kampala
Abalwadde mu waadi emu e Mulago.
Bya HAFSWA NANKANJA
MAAMA wujja, nfa obulumi, woowe, bampitire omusawo...!’, bino bye bimu ku bigambo ebikwaniriza nga waakatuuka ku waadi eya kazalite e Mulago.
Nga tujaguza emyaka 50 egy’ameefuga, omanyi Bannayuganda bameka abandifudde mu bbanga lino singa eddwaaliro lino teryaliwo?
Ku mulembe gwa Amin ne Obote nga Mulago ly’essuubi lyokka eryaliwo ku mulwadde omuyi, anti ng’awalala teri ddagala. Ne mu biseera bino, abantu we bagambira nti Mulago talina ddagala, obulwadde obulema eno gye babuddusa, ekiremayo oyo ng’eyiye basima!
Eddwaaliro lino lyatandika nga kirinika okujjanjabiramu endwadde z’obukaba okuva mu 1913 ezaali zeeriisa enkuuli mu Buganda.
Wabula erinnya ‘Mulago’ lyava ku ddagala eryayitibwanga ‘Omulago’ eryabeeranga ku lusozi luno, Ssekabaka Suuna 11 lye yasaabanga okwegobakoempewo embi? ‘Omulago’ lye lyagenda lifuuka naddala ng’Abazungu bazimbyeko kirinika yaabwe ne lifuuka ‘Mulago’.
Abantu baavanga mu bitundu by’eggwanga eby’enjawulo okufuna obujjanjabi mu kirinika eno era mu 1917 Abazungu ne basalawo okuligaziya ne bazimba eddwaaliro eddene erya Mulago omukadde.
“Mulago omupya azimbiddwa mu 1960 n’agattibwa ku mukadde olwo ne lifuukira ddala eddwaaliro gaggadde eryasooka okuzimbibwa mu Uganda”, Dr. William Nganwa bw’annyonnyola ku byafaayo bya Mulago.
Omwogezi w’eddwaliro lino, Dan Kimosho agamba nti mu 1962 nga tubuza ennaku nnya zonna okwefuga, Abazungu baakwata Mulago ne bamuwa Bannayuganda ng’ekirabo era okuva olwo ne lifuuka eddwaaliro lya Gavumenti erijjanjaba endwadde ez’amaanyi.
Dokita omuddugavu eyasooka okukola e Mulago yali Dr. Kibaya.
ENZIJANJABA EKYUSE
Ekibi nti embeera ya Mulago ennaku zino mbi nnyo. Omujjuzo mu waasi gususse, eddagala teririiyo, kumpi buli mulwadde agendayo eddagala balimulagirira mu bukirinika bw’abasawo baayo ebweru!
Dr. Nganwa agamba nti edda ng’omuntu tekimwetaagisa kutindigga lugendo kuva mu byalo kujja Mulago kufuna bujjanjabi.
“Waaliwo enkola nga bw’oba mulwadde, eddwaaliro gy’oli bakusalako akanyama ne bakatikka mu bbaasi za UTC okukaleeta e Mulago abakugu ne bakeekebejja era ne bawa n’eddgala lye balowooza erinaakuwonya.
Kino kyakendeezanga omujjuzo e Mulago ekitaliiwo kati. Ate waabangawo ne ambyulensi ezirawuna ebyalo buli lunaku, awaabanga omuntu omulwadde omuyi nga ku mulyango bassaako olugoye olumyufu olwefaanaanyiriza bendera ku kkubo.
Ambyulensi nga bw’erulaba ng’omulwadde emukima ng’emutwala e Mulago, ate nga bw’omala okuwona nga ambyulensi ekuzza eka. Kino tekikyaliwo,” bw’agamba.
Dokita Dean eyazuula obulwadde bwa Kwashokoir yaliko omusawo w’e Mulago; ate eddagala eriyamba abakyala abembuto kyokka nga balina akawuka ka siriimu obutakasiiga baana baabwe lyazuulibwa Mulago.
EBIZIBU BYA MULAGO
Mw. Kimosho agamba agamba nti Mulago yazimbibwa kujjanjaba endwadde n’obubenje obw’amanyi kyokka kati n’alwadde ssennyiga gy’addukira. Agamba: Mulago ajjanjaba ndwadde za maanyi, era n’obuyambi obutuweebwa bujja ku ndwadde zino.
Kitegeeza nti obulwadde obutonotono tebuba na ddagala limala, olwo abantu ne balowooza nti abasawo baayo babba eddagala ekitali kituufu.
Obukyafu bufuuse kizibu e Mulago nga buleetebwa abantu abangi abeeyiwayo. Emyaka 50 bukya liddizibwa Bannayuganda, eddwaaliro ligaziye, lijjanjaba ne bannansi b’ensi ezitwetoolodde.
Wabula eyalaba Mulago emyaka 50 egiyise tayinza butennyamira olw’engeri abakyala gye bazaalira mu nkuubo, olw’omujjuzo n’ebbula ly’eddagala nga kw’otadde n’abafere abalya ku balwadde ssente
swh_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn