KKAMPUNI ya Vision Group efulumya Bukedde, ekwataganye ne bbanka ya DFCU, ekitebe kya Budaaki mu Uganda ne
kkampuni y’ennyonyi eya KLM okunoonya omulimi n’omulunzi asinga mu Uganda. Abanaavuganya mu mpaka zino mujja kutuweereza amannya gaabwe tubatuukirire tubawandiikeko buli Mmande okutuuka mu September. Anaanywa mu banne akendo waakufuna obukadde150 tumutwale n’okulambula abalimi n’abalunzi abaatikirivu mu Budaaki. Omuwanguzi waakulangirirwa mu October 2014. Leero EDWARD SERINNYA akuleetedde Mw. Livingstone Bisaso omutuuze w’e Mazzi mu Ggombolola y’e Ssissa ennunda eyomulembe agiyigirizza banne ne bawona okulera engalo.
OKULUNDA embizzi abantu bongedde okukwettanira wabula okulunda ng’olina ekigendererwa kikwanguyizaako okufunamu amagoba.
Livingstone Bisaso owa ‘Mazzi Intergrated Farm’ ku kyalo Mazzi mu Ggombolola y’e Ssisa mu Wakiso, agamba nti ye wadde yaakatandika okulunda yasalawo n’alunda mbizzi nzaazi nga bw’atunda ekimuyambye okubaako ne kye yeekolera era ebbanga ery’omwaka ogumu n’ekitundu lye yaakamala mu bulunzi talina kye yejjusa. Okugoberera ennunda ey’omulembe kye kimuyambye okuzifunamu.
OKUZIMBA EKIYUMBA
Okuzimba ekiyumba olumu kisinziira ku busobozi bwo, osobola okukozesa amakooko agavudde ku mbaawo, embaawo oba amatoffaali bw’oba weesobola.
Bino obikuba ku mabbali g’empagi z’oba osimbye, ate waggulu osobola okukozesa ekiveera n’ebiwempe singa oba tolina zigula mabaati, ekikulu mu byonna kuba kiyumba butatonnya.
Ekiyumba kirina okuba nga kiyingiza empewo embizzi obutatawaanyizibwa ndwadde.
Munda mu kiyumba mulina okubaamu ekifo we ziriira, wezinywera amazzi, we zisala obusa n’okuwummulira, era olina
n’okuteekawo omukutu ogutwala omusulo ne kazambi bw’oba ng’olongoosa ekiyumba.
BY’OGOBERERA NG’OLUNDA EMBIZZI ENZAAZI
Bisaso agamba nti, olulyo kikulu ate ne ku faamu gy’ozigula balina okukulaga ebikwata ku mbizzi eyo, engeri gye bazze bagigobereramu okulaba nga bakuumye olulyo lwazo. Ye alunda mbizzi kika kya ‘Camborough’ nga luno lw’e South Africa era lukola bulungi mu kuzaala.
Olina okubala amabeere, kuba omuwendo gw’amabeere gutera okulagula obubizzi bw’esobola okuzaala okugeza singa embizzi eba n’amabeere 12 kiba kizibu okuzaala obubizzi nga busukka 12 ne bw’eba ebusussizza emikisa giba mingi obumu okufa kubanga bwe buba buyonka obumu bufi kka ne butafuna mabeere, kyandibadde kirungi
okufuna embizzi erina amabeere waakiri 16 omanya nti bwezaala obwana bujja kuba m’amabeere agamala.
Endabirira
Embizzi gy’ogenda okulunda n’ekigendererwa ky’okuzaala kisaanye okubeerako nayo okumala ekiseera, kyandibadde kirungi okugifuna nga ya myezi esatu kuba jjukira nti ku myezi munaana eba esobola okuwaka, eggwako emala nalyo emyezi ebiri n’ezaala.
Ng’eneetera okuzaala bw’oba tolina biyumba mwezaalira kyandibadde kirungi mu nkola ey’ekyavu n’ogisalirayo essanja n’oliteeka mu kiyumba n’ezaalira okwo. Naawe kyandibadde kirungi n’obaawo ng’ezaala okusobola okuggyawo obwana obuzaaliddwa nga bunafu, kuba esobola okubwebakira n’ebutta.
Ng’emaze okuzaala olina okugirabirira obulungi okusobola okufuna amabeere, kirungi okugifumbira ku mukene.
Ayamba nnyo mu kugiwa amabeere. Leka obubizzi buyonke okutuusa ‘we buweza omwezi gumu n’ekitundu.
Bisaso agamba nti, embizzi z’atunda ento azitundira ku myezi ebiri n’ekitundu oba esatu kuba eyo eba emaze okuvaamu obulungi nga n’omuntu gw’agiguza tegenda kumutawaanya. eno agitunda wakati w’emitwalo 15 ne 25.
Endiisa
Bisaso agamba nti, ekimu ku bintu ebisobola okukulya ne bitwaliramu n’amagoba y’embizzi, kuba yo w’ogiweera emmere wonna tegaana wabula ekikulu gwe agirabirira kugipimira.
Ye agamba nti, buli lunaku embizzi enkulu aziwa kkiro y’ebikanja ne ey’emmere entabule emu okusobola okukekkereza okwo kw’ayongera emmere endala eba edibye, amalagala ga lumonde, ebikoola by’amayuuni n’ebirala era zirya ne zikkutta bulungi okwo n,ayongerako amazzi.
Enzijjanjaba
Ng’oggyeeko omusujja guno ogwa ‘Swine Fever’ ogutalina ddagala, endwadde endala ezisinga okutawaanya embizzi ziva ku bucaafu era ye ku ffaamu ye akulembeza buyonjo. Kyokka embizzi eziwa eddagala ly’ebiwuka buli mwezi, okuziwa vitamiini naddala ezo eziba zimaze okuzaala, okuggyako n’okuzifuuyira okusobola okugoba enkwa n’endwadde endala.
Ebirala by’alina
Ebirala by’alina kuliko ente ttaano ku zino nnya ziri mawako, era ng’ekigendererwa kye kulaba ng’atandika okutunda amata.
Alunda nte za Fresian nga kati ziri ku bitundu 75 ku 100. Alina emiyembe n’emicungwa okwo kw’agatta okulima ebintu bya sizoni okuli ennyaanya, lumonde n’ebirala.
Bisaso ng'awa ente omuddo
lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn som_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn