MU kaweefube w’okutaasa ennyanja Nalubaale, BUKEDDE ekusongera ku birina okukolebwako okulaba nga tesaanawo. Leero omusasi waffe MARIA NAKITENDE akulambululidde ensonga y’ebinazi n’engeri gye bikosa ennyanja n’ebikolebwa okugitaasa.
BULI lukya abantu beeyongera okutema emiti okuliraana ennyanja kino ne kivaako okukosa ennyanja n’ebyennyanja okukendeera.
Ekitongole ekivunaanyizibwa okukuuma obutonde bw’ensi ekya NEMA kirina amateeka ge kyassaawo okulaba ng’obutonde tebutataaganyizibwa.
Muno mulimu: Omuntu yenna asenga okumpi n’ennyanja alina okulekayo mmita 200 okuva ku lubalama.
Abantu bangi ekiragiro kino bakiziimudde. Abalimi b’ebinazi omuli abantu abaabulijjo ne kkampuni erima ebinazi eya OPUL(OIL Palm Uganda Limited) eri wansi wa kkampuni enkozi ya butto eya BIDCO eyatuuka n’okulekayo mmita 100 zokka.
EMIGASO GY’EMITI
Omumyuka wa Kweba II, Ssenkubuge Bruce, agamba nti ky’abulabe okutema emiti egiri mu kibangirizi NEMA kye yalagira okulekawo.
Emiti gy’egiyamba okukola ng’akasengejja k’ebyo ebigenda mu nnyanja naye kati amazzi agava mu binazi agalimu n’eddagala gagenda butereevu mu nnyanja nga tegasengejjeddwa.
Giyamba n’okukwata empewo ey’amaanyi eva ku nnyanja etikkula amabaati ku mayumba.
Agamba nti, emiti egyo n’ensiko erekebwawo by’ebiyamba okutangira ettaka okukulukuta okutuuka mu nnyanja kubanga ligenda n’ebintu bingi omuli n’ebya pulasitiika ebyegatta mu nnyanja ekivuddeko n’ebyennyanja okukendeera.
Ssenkubuge asaba Gavumenti n’ebitongole ebivunaanyizibwa ku kukuuma obutonde okulwanyisa abantu aboonoonye obutonde okumpi n’ennyanja.
BIDCO
Atwala obutonde bw’ensi mu kkampuni erima ebinazi eya BIDCO, Richard Ssenkooza agamba nti kituufu amateeka ga NEMA galagira okulekayo miita 200 okuva ku nnyanja, naye waliwo ebitundu ebimu bye baalekayo miita 100 nga e Bwendero, Kitooke, Buguzi, Buyoga n’ebirala kyokka nga baakikola oluvannyuma lw’okulaba nga miita 200 zaali zibamalako ettaka, baasaba NEMA olukusa ne baweebwa n’ebbaluwa.
Agamba nti, wabula nga Oil Palm Uganda Limited(OPUL) bw’eri wansi wa BIDCO, bafaayo okulaba nga bakuuma obutonde obwetoolodde wonna we bakolera n’addala ennyanja Nalubaale era nga mu kutandika beetegereza nga bayita mu minisitule y’ebyobulimi
okulaba ebiyinza okuvaamu n’engeri y’okukwatibwamu nga mu kiseera kino bagoberera ebyavaamu.
Bakozesa International Base Management Practices okuli ey’eby’obulimi eva mu WILMA nga mu kino eddagala balifuuyira ku kinazi kye nnyini n’okukoola omuddo ne kibeera ku kinazi kyokka ekiremesa ettaka okukulukusa ebigimusa okutuuka mu nnyanja.
BIDCO KY’EKOZE OKUKUUMA OBUTONDE
Ssenkooza agamba nti, ebifo byonna ebyasimbiddwaamu ebinazi mu kibangirizi kya NEMA byakulekebwa nga tebirabirirwa wadde okussaako eddagala.
Bajja kukungulangako binazi bisobole okufuukamu emiti okuzzaawo egyo egyatemwa era nga n’abalimi ab’ebweru bonna baakukola kye kimu ate nga tebakyaddamu kukkiriza mulimi gwe batalambudde w’agenda kulima okusobola okubatangira okulima mu kibangirizi kya NEMA.
Agamba nti, baasazeewo okudda ku International Standard eyitibwa ISO 14,001 ekwata ku ngeri y’okukuuma obutonde bw’ensi n’addala mu kitundu kye balimu era nga baakufuna abakugu okuva Singapore agenda okusindikibwa aba WILMA balabe ebitundu eby’obulabe ebyakwatiddwaako n’engeri y’okubizza ku mutindo okukakasa ng’ebitundu n’obutonde obwayonoonebwa bizzibwawo.
Ssenkooza era agamba nti, nga BIDCO baatandise n’ensimbi obukadde 50 obw’okufunamu emiti gye bagenda okugabira abantu ku bwereere bagisimbe gisobole okuzzaawo egyatemwa kiyambeko
ne mu by’obulambuzi.
Mulimu: Emisizi, emikusu, emikebu egikola amaato n’egy’ebibala.
lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn kmr_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn