Ziku Kiankaka Kiampwena
Nga asatuludi a tandu kieto bena ye ziku kisonganga vo Lusansu lwa Nkand’a Nzambi lwa ludi? Muna mvu wa 2014, e zulunalu Biblical Archaeology Review yayuvula vo: “Nkumbu za wantu kwa beyikwanga muna Luwawanu Lwankulu ana asatuludi bena ye ziku vo bazinga kikilu?” E mvutu zavewa i zazi: “Tezo kia wantu 50!” Kansi vena ye nkumbu ya muntu mosi ke yasonama ko muna zulunalu ya asatuludi. O muntu ndioyo i Tatenai. Nani kakala? Yambula twavovela lusansu lwandi lwankufi luyikwanga muna Nkand’a Nzambi.
Vakala ye ntangwa Yerusaleme mu wisa kia luyalu lwa Aparasi yakala. E mbanza yakala muna zunga kina esi Parasi bayikilanga vo Vana Ndambu a Nkoko, i sia vo, kuna este ya nkoka wa Uferate. Vava makesa ma Aparasi bakutumuna mbanz’a Babele, bavevola Ayuda ana bakala muna kinkole yo kubavana e salu kia tungulula e tempelo muna Yerusaleme. (Ezera 1:1-4) Kansi, e mbeni za Ayuda batelamena e salu kiaki, basadilanga nkutu e lau diadi muna funda Ayuda vo ke bazolele tumamena luyalu lwa Aparasi ko. (Ezera 4:4-16) Muna mvu mina kayala Dareyuse I (522-486 Vitila Tandu Kieto), mosi muna makesa ma Aparasi, nkumbu andi Tatenai, wafimpa e diambu diadi. Muna Nkand’a Nzambi, Tatenai oyikilwanga vo “nguvulu a mvivu kuna Simu dia Nzadi.”—Ezera 5:3-7.
Yamu unu kiaki, vena ye babu yasonama e nkumbu ya Tatenai yatoma lundwa. Muna babu kimosi mwasonama e nkumbu ya yitu kia Tetanai muna mvu wa 20 wa luyalu lwa Dareyuse I, i sia vo, muna mvu wa 502 Vitila Tandu Kieto. E babu kiaki i kimbangi kia mambu ma kinkita kia selo kia “Tatenai, nguvulu a mvivu kuna Simu dia Nzadi,” i sia vo, Tatenai ona oyikwanga mu Nkand’a Nzambi muna nkand’a Ezera.
Nkia salu Tatenai kasala? Muna mvu wa 535 Vitila Tandu Kieto, Kurese Wanene wavanga e nsobani muna mvivu mina kayalanga. Mosi muna mvivu miami wayikilwanga vo “Babele kuna Simu dia Nzadi.” Kuna kwalanda o mvivu wau wakayana mu ndambu zole. Ndambu imosi yayikilwanga vo Simu dia Nzadi. I mûna mwakala mbanza a Coele-síria, Fenicia, Samaria ye Yuda. E kintinu muna Damaseke kiakala. Tatenai yandi wayalanga e zunga yayi tuka muna mvu wa 520 yakuna 502 Vitila Tandu Kieto.
Vava Tatenai kayenda kuna Yerusaleme mu zaya e tuku dia ukolami wa Ayuda, wavovesa ntinu Dareyuse vo Ayuda bavovele vo ntinu Kurese wabavana o nswa watungulula e tempelo a Yave. E diambu diadi diasonama mpe muna mabuku ma lundilu dia ntinu. (Ezera 5:6, 7, 11-13; 6:1-3) Muna kuma kiaki Tatenai wavoveswa vo kalendi ningamesa e salu kia tungulula tempelo ko. Tatenai walemvokela mana kavoveswa.—Ezera 6:6, 7, 13.
Muna vova e ziku, “Tatenai wa nguvulu a mvivu a Simu dia Nzadi” kavanga kwandi mambu mamfunu ko muna lusansu lwa Nkand’a Nzambi. Kansi zaya dio vo Nkand’a Nzambi uyikanga Tatenai mu kuma kia kiyekwa kakala kiau. E ludi kiaki kituvene e ziku vo asatuludi nkumbu miayingi bevovelanga lusansu lwa Nkand’a Nzambi ye ziku kiawonso.
ZAYA DIAKA MAYINGI
NSANGU ZAMBOTE ZITUKIDI KWA NZAMBI!
Aweyi Tulenda Kadila ye Ziku vo Nkand’a Nzambi Ludi Uvovanga?
Avo Nkand’a Nzambi kwa Nzambi watuka, ke ulendi fwanana ko ye nkanda miankaka.
EYINGIDILU DIA NKANGU
Lusansu Lwamfunu
Ke vena nkanda wankaka ko usobanga e ngindu za wantu mu kuma kia Nzambi tuka kuna nz’ankulu. Nga o Nkand’a Nzambi ulenda bundwa e vuvu?
kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn lua_Latn kon_Latn kon_Latn