ABALIMI n’abalunzi bangi tebafaayo kukuuma biwandiiko bikwata ku ffaamu zaabwe era oluusi beekanga bafi iriddwa kuba tebamanya we balina kukyusaamu.
Okukuuma ebitabo gwe musingi, Mw. Patrick Matovu omulimi e Bbowa mu Kagogo- Makulubita mu disitulikiti y’e Luweero kw’atambuliza ffaamu ye eya LUPMAAT.
“Nze buli kamu nkawandiika okusobola okumanya ebintu bwe bitambula. Nfaayo okumanya ennyingiza n’ensaasaanya. Mpandiika lisiiti ku bintu bye ntunda nneme kubuzaabuzibwa. Mpandiika buli nkyukakyuka ebeera ku ffaamu okugeza embizzi nga ziwase oba okuzaala.
Bwe nnyingiza enkoko, okuzigema, lwe zitandika okubiika n’ezifudde, lwe nsimba, okukoola, amakungula lwe gatandise n’enkukakyuka yaago.
Kino kinnyabwe okukakasa nti ffaamu yange nsobola okugiteekerateekera n’okumanya entegeka y’ebiseera by’omu maaso okusobola okwongera okugifunamu n’okugifuula emu ku ffaamu ez’amaanyi.
Matovu mu nkoko.
OKULIMA
Nnali nkozesebwa mu bitongole bya Gavumenti wabula ne nsalawo okutandika okulima mu 2001. Nnina olusuku lw’amatooke n’omusiri gw’emmwaanyi ne kasooli.
Ebitooke nsimba nsukusa kyokka bwe nzisigula nzisalira ddala olwo ne nzibikka mu ttaka okuzibuniza. Wano ekitooke kibeera ng’ekirina omwana era bwe kimala okututunuka mu ttaka ne bwe kibeera ku musana kisigala kitinta ng’olowooza kya nkuba sso nga singa okisalira waggulu kifa omutunsi.
Ebitooke nsinga kusimba bika bya bulijjo nga Musakala, Mpologoma, Nakitembe n’ebirala era nsimba bya mabanga era nga nsobola okusimbamu ebijanjaalo. Mu mwaka gumu nnali ntandise okutunda.
Oluvannyuma nayongerako okulima kasooli nga mu kiseera kino gwe nsinga okussaako essira. Omwaka oguwedde nnalima yiika za kasooli 10.
Matovu ng’alaga wawandiika.
Kasooli annyambye okuliisa ebisolo bye nnunda naffe okulyako awaka n’abakozi 16 abannyamba ku mirimu ku ffaamu.
Engeri gye nnima omungi nnina ekyuma ekimukongola.
Ekyuma kikozesa mafuta nga dizero. Liita ttaano zikongola kkiro 8,000. Nkubamu obuwunga ccacu ne mmuwa ebisolo.
Ettaka kwe nnima kasooli nga likaddiye ndiriikiriza. Mu buli kinnya mwe nsimba ensigo nteekamu olubatu lw’obusa oba kalimbwe okuva mu nkoko.
Buli kimu ekiva mu kasooli nkikozesa kuba ebisoolisooli bye ntemye ate mbikozesa okubikka olusuku lwange ekirukuuma
nga luli mu mbeera ennungi n’okubaamu emmere omwaka gwonna.
ABALIMI n’abalunzi bangi tebafaayo kukuuma biwandiiko bikwata ku ffaamu zaabwe era oluusi beekanga bafi iriddwa kuba tebamanya we balina kukyusaamu.
Okukuuma ebitabo gwe musingi, Mw. Patrick Matovu omulimi e Bbowa mu Kagogo- Makulubita mu disitulikiti y’e Luweero kw’atambuliza ffaamu ye eya LUPMAAT.
“Nze buli kamu nkawandiika okusobola okumanya ebintu bwe bitambula. Nfaayo okumanya ennyingiza n’ensaasaanya.
Mpandiika lisiiti ku bintu bye ntunda nneme kubuzaabuzibwa. Mpandiika buli nkyukakyuka ebeera ku ffaamu okugeza embizzi nga ziwase oba okuzaala. Bwe nnyingiza enkoko, okuzigema, lwe zitandika okubiika n’ezifudde, lwe nsimba, okukoola,
amakungula lwe gatandise n’enkukakyuka yaago.
Kino kinnyabwe okukakasa nti ffaamu yange nsobola okugiteekerateekera n’okumanya entegeka y’ebiseera by’omu maaso okusobola okwongera okugifunamu n’okugifuula emu ku ffaamu ez’amaanyi.
Omukozi ng’atabula emmere y’enkoko.
OKULIMA
Nnali nkozesebwa mu bitongole bya Gavumenti wabula ne nsalawo okutandika okulima mu 2001. Nnina olusuku lw’amatooke n’omusiri gw’emmwaanyi ne kasooli.
Ebitooke nsimba nsukusa kyokka bwe nzisigula nzisalira ddala olwo ne nzibikka mu ttaka okuzibuniza. Wano ekitooke
kibeera ng’ekirina omwana era bwe kimala okututunuka mu ttaka ne bwe kibeera ku musana kisigala kitinta ng’olowooza kya nkuba sso nga singa okisalira waggulu kifa omutunsi.
Ebitooke nsinga kusimba bika bya bulijjo nga Musakala, Mpologoma, Nakitembe n’ebirala era nsimba bya mabanga era nga nsobola okusimbamu ebijanjaalo. Mu mwaka gumu nnali ntandise okutunda.
Oluvannyuma nayongerako okulima kasooli nga mu kiseera kino gwe nsinga okussaako essira. Omwaka oguwedde
nnalima yiika za kasooli 10.
Kasooli annyambye okuliisa ebisolo bye nnunda naffe okulyako awaka n’abakozi 16 abannyamba ku mirimu ku ffaamu.
Engeri gye nnima omungi nnina ekyuma ekimukongola.
Ekyuma kikozesa mafuta nga dizero. Liita ttaano zikongola kkiro 8,000. Nkubamu obuwunga ccacu ne mmuwa ebisolo.
Ettaka kwe nnima kasooli nga likaddiye ndiriikiriza. Mu buli kinnya mwe nsimba ensigo nteekamu olubatu lw’obusa oba kalimbwe okuva mu nkoko.
Buli kimu ekiva mu kasooli nkikozesa kuba ebisoolisooli bye ntemye ate mbikozesa okubikka olusuku lwange ekirukuuma nga luli mu mbeera ennungi n’okubaamu emmere omwaka gwonna.
OKULUNDA :
Natandika okulunda enkoko era nga mu kiseera kino nnina enkoko 1,100 ento nga zino z’amagi. Nteekamu ez’ennyama ezange za kulya waka n’okutundako n’addala mu nnaku enkulu
Nnina ezibiika 1,230 nga zino zimpa ttule wakati wa 30-35 olunaku okusinziira ku ndabirira gye mbeera nziwadde.
Olusuku olubikke.
Kuno nnundirako embizzi nnina ebiyumba ebisoba mu 20.
Nzaawula okusinziira ku bukulu bwazo, ezizaala zibeera ku ludda lwazo zokka, ento, ennume n’endaawo zonna nzaawula okusobola okuzirondoola obulungi.
Mu kiseera kino nnina embizzi enkazi ttaano, obuto 20, endaawo 13 n’ennume bbiri kyokka nga waliwo lwe mbeera n’embizzi ezisoba mu 200 kuba nnina abantu be ng’enda nga nzimbira ffaamu z’embizzi n’okubateeramu ez’okulunda.
Nze situnda bubizzi bwa mwezi kuba awo mbeera nkuguzizza bizibu anti kano kabeera kakyalimu amata ga nnyina waako era nga kagenda kukutawaanya okukuza.
Ezange nzitundula ku myezi ena ku 130,000/- nga kamaze okukula. nnina omusawo ku ffaamu yange ajjanjaba n’okulabirira ebisolo n’enkoko zange ekiseera kyonna.
Emmere y’embizzi zange n’enkoko gy’etabulira okukakasa nti zifuna ekiriisa ekisaanira era nga buli mutendera gwe zituukako
emmere ngitabula mu ngeri yanjawulo okusinziira ku biriisa ebyetaagisa. Nnina sitoowa gye nnazimba obulungi okukakasa nti emmere eterekebwa bulungi
AMAZZI
Ffaamu yeetaaga amazzi mangi era nasalawo okusima nayikondo. Olw’okuba omusana bwe gwaka ennyo amazzi gakendeera mu ttaka nnazimba ttanka etereka liita 80,000.
Byonna bye nkola ku ffaamu yange bikwatagana kuba bye nzigya mu kasooli mbikozesa ng’emmere y’awaka, enkoko
n’ebisolo n’okubikka olusuku, amatooke ngaggyako emmere ate endagala n’ebigogo ne mbiwa embizzi ng’emmere ate bye nzigya mu nkoko n’embizzi ne mbizza mu nnimiro.
lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn bem_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn