Bya Tom Gwebayanga
Omukolo gw’omwana ow’emyaka omukaaga, eyakubye muto munne ow’emyaka esatu embaga gwajagalazza ekyalo era y’embaga y’omwaka e Busoga!
Abantu beekuluumuludde okwerolera amajjankunene, agaabadde ku kyalo Namata-Kamwokya mu ggombolola y’e Buyengo mu disitulikiti y’e Jinja ku Ssande,.
“Omuko” Musa Kintu (6) yagenze mu maka ga Alamanzan Gamukibya okwanjulwa ‘kabiite we’ Mwamini Nambi.
Kintu yawerekeddwaako abooluganda abajjuzza loole Fuso ne takisi! Baatuukidde mu mizira ng’engoma bwe zisindogoma era baasaasaanyirizzaawo obukadde nga bubiri!
Kintu ye mwana owokuna owa Ali Batabaire ne Hajira Namulondo ab’e Nakabira- Najjanankumbi mu njegooyeyo z’ekibuga Buyende.
Omukolo guno gwefaanaanyirizzaako enkola y’Ekiyindi n’Abawarabu, abeekwata abawala (oluusi n’abalenzi) nga bakyali bato!
Embuzi gye baatonye ku buko yabadde ya NAADS.
Kintu yaleese ‘amakula’ ga mbuzi kimeeme eyaguliddwa emitwalo 25, aba NAADS gye baali batonedde omulimi omu, wamu n’embuzi endala ya mitwalo 8!
Mu bbaasa mwabaddemu emitwalo 20, enkoko empanga 4, omwenge n’ebirabo ebirala.
Buli ludda lw’abadde n’aboogezi abawaanyisiganyizza ebigambo n’obubaka omw’abadde okubuuzaganya Ebika , ebitaakwataganye era we byaggweeredde nga bakkiriziganyizza abaana baafumbiriganwe, olwo engoma z’abasamize ne zisaanikira ekitundu!
Omukolo gwabaddeko n'abakulembeze b'ekitundu okwabadde ne ssentebe wa LC1, Haaraj Sempala!
ENGERI GYE BYAJJAMU
Okusinziira ku bazadde b’abaana, abaana bombi baliko bye baafaanaganya nga baakazaalibwa kuba baazaalibwa n’amannyo abiri abiri ku luba lwa wansi!
Abantu nga bazina ku mukolo gw’okugatta abagole e Jinja.
Kintu yazaalibwa nga 13 September 2011. Kitaawe Batabaire anyumya:
“Tw’ewuunya okumulabamu amannyo amakulu abiri, waayita mbale nnyina n’aloota ng’eriyo omuntu amutegeeza nti omwana w’alituusiza emyaka 3 aliba afunye omukyala, erinnya lye Nambi, nti alizaalibwa mu maserengeta ga Busoga mu disitulikiti y’e Jinja, wabula nti yali tannazaalibwa!
Kintu bwe yatandika okwogera, yatandika okwekola obusolo, ng’ayogera n’okubuuza ebintu eby’ekikulu, n’ebyo by’atalabangako!
Omusamize mu June ye yatutegeza nga Kintu bw’afunye omukazi, nti ye Nambi naye nga , tetumanyi gy’ali.
Omusamize y’omu ye yatutegeeza nti muka Kintu ali ku kyalo Namata-Kamwokya,” taata wa Kintu bw’agamba.
E Buyengo baagendera ku ndagiriro y’omusamize ne batuuka mu maka ga Alamanzani Gamukibya ne beeyanjula, nga Nambi wa myezi esatu.
Buli ludda lwayogera eby’afaayo by’abaana okuli okuzaalibwa n’amannyo abiri, ebikuuno n’ebirooto nga bifaanagana olwo emizira n’enduulu ne bisaanikira ekitundu era ne bategeka omukolo guno.
NAMBI LWE YAZAALIBWA YAYOGERA!
Taata wa Nambi, Alamanzani Gamukibya, agamba nti muwala we lwe yazaalibwa, yakukkulumira Katonda olw’okumutikka omugugu gw’omwana nnamba munaana wabula nti ku olwo Nambi yayasamya akamwa n’agamba nti, ”Totya, azaaliddwa nze Nambi, muka Kintu, atambula n’emmaali mu ngalo. Totya, kuba buli kizibu ky’olina kijja kuggwa.”
Abasamize be baakoze omukolo ogugatta abagole!
“Buli omu n’omuzaalisa twekanga okuwulira bbebi ayogera! N’okussa ku kagaali nga mmuggya mu ddwaaliro nnali ntidde, wabula ebyembi teyaddamu kwogera,” Gamukibya bw’agamba.
Ayongerako: Okumanya Nambi yali mwana wa mikisa, oluvannyuma lw’ennaku bbiri, nnafuna essimu ng’empita ng’ende nsawule, ng’enda okudda eka ng’emitwalo 20 be ddu gindi mu nsawo!
Mu mwezi gumu ogwasooka, nnagula amabaati 30 ag’ennyumba eyali ennemeredde ate mu mwezi gwokuna ne ngula bodaboda kwe ntambulira.
Mu November, abagenyi baatuuka nga bagamba nti balina mutabani waabwe, Kintu, empewo z’Ekika gwe zaayolese Nambi nti ye mukyala we era ne basaba bategeke olunaku lw’okwanjula.”
Omwogezi w’oludda lwa Kintu, Mugweri Nsekodhabalamu ow’e Nakabira, yagambye nti omukolo n’emisoso gyonna by’awemmense obukadde bubiri.
Abantu baanuuse ensingo ‘ng’abagole’ beeriisa omuceere nga babaleze, eky’akubizza abalabi emizira.
Nsekodahabalamu yagambye nti omukolo guno gwabadde gwa kutuukiriza biragiro bya misambwa naye ng’obufumbo obutongole bw’akubaawo mu 2025, ng’omuwala atuusizza emyaka 19.
Ssentebe w’e Kamwokya, Hajraz Sempala yagambye: Nnali mpeddemu amaanyi bbebi agenda kufumbizibwa wabula bye ndabye bindaze nti tewali taabu, emikolo gigende mu maaso, kuno kubadde kumala mukolo.
Akulira abasamize mu Busoga, Mandwa Kagulu Nabiryo yagambye nti, “Empewo bw’esiima omuntu temuta, era agezaako okuziimuula by’egamba afuna obuzibu. Edda, abasajja baasibanga obukomo ku mikono gy’abawala ne babawasa nga bakuze, era ekyo sikirabamu Sitaani.”
Geofrey Namukoye, Maneja wa kkampuni ya Uganda Development Services (UDS) yagambye nti yadde mulimu ebyobuwangwa, emabega alabayo olukwe lw’okufumbiza abaana bano nga tebanneetuuka.
Efulansi Mpandi, ng’ono y’amyuka ssentebe wa LC3 e Kagulu mu Buyende agamba nti okufumbiza obuwala obutanneetuuka kususse, okusingira ddala mu bitundu ebyetoolodde ennyanja kuba abaayo tebafa ku kuweerera baana.
Akulira ensonga z’amaka n’abaana ku CPS e Kamuli, Richard Kagoda agamba nti disitulikiti y’e Kamuli ne Buyende ze zisibukamu okufumbiza abaana n’okubakaka akaboozi nga tebanneetuuka.
Okusinzirira ku lipoota y’akulira ebyenjigiriza eya 2013, abaana 25,000 be baava mu masomero ne babulira mu byalo ng’abasinga baali bawala nga kigambibwa nti baagenda kutokoseza basajja matooke.
Omukazi mu South Afrika eyawasa omulenzi ow’emyaka 7 omwaka oguwedde.
NAMBI NE KINTU
Abaganda bakkiriza nti olulyo lwabwe olw’Obwakabaka lutandikira ku Kintu eyalina mukyala we Nambi.
Kati Kintu bw’azaalibwa e Najjanankumbi mu Buyende, Nambi n’azaalibwa e Kamwokya mu Jinja biba bisesa!
MU NSI YONNA
OKUWASA oba okufumbiza abaana abato kibunye mu nsi yonna. Mu Mawanga ga Buwarabu naddala e Yemen ne Afghanistan, abawala babafumbiza ne bwe baba ba myaka munaana. Mu Afrika, omuze guno gusinga mu Ethiopia!
Mu Buyindi, okufumbiza abaana abato kimenya mateeka, wabula okusinziira ku kunoonyereza okwakolebwa olupapula lw’e Bungereza olwa Daily Mail mu June wa 2011, abaana abato babawasa oba okubafumbiza ekiro mu ttumbi!
Ebyafaayo biraga nti Marie Antionette eyali muka Kabaka wa Bufalansa Louis XVI yamuwasa wa myaka 15 mu 1770.
Kyokka likodi eriwo ya muwala mu Yemen eyafumbizibwa ku myaka 10 era ng’ali mu ddya w’osomera bino.
Rifca Stanescu (23) kati ye jjajja asinga obuto bwe yafuna omuzzukulu! Ye yazaalira ku myaka 12!
lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn