KAPU KIA 6
Akweyi Tukwendanga Vava Tufwanga?
1-3. Nkia yuvu wantu beyuvulanga mu kuma kia lufwa? Nkia mvutu bevananga mabundu makaka?
NKAND’A NZAMBI ukutusianga o nsilu vo “o lufwa, ke lukala diaka ko.” (Lusengomono 21:4) Muna Kapu kia 5 twalongokele vo lukûlu lwatuziulwila e nzila mu vua moyo a mvu ya mvu. Kansi o wantu bakinu fwa. (Kimpovi 9:5) Muna kuma kiaki, tukukiyuvulanga kiuvu eki kia mfunu: Adieyi dikutubwilanga vava tufwanga?
2 E mvutu za kiuvu kiaki mfunu kikilu zina musungula vava tufwilwanga muntu tutoma zolanga. Nanga tulenda kukiyuvula: ‘Akweyi kena? Nga okutumonanga? Nga olenda kutusadisa? Nga tukumona diaka?’
3 Mabundu mevananga mvutu za mpila mu mpila mu yuvu yayi. Mabundu makaka melonganga vo muntu ambote avo ofwidi, ku zulu kekwendanga, vo i muntu ambi ku bilungi keyokelwanga. Akaka bevovanga vo muntu avo ofwidi, okitukanga mwanda yo zinga kumosi ye yitu yandi ana bafwa kala. Akaka bevovanga mpe vo muntu avo ofwidi yo fundiswa, owutukanga diaka yovo zinga diaka ye nitu yakaka, nanga nze muntu akaka yovo bulu.
4. Nkia ngindu zimosi belonganga mabundu mu kuma kia lufwa?
4 Mabundu mama memonekanga nze mau melonganga mambu maswaswana. Kansi ngindu zimosi kaka belonganga. Belonganga vo muntu avo ofwidi, vena ye lekwa kivaikanga muna nitu andi kikwamanananga zinga. Nga ediadi dialudi?
AKWEYI TUKWENDANGA VAVA TUFWANGA?
5, 6. Adieyi dikutubwilanga vava tufwanga?
5 Yave ozeye dina dikutubwilanga vava tufwanga, okutuvovesanga vo vava muntu kefwanga, vana vau e zingu kiandi kifokokanga. O lufwa i kondwa o moyo. Muna kuma kiaki, muntu avo ofwidi, o nyindu ye makani mandi ke mekwamanananga zinga ku fulu kiakaka ko. * Vava tufwanga ketumonanga ko ngatu wá yovo yindula konso diambu.
6 Solomo wa ntinu wasoneka vo ‘amafwa ke bazeye diambu ko.’ Amafwa ke balendi zola ko ngatu menga muntu ye ‘ke vena salu ko yovo lukanu, yovo zayi yovo ngangu muna ziami bekwendanga.’ (Tanga Kimpovi 9:5, 6, 10.) Muna Nkunga 146:4, Nkand’a Nzambi ukutuvovesanga vo vava muntu kefwanga, “o makani mandi” mefwanga.
ADIEYI YESU KAVOVA MU KUMA KIA LUFWA?
7. Adieyi Yesu kavova mu kuma kia lufwa?
7 Vava Lazaro wa nkundi andi kafwa, Yesu wavovesa alongoki andi vo: “O nkundi eto Lazaro olele.” Kansi Yesu kazola vova ko vo Lazaro vunda kavundanga. Kadi kuna kwalanda Yesu wavova vo: ‘Lazaro ofwidi.’ (Yoane 11:11-14) Yesu watezanesa lufwa yo tulu. Kavova ko vo Lazaro ku zulu kayenda yovo wayenda zinga kumosi ye yitu yandi ana bafwa. Kavova mpe ko vo Lazaro mpasi kamweswanga kuna bilungi yovo wutuka diaka nze muntu akaka yovo bulu. Kansi, Lazaro wakala nze yandi olele ku wosola kia tulu. Vena ye sono yakaka ya Nkand’a Nzambi itezanesanga lufwa yo tulu. Vava Setefano kavondwa Nkand’a Nzambi uvovanga vo “olele muna lufwa.” (Mavangu 7:60) Paulu wa ntumwa mpe wasoneka vo Akristu akaka “balele kala muna lufwa.”—1 Korinto 15:6.
8. Aweyi tuzayidi wo vo Nzambi kavanga wantu ko kimana bafwanga?
8 Nga Nzambi wavanga Adami yo Eva bazinga mu kolo kiakete yo fwa? Ve. Yave wabavanga kimana bazinga yakwele mvu yo vimpi walunga. Vava Yave kavanga o wantu, wabavanga y’etima dia zinga yakwele mvu. (Kimpovi 3:11) Amase ke bezolanga ko vo wan’au banuna yo fwa, Yave mpe i wau kemonanga mu kuma kieto. Kansi, avo Nzambi watuvanga twazinga yakwele mvu, ekuma tufwilanga?
EKUMA TUFWILANGA?
9. Ekuma tulenda vovela vo nkanikinu kavana o Yave kwa Adami yo Eva ke wakala mpasi ko?
9 Muna mpatu a Edene, Yave wavovesa Adami vo: ‘Konso nti wina muna mpatu, dia kwaku; vo i nti a zayila wete yo bi, kudie wo ko: kadi muna lumbu odia wo, fwa ofwa.’ (Etuku 2:9, 16, 17) O nkanikinu wau wakiá, ke wakala mpasi ko muna wo lemvokela. Yave wakala yo nswa wazayisa Adami yo Eva edi diambote ye edi diambi. Muna lemvokela Yave, i badi songela vo bazitisanga e wisa kiandi. Badi songa mpe vo bavutulanga matondo muna lekwa yawonso kabavana.
10, 11. (a) Aweyi Satana kavukumwinina Adami yo Eva? (b) Ekuma Adami yo Eva ke bakadila ye ndungidi ko muna dina bavanga?
10 Diankenda kikilu vo, Adami yo Eva bakolamena Yave. Satana wavovesa Eva vo: “I kieleka kina vo, o Nzambi, nana kavova, ke nudie nti miawonso mia mpatu ko e?” Eva wavutula vo: “E bundu ya nti mia mpatu tudia kweto: kansi e bundu kia nti wina vana kati kwa mpatu, i Nzambi wau, ke nudie kio ko, ngatu viakana kio, ke nwafwa.”—Etuku 3:1-3.
11 I bosi, Satana wavova vo: ‘Ke nufwa kweno ko: kadi o Nzambi ozeye wo vo, e lumbu nudia kio, o meso meno metemoka, nukala nze Nzambi, nuzaya o wete yo bi.’ (Etuku 3:4-6) Satana wazola vo Eva kayindula vo wakala ye nswa wa kuyisolela edi diambote y’edi diambi. Wamvuna mpe mu kuma kia dina diadi kumbwila avo okolamene Nzambi. Satana wavova vo Eva ke fwa ko, muna kuma kiaki, Eva wabonga e bundu yo dia kio. I bosi, wavana kio mpe kwa nkaz’andi. Adami yo Eva bazaya wo vo Yave wabavovesa vo ke badie bundu kiakina ko. Vava badia kio, bakolamena nkanikinu a Nzambi una ke wakala mpasi ko mu lemvokela. Muna dia bundu, basonga vo ke bazitisanga Se diau dia zulu ko. Ke bakala ye ndungidi ko muna dina bavanga.
12. Ekuma ukolami wa Adami yo Eva wakendelekela Yave?
12 Ekwe lukendalalu batwasa mase meto mantete wau balembi zitisa o Mvangi au! Aweyi omona avo ovangidi mawonso mu sansa mwan’aku ayakala yovo wankento, i bosi ukolamene yo lembi vanga dina okunlombanga? Nga diadi ke dikutwasila ntantu mu ntima ko?
13. E mvovo mia Yave “mu ntoto ovutuka” adieyi misonganga?
13 Vava Adami yo Eva bakolama, bavidisa e lau diau dia zinga yakwele mvu. Yave wavovesa Adami vo: “U ntoto wina, mu ntoto ovutuka.” (Tanga Etuku 3:19.) Ediadi disongele vo Adami ntoto kadi kituka nze una kavangilu ko. (Etuku 2:7) Vava kasumuka, Adami wafwa, i sia vo kakala diaka ko.
14. Ekuma tufwilanga?
14 Kele vo Adami yo Eva balemvokela Nzambi badi zinga yamu wau. Kansi vava bakolamena Nzambi, basumuka, kuna kwalanda bafwa. Esumu dina nze kimbevo kiampondi twasambukila kwa mase meto mantete. Yeto awonso tuwutukanga se asumuki, ekiaki i kuma tufwilanga. (Roma 5:12) Kansi, ediadi ke diau ko i kani dia Nzambi mu kuma kia wantu. Nzambi kakana dio ko vo wantu bafwanga. Nkand’a Nzambi uyikilanga lufwa vo “mbeni.”—1 Korinto 15:26.
E LUDI KIKUTUVEVOLANGA
15. E ludi mu kuma kia lufwa aweyi kikutuvevolwelanga?
15 O zaya e ludi mu kuma kia lufwa dikutuvevolanga muna ngindu zayingi zabendomoka. Nkand’a Nzambi ukutulonganga vo amafwa ke bemonanga mpasi ko yovo kendalala. Ke tulendi mokena yau ko. Ke tulendi kubasadisa ko, oyau mpe ke balendi kutusadisa ko. Ke balendi kutuvanga mbi ko, ekiaki i kuma ke tulendi kubamwena wonga ko. Mabundu mayingi melonganga vo amafwa bekwamanananga zinga ku fulu kiakaka. Tulenda kubasadisa avo tuvene e nzimbu kwa mfumu za mabundu yovo kw’awana bebadikilwanga vo avauki. Kansi, o zaya e ludi mu kuma kia lufwa dikututaninanga twalembi vunwa kw’awana belonganga malongi mama maluvunu.
16. Nkia luvunu lulongwanga muna mabundu mayingi mu kuma kia mafwa?
16 Satana osadilanga mabundu maluvunu mu vuna wantu yo kubafila mu yindula vo amafwa bekwamanananga zinga. Muna bonga e nona, mabundu makaka melonganga vo vava tufwanga, vena ye lekwa kivaikanga mu nitu eto yo kwenda zingila ku fulu kiakaka. Nga i diau olongwanga muna dibundu diaku? Yovo olongwanga dina Nkand’a Nzambi uvovanga mu kuma kia mafwa? Satana osadilanga luvunu mu vengomona wantu kwa Yave.
17. Ekuma ngindu za yoka wantu kuna bilungi zikululwilanga o zitu wa Yave?
17 Dina mabundu mayingi melonganga, diankenda kikilu. Kasikil’owu, mabundu makaka melonganga vo wantu ambi beyokwa yakwele mvu kuna bilungi. E longi diadi dialuvunu, zitu wa Yave dikululanga. Nzambi kalendi yambula ko vo wantu bamona e mpasi za mpila yayi. (Tanga 1 Yoane 4:8.) Aweyi olenda badikila muntu otumbanga mwan’andi muna kunyoka moko vana tiya? Okumbadikila vo wambi kikilu. Ku kala ye tima dia kunzaya ko. Ediadi i diau kazolele Satana vo twayindula mu kuma kia Yave!
18. Ekuma katufwete mwena wonga wa mafwa ko?
18 Mabundu makaka melonganga vo vava wantu befwanga bekitukanga se mianda. Mabundu mama melonganga vo tufwete zitisanga yovo mwena mianda miami o wonga kadi milenda kituka se akundi ambote yovo atantu. Ndonga bekwikilanga luvunu lwalu. Bemonanga wonga wa mafwa, muna kuma kiaki bekubasambilanga vana fulu kia sambila Yave. Sungamena dio vo amafwa ke balendi yindula ko ngatu vanga konso diambu. Muna kuma kiaki, ke tuna ye kuma kia kubamwena wonga ko. Yave i Mvangi eto. Yandi i Nzambi aludi, yandi kaka tufwete sambila.—Lusengomono 4:11.
19. O zaya e ludi mu kuma kia lufwa aweyi dikutusadisilanga?
19 Vava tuzayanga e ludi mu kuma kia lufwa, tuvevokanga muna malongi maluvunu. E ludi kiaki kikutusadisanga mu bakula nsilu kekutusianga o Yave mu kuma kia moyo ye zingu kia kusentu.
20. Adieyi tulongoka muna kapu kilanda?
20 Kuna nz’ankulu, Yobi wa selo kia Nzambi wayuvula vo: ‘O muntu ovo ofwidi, ng’ozinga diaka?’ (Yobi 14:14) O muntu avo ofwidi, nga olenda kikilu zinga diaka? Dina Nzambi kekutuzayisanga muna Nkand’a Nzambi diakiese kikilu. Tuzaya e diambu diadi muna kapu kilanda.
^ tini. 5 Wantu ayingi bekwikilanga vo moyo yovo mwanda ukwamanananga zinga kuna nima lufwa. Muna zaya mayingi tala e Mvovo Misasilu 17 ye 18.
mri_Latn tso_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn tso_Latn tso_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn tso_Latn kon_Latn bem_Latn kon_Latn umb_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn bem_Latn kon_Latn lua_Latn kmb_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn cjk_Latn kon_Latn kmb_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn