’obusa bw’obumyu lye tukozesa okufuuyira ebibala n’ebirala.
Ffaamu yaffe eri ku bugazi bwa yiika ssatu n’ekitundu nga kuno kuliko emiyembe 270 nga ye bizinensi enkulu.
Kuliko amapeera, bbeedi y’emiyembe n’ebibala ebirala, ente ez’amata, obumyu 100, enkoko, grapes n’ebirala.
Ettaka lino buli mwaka tulikozesa ne tufunamu obukadde obusoba mu 80 nga kuliko n’abakozi, naye ogenda okubala nga waakiri tusobola okufi ssaako obukadde 50.
ENNIMA EY’OMULEMBE
Ku ffaamu tukozesa ebigimusa bya nnakavundira okusinga okuggyako n’okukozesa obusa, tetutera kugula bigimusa bizungu.
Tufukirira ebirime mu biseera eby’omusana okulaba nga tebikosebwa nnyo.
FFaamu yaffe kumpi kati yafuuka ssomero eri abantu ku kitundu n’okuva mu bitundu ebirala, abantu bangi n’ebibiina by’ablimi gattako ebibiina by’obwannakyewa bajja wano okufuna amagezi ne tusomesa ate naffe tutambula ku ffaamu za bakasitoma baffe ne tubayambako okuyiga ku nnima ey’omulembe okwo gattako okubaguza endokwa ennungi ate ebika bye nnyini bye baba beetaaze omuntu n’agenda akola naye n’afunamu.
OKUGATTAKO OMUTINDO
Kati tukamula omubisi okuva mu bibala era abantu bagugula, tulina essuubi okwongera okukikola, tukola ne Yogati okuva mu mata amatonotono ge tufuna ku ffaamu okwo gattako okutunda ebibala nga tubipaakinze mu ngeri ya saladi.
Okuva ku baze Capt. Moses Tumwebaze okutuuka ku baana bonna beenyigira mu ffaamu, newankubadde nga nze nsinga okubeerawo obudde obusinga.
Naye abaana mu luwummula kumpi nze sirina kye nkola ate bbo bakola n’ebintu ebirala nga yogati n’omubisi nga be babitunda.
Kuno kwe kuva ssente ze batwala ku ssomero, asinga okukola y’afuna ssente ennyingi.
Kino kimpa essuubi nti ne bwe mba nga siriiwo abaana bano basobola okutambuza ffaamu eno, ate nabo bagiraba nti mwe muva ssente ze tukozesa awaka ne fi izi zaabwe.
OKUKUUMA OBUTONDE
Ekisooka ebibala bye tulima bya miti, kitegeeza nti tusimba miti ate ng’emiti gimanyiddwa gye gimu ku biyamba okukuuma obutonde bw’ensi.
Ekirala ku ffaamu eddagala lye tukozesa okufuuyira tulikola mu musulo, vvu, kaamulali n’ebirala eby’obutonde noolwekyo teririna we likoseza muntu.
Ku buli kinnya kya muti tusimako akabaafu okulaba ng’ettaka mukoka talitwala wabula okunywerera ku muti ne gunywa bulungi amazzi ate buno buyambako ne mu biseera by’ekyeya.
Ebibala byetunda byokka, mu kusooka nga tebannatumanya nnyo twabitwalanga Kampala, wabula mu kiseera kino abantu bajja ne babigula awaka nga buli muyembe tegukka wansi wa 500/-.
Wabula waliwo akatale akalala ye ffe ab’awaka, nga bwe tuzza mu ssente emiyembe gye tulya n’ebirala ffe tufuuka akatale akasookerwako kubanga ssente ezo ate tuzitereka naffe ne tufunamu.
Ekizibu ekisinga okutuuka ku bibala oluusi kisukka ku bumanyi bw’omuntu wabula Katonda y’akireeta, okugeza enkuba erimu omuzira, kibuyaga okuwogola amatabi okuba emiyembe n’ebirala.
Naye ffaamu erina ensawo ey’obwerende ebaako okuyambako ku bigwa tebiraze ssinga ddala kibaawo nga kyetaaga okuteekamu ssente kikolweko mangu, naye nga tetutera kubifuna.
TEKINOLOGIYA
Tekinologiya gwe tukozesa ennyo ku ffaamu okuggyako ebbomba ey’amafuta efuuyira emiyembe okuva wansi okutuuka waggulu ne bwe giba nga mikulu okuggyako n’entambuza y’amazzi ku ffaamu nga tuyita mu mpiira n’obuuma obufukirira ng’ate amazzi tugasimye ku lukalu.
Olw’okuba nga ku ffaamu tusinga kukungula bibala, kale tewali nnyo bintu biba byetaaga kutereka, olukungula nga babitwala era ekikulu kye tukola wano kwe kulaba nga tukuuma obuyonjo ku bintu ebikunguddwa kasitoma agende okukitwala nga tekigenda kuleeta bulabe ku muntu agenda okukirya.
OKUKUUMA EBITABO
Ekimu ku binnyamba okumanya oba nkola amagoba oba sikola kwe kubala ebitabo, era kino nkikola buli luvannyuma lwa sizoni. Ku ffaamu nninako lisiiti ez’enjawulo, waliwo ze ngabira abantu ababa bazze okusoma, abagula emiyembe gyennyini mu kkaasi ate abaguze ku bbanja nabo mbawa yinvoyisi okwo gattako liisiti z’abagula endokwa zonna za njawulo, kinnyamba okubala obulungi ebitabo n’okumanya ssente ezaava mu buli kintu, ne sizitabula.
Ngenda mu misomo egy’enjawulo okufuna amagezi ku nnina n’okulunda eby’omulembe, kyokka ng’enda e Kenya wamu ne Yisirayiri okufuna amagezi n’okulaba ku bika by’ebibala eby’omulembe kuba mbeera n’ebbaluwa enzikiriza okubireeta wano era mbireeta.
Ffaamu yaffe erina erinnya ku kyalo ne mu butale kuba bwe tuba n’ebintu ebigenda mu katale tubituusa mu budde, tusasula bulungi abakozi n’emisolo emirala.
Kyokka olumu ssente bwe zigaana tugenda mu bbanka, emirundi mingi nga neewola mu bbanka naye okufuna looni tekiyinza kuntwalira nnaku ssatu kubanga bakimanyi nti tujja tusasula.
lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn