WADDE ssukaali wa bbula, ettundutundu ly’ettaka erisinga obunene mu Sango Bay Sugar Estates lyalekebwa awo ttayo wadde nga lyalina kulimirwako bikajjo bikamulwemu ssukaali. Ekyuma kya ssukaali ekiri ku ttaka lino nakyo katalagga dda.
Sango Bay lyali ttaka lya Bayindi kwe baakoleranga ssukaali okuva mu myaka gya 1930 kyokka omugenzi Iddi Amin Dada bwe yawamba obukulembeze mu 1972, n’abatwala nga nnabugi ssi mufungize, ne Sango Bay yasigala awo ttayo.
Abantu baabulijjo baatandika okwegabanya ettaka lino nga n’ekyuma kyonna kyayonoonebwa mu ntalo ezajja ziddirira nga mw’otwalidde n’olwo olwagoba Amin mu bukulembeze mu 1979.
Pulezidenti Museveni bwe yajja mu buyinza n’akomyawo Abayindi n’abaddiza n’ebyabwe mu 1996 bw’atyo Patel Sharad kati nnannyini kyuma kino naye yaddizibwa ettaka n’ekyuma kya ssukaali ebiri ku Sango Bay kubanga ye yali omusika wa kitaawe eyali nnannyinibyo.
Nga Pulezidenti alowooza ku ky’okuwa Mehta ettaka mu Mabira, omubaka wa Kakuuto mu Palamenti, Mathias Kasamba yagenze kipayoppayo e Sango Bay n’amulambula alabe engeri gy’ayinza okuzuukusibwa n’addemu okulima ebikajjo akole ne ssukaali, mu kifo ky’okusaanyaawo Mabira.
Ettaka lino liwerako obunene bwa yiika 146,000 era lyonna Gavumenti yaliddiza Patel kyokka n’okutuusa olwaleero tewali kintu kyonna kikolerwako. Ya Patel agamba nti akyalina by’alinda Gavumenti etuukirize olwo atandike okulima ebikajjo n’okuzzaawo ekyuma kino kiddemu buto okukola ssukaali.
Omubaka Kasamba bwe yakyaddeeko ewa Patel ku kyuma kino, yamunnyonnyodde nti olwaleero balima yiika z’ebikajjo 700 zokka era nga zino zigendererwamu kukola nsigo eyinza okusimbibwa ku yiika 7000 nga kuno kwe bayinza okutandikira okukola ssukaali olwo ne bagenda nga beeyongera mpolampola nga bwe basengula n’abantu abeesenza ku ttaka lino mu bukyamu.
Olwokuba nga mu myezi 18 gyokka ebikajjo bibeera bikuze nga bituuse okukamulwamu omubissi ogukola ssukaali, era ebikajjo ebyo bibeera birina okutemwamu ate nemusimbibwamu ebirala naye olwokuba nga tewali kyuma kiyinza kubikamula, ebikajjo bino bitikkibwa ku loole ne bitundibwa kukyuma kya Kagera Sugar Factory ekisangibwa e Tanzania.
Gye buvuddeko ettaka lino lyali litandise okulimibwako kasooli mu bungi wamu n’eddagala erijjanjaba omusujja kyokka ensangi zino bino byonna byayimirizibwa era okuggyako ensigo y’ebikajjo erimwako, tewali kirala kya maanyi kikolebwako.
Bbo abakozi abakola ogw’okusimba ensigo eno ey’ebikajjo wamu n’okukoleramu emirimu emirala ebiseera ebisinga baggyibwa mu bitundu by’eggwanga ebyenjawulo gamba nga mu mambuka ne mu bukiikaddyo ne baleetebwa e Kakuuto ate nebawebwa n’obuyumba omw’okusula buli munda mu ssamba.
Kasamba bwe yategeezezza Patel nga bw’ayagala okukulemberamu babaka banne baperereze Gavumenti eveeyo okumuyambako okutumbula ebikajjo, Patel yazzeemu nti, “Gavumenti ekimanyi bulungi ekigenda mu maaso wano kubanga enfunda nnyingi omukulembeze w’eggwanga twamunnyonnyola ku kiki kye twetaaga”.
lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn lug_Latn