Nkunga 133 mpi Kisambu
cl kapu 12 § 16-21, lup. ya lut. 127 (Min. 30)
Lutangu ya Biblia: Kutanga 22-25 (Min. 10)
No. 1: Kutanga 22:36–23:10 (Min. 4 to na nsi ya minuta 4)
No. 2: Satana Kele Ve Mbi Yina Ke Vandaka na Kati ya Bantu—rs-F lut. 365 § 4–lut. 366 § 2 (Min. 5)
No. 3: Adami—Na Nki Mutindu Adami Gangamaka na Kifwani ya Nzambi?—it-1-F balut. 43-44 § 5 (Min. 5)
Min. 15: Vanda ti Bikalulu ya Mbote na Kisalu ya Kusamuna. (2 Kor. 6:3) Disolo ti bawi na nsadisa ya bangiufula yai ya ke landa: (1) Sambu na nki yo kele mfunu nde beto vanda ti bikalulu ya mbote ntangu beto ke samuna? (2) Inki mutindu beto lenda vanda ti bikalulu ya mbote (a) ntangu kimvuka na beto me kuma na teritware? (b) ntangu beto ke samuna nzo na nzo? (c) ntangu beto me telama na kielo mosi? (d) ntangu muntu ya ke samuna ti beto ke ta kimbangi? (e) ntangu muwi ke na kutuba? (f) ntangu muwi kele ti mambu mingi ya kusala to kana kilumbu kele mbote ve? (g) ntangu muwi ke vweza beto?
Min. 15: “Beto Yedisa Mayele na Beto na Kisalu ya Kusamuna—Beto Tula Fondasio Sambu na Mvutukilu ya Mpa.” Disolo ti Bawi. Sadisa nsonga ya ke monisa nsamuni mosi ke kuditubila ntangu yandi ke kudibongisa sambu na kusala kisalu ya kusamuna mpi ke yidika ngiufula yina yandi ta pesa mvutu na mbala ya nima kana muwi kundima bazulunalu.
Nkunga 68 mpi Kisambu
Mfunu na Yo: Kana beto me kutana ti muntu mosi ya me monisa mpusa, beto ke zolaka kuvutukila yandi ntangu yandi kele na nzo sambu beto losa masa na nkeni ya kieleka yina beto kunaka. (1 Bak. 3:6) Yo ke lombaka nde na ntwala ya kukatuka, beto tula fondasio sambu na kuzaba ntangu yina beto ta vutukila yandi. Diaka, yo kele mbote na kuyula muntu ngiufula yina beno ta tadila na mbala ya nima. Ngiufula yango ta pesa muwi mpusa ya kuyilama sambu na viziti ya nima. Kana mukanda yina beto me pesa yandi kele ti mvutu na ngiufula ya beto me yula yandi, ntembe kele ve nde yandi ta tanga yo. Kutula fondasio sambu na kusolula ti muntu na mbala ya nima ke salaka nde kuvutukila yandi kuvanda mpasi ve sambu beno me zaba dezia disolo yina beno ta tadila mpi muwi me zaba mambu yina beno ta tubila. Ntangu beto ta vutukila yandi, beto lenda zabisa yandi nde beto me kwisa kupesa mvutu na ngiufula yina beto yulaka nge na mbala ya me luta mpi na nima beno lenda landa disolo.
Ntangu nge ke yidika bangogo ya kukotila na masolo, yidika mpi ngiufula yina nge ta yula sambu na kupesa mvutu na mbala ya nima. Zabisa yo nsamuni yina ke samuna ti nge.
Nkunga 105 mpi Kisambu
cl kapu 13 § 1-10 (Min. 30)
Lutangu ya Biblia: Kutanga 26-29 (Min. 10)
No. 1: Kutanga 27:15–28:10 (Min. 4 to na nsi ya minuta 4)
No. 2: Nzambi Gangaka Ve Diabulu—rs-F lut. 366 § 3 (Min. 5)
No. 3: Adami—Malanda ya Mbi ya Disumu—it-1-F lut. 44 § 6-8 (Min. 5)
Min. 15: Inki Beto Salaka? Diskure yina nkengi na kisalu ta sala. Tubila kisalu ya kusamuna yina dibundu salaka na mvula ya kisalu ya me luta mpi kampanye ya sipesiali ya Augusti. Tula dikebi na mambu ya mbote yina dibundu salaka, mpi sikisa bo sambu na kisalu na bo ya mbote. Lomba bawi na kuta ba-eksperiansi ya mbote yina bo kutanaka ti yo na Augusti mpi yula bangiufula na nsamuni mosi yina salaka mingi na kisalu ya kusamuna. Na nsuka, tubila diambu mosi to mambu zole ya me tala kisalu ya kusamuna yina dibundu lenda sala sambu na mvula ya kisalu yina ke kwisa, mpi tubila bangindu ya mfunu yina beno lenda sadila sambu na kutomisa mambu.
Min. 15: “Beto Landa Mbandu ya Baprofete—Nahumi.” Disolo na bangiufula mpi bamvutu.
Nkunga 46 mpi Kisambu
1. Inki mambu beto ke longuka na mukanda ya Nahumi?
1 Bonso Nahumi bikulaka, lufwa ya Ninive ya ntama ke monisa nde Yehowa ke vutudilaka bambeni na yandi mbi. Ata bambeni yina kele ngolo mingi lenda telama ve na ntwala na yandi. (Nah. 1:2, 6) Beto tadila na dikebi yonso mbikudulu ya Nahumi sambu na kubaka malongi na kisalu na beto ya kusamuna.
2. Inki mutindu nsangu na beto lenda vanda ya mbote?
2 Pesa Bantu Kikesa mpi Kivuvu: Kana beto tala na zulu-zulu, yo ke monana bonso nde mukanda ya Nahumi ke tubila kaka nsangu ya lusambisu ya Ninive, ntu-mbanza ya Asiria ya ntama. (Nah. 1:1; 3:7) Kansi, nsangu yai vandaka nsangu ya kiese sambu na bansadi ya Yehowa. Zina ya Nahumi ke tendula “muntu ya ke pesaka kikesa.” Yandi zabisaka Bayuda nde bambeni na bo ta vanda diaka ve! Diaka, Nahumi ndimisaka bo nde Yehowa “ke kebaka mbote bantu yina ke kwisaka kutina na yandi na ntangu ya mpasi.” (Nah. 1:7) Ntangu beto ke samunaka, beto ke zabisaka mpi bantu ya nkaka nsangu ya mbote mpi ke pesaka bo kikesa na kutina na Yehowa.—Nah. 2:1.
3. Inki mutindu beto lenda landa mbandu ya Nahumi ntangu beto ke sadila bambandu mpi bingana?
3 Sadila Bambandu mpi Bingana: Na ngolo ya mpeve santu, Yehowa sadilaka Nahumi na kufwanisa lufwa ya Ninive ti mbanza Tebe (No-amoni) ya Ezipte, yina bantu ya Asiria fwaka. (Nah. 3:8-10) Ntangu beto ke zabisa bantu mambu ya me tala nsuka ya ngidika yai ya bima ya mbi, beto lenda tendudila bo bambikudulu ya Biblia yina ke monisa nde Yehowa ke lungisaka nkutu mambu ya fioti-fioti yina yandi ke tubaka. Mu mbandu, ntangu bantu ya Babilone mpi bantu ya Medi nwanisaka mbanza Ninive na mvu 632 N.T.B., bamvula ya ngolo fulusaka Nzadi ya Tigre mpi bwisaka bibaka ya ngolo ya mbanza yina. Yo yina, bo botulaka Ninive kaka mutindu Yehowa tubaka.—Nah. 1:8; 2:7.
4. Inki mutindu beto lenda tuba mambu pwelele mpi na mutindu yina bantu lenda bakisa na kisalu ya kusamuna?
4 Tuba Mambu Pwelele mpi na Mutindu Yina Bantu Lenda Bakisa: Nahumi tendulaka mambu na mutindu ya ke benda dikebi na mukanda na yandi. Yandi sonikaka mambu pwelele. (Nah. 1:14; 3:1) Mutindu mosi, beto fwete sadila bangogo ya kele mpasi ve na kubakisa. (1 Bak. 14:9) Na mbala ya ntete, tendudila muwi pwelele kikuma ya nge me kwenda kutala yandi. Ntangu nge ke longuka Biblia ti bantu, sadisa bo na kuyedisa lukwikilu na Yehowa mpi na Ndinga na yandi. Sadisa bo mpi na kubakisa nde mambu ya bo ke longuka ke tadila bo mosi.—Bar. 10:14.
5. Mbikudulu ya Nahumi ke pesa beto nki kivuvu?
5 Mukanda ya Nahumi ke monisa pwelele nde Nahumi tulaka ntima na kulungana ya mambu yina Yehowa tubaka. Sambu nsuka ya ngidika ya Satana me finama, beto ke baka kikesa na bangogo yai ya Nzambi: Mpasi ta basika diaka ve “mbala ya zole.”—Nah. 1:9.
Nkunga 9 mpi Kisambu
cl kapu 13 § 11-18 (Min. 30)
Lutangu ya Biblia: Kutanga 30-32 (Min. 10)
No. 1: Kutanga 32:16-30 (Min. 4 to na nsi ya minuta 4)
No. 2: Ntangu Satana Kolamaka, Sambu na Nki Nzambi Fwaka Yandi Ve Mbala Mosi?—rs-F lut. 367 § 1-2 (Min. 5)
No. 3: Kutwadisa Mambu—Mutindu Bantu Me Twadisaka Mambu Yantika na Adami tii na Mvu-Nkama ya Ntete—it-1-F lut. 46–lut. 47 § 2 (Min. 5)
Min. 15: Luzingu ya Kiese na Kisalu ya Kimisionere. (Bing. 10:22) Disolo ti bawi ya me katuka na Annuaire 2014, lutiti 123, paragrafe 2, tii na lutiti 127, paragrafe 3; mpi lutiti 169. Lomba bawi na kutubila malongi yina bo me baka.
Min. 15: “sadila jw.org na kisalu ya kusamuna.” Disolo ti Bawi. Sadisa nsonga na nsadisa ya mambu yina kele na paragrafe 2. Na nima, yula bawi bangiufula yai: Sambu na nki yo kele mfunu na kuvanda ti video yai na ba apareyi na beto? Sambu na nki kusonga muwi video kele mfunu mingi na kisika ya kusadila bangogo ya luyantiku ya nda to na kisika ya kulomba yandi nswa? Inki mambu nge kutanaka ti yo ntangu nge sadilaka video yai na kisalu ya kusamuna? Na nsuka, siamisa bansamuni na kuyikana ti mambu ya kuswaswana yina kele na jw.org mpi na kusadila site Internet na kisalu na bo ya kusamuna.
Nkunga 84 mpi Kisambu
Site Internet na beto kele kisadilu mosi ya mfunu ya ke sadisaka beto na kumwanga nsangu “tii na kisika ya kuluta ntama ya ntoto.” (Bis. 1:8) Bawi mingi ke zabaka ve jw.org, kansi bo lenda zaba yo kaka kana bansamuni me zabisa bo yo.
Nkengi-ntambudi mosi sadilaka telefone na yandi sambu na kubaka video Sambu na Nki Beto Fwete Longuka Biblia? na Internet mpi yandi ke songaka yo bantu konso ntangu ya dibaku me monana. Mu mbandu, ntangu yandi ke samunaka nzo na nzo, yandi ke tubaka nde: “Mono ke tala bantu ntangu fioti sambu na kusadisa bo na kubaka bamvutu na bangiufula yai tatu ya mfunu: Sambu na nki nsi-ntoto me fuluka ti bampasi? Inki mutindu Nzambi ta manisa bampasi yango? Mpi nki mutindu beto lenda nwana ti yo bubu yai? Video yai ya nkufi ke pesa bamvutu na bangiufula yai.” Yandi ke tulaka video mpi ke talaka mambu yina muwi ke sala ntangu yandi ke tala video. Bantu mingi ke sepelaka kutala video yai tii na nsuka sambu yo ke bendaka kibeni dikebi na bo. Na nima, nkengi-ntambudi ke tubaka nde: “Mutindu nge me landa, video yai ke siamisa nge na kusadila Internet sambu na kulomba nde muntu kulonguka Biblia ti nge. Ata sesepi yai, mono lenda songa nge mutindu beto ke longukaka Biblia ti bantu.” Kana muwi me ndima, yandi ke sadilaka kamukanda Nsangu ya Mbote sambu na kusonga muntu mutindu ya kulonguka. Kana muwi kele ve ti ntangu, yandi ke bakaka bangidika ya kusala yo na mbala ya nima. Ntangu yandi ke kwendaka na restora na ntangu ya kupema, yandi ke zabisaka muntu yina bo ke bula ti yandi masolo mambu ya mutindu mosi. Keti nge ke sadilaka mpi jw.org na kisalu ya kusamuna?
Nkunga 69 mpi Kisambu
cl kapu 13 § 19-23, lup. ya lut. 137 (Min. 30)
Lutangu ya Biblia: Kutanga 33-36 (Min. 10)
No. 1: Kutanga 33:24-49 (Min. 4 to na nsi ya minuta 4)
No. 2: Kutula Ve Ntembe na Kiyeka ya Diabulu—rs-F lut. 368 § 1-3 (Min. 5)
No. 3: Kutwadisa Mambu—Mutindu Nzambi ‘Ke Twadisa Mambu’ Tuka Mvu 33 T.B.—it-1-F lut. 47 § 3 (Min. 5)
Min. 10: Yantika Kulonguka Biblia ti Muntu na Sabala ya Ntete. Disolo ti Bawi. Sadila mbandu ya bangogo ya kukotila na masolo yina kele na lutiti 4 sambu na kusadisa nsonga ya ke monisa mutindu beto lenda yantika kulonguka Biblia ti muntu na Sabala ya ntete ya ngonda ya Oktobri. Siamisa bantu yonso na kusala yo.
Min. 10: Inki Dilongi Beto Ke Baka? Disolo ti Bawi. Beno tanga Bisalu 4:13 mpi 2 Bakorinto 4:1, 7. Beno tadila mutindu baverse yai lenda sadisa beto na kisalu na beto ya kusamuna.
Min. 10: Yula Bangiufula na Mutambusi ya Kimvuka ya Bankuluntu. Mukumba na nge kele nki? Inki mambu nge ke tadilaka ntangu nge ke kabulaka masolo ya Lukutakanu ya Kisalu? Sambu na nki bo fwete mona yandi ve bonso mfumu ya kimvuka ya bankuluntu to ya dibundu?
Nkunga 4 mpi Kisambu
Nkunga 18 mpi Kisambu
cl kapu 14 § 1-9 (Min. 30)
Lutangu ya Biblia: Kulonga 1-3 (Min. 10)
No. 1: Kulonga 2:16-30 (Min. 4 to na nsi ya minuta 4)
No. 2: Kubika Fioti Bantu Ta Baka Ndembikilu na Bupusi ya Satana—rs-F lut. 369 § 1–lut. 370 § 1 (Min. 5)
No. 3: Keti Biblia Ke Longaka nde Kuvukisa Nitu Kele Disumu?—rs-F lut. 370 § 2–lut. 371 § 4 (Min. 5)
Min. 10: Kabula Baperiodike na Oktobri. Disolo ti Bawi. Ntete, sadila bambandu zole ya bangogo ya kukotila na masolo ya kele na lutiti yai sambu na kusadisa bansonga zole ya ke monisa mutindu beno lenda kabula bazulunalu. Na nima, tadila mbote-mbote konso mbandu ya bangogo ya kukotila na masolo banda na luyantiku tii na nsuka.
Min. 10: Kutula bunkete mpi kuyidika kisika ya beto ke salaka balukutakanu. Diskure yina nkuluntu mosi ta sala ya me katuka na mukanda ya Mayi 15, 2014.
Min. 10: Inki Mutindu Beto Sadilaka Yo? Disolo ti Bawi. Lomba bansamuni na kutubila mambote ya bo bakaka ntangu bo sadilaka matonsi yina kele na disolo, “Beto Yedisa Mayele na Beto na Kisalu ya Kusamuna—Beto Tula Fondasio Sambu na Mvutukilu ya Mpa.” Lomba bo na kuta ba-eksiperiansi ya mbote yina bo kutanaka ti yo.
Nkunga 83 mpi Kisambu
▪ Diskure ya sipesiali ya bantu yonso sambu na nsungi ya Lusungiminu ya mvu 2015 ta salama na mposo ya Aprili 6. Beto ta zabisa beno ntu-diambu na yo na nima. Mabundu yina ta yamba nkengi ya nziunga to ta vanda ti lukutakanu ya nene na wikendi yina, ta sala diskure ya sipesiali na mposo yina ta landa. Ata dibundu mosi ve fwete sala diskure ya sipesiali na ntwala ya Aprili 6.
▪ Yantika na Septembri, bankengi ya nziunga ta sala diskure ya bantu yonso ya kele na ntu-diambu “Mutindu Mayele ya Nzambi Ke Natilaka Beto Mambote.”
Kuyantika Kulonguka ti Muntu na Sabala ya Ntete ya Ngonda ya Oktobri
“Beto ke tala bamfinangani na beto mwa ntangu fioti sambu na kusolula ti bo mambu ya me tala luyalu ya mbote. Keti nge ke yindula nde kele ti luyalu mosi ya lenda manisa bampasi, mu mbandu, mubulu mpi kukonda lunungu?” Bika muntu yango kupesa mvutu. Yibusa muwi nde na Kisambu ya Mfumu, Yezu longaka balongoki na yandi na kusamba nde luyalu disongidila Kimfumu ya Nzambi, kukwisa. Songa yandi lutiti ya nsuka ya Nzozulu ya Nkengi ya Oktobri 1 mpi beno tadila malongi yina kele na nsi ya ngiufula ya ntete mpi beno tanga ata verse mosi ya bo me vutukila ve bangogo na yo. Pesa muwi bazulunalu, mpi baka bangidika sambu na kuvutukila yandi mpi kutadila ngiufula ya ke landa.
“Beto ke tala bamfinangani na beto mwa ntangu fioti sambu na kusolula ti bo bangogo ya kisambu yina Yezu longaka balongoki na yandi. [Tanga Matayo 6:9, 10.] Keti bo me zabisaka nge dezia mambu ya me tala Kimfumu ya Nzambi? Sambu na nki Yezu tubilaka yo mingi na malongi na yandi? [Bika muntu yango kupesa mvutu.] Zulunalu yai ke monisa mambu yina Biblia ke tubaka sambu na Kimfumu ya Nzambi mpi mambote yina yo ta nata na ntoto.”
“Beto ke tala bantu mwa ntangu fioti sambu na kusadisa bo na kubaka mvutu na ngiufula yai. [Songa yandi lutiti ya zulu ya zulunalu.] Keti nge ke yindula nde muntu fwete vanda mvwama sambu na kununga na luzingu? [Bika muntu yango kupesa mvutu.] Biblia ke monisa beto mutindu ya mbote ya kutadila bima ya kinsuni. [Tanga Luka 12:15.] Biblia ke monisa nde bantu yonso lenda nunga na luzingu. Zulunalu yai ke tendula mambu yango.”
Congo-Kinshasa: Na ngonda ya Marsi 2014, mabundu 3 332 kabulaka mikanda 229 438 mpi bavideo ya Ndinga ya Bidimbu, tumikanda 1 592 937, mpi bazulunalu 1 688 038. Bo salaka bangunga 3 864 834, bamvutukilu ya mpa 2 490 543, mpi balongoki ya Biblia kumaka 583 462. Beto ke sikisa beno sambu na kisalu yai ya ngolo ya beno salaka. Noti na ba Sekretere: Beto ke lomba beno na kulanda kutinda barapore na SMS to na jw.org. Beto ke tonda beno na mutindu beno ta sadila yo na mabundu.
1 2 3 4
^ ***sn ngunga 133 Sosa Nzambi Sambu Yandi Gulusa Nge***
Nkunga 133
Sosa Nzambi Sambu Yandi Gulusa Nge
(Sofonia 2:3)
1. Bantu ya makanda,
Kemenga Mwana ya Yah.
Ntangu’a Nzambi pesaa bo na
Kuyala yo mesuka.
Kimfumu ya Nzambi
Keyala ntangu yayi.
Kubika fyoti Yezu Kristu
Tafwa bambeni nandi.
(Refrain)
2. Bantu ya ntoto ke
Na kuwa nsangu’a mbote.
Bo mosi fwe pona kana
Bo tandima yo to ve.
Bampasi ya nene
Fwe bangisa beto ve.
Sa Nzambi kekebaa bantu ya
Kwikama mpi ya mbote.
(REFRAIN)
Sosa Yah sa nge guluka,
Ee, tudila yandi ntima.
Lunungu sosa,
Kwikama songa,
Luyalu kotila mbote.
Mpi tala mutindu yandi
Tagulusa nge.
(Tala mpi 1 Sam. 2:9; Nk. 2:2, 3, 9; Bing. 2:8; Mat. 6:33.)
^ ***cl balut. 125-127 “Keti Nzambi Me Konda Lunungu?”***
Sambu na Nki Lunungu ya Yehowa Me Luta Balunungu ya Nkaka?
16, 17. Inki bambandu ke monisa nde, bantu ke bakisaka ve lunungu ya kieleka sambu bo kele bantu ya kukonda kukuka?
16 Sambu na Yehowa, beto lenda tuba mpenza nde “banzila na yandi yonso kele lunungu.” (Kulonga 32:4, NW) Ata muntu mosi ve lenda tuba mambu yai sambu na yandi mosi; mutindu na beto ya kutadila mambu kele ya kukonda kukuka. Yo yina mbala mingi, beto ke zabaka mbote ve mambu ya lunungu. Beto baka mbandu ya Abrahami. Yandi bondilaka Yehowa sambu na kufwa ve Sodome—ata mambi fulukaka kuna. Yandi yulaka Yehowa nde: ‘Keti nge ta fwa bantu ya mbote nzila mosi na bantu ya mbi?’ (Kuyantika 18:23-33) Mvutu vandaka nde, ve. Yehowa “bwisaka tiya ya ngolo na zulu” ya Sodome kaka ntangu bantu ya lunungu, disongidila Loti ti bana na yandi, kumaka na mbanza Soare. (Kuyantika 19:22-24) Kansi, Yonasi “waka makasi” ya mingi ntangu Nzambi wilaka bantu ya Ninive mawa. Sambu yandi bikulaka nde bantu ya Ninive ta fwa, yandi zolaka kaka nde bo fwa sambu ntima na yandi kukita—ata bo balulaka ntima.—Yonasi 3:10–4:1.
17 Yehowa kitisaka Abrahami ntima nde, yandi ke sadilaka ve lunungu na Yandi kaka sambu na kufwa bantu ya mbi kansi sambu na kugulusa mpi bantu ya lunungu. Yonasi bakaka mpi dilongi nde, Yehowa kele Nzambi ya mawa. Kana bantu ya mbi me soba luzingu na bo, yandi ‘ke wilaka bo mawa.’ (Nkunga 86:5) Yehowa me swaswana na bantu yina ke waka boma nde bo ta botula bo kimfumu; yandi ke pesaka ve ndola kaka sambu na kumonisa nde yandi kele na kiyeka, to kuwa boma nde kana yandi wila muntu mawa, bo ta mona nde yandi kele ngolo ve. Yandi ke wilaka bantu mawa, kana yo me fwana na kuwila bo mawa.—Yezaya 55:7; Ezekiele 18:23.
18. Monisa na nsadisa ya Biblia nde, Yehowa ke bikaka ve nde mawi mpamba kutambusa yandi.
18 Kansi Yehowa ke bikaka ve nde mawi mpamba kutambusa yandi. Ntangu bantu na yandi kudikotisaka na lusambu ya biteki, yandi zabisaka bo pwelele nde: “Mono ke sambisa nge na mambu yonso ya nge salaka. Nge ta baka ndola sambu na bifu na nge ya mbi. Mono ta bika ve kupesa nge ndola, mono ta wila nge mawa ve. Mono ke pesa nge ndola sambu na mambu ya mbi ti ya nsoni ya nge me salaka.” (Ezekiele 7:3, 4) Kana bantu ke landa na kusala mambu ya mbi, Yehowa ke sambisaka bo sambu na mambu yina. Kansi yandi ke sosaka ntete banzikisa ya siki-siki na ntwala ya kupesa ndola. Yo yina, ntangu yandi monaka nde ‘bo me funda mingi’ bantu ya Sodome na Gomore, Yehowa tubaka nde: “Mono fweti kwenda kutala kana mambu yai kele ya kieleka to ve.” (Kuyantika 18:20, 21) Beto kele na ntonda mpenza sambu Yehowa kele ve bonso bantu mingi yina ke bakaka badesizio nswalu na ntwala ya kuwa mambu yonso! Ya kieleka, Yehowa kele kaka mutindu Biblia ke tubaka, disongidila ‘Nzambi mosi ya kwikama yina me konda ve lunungu ata fioti.’—Kulonga 32:4.
Tula Ntima na Lunungu ya Yehowa
19. Beto lenda sala nki, kana beto ke bakisa ve mutindu Yehowa ke sadilaka lunungu?
19 Biblia ke tubilaka ve mambu yonso yina Yehowa salaka na ntangu ya ntama; yo ke tubilaka mpi ve mambu ya fioti-fioti ya ke tadila mutindu Yehowa ta sambisa bantu ya nkaka to bimvuka ya bantu na bilumbu ke kwisa. Kana Biblia me tubila ve mambu ya fioti-fioti ya disolo mosi to mbikudulu mosi, mpi beto ke bakisa yo ve, beto lenda monisa kwikama bonso profete Mishe; yandi sonikaka nde: ‘Mono ke tala kaka Nzambi, yandi ta gulusa mono.’—Mishe 7:7.
20, 21. Sambu na nki beto lenda tula ntima nde Yehowa ta salaka kaka mambu ya mbote?
20 Beto lenda tula ntima nde, Yehowa ta salaka mambu ya mbote konso ntangu. Ata yo ke monana nde bantu ke tula ve dikebi na mambu ya kukonda lunungu, Yehowa ke sila beto nde: “Mono muntu ke vutulaka mbela; mono muntu ta pesa ndola.” (Baroma 12:19) Kana beto ke landa kuvingila, beto ta monisa lukwikilu ya ngolo bonso Polo, yina tubaka nde: “Keti Nzambi me konda lunungu? Ata fioti ve!”—Baroma 9:14.
21 Kansi bubu yai, beto ke zinga na “bantangu ya mpasi mpi ya nku.” (2 Timoteo 3:1) Kukonda lunungu mpi ‘mambu ya mbi’ ke pesa bantu mpasi mingi. (Longi 4:1) Kansi Yehowa me sobaka ve. Yandi ke mengaka kaka mambu ya kukonda lunungu, mpi yandi ke kudibanzaka sambu na bantu yina ke kutana ti yo. Kana beto ke bikala ya kwikama na Yehowa mpi na luyalu na yandi, yandi ta pesa beto ngolo ya kukanga ntima tii na ntangu yina yandi me tulaka sambu Kimfumu na yandi kukatula mambu yonso ya kukonda lunungu.—1 Piere 5:6, 7.
^ ***cl kapu 12 “Keti Nzambi Me Konda Lunungu?”***
Bangiufula Sambu na Kuyindulula
Kulonga 10:17-19 Sambu na nki beto ke ndimaka nde Yehowa ke pona-ponaka ve?
Yobi 34:1-12 Kana bo me sadila nge mambu kukonda lunungu, nki mutindu mambu yina Elihu tubaka lenda sadisa nge na kutula ntima ya mvimba na lunungu ya Yehowa?
Nkunga 1:1-6 Sambu na nki, kuzaba nde Yehowa ke tadilaka mbote-mbote mambu ya bantu ya lunungu ti ya bantu ya mbi, ke pesa beto kikesa?
Malashi 2:13-16 Inki mutindu Yehowa kudiwaka sambu na mambu ya kukonda lunungu yina babakala sadilaka bankento na bo ntangu bo vandaka kubuya bo kukonda bikuma ya mbote?
^ ***sn ngunga 94 Sepela na Makabu ya Mbote ya Nzambi***
Nkunga 94
Sepela na Makabu ya Mbote ya Nzambi
1. Makabu yonso ya mbote,
Bima’a be kezolaa,
Mpi bima’a mfunu kibeni,
Kekatukaa na Yah.
Ya ke ka mutindu mosi,
Yandi kesobaa ve.
Yehowa ke nto ya luzingu,
Mupesi ya Nene.
2. Sa na bima’a kudya beto
Fwe mona mpasi ve;
Sa be zaba mpila Nzambi
Kedisaa bandeke.
Beto kesepelaka ti
Bangidika na nge.
Beto kezingaka luzingu
Mosi’a petepete.
3. Bima’a mfunu sa na bantu,
Ke mpamba sa na Yah.
Beto fwe sadila ntangu
Na mayele mpenza.
Beto fwe bumba bimvwama
Na beto na Tata.
Sa Nzambi tatanina yawu
Ata beto kufwa.
(Tala mpi Yer. 45:5; Mat. 6:25-34; 1 Tim. 6:8; Baeb. 13:5.)
^ ***sn ngunga 68 Kisambu ya Nsukami***
Nkunga 68
Kisambu ya Nsukami
(Nkunga 4:1)
1. Nzambi, mu kelomba nge: “Wa bisambu na mono.”
Mu kekuka ve kunata kizitu na mono.
Bangindu mpi bivuvu’a mbi melembisa mono.
Nzambi ya kepesaa kikesa, sadisa mono.
(Refrain)
2. Kana mu lemba, Biblia kepesaa mu ngolo.
Mono kekuka ve kutuba mawi na mono.
Pardo, kumisa lukwikilu na mono nene.
Zola na nge meluta ntima na mu na nene.
(REFRAIN)
Nzambi, pesa mu kikesa
Mpi kivuvu ya kyeleka.
Mono kele mawa-mawa,
Nzambi pesa mu ngolo’a mpa.
(Tala mpi Nk. 42:6; 119:28; 2 Kor. 4:16; 1 Yoa. 3:20.)
^ ***sn ngunga 105 Mazulu Kekembila Nzambi***
Nkunga 105
Mazulu Kekembila Nzambi
(Nkunga 19)
1. Mazulu kekembila nge Yehowa.
Lugangu kesongaa mambu’a nge mesalaa.
Konso lumbu kepesaa nge nkembo.
Bambwetete kemonisaa
Ngolo na nge mpenza.
2. Nsiku ya Yehowa kepesaa moyo,
Mpi bangibusa na yandi ketwadisaa.
Minsiku nandi ke ya lunungu.
Ndinga nandi ke kyeleka,
Yo ke mbote mpenza.
3. Boma ya Nzambi kele na nsuka ve.
Bantuma na yandi ketaninaa beto.
Bansiku nandi meluta wolo.
Lukumu, ti zina nandi,
Be fwe kotila yo.
(Tala mpi Nk. 111:9; 145:5; Kus. 4:11.)
^ ***cl balut. 128-131 “Nsiku ya Yehowa Kele ya Kukuka”***
“Nsiku ya Yehowa Kele ya Kukuka”
1, 2. Sambu na nki bantu mingi ke mengaka bansiku, kansi nki mutindu beto lenda kuma kuzola bansiku ya Nzambi?
“NSIKU kele dibulu mosi ya kukonda nsuka . . . yo ke minaka bima yonso.” Bangogo yai me katuka na mukanda mosi, yina basikaka na mvu 1712. Munkwa na yo vandaka kutubila ngidika mosi ya bansiku yina ke salaka nde makambu kubaka bamvula mingi na tribinale, na ntwala ya kuzenga yo; yo ke manisaka mbongo ya bantu yina ke kwendaka kufunda. Na bansi mingi, bantu me kumaka kumenga bansiku, sambu bansiku ti batribinale me kumaka mpasi na kubakisa, yo me fulukaka na mambu ya kukonda lunungu, ya kupona-pona mpi yo ke soba-sobaka mingi.
2 Ntangu yai, tala mutindu kikalulu yai me swaswana mpenza ti mambu yai ya bo sonikaka bamvula 2700 me luta: “Mono ke zolaka bansiku na nge mingi!” (Nkunga 119:97) Sambu na nki muyimbi-bankunga yai vandaka na zola ya mingi mpidina? Sambu nsiku yina yandi vandaka kukumisa katukaka na Yehowa Nzambi, kansi na baluyalu ya bantu ve. Kana nge ke longuka bansiku ya Yehowa, nge lenda kudiwa mpi bonso muyimbi-bankunga yai. Yo lenda sadisa nge na kubakisa mabanza ya Mupesi-Bansiku ya nene ya luyalanganu.
Mupesi-Bansiku ya Kuluta Nene
3, 4. Nki mutindu Yehowa monisaka nde yandi kele Mupesi-Bansiku?
3 Biblia ke tuba nde: “Kele ti muntu mosi yina kele Mupesi-Bansiku mpi zuzi.” (Yakobo 4:12) Ee, Yehowa kele Mupesi-Bansiku mosi kaka ya kieleka. Ata bima yina kele na zulu ke landaka “bansiku” na yandi ntangu yo ke balukaka. (Yobi 38:33) Bansiku ya Yehowa ke twadisaka bawanzio na yandi mingi ya santu; bo kele ya kudiyidika na ba ndonga mpi bo ke lemfukaka na minsiku ya Yehowa ntangu bo ke sadila yandi.—Baebreo 1:7, 14.
4 Yehowa me pesaka mpi bantu bansiku. Konso muntu na kati na beto kele na kansansa, kima mosi ya ke monisaka lunungu ya Yehowa. Kansansa lenda sadisa beto na kuswaswanisa mambu ya mbote ti ya mbi sambu yo kele nsiku yina ke vandaka na kati ya ntima na beto. (Baroma 2:14) Bibuti na beto ya ntete vandaka na kansansa ya kukuka, yo yina bo vandaka na mfunu ya bansiku fioti mpamba. (Kuyantika 2:15-17) Kansi, bantu ya kukonda kukuka kele na mfunu ya bansiku mingi sambu na kusala luzolo ya Nzambi. Yehowa Nzambi pesaka batata ya mabuta, bonso Noa, Abrahami, mpi Yakobi, bansiku na yandi mpi bo longaka yo na bantu ya mabuta na bo. (Kuyantika 6:22; 9:3-6; 18:19; 26:4, 5) Yehowa kudikumisaka Mupesi-Bansiku na mbala ya ntete, ntangu yandi pesaka kikanda ya Izraele Bansiku na nzila ya Moize. Buku yai ya bansiku ke sadisa beto na kubakisa mbote-mbote lunungu ya Yehowa.
Mambu ya Mfunu ya Nsiku ya Moize
5. Keti Nsiku ya Moize vandaka kilo mpi mpasi na kuzitisa, mpi sambu na nki nge ke tuba mpidina?
5 Bantu mingi ke monaka nde Nsiku ya Moize vandaka kilo mpi mpasi mingi. Kansi dibanza yai kele ve ya kieleka. Buku yango kele na bansiku kuluta 600. Yo lenda monana nde yo kele mingi; kansi beto tadila mbandu yai: Na nsuka ya mvu-nkama 20, bo sonikaka bansiku ya États-Unis na balutiti kuluta 150 000. Bo ke yikaka mbala na mbala bansiku 600 ya nkaka na nima ya bamvula zole! Bansiku yai ya bantu kele mingi mpenza kuluta Bansiku ya Moize. Ata mpidina, Nsiku ya Nzambi vandaka kutwadisa luzingu ya bantu ya Izraele na mambu mingi yina bansiku ya bubu yai ke tubilaka ve mpenza. Beto tadila yo na bunkufi.
6, 7. (a) Inki mambu ke swaswanisa Bansiku ya Moize ti bansiku yonso ya nkaka, mpi nki kele nsiku ya kuluta nene na Bansiku ya Moize? (b) Inki mutindu bantu ya Izraele lendaka kumonisa nde bo me ndima luyalu ya Yehowa?
6 Nsiku vandaka kukumisa luyalu ya Yehowa. Yo yina, Nsiku ya Moize me luta bansiku yonso ya nkaka. Nsiku ya kuluta nene na bansiku ya Moize yo yai: “Bantu ya Israele, beno wa! Mfumu Nzambi, yandi kaka muntu kele Nzambi na beto. Beno zola Mfumu Nzambi, Nzambi na beno, konso muntu na ntima na yandi yonso ti na ngolo na yandi yonso.” Inki mutindu bansadi ya Nzambi vandaka kumonisa zola sambu na yandi? Yo lombaka nde bo sadila yandi mpi bo zitisa luyalu na yandi.—Kulonga 6:4, 5; 11:13.
7 Konso muntu ya Izraele vandaka kumonisa nde yandi me ndima luyalu ya Yehowa ntangu yandi vandaka kulemfukila bantu yina Yehowa tulaka sambu na kutwadisa bo. Bibuti, bamfumu ya makanda, bazuzi, banganga-Nzambi mpi ntotila, bo yonso, vandaka bantu yina Nzambi tulaka sambu na kumonisa yandi. Na meso ya Yehowa, kutelamina bantu yina yandi pesaka kiyeka, vandaka tendula mpi kutelamina yandi mosi. Kansi, Yehowa vandaka kuwila bantu yina yandi pesaka kiyeka makasi, ntangu bo vandaka kusadila bantu na yandi mambu kukonda lunungu to na lulendo yonso. (Kubasika 20:12; 22:27; Kulonga 1:16, 17; 17:8-20; 19:16, 17) Bantu yina vandaka na kiyeka ti bayina vandaka na yo ve, bo vandaka bo yonso ti mukumba ya kunwanina luyalu ya Nzambi.
8. Inki mutindu Nsiku monisaka kiteso ya busantu yina Yehowa ke lombaka?
8 Nsiku vandaka kumonisa kiteso ya busantu yina Yehowa ke lombaka. Ngogo ya Kiebreo ya bo ke balulaka mbala mingi nde “santu” mpi “busantu” kele mbala kuluta 280 na Nsiku ya Moize. Nsiku sadisaka bantu ya Nzambi na kuswaswanisa mambu ya bunkete ti ya mvindu; yo tubilaka mambu mingi, kiteso ya 70, yina lendaka kukumisa lusambu na bo mvindu. Bansiku yai tubilaka bunkete ya nitu, ya madia, mpi nkutu mutindu ya kulosa mvindu. Bansiku ya mutindu yai sadisaka bo na kuvanda ti mavimpi ya mbote.* Kansi kikuma na yo ya nene vandaka ya kusadisa bo na kusala ve mambu ya mbi bonso bantu ya makanda yina vandaka na nziunga na bo, sambu Yehowa landa na kundima bo. Beto tadila mbandu mosi.
9, 10. Nsiku vandaka kutuba nki na yina me tala kuvukisa nitu mpi kubuta, mpi nki mambote yo natilaka bantu?
9 Nsiku vandaka kutuba nde kana muntu me vukisa nitu mpi me buta—ata yandi me kwelaka—yandi fwete kuma mvindu na nsungi mosi buna. (Levi 12:2-4; 15:16-18) Bansiku ya mutindu yai vandaka ve kuvweza makabu yai ya bunkete ya Nzambi. (Kuyantika 1:28; 2:18-25) Kansi, bansiku yai monisaka busantu ya Yehowa, mpi taninaka bansadi na yandi na kubwa ve na mambu yina zolaka kukumisa bo mvindu. Yo ke mfunu na kuzaba nde makanda yina vandaka na lweka ya Izraele vandaka kukotisa bizumba mpi bankinsi ya kubuta na lusambu na bo. Babakala ti bankento vandaka kusala kindumba na lusambu ya bantu ya Kanana. Mambu yai bebisaka bikalulu ya bantu mpi bantu ya bisika mingi kumaka kusala yo. Kansi, Nsiku salaka nde mambu ya kuvukisa nitu kukota ve ata fioti na lusambu ya Yehowa.* Yo vandaka mpi ti mambu ya nkaka ya mbote.
10 Bansiku yai sadisaka na kulonga kieleka mosi ya mfunu.* Na nki nzila bibuti ke lutisaka mvindu ya disumu ya Adami na bana na bo? Keti yo kele ve na nzila ya kuvukisa nitu mpi ya kubuta? (Baroma 5:12) Yo yina, Nsiku ya Nzambi vandaka kusadisa bantu na yandi na kuvila ve nde disumu kele. Ya kieleka, beto yonso ke butukaka ti disumu. (Nkunga 51:5) Beto kele na mfunu nde Nzambi ya santu kulolula beto mpi kusumba beto diaka sambu na kukwenda pene-pene na yandi.
^ par. 8 Mu mbandu, bansiku vandaka kulomba bantu na kuzika tufi na bo, kutula bambefo ya nkaka na kingenga, mpi kuyobisa nitu kana muntu me simba mvumbi; bantu bakisaka mfunu ya bansiku yai kaka bamvula mingi na nima.—Levi 13:4-8; Kutanga 19:11-13, 17-19; Kulonga 23:13, 14.
^ par. 9 Batempelo ya bantu ya Kanana vandaka ti basuku sambu na bizumba; kansi Nsiku ya Moize tubaka nde bantu yina vandaka mvindu lendaka ve nkutu kukota na tempelo. Sambu kuvukisa nitu vandaka kukumisa muntu mvindu na nsungi mosi buna, ata muntu mosi ve vandaka na nswa ya kukotisa mambu ya kuvukisa nitu na lusambu yina vandaka kusalama na nzo ya Yehowa.
^ par. 10 Lukanu ya ntete-ntete ya Nsiku vandaka ya kulonga bantu. Diksionere mosi (Encyclopaedia Judaica) ke tuba nde, ngogo ya Kiebreo toh·rah ya bo me balulaka nde “nsiku,” ke tendula “kulonga.”
^ ***sn ngunga 11 Kuyangidika Ntima ya Yehowa***
Nkunga 11
Kuyangidika Ntima ya Yehowa
(Bingana 27:11)
1. Beto mekudipesaka,
Sa na kusadila nge Yah.
Beto kemonaka kyese
Na kuyangidikaka nge.
2. Mpika na nge ya mayele,
Kelongaa bunene na nge.
Ya kedisaa beto mbote,
Sambu beto sadila nge.
3. Pesa beto mpeve na nge,
Sa beto kwikama na nge,
Sambu beto kembila nge,
Mpi beto pesa nge kyese.
(Tala mpi Mat. 24:45-47; Luka 11:13; 22:42.)
^ ***sn ngunga 46 Yehowa Kele Ntotila na Beto!***
Nkunga 46
Yehowa Kele Ntotila na Beto!
(Nkunga 97:1, NW)
1. Vanda na kyese, kumisa Yah,
Sa zulu kesonga lunungu nandi.
Beto yimbila Yah bankunga ya kyese
Mpi kuvila ve mambu nandi.
(Refrain)
2. Konso lumbu zabisa nkembo,
Mpi bisalu’a Nzambi ya kugulusa.
Sa Yah ke Ntotila, nge fwete kumisa
Ye mpi kufukimina yandi.
(Refrain)
3. Yah metula luyalu nandi.
Yandi metula Mwana nandi mfumu.
Bika banzambi ya ntoto kuwa nsoni,
Sa lukumu ke ya Yehowa.
(REFRAIN)
Mazulu wa kyese, Ntoto yangalala,
Yehowa mekuma Ntotila!
Mazulu wa kyese, Ntoto yangalala,
Yehowa mekuma Ntotila!
(Tala mpi 1 Bans. 16:9; Nk. 68:21; 97:6, 7.)
^ ***sn ngunga 9 Kembila Yehowa, Nzambi na Beto!***
Nkunga 9
Kembila Yehowa, Nzambi na Beto!
(Nkunga 145:12)
1. Kembila! Yehowa Nzambi!
Longa zina nandi’a nene!
Kebisa! Bantu yonso nde,
Kilumbu nandi ke ntama ve.
Nzambi metuba nde yayi ntangu
Ya Mwana nandi fwe yala.
Beno kwe zabisa bantu yonso,
Balusakumunu’a Tata!
(Refrain)
2. Kembila! Zina’a Yehowa!
Mpi kumisa’andi ti nkunga!
Zabisa, Lukumu nandi,
Na kikesa ya mingi mpenza.
Ata Nzambi na beto ke nene,
Ya ke kudikulumusaa.
Yandi kesongaa zola ti mawa
Kana be samba ya tawa.
(REFRAIN)
Kembila! Yehowa Nzambi!
Longa nkembo nandi na ntoto!
(Tala mpi Nk. 89:28; 105:1; Yer. 33:11.)
^ ***cl balut. 131-135 “Nsiku ya Yehowa Kele ya Kukuka”***
11, 12. (a) Nsiku vandaka kutubila nki munsiku ya mfunu na mambu ya kusambisa? (b) Inki bantuma ya Nsiku vandaka kubuyisa kusambisa mambu kukonda lunungu?
11 Nsiku vandaka kumonisa lunungu ya kukuka ya Yehowa. Nsiku ya Moize vandaka kusiamisa munsiku ya bukati-kati na mambu ya kusambisa. Nsiku tubaka nde: “Ndola na yandi ta vanda kana moyo moyo, kana disu disu, kana dinu dinu, kana diboko diboko, kana dikulu dikulu.” (Kulonga 19:21) Yo yina, kana muntu me sala mbi, yo lombaka nde yandi baka ndola ya me fwana ti mbi na yandi. Ngindu yai ya lunungu ya Nzambi vandaka kumonana na bansiku yonso ya Moize, mpi yo ke sadisaka, tii bubu yai, na kubakisa kimenga ya Yezu Kristu, mutindu beto ta mona yo na Kapu 14.—1 Timoteo 2:5, 6.
12 Nsiku vandaka mpi kubuyisa kusambisa mambu na mutindu ya kukonda lunungu. Mu mbandu, sambu na kundima mambu ya bo me fundila muntu, yo lombaka kimbangi ya bantu zole to mingi. Kana muntu me ta kimbangi ya luvunu na ntwala ya bazuzi, yandi vandaka kubaka ndola ya ngolo. (Kulonga 19:15, 18, 19) Nsiku buyisaka mpi madesu ya bana (to kupesa avoka). (Kubasika 23:8; Kulonga 27:25) Ata na mambu ya mumbongo, bansadi ya Nzambi vandaka kusadila minsiku ya nene ya lunungu ya Yehowa. (Levi 19:35, 36; Kulonga 23:20, 21) Bansiku yai ya mbote mpi ya lunungu vandaka mpenza balusakumunu sambu na Izraele!
Bansiku Yina Siamisaka Kikalulu ya Kuwila Bantu Mawa mpi ya Kukonda Kupona-Pona
13, 14. Inki mutindu Nsiku lombaka nde bo zenga mambu na lunungu sambu na muyibi mpi muntu yina yandi me yiba?
13 Keti Nsiku ya Moize vandaka ngolo mpi ya kukonda mawa? Ata fioti ve! Na lutwadisu ya mpeve santu, Ntotila David sonikaka nde: “Nsiku ya Yehowa kele ya kukuka.” (Nkunga 19:7, NW) Yandi zabaka mbote-mbote nde Nsiku yango vandaka kusiamisa kikalulu ya kuwila bantu mawa mpi ya kukonda kupona-pona. Inki mutindu?
14 Na bansi ya nkaka bubu yai, yo ke monanaka nde bansiku ke siamisaka mawa ya mingi mpi mambote sambu na bantu yina me sala mbi kansi ve sambu na bantu yina bo me sala mbi. Mu mbandu, bo lenda kanga muyibi na boloko. Kansi na ntangu yina, munkwa ya bima yina bo yibaka ta futa mpaku, mpi bo ta sadila mbongo yina sambu na kuyidika baboloko mpi kudisa bantu yina ya mbi, ata bo me vutudila yandi bima ya bo yibaka to ve. Bantu ya Izraele ya ntama vandaka ve na baboloko bonso ya bubu yai. Nsiku tulaka bandilu na yina me tala kiteso ya ndola yina bo fwete pesa muntu mpi mutindu ya kupesa yo. (Kulonga 25:1-3) Muyibi fwete vutudila muntu bima yina yandi yibaka mpi kufuta amande. Ntalu ikwa? Ntalu vandaka kuswaswana. Yo ke monana nde bazuzi vandaka na makuki ya kutadila mwa mambu mingi, mu mbandu, kuzikisa kana muntu yango me balula ntima. Yo yina, amande yina Kubasika 22:8 lombaka nde muyibi kufuta vandaka mingi kuluta yina Levi 6:1-7 lombaka.
15. Inki mutindu Nsiku siamisaka mawa mpi lunungu kana muntu me fwa muntu ya nkaka na luzolo ve?
15 Nsiku siamisaka mawa ntangu yo ndimaka nde, mambi yonso bantu ke salaka, bo ke salaka yo ve na nku. Mu mbandu, kana muntu me fwa muntu ya nkaka na luzolo ve, yandi ta pesa ve moyo na moyo kana yandi me sala mambu yina yandi fwete sala, disongidila kutina na bambanza ya kutinina yina vandaka na Izraele ya mvimba. Kana bazuzi ya me fwana me manisa kutadila dikambu na yandi, yandi fwete bikala na mbanza yina tii ntangu nganga-nzambi ya nene ta fwa. Na nima, yandi lenda kwenda kuzinga konso kisika yina yandi me zola. Na mutindu yina, Nzambi vandaka kumonisila yandi ntima mawa. Nsiku vandaka mpi kumonisa nde luzingu ya muntu kele na mbalu mingi.—Kutanga 15:30, 31; 35:12-25.
16. Inki mutindu Nsiku vandaka kutanina banswa ya nkaka ya bantu?
16 Nsiku vandaka kutanina banswa ya bantu. Beto tadila mutindu yo vandaka kutanina bantu ya bamfuka. Nsiku vandaka kubuyisa muntu ya me defisa na kukota na nzo ya muntu ya mfuka sambu na kubaka kima yina yandi fwete simbisa. Kansi yandi fwete telama na nganda mpi kubika nde muntu ya mfuka kunatila yandi kima yango yandi mosi. Mpidina, muntu lenda kotila ve muntu ya nkaka na kingolo-ngolo. Kana muntu yina defisaka me kanga lele ya kuladila ya muntu yina defaka, yandi fwete vutula yo na ntwala nde mpimpa kubwa, sambu muntu yina lenda vanda na mfunu ya kufika yo na mpimpa.—Kulonga 24:10-14.
17, 18. Inki mutindu bantu ya Izraele vandaka ya kuswaswana ti makanda ya nkaka na mambu ya bitumba, mpi sambu na nki?
17 Nsiku vandaka nkutu kupesa bantuma sambu na bitumba. Bansadi ya Nzambi vandaka kunwana ve kaka sambu na mpusa ya kumonisa ngolo to kubotula babwala, kansi sambu Yehowa vandaka kutinda bo na kunwana ‘Bitumba na Yandi.’ (Kutanga 21:14) Mbala mingi bantu ya Izraele vandaka kulomba ntete bantu yina bo ke zo nwanisa na kukwisa kudipesa bo mosi. Kana bo buya, bantu ya Izraele lenda ziunga bwala na bo—kansi na kuwakana ti bantuma ya Nzambi. Basoda ya Izraele vandaka ya kuswaswana ti basoda ya nkaka ya ntangu ya ntama, sambu bo vandaka ve na nswa ya kuladisa bankento na kingolo-ngolo to kufwa bantu na kisaka-saka. Nkutu yo lombaka nde bo zitisa banti mpi kuzenga ve banti yina ke butaka bambuma na bwala ya bambeni.* Basoda ya babwala ya nkaka vandaka ve na bansiku ya mutindu yai.—Kulonga 20:10-15, 19, 20; 21:10-13.
18 Keti yo ke pesaka nge makasi ntangu nge ke waka nde na bansi ya nkaka bo ke kumisaka bana ya fioti basoda? Na Izraele ya ntama, kana muntu me lungisa ntete ve bamvula 20, bo lendaka ve kukumisa yandi soda. (Kutanga 1:2, 3) Bo vandaka nkutu kukatula bambuta yina vandaka boma-boma na ndonga ya basoda. Muntu yina me katuka na kukwela, bo vandaka kubikila yandi mvula ya mvimba na ntwala ya kukotisa yandi na kisalu yai ya kigonsa; mpidina yandi lenda buta mpi kumona mwana yina ta bikala ti bima na yandi kana yandi me fwa. Nsiku tendulaka nde, kusala mutindu yai ta sadisa toko yai ya bakala na “kupesa nkento na yandi kiese.”—Kulonga 20:5, 6, 8; 24:5.
^ par. 17 Nsiku tubaka diambu yai ya mfunu: “Banti kele bambeni na beno ve.” (Kulonga 20:19) Philon, Muyuda mosi ya mayele ya mvu-nkama ya ntete tubilaka nsiku yai; yandi tendulaka nde, Nzambi ke monaka nde yo kele “kukonda lunungu kana nge ke sosa kumanisa makasi yina nge me wila muntu na bima yina me sala kwa yo kima ve.”
^ ***sn ngunga 93 “Bika nde Nsemo na Beno Kusema”***
Nkunga 93
“Bika nde Nsemo na Beno Kusema”
(Matayo 5:16, NW)
1. Yezu tubaka nde,
Be fwe pedisa,
Nsemo bonso mwini,
Sa bantu mona.
Bika nde nsemo na
Beto kusema.
Na mambu ya mbote ya
Beto kesala.
2. Nsangu ya Kimfumu
Ketemunaka,
Yo kepesaa bantu
Kikesa mpenza.
Nsemo’a mambu’a mbote
Ya be kesala
Ketemunaka ntoto
Yayi ya mpimpa.
3. Nsemo ya Biblia,
Kelongaa beto,
Yo ketomisaka,
Mambu na beto.
Kana nsemo na be
Kesema kaka,
Pana beto tapesaa
Yah kyese mpenza.
(Tala mpi Nk. 119:130; Mat. 5:14, 15, 45; Kol. 4:6.)
^ ***sn ngunga 84 “Mono Mezola”***
Nkunga 84
“Mono Mezola”
(Luka 5:13, NW)
1. Yezu zolaa beto mingi
Ya bikaka Tata nandi
Ya kwisaka awa,
Sa na kulonga
Kyeleka yayi ya Nzambi.
Yandi syamisaka bantu,
Ya belulaka bambefu.
Ya lungisaka kisalu nandi
Mpi ya tubaa nde: “Mezola.”
2. Kimvuka’a mpika’a kwikama
Ke dikabu ya Yehowa.
Be sala ti yandi,
Na kyese mingi,
Na kulonga bantu’a mawa.
Bantu’ango le tuba kana
Beto kezolaa bo mpenza.
Kana bo lomba nge lusadisu,
Nge tatuba nde: “Mezola.”
(Tala mpi Yoa. 18:37; Ef. 3:19; Filp. 2:7.)
^ ***sn ngunga 69 Songa Mono Banzila na Nge***
Nkunga 69
Songa Mono Banzila na Nge
(Nkunga 25:4)
1. Yehowa, beto mevukana awa
Na emvitasio na nge Tata.
Ndinga na nge kele nto ya malongi,
Yawu kevandaka mpi mwinda.
(Refrain)
2. Mayele na nge ke ya kuzanguka;
Nge kesambisaa na lunungu.
Ndinga na nge keyitukisaa beto,
Mpi yo kezingaa kimakulu.
(REFRAIN)
Longaka mono banzila na nge,
Bika mu landa bansiku na nge.
Sadisa mu na kutambula na
Nzila ya mbote mpi ya kyeleka.
(Tala mpi Kub. 33:13; Nk. 1:2; 119:27, 35, 73, 105.)
^ ***cl balut. 135-137 “Nsiku ya Yehowa Kele ya Kukuka”***
19. Nsiku vandaka mpi kutuba nki sambu na kutanina bankento, bana, mabuta, mifwidi, mpi bana-nsiona?
19 Nsiku vandaka mpi kutanina bankento, bana, ti mabuta, mpi kutadila bampusa na bo. Yo siamisaka bibuti na kutudilaka bana na bo dikebi mpi kulonga bo mambu ya Nzambi. (Kulonga 6:6, 7) Yo buyisaka bantu ya dibuta mosi na kuvukisa nitu, mpi kana muntu zitisa ve nsiku yai bo fwete fwa yandi. (Levi, kapu 18) Yo vandaka kubuyisa bizumba, sambu mbala mingi yo ke bebisaka mabuta, ke salaka nde bantu ya mabuta kudimona mpamba mpi kukonda lutaninu. Nsiku vandaka kutadila bampusa ya mifwidi ti bana-nsiona, mpi yo buyisaka ngolo mpenza na kuniokula bo.—Kubasika 20:14; 22:22-24.
20, 21. (a) Sambu na nki Nsiku ya Moize pesaka bantu ya Izraele nswa ya kukwela bankento mingi? (b) Na yina me tala kufwa makwela, sambu na nki Nsiku ya Moize swaswanaka ti yina Yezu pesaka diaka balongoki na yandi na nima?
20 Kansi na diambu yai, bantu ya nkaka lenda kudiyula nde, ‘sambu na nki Nsiku pesaka bakala nswa ya kukwela bankento mingi?’ (Kulonga 21:15-17) Sambu na kubakisa nsiku yai, yo ke lomba kutadila mutindu mambu vandaka kusalama na ntangu yina. Ntembe kele ve nde bantu yina ke tadilaka Nsiku ya Moize ti bangindu ya bilumbu yai mpi na kuwakana ti luzingu ya bubu yai, ke bakisaka yo ve. (Bingana 18:13) Na Edeni, Yehowa monisaka mutindu makwela fwete salama, disongidila bakala mosi ti nkento mosi. (Kuyantika 2:18, 20-24) Kansi, na ntangu yina Yehowa pesaka bantu ya Izraele Nsiku yai, bantu vandaka dezia ti kikalulu ya kukwela bankento mingi banda ntama kibeni. Yehowa zabaka mbote nde, ‘bantu na yandi ya ntu-ngolo’ ta buyaka mbala na mbala kulemfukila bansiku na yandi ya mfunu, mu mbandu, nsiku ya ke buyisa kusambila banzambi ya biteki. (Kubasika 32:9) Yo yina, na mayele yonso, yandi monaka nde yo vandaka ve ntangu ya mbote ya kuyidika mambu yonso ya me tala makwela. Kansi kuvila ve nde Yehowa muntu tindaka bo ve na kukwela bankento mingi. Yandi sadilaka kaka Nsiku ya Moize sambu na kupesa bantuma ya ke yidika makwela ya mutindu yai na kati ya bantu na yandi mpi kusadisa bo na kusadila yo ve na mutindu ya mbi.
21 Mutindu mosi mpi, Nsiku ya Moize vandaka kupesa bakala nswa ya kufwa makwela ti nkento na yandi sambu na bikuma mingi ya nene. (Kulonga 24:1-4) Yezu tubaka nde, Nzambi pesaka Bayuda nswa ya kusala mpidina sambu na “ntu-ngolo” na bo. Kansi nswa yai vandaka ya ntangu fioti mpamba. Yezu monisaka nde balongoki na yandi fwete landa mbandu ya makwela yina Yehowa yantikisaka.—Matayo 19:8.
Nsiku Vandaka Kusiamisa Zola
22. Inki mutindu Nsiku ya Moize vandaka kusiamisa zola, mpi na banani?
22 Keti nge lenda yibuka nsiku mosi ya bilumbu yai, yina ke siamisaka zola? Nsiku ya Moize vandaka kusiamisa zola kuluta bima yonso. Yo yina, na mukanda ya Kulonga mpamba, bo me tubila ngogo “zola” mbala kuluta 20 na mitindu ya kuswaswana. Na bansiku ya Moize, nsiku ya zole ya kuluta nene vandaka nsiku yai: “Zola mpangi na nge bonso nge mosi.” (Levi 19:18; Matayo 22:37-40) Yo lombaka nde bantu ya Nzambi kumonisa zola ya mutindu yai na bampangi na bo kaka ve, kansi mpi na banzenza yina vandaka na bwala na bo; bo vandaka kuyibuka nde bo vandaka mpi banzenza. Yo lombaka mpi nde bo monisa zola sambu na bansukami mpi bantu ya mpasi, kusadisa bo na kinsuni mpi kuniokula bo ve. Nzambi lombaka bo mpi na kuniokula ve bambisi yina bo vandaka kusadila.—Kubasika 23:6; Levi 19:14, 33, 34; Kulonga 22:4, 10; 24:17, 18.
23. Nsoniki ya Nkunga 119 vandaka na mpusa ya kusala nki, mpi nki lukanu beto lenda baka?
23 Inki dikanda ya nkaka vandaka ti bansiku ya mbote ya mutindu yai? Yo yina beto ke yituka ve kana muyimbi bankunga sonikaka nde: “Mono ke zolaka bansiku na nge mingi!” Kansi zola yina vandaka ve kaka mawi ya mpamba. Yo pusaka yandi na kusala kikesa sambu na kulemfukila bansiku yina mpi kuzinga na kuwakana ti yo. Yandi yikaka nde: “Mono ke yindulaka [nsiku na nge] kilumbu ya mvimba.” (Nkunga 119:11, 97) Ya kieleka, yandi vandaka kulutisa ntangu mbala na mbala sambu na kulonguka bansiku ya Yehowa. Ntembe kele ve nde, ntangu yandi vandaka kulonguka mingi bansiku yango, yandi kumaka kuzola yo mingi. Yo sadisaka yandi mpi na kuzola mingi Yehowa Nzambi, Mupesi-Bansiku. Ntangu nge ke landa na kulonguka bansiku ya Nzambi, bika nde yo sadisa nge mpi na kukwenda mpenza pene-pene ya Yehowa, Nzambi ya lunungu mpi Mupesi-Bansiku ya nene.
^ ***cl kapu 13 “Nsiku ya Yehowa Kele ya Kukuka”***
Bangiufula Sambu na Kuyindulula
Levi 19:9, 10; Kulonga 24:19 Nge ke yindula nki sambu na Nzambi yina pesaka bansiku ya mutindu yai?
Nkunga 19:8-15 Nki mutindu Davidi vandaka kutadila bansiku ya Yehowa, mpi nki mutindu beto fwete tadila yo?
Mishe 6:6-8 Inki mutindu baverse yai ke sadisa beto na kumona nde bansiku ya Yehowa kele ve kilo?
Matayo 23:23-39 Inki mutindu Bafarize monisaka nde bo vandaka ve kubakisa mambu ya mfunu yina Nsiku vandaka kutubila, mpi inki mutindu mbandu na bo kele lukebisu sambu na beto?
^ ***sn ngunga 108 Kumisa Yehowa Sambu na Kimfumu na Yandi***
Nkunga 108
Kumisa Yehowa Sambu na Kimfumu na Yandi
1. Nzambi meponaka Yezu
Sa ya vanda ntotila.
Luyalu nandi ya lunungu
Tasala luzolo’a Tata.
(Refrain)
2. Yehowa Nzambi meponaa
Bampangi’a Yezu Kristu.
Bo mpi tayala na Kimfumu
Mpi tatula Paladisu.
(REFRAIN)
Beno mameme ya kwikama,
Be kumisa Yah ti Yezu,
Beno ya kelandaa mpi kezitisaka
bansiku’a Yezu.
Be kumisa Yah sa na Yezu,
Mupakulami ya santu.
Sambu zina ya santu ya Nzambi
Kubaka mpi lukumu.
(Tala mpi Bing. 29:4; Yez. 66:7, 8; Yoa. 10:4; Kus. 5:9, 10.)
^ ***sn ngunga 4 Beto Sala Zina ya Mbote na Meso ya Nzambi***
Nkunga 4
Beto Sala Zina ya Mbote na Meso ya Nzambi
(Longi 7:1, NW)
1. Luzingu yonso, Beto fwete sala
Zina ya mbote Na meso’a Yehowa
Kana beto sala Bamambu ya mbote,
Beto tapesa Nzambi kyese.
2. Kusosa nkembo, Mpi zina ya mbote
Na ntoto yayi, Kele na mfunu ve
Kana beto sosa Kinduku ti ntoto
Mfumu Nzambi ta Buya beto.
3. Beto kezola Nde Nzambi yibuka
Zina na beto Kimakulu mpenza
Beto sala zina’a Mbote tii na nsuka
Mpi beto tula Ntima na Yah.
(Tala mpi Kuy. 11:4; Bing. 22:1; Mal. 3:16; Kus. 20:15.)
^ ***sn ngunga 18 Zola ya Kwikama ya Nzambi***
Nkunga 18
Zola ya Kwikama ya Nzambi
(Yezaya 55:1-3)
1. Nzambi nge ke zola!
Nge beto fwe kumisa.
Nge tambikaka Yezu,
Sa na kusumba betu,
Mpi sambu beto baka
Moyo’a kukonda nsuka.
(Refrain)
2. Nzambi nge ke zola!
Zola’ango kemonana
Na bima’a nge salaka,
Mpi na mpila nge pesaa
Kristu Yezu kiyeka
Ya kuvanda ntotila.
(Refrain)
3. Nzambi nge ke zola!
Beto mpi fwete zola,
Mpi kusadisa bantu
Ya kesosa lunungu.
Bika beto longa bo,
Mpi beto syamisa bo.
(REFRAIN)
Beno’a ke na kiwina,
Be kwi nwa masa’a moyo.
Beno’a ke na kiwina,
Yah kezolaa beno.
(Tala mpi Nk. 33:5; 57:11; Ef. 1:7.)
^ ***cl balut. 138-142 Yehowa Me Pesa “Nkudulu Sambu na Bantu Mingi”***
Kapu 14
Yehowa Me Pesa “Nkudulu Sambu na Bantu Mingi”
1, 2. Inki Biblia ke tuba sambu na luzingu ya bantu, mpi nki kima mosi kaka lenda gulusa beto?
“LUGANGU yonso ke landa na kudila kumosi mpi na kumona mpasi kumosi.” (Baroma 8:22) Na bangogo yai, ntumwa Polo monisaka nde luzingu na beto kele ya mpasi kibeni. Bantu ke monaka nde ata kima mosi ve lenda katula bampasi, masumu, mpi lufwa. Kansi Yehowa ke monaka ve mambu mutindu yina. (Kutanga 23:19) Nzambi ya lunungu me pesaka kima yina ta manisa bampasi na beto. Zina na yo, nkudulu.
2 Nkudulu kele dikabu mosi ya nene yina Yehowa me pesaka bantu. Na nsadisa na yo, beto lenda katuka na kimpika ya disumu mpi ya lufwa. (Baefezo 1:7) Yo me simba kivuvu na beto ya luzingu ya mvula na mvula, yo vanda na zulu to na ntoto yina ta kuma paladisu. (Luka 23:43; Yoane 3:16; 1 Piere 1:4) Nkudulu kele mpenza nki? Yo ke longa beto nki sambu na lunungu ya kuluta nene ya Yehowa?
Sambu na Nki Nkudulu Vandaka Mfunu?
3. (a) Sambu na nki nkudulu kumaka mfunu? (b) Sambu na nki yo lombaka ve nde Nzambi kuwila kaka Adami ti bana na yandi mawa mpi kupesa bo ve ndola ya lufwa?
3 Nkudulu kumaka mfunu sambu na disumu ya Adami. Ntangu Adami kolamaka na Nzambi, yandi bikilaka bana na yandi maladi, mpasi, mpi lufwa. (Kuyantika 2:17; Baroma 8:20) Kana Nzambi wilaka bo kaka mawa mpi kupesaka bo ve ndola ya lufwa, yandi zolaka kufwa nsiku na yandi mosi ya ke tuba nde: “Lufutu yina disumu ke futaka kele lufwa.” (Baroma 6:23) Kana Yehowa fwaka minsiku na yandi mosi ya lunungu, kikalulu ya kukonda kuzitisa bansiku mpi mavwanga zolaka kubebisa mpenza luyalanganu ya mvimba!
4, 5. (a) Inki mutindu Satana kusilaka Nzambi makambu, mpi sambu na nki Yehowa monaka nde yandi fwete yidika mambu yina? (b) Inki mambu Satana kusilaka bansadi ya kwikama ya Yehowa?
4 Mutindu beto monaka yo na Kapu 12, kukolama yina salamaka na Edeni basisaka bangiufula ya nene. Satana bebisaka lukumu ya zina ya mbote ya Nzambi. Yandi tubaka nde Yehowa kele luvunu mpi mfumu mosi ya nku, yina ke pesaka ve bantu na yandi kimpwanza. (Kuyantika 3:1-5) Sambu mambu monanaka bonso nde Satana me bebisa lukanu ya Nzambi ya kufulusa bantu ya lunungu na ntoto, Satana sosaka kumonisa nde Nzambi me lunga ve. (Kuyantika 1:28; Yezaya 55:10) Kana Yehowa salaka ve ata kima, bigangwa na yandi mingi ya mayele lendaka kutula diaka ve ntima ya mvimba na luyalu na yandi.
5 Satana kusilaka mpi bansadi ya kwikama ya Yehowa makambu; yandi tubaka nde bo ke sadilaka Nzambi kaka sambu na bima yina yandi ke pesaka bo, mpi kana bo kutana ti bampasi, ata muntu mosi ve ta bikala ya kwikama na Nzambi. (Yobi 1:9-11) Mambu yai vandaka mfunu mingi kuluta bampasi ya luzingu ya bantu. Yehowa monaka nde yandi fwete pesa Satana mvutu na luvunu yai. Kansi nki mutindu Nzambi lendaka kuyidika mambu yai mpi kugulusa bantu?
Nkudulu—Ngidika Mosi ya Me Fwanana
6. Inki bangogo Biblia me sadilaka sambu na kutubila ngidika yina Nzambi me bakaka sambu na kugulusa bantu?
6 Yehowa zengaka makambu yango na mutindu mosi ya ke monisa mawa ya mingi mpi lunungu ya nene; ata muntu mosi ve lendaka kuvanda na mayele ya mutindu yina. Kansi yo vandaka ya kukonda mindondo. Biblia ke tubilaka yo na mitindu ya kuswaswana, mu mbandu, kusumba, kuwakana ti Nzambi, kulolula mpi kugulusa. (Nkunga 49:8; Daniele 9:24; Bagalatia 3:13; Bakolosai 1:20; Baebreo 2:17) Kansi, yo ke monana nde bangogo yina Yezu sadilaka ke tendula yo mbote-mbote. Yandi tubaka nde: “Mwana ya muntu kwisaka ve sambu bantu sadila yandi, kansi sambu na kusadila mpi kupesa moyo na yandi bonso nkudulu [na Kigreki, lutron] sambu na bantu mingi.”—Matayo 20:28.
7, 8. (a) Ngogo “nkudulu” ke tendula nki na Masonuku? (b) Inki mutindu nkudulu ke pesa mpi ngindu ya kima mosi ya me fwanana?
7 Nkudulu kele nki? Ngogo ya Kigreki ya bo me sadila awa ke tendula, “kukangula, kubasisa.” Bo vandaka kusadila ngogo yai sambu na kutubila mbongo yina bo me futa sambu na kubasisa na boloko bantu yina bo kangaka na bitumba. Na bunkufi beto lenda tuba nde, nkudulu kele kima yina bo me futa sambu na kusumba diaka kima mosi. Na Masonuku ya Kiebreo, ngogo yina ya bo me balulaka nde “nkudulu” (kophèr) me katukaka na ngogo mosi ya ke tendula nde “kufika.” Yo ke sadisa beto na kubakisa nde nkudulu ke tendula mpi, kufika masumu.
8 Yo yina diksionere mosi (Dictionnaire théologique du Nouveau Testament) ke tuba nde, ngogo yai (kophèr) “ke tendulaka ntangu yonso kima mosi ya me fwanana.” Yo yina bo salaka mufiniku ya sanduku ya kuwakana na mutindu yina ke fwanana ti nene ya sanduku yo mosi. Mutindu mosi, sambu na kufika masumu, to kugulusa bantu, yo ke lomba kufuta kima mosi ya ke fwanana mpenza ti mpasi yina masumu me nataka, to kufika mambu yango yonso. Yo yina, Nsiku yina Nzambi pesaka bantu ya Izraele tubaka nde: “Kana moyo moyo, kana disu disu, kana dinu dinu, kana diboko diboko, kana dikulu dikulu.”—Kulonga 19:21.
9. Sambu na nki bantu ya kwikama vandaka kupesa bimenga, mpi nki mutindu Yehowa vandaka kutadila yo?
9 Banda na Abele, bantu ya kwikama vandaka kupesa Nzambi kimenga ya bambisi. Kusala mpidina monisaka nde, bo bakisaka kimuntu na bo ya masumu mpi mfunu ya kuguluka to kusumbama diaka; bo monisaka mpi nde bo ke kwikila na lusilu ya Nzambi ya kugulusa bantu na nzila ya “nkuna.” (Kuyantika 3:15, NW; 4:1-4; Levi 17:11; Baebreo 11:4) Yehowa ndimaka bimenga yina mpi sepelaka mingi ti bansadi na yandi yai. Kansi kimenga ya bambisi vandaka kaka kidimbu, ata yo vandaka ya mbote nki mutindu. Bambisi lenda fika ve mpenza masumu ya bantu, sambu bantu kele mbalu mingi kuluta bambisi. (Nkunga 8:5-9) Yo yina Biblia ke tuba nde: ‘Menga ya ngombe ti ya nkombo lenda ve ata fioti kukatula masumu ya bantu.’ (Baebreo 10:1-4) Bimenga ya mutindu yai vandaka kaka kifwani, to kidimbu ya kimenga ya kieleka, yina zolaka kugulusa bantu na makwisa.
^ ***sn ngunga 24 Talaka Kaka na Nsendo!***
Nkunga 24
Talaka Kaka na Nsendo!
1. Ntangu meso takanguka
Mpi bifwa makutu tawa,
Ntoto ya zelo tabuta,
Banto tabasisa masa,
Bikata tapamuka ye,
Lufwa tavanda dyaka ve,
Sa Yah kusambula beto,
Talaka kaka na nsendo.
2. Ntangu bababa tatuba,
Mpi kinunu takatuka,
Ntangu ntoto tafuluka
Ti bima ya mbote mpenza,
Ntangu bana tayimbaka,
Kyese, ngemba tafuluka,
Mpi bafwa tabaka moyo,
Talaka kaka na nsendo.
3. Mbwa-nseke tadya ti meme,
Nkoyi tavanda ti ngombe,
Mwana-fyoti tasimba bo,
Mpi yandi tavanda ti bo.
Ntangu mansanga tayuma,
Boma ti mpasi tamana,
Sa Yah kusambula beto,
Talaka kaka na nsendo.
(Tala mpi Yez. 11:6-9; 35:5-7; Yoa. 11:24.)
^ ***sn ngunga 83 Beto Ke na Mfunu ya Kudiyala***
Nkunga 83
Beto Ke na Mfunu ya Kudiyala
1. Beto kezolaa Nzambi na ntima;
Sa na masumu be fwe kudiyala.
Ngindu’a kinsuni kelembisaa,
Ya kimpeve kepesaa ngemba.
2. Beto kemekamaa konso lumbu,
Mpi nsiku’a masumu le bwisa betu.
Kansi na ngolo ya Yehowa,
Beto yonso lenda kununga.
3. Mambu yonso ya beto kesalaa,
Kevandaa ti bupusi na zina’a Yah.
Lukanu na beto yo yayi:
Kudiyala ngolo kibeni.
(Tala mpi 1 Kor. 9:25; Gal. 5:23; 2 Pie. 1:6.)
kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn bam_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn bam_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn bam_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn unk kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn quy_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn quy_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn lin_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn quy_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn quy_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn luo_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn quy_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn quy_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn quy_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn quy_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn quy_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn luo_Latn kon_Latn sot_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kac_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn tgl_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn quy_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn quy_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn quy_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn quy_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn dyu_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn tgl_Latn kon_Latn kon_Latn quy_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn quy_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn quy_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn lin_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn