EBULA ennaku bbiri okutuuka ku musomo ogwa Yiiya ssente ogugenda okubeera mu kisaawe e Kololo okusomesa abantu ku ngeri y’okufunamu obutale. Aboogezi abakulu kuliko Pulezidenti Museveni, nnaggagga Bulayimu Kibirige, Dr. James Kanyije, Ssaalongo Samona Kasawuli, Hellen Nandera n’abalala. BENJAMIN SSEBAGGALA akuleetedde engeri Dr. Bulayimu Kibirige gye yakolamu ssente.
DR. Bulayimu Muwanga Kibirige (BMK) nnannyini Hotel Africana agenda kukusomesa okukola ssente n’okunoonya akatale era agamba nti obwesigwa mu buli nsonga bwe buwanguzi.
Annyonnyola nti olugendo lw’obulamu bwe mu byenfuna lubaddemu ebiwonvu n’ebikko okutuuka waali nga wooteeri ye erina amatabi mu nsi ttaano n’abakozi abasoba mu 700.
Annyonnyola bw’ati: Natandika okukola mu 1971 nga ndi bw’omu nga nsuubulira Masaka ate mu 1976 nnalinnya ennyonyi okugenda okusuubula ebweru ne ng’enda e Hong Kong.
Emyaka egyaddako nnayongera okukulaakulana mu mulimu gwange era nze musuubuzi eyasooka okusuubula pikipiki za bodaboda okuzireeta mu Uganda.
BMK ku Hotel Africana gye yatandikawo.
Nnina Hotel Africana, African Safari lodge, BMK Heavy Machinary, nzimbye amayumba agapangisibwa (Apartments), kkampuni ezimba amayumba n’ebirala.
Nnina omukago mu mawanga okuli Tanzania, Kenya, Rwanda, Zambia, Uganda ne China.
Nzaalibwa Masaka e Matanga era taata omugenzi Ali Muwanga yazimba ekizimbe ku Buddu Street mu 1940 poloti 6 n’okutuusa kati poloti ekyaliwo. Ekiremesa abantu baffe okukola tebekkiririzaamu kyokka singa omuntu abeera mumalirivu era nga wa mazima tewali kiyinza kumulemesa kukola.
Hotel Africana erina ebisenge ebituuzibwamu enkung’aana ne bateesa 14 n’ebisenge ebisulwamu ebisoba mu 200.Nzimba ekzimbe ekirala ekiriraanye Hotel Africana kye ntuumye BMK House, kya myaliiro 14.
Ennyumba ya BMK gye yasookerako okuzimba mu 1977. Eri Kansanga.
BEERA MUMALIRIVU
Dr. Kibirige akugamba nti buli ky’osobodde okutuusaako engalo kikolere ddala n’obumalirivu wamu n’obwesigwa ye kye yeenyumirizaamu era ky’ayigiriza abaana be. Omuntu bw’otuuka ku kintu ky’ogenda okukola fuba okikolerere ddala awatali kweyigaanya. Asomye obusomesa bw’obumaliriza luubirira kuzimba ssomero. Bino by’agenda okukusomesa mu musomo gwa Yiiya Ssente e Kololo ku Lwomukaaga.
BMK BYE YASOMESA ABAVUBUKA ABASIRAAMU
Bangi bwe balaba okusoomoozebwa balowooza nti kizibu okukuyitamu abalala ne balowooza nti oba oli awo kijja kulemesa n’ebiruubirirwa bye balina okutuukirira.
Nze nsooka okwebaza Omutonzi atubeezezzaawo olw’ensonga nti ku nsi kwe tuli omugagga n’omwavu tussa omukka gwe gumu era osanga amawanga amalala nga babeera mu butiti kyokka tebayinza kukikyusa olwamaanyi gomutonzi.
Nze ssaafuna mukisa kusoma kugenda wala ng’abamu ku mmwe era ku myaka 15 nnali ntandise okukola. Nakolanga ne taata nga tusuubula era waayita emyezi 6 ne nkizuula nti nsobola okukola bizinensi eyange ng’omuntu ne ngiyimirizaawo. Taata yannung’amya n’angamba nti bwe ntandika bizinensi eyange nteekwa okwawula ssente za bizinensi ku zange ng’omuntu.
Kino nnakiteeka mu nkola era nsobola okukulaga nti BMK kkampuni yange kyokka ssente z’ekola za kkampuni si zange ng’omuntu. Eryo tteeka kkulu ku muntu yenna akola bizinensi, beera n’empisa gye weemanyiiza okugoberera. Nze sisaasaanya ssente zisukka mu ze nnabaliridde, sisobola kusanga mmotoka n’ensanyusa ne ngigula nga teyabadde mu mbalirira yange.
BMK ng’alaga Ssebbowa owa Bukedde satifikeeti Pulezidenti gye yamuwa ng’amusiima.
Ng’oggyeeko okubeera nti kitange yalina ekizimbe wakati mu kibuga Masaka, era yali musuubuzi omututumufu eyakola ssente, nange nnakola bwentyo ne nfuna ekiruubirirwa okubeera nti nkola ngaggawale era naawe nkukubiriza okole bw’otyo, ofune ekiruubirirwa ng’okola.
‘Bizinensi bw’ogitya ng’owedde’
Kye weegomba okufuuka kifuule ekiruubirirwa kyo tofaayo ku mbeera gy’olimu mu kiseera ekyo. Ng’omaze okufuna ekiruubirirwa beera n’essuubi ku kiki ky’olibeera mu biseera by’omu maaso okomye okwekubagiza nti bazaddebo tebaakuwa ssente.
Nze nfubye okubeera ng’ebirowoozo ebirungi mbigabana n’abaana bange era nga bwe mbigabana nammwe. Nava e Masaka mu 1972 era embeera yali nzibu nnyo kubanga bangi ku bantu Amin be yawa amaduuka tebakyagalina naye nze nnalinnyanga bbaasi ne ng’enda e Nairobi okusuubula ne nfuna amagoba nga ngakoleredde.
Pulezidenti Museveni lwe yaggulawo Hotel Africana.
Omwaka 1976 nnatandulula ku bigere okugenda e Hong Kong okusuubula ate 1982 natandika okusuubula emmotoka enkadde okuva e Japan. Wakati wa 1982 ne 1986 nabeerako e Kenya ne ndeka muganda wange nga y’alabirira bizinensi era olwakomawo natandika okutunda sipeeya wa mmotoka za Japan.
Mu 1987 natandika okugoba ku by’okufuna ettaka awali Hotel Africana ne tufunako erisooka era lyonna tetwalifuna mulundi gumu.
Mu 1992 naggulawo ofiisi e Kenya, Tanzania ne China. Ebitundu nga Busia, Malaba, Tororo baakozesanga bodaboda za bugaali ne ntandika okusuubula pikipiki za bodaboda okuzireeta mu Uganda.
Kapito wange bubadde bwesigwa kubanga wangi gye nzigye ebyamaguzi nga sitaddeeyo ssente kyokka ne bampa ebintu nga tetukoze wadde endagaano wabula ne banneesiga kubanga mbadde wa mazima gye bali.
Waliwo Omujapani eyampola ebyuma bya ddoola 800,000 nga tetukoze ndagaano wabula nali musasudde bulungi ku mulundi ogwasooka.
Taata wa BMK, omugenzi Ali Muwanga.
Omuntu atandika okukola singa muzadde wo akuwa ssente zikwate ng’eza bizinensi era osobola okwegatta n’abalala ne mukola kubanga waliwo abatalina ssente naye nga balina ebirowoozo ebirungi.
Omuntu yenna akola tolina kutya kuvuganya, nze bwe nnatandika okusuubula bodaboda bangi ne bakiyingiramu era bwe nnazimba wooteeri namanya nti waliwo okuvuganya kye twava tutandikawo ekibiina ekitugatta ne tukozesa eddoboozi limu okufuna bye twagala. Akuvuganya tomufuula mulabe.
Pulezidenti Museveni we yajjira mu buyinza abantu tebaalina ssente ng’abagagga bagagga nnyo n’abaavu baavu nnyo kyokka kati waliwo n’abalina ensaamusaamu abasobola okugula mu supamaketi n’okuvuga emmotoka ekikulaga nti ffenna tulina omukisa okufuna ssente mu busuubuzi.
Teweetya, beera n’essuubi n’ebyama bya bizinensi beerako gw’obibuulira kubanga ne bw’ovaawo ebeera esobola okugenda mu maaso.
lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn