Bya Tonny Kayemba
Abasuubuzi abakolera mu katale k’abalimi aka Kireka Main Market e Kireka mu Divisoni y'e Namugongo mu Munisipaali y'e Kira bennyamivu olw’embeera embi akatale kaabwe gye kalimu nga kamaze emyaka 90 naye kadda mabega.
Steven Katende, Ssentebe w'akatale kano omuggya yategeezezza ng’akatale kano bwe kaatandikibwawo mu 1928 nga famire ya Kisosonkole yawa eggombolola y'e Kira ettaka lino ku liizi bazimbeko akatale abatuuze bakolere omwo ng’ettaka lino liweza obunene bwa ffuuti 50 ku 100.
Katende yagambye nti, akatale kano kaazimbibwa nga kaakukoleramu abasuubuzi abasoba mu 500 wabula kati kalimu abasuubuzi 180 ng’emidaala egisinga mikalu ng'abantu baakaddukamu olw’enzimba embi. Tebaakateekamu makubo bakasitoma we bayita ekireeta abakakoleramu obutafuna baguzi .
Tekalina mifulejje gitambuza mazzi ng’enkuba olutonnya mukoka ava ku luguudo lw’e Namugongo aggweera mu katale kano.
Pulaani y’akatale yali nfu
Yategeezezza nga pulaani y'akatale kano bwe yali enfu olw’engeri gye kaazimbibwaamu ng’omuntu atakamanyi kibeera kizibu okumanya nti waliwo akatale kyokka n’amaduuka agaazimbibwa ku katale kano abaali bakansala n'abakozi ku ggombolola ebiseera we baakazimbira baageddiza olwo ne baleka abasuubuzi be baasanga mu katale kano nga tebafunye maduuka era abantu abo be basolooza ssente mu maduuka gano.
Abasuubuzi bagamba nti, n’ebizimbe Kira bye yazimbako byagirema okumaliriza nga n’amaduuka olw'omutindo omubi gwe gaazimbibwaamu gatandise okwatika ate nga ga kalina ekintu ekitadde obulamu bwabwe ne bakasitoma mu matigga kubanga ebizimbe bino ssaawa yonna byandibagwiira.
Bano basabye munisipaali y'e Kira okubazimbira akatale kaabwe n’okugonjoola ebizibu byabwe oba bwe babeera tebakisobola, babakwase akatale kaabwe mu butongole bo bakeddukanyize okusinga lwe babasoloozaamu empooza ate nga tebabafaako kukulaakulanya katale kaabwe.
Ssente ezisasulwa munisipaali zitukaluubiriza okufuna
Anthony Wandera, Ssentala w'akatale kano ng’ono ye yaweebwa ttenda esolooza empooza mu katale kano yategeezezza nga bwe bakolera mu buzibu okuggyayo ssente ze bateekeddwa okusasula ku munisipaali olw'omuwendo gw'abasuubuzi ogwesala buli lukya.
Ono agamba nti, emidaala egisinga mu katale wakati abasuubuzi baagiddukamu ng’oli olugupangisa akoleramu ekinene wiiki bbiri n’aggalawo olw’enzimba embi akatale kano gye kazimbibwamu ng'abakazimba tebateekamu makubo kayingiza bakasitoma nga n’emidaala baagitunuza wakyamu.
Ayongerako nti, abantu abamu abaludde mu katale kano okuli Aziz Namukasa abeeyita bannansangwa mu katale kano nabo bakoze kya maanyi okulemesa enkulaakulana yaako nga bano beenyigira mu mirimu egitali gyabwe kw’ossa okuvuma n’okulemesa buli ssentebe ajja mu katale kano ng'abagamba tebasobola kukkiriza mukulembeze mupya mu katale okubafuga.
Mutuzimbire akatale akali ku mutindo
Mu lukiiko lw'ebyobulamu olutudde mu katale kano nga lutegekeddwa abatwala Division y'e Namugongo, Ssentebe w’akatale kano Steven Katende yasabye Ssentebe wa Divisoni eno, Ernest Gaster Mukasa n'omumyuka wa Mmeeya wa Kira munisipaali, Godfrey Nsubuga okubakolera ku bizibu bye bayitamu n’okubayambako okubazimbira ku katale kaabwe katuuke n'omutindo ng’obutale obumu.
Gaster Mukasa, yasabye abantu abalemesa enkulaakulana mu katale okuli Namukasa okukola emirimu gyabwe bave ku bakulembeze b'akatale bakolere abaabalonda era yasabye omumyuka wa Mmeeya okuwa Namukasa enkoko 100 nga entandikwa alunde ezo ave mu kutabula akatale okwo kw’anaakolera omulimu gwe ogw'okutunda amatooke.
Yalagidde akulira ebikwekweto mu Division y'e Namugongo, George Ssekalega okukwata abantu bonna abatundira ebintu ku nguudo e Kireka abaleete mu katale ku mpaka bafune emidaala kubanga mwegiri mingi.
Yategeezezza ng’aba munisipaali bwe baali bayisizza obukadde 110 okuzimba akatale kano mu mbalirira y'omwaka ogwaggwa, wabula ate ssente ne bazikozesa okuddaabiriza oluguudo olwagwaamu ku mugga gwa Namalere wabula n’asaba bakansala abatuula ku munisipaali okulwana okulaba ng'akatale kano kazimbibwa mu mbalirira y'omwaka guno.
Omumyuka wa Meeya wa munisipaali y'e Kira. Godfrey Nsubuga yategeezezza nga bwe bagenda okukwatagana n’abateekeraateekera munisipaali y'e Kira balabe ng'akatale kano kamenyebwa kaddemu kazimbibwe mu ngeri etuukana n'omutindo.
Yabagumizza nga bannannyini ttaka bwe bakkiriza okuguza munisipaali ettaka okuli akatale, wabula nga kyetaagisa ssente nnyingi era nga ze bakyanoonya basasule ekifo kino bave ku nkola ya liizi gye baliko.
lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn