KAPU KIA 10
Ludi mu Kuma kia Ambasi
1. Ekuma tufwete zayila oma ma ambasi?
YAVE ozolele vo twazaya e kanda diandi. Ambasi i akaka bena muna kanda dia Nzambi. Muna Nkand’a Nzambi beyikilwanga vo ‘wan’a Nzambi.’ (Yobi 38:7) Nkia salu besalanga ambasi? Aweyi basadisila wantu kuna nz’ankulu? Nga balenda kutusadisa o unu?—Tala e Mvovo Misasilu 8.
2. Akweyi batuka ambasi? Mbasi kwa Yave kasema?
2 Tufwete zaya kuna batuka ambasi. E sono kia Kolosai 1:16 kikutuvovesanga vo vava Yave kasema Yesu, i bosi ‘wasema lekwa yawonso kuna zulu y’ova ntoto.’ Ambasi i akaka muna lekwa yayi. Mbasi kwa zasemwa? Nkand’a Nzambi uvovanga vo Yave wasema mafunda ye mafunda ma mbasi.—Nkunga 103:20; Lusengomono 5:11.
3. E sono kia Yobi 38:4-7 adieyi kikutuzayisanga mu kuma kia ambasi?
3 O Nkand’a Nzambi ukutulonganga mpe vo Yave wasema ambasi vitila kasema o ntoto. Vava ntoto wasemwa aweyi ambasi bamona? Nkand’a Yobi ukutuzayisanga vo bayangalala. Yau awonso ngwizani ambote bakala yau yo sadila Yave kumosi.—Yobi 38:4-7.
AMBASI BESADISANGA NKANGU A NZAMBI
4. Aweyi tuzayidi wo vo ambasi bevuanga wantu o mfunu?
4 Tuka kolo, ambasi bevuanga wantu o mfunu yo yikama e kani dia Yave mu kuma kia ntoto yo wantu. (Ngana 8:30, 31; 1 Petelo 1:11, 12) Bakendalala kikilu vava Adami yo Eva bakolama. Kana nkutu mu lumbu yeto, bekendalalanga vava bemonanga wantu ayingi bekolamenanga Yave. Kansi avo muntu ovilukidi o ntima yo vutuka kwa Nzambi, ambasi beyangalalanga. (Luka 15:10) Ambasi bevuanga selo ya Nzambi o mfunu. Yave osadilanga ambasi mu sadisa yo tanina selo yandi ova ntoto. (Ayibere 1:7, 14) Yambula twabadika e yaka muna nona yayi.
5. Aweyi ambasi basadisila nkangu a Nzambi kuna nz’ankulu?
5 Yave watuma mbasi zole mu sadisa Loti ye esi nzo andi kimana bavuluka muna lufwasu lwa mbanz’a Sodomo ye Ngomora. (Etuku 19:15, 16) Muna mvu mialanda, atantu batuba Daniele wa ngunza muna wulu dia nkosi. Kansi e nkosi ke zamvanga diambu ko kadi ‘o Nzambi watuma mbasi andi, kazika nua mia nkosi.’ (Daniele 6:22) Kuna kwalanda, vava Petelo wa ntumwa kasiwa mu pelezo, Yave watuma mbasi muna kumvaikisa. (Mavangu 12:6-11) Ambasi basadisa mpe Yesu vava kakala ova ntoto. Kasikil’owu, vava kavubwa ‘mbasi zansadila.’ (Maku 1:13) Vitila lufwa lwandi, mbasi mosi ‘wankumika’.—Luka 22:43.
6. (a) Aweyi tuzayidi wo vo ambasi besadisanga nkangu a Nzambi o unu? (b) Nkia yuvu tubadika?
6 O unu, ambasi ke bemonekanga diaka kwa wantu ko. Kansi, Nzambi wakinu sadila ambasi mu sadisa selo yandi. Nkand’a Nzambi uvovanga vo: “E mbasi a Yave izung’awana bekumvumina, ikubavuluza.” (Nkunga 34:7) Ekuma tuvuididi lutaninu o mfunu? E kuma kadi vena ye mbeni zisundidi o nkuma zivavanga kutumwesa e mpasi. Nkia mbeni zazi? Akweyi zatuka? Aweyi zivavilanga kutumwesa e mpasi? Muna baka e mvutu za yuvu yayi, yambula twafimpa diambu diabwa vioka fikolo vava Adami yo Eva basemwa.
ATANTU ETO ANA BALEMBI MONEKANGA
7. Adieyi bevanganga akaka mu kuma kia ndekwa za Satana?
7 Muna Kapu kia 3, twalongoka vo, mbasi mosi wakolamena Nzambi ye wazola yala akaka. O Nkand’a Nzambi ukunyikilanga vo Satana wa Nkadi ampemba. (Lusengomono 12:9) Satana wazola mpe vo akaka bakolamena Nzambi. Wasadila ndekwa mu vukumuna Eva ye okwamanananga vukumuna wantu ayingi. Kansi, akaka nze Abele, Kanoke yo Noa basikila ye kwikizi muna Yave.—Ayibere 11:4, 5, 7.
8. (a) Aweyi ambasi zakaka bakitukila nkuya? (b) Adieyi e nkuya bavanga mu vuluka muna Kizalu?
8 Muna lumbu ya Noa, mbasi zakaka bakolamena Nzambi yo sisa e fulu kiau kuna zulu mu kwiza zingila ova ntoto nze wantu. Ekuma? Nkand’a Nzambi ukutuvovesanga vo bazola bonga akento. (Tanga Etuku 6:2.) Kansi, dina ambasi bavanga diambi diakala. (Yuda 6) Nze ambasi awaya ambi, wantu ayingi bekitukanga se wantu ambi ye akwa nsoki. Yave wabaka e nzengo za fwasa wantu ambi muna twasa kizalu mu nz’amvimba. Kansi wavuluza selo yandi yakwikizi. (Etuku 7:17, 23) Muna kuyivuluza, mbasi zambi bavutuka kuna zulu. Nkand’a Nzambi uyikilanga mbasi zazi zambi vo nkuya. Bayikama Satana muna ukolami wandi. Nkadi ampemba wakituka se nyadi au.—Matai 9:34.
9. (a) Adieyi diabwila e nkuya vava bavutuka kuna zulu? (b) Adieyi tulongoka mu tini ilende?
9 Wau vo bakolama, Yave katambulwila diaka ko vo bavutuka muna kanda diandi. (2 Petelo 2:4) Kana una vo nkuya ke balendi vuata diaka nitu za wantu ko, bakinu ‘vukumuna nza yawonso.’ (Lusengomono 12:9; 1 Yoane 5:19) Yambula twazaya una bevukumwinanga o wantu.—Tanga 2 Korinto 2:11.
NKIA NDEKWA BESADILANGA E NKUYA?
10. Nkia ndekwa besadilanga nkuya mu vukumuna wantu?
10 E nkuya besadilanga ndekwa za mpila mu mpila mu vukumuna wantu. Akaka bemokenanga ye nkuya yau kibeni yovo muna nzil’a wantu akaka nze nganga za nkisi. E vangu dia mokena ye nkuya diyikilwanga vo mpandu. Kansi Nkand’a Nzambi ukutukanikinanga twavavuka mawonso mena ngwizani ye nkuya. (Ngalatia 5:19-21) Ekuma? Wauna o nkongo kelekelanga e ntambu mu baka e bulu, e nkuya besadilanga e ndekwa mu sia wantu kuna nsi a wisa kiau.—Tala e Mvovo Misasilu 26.
11. Nki i ngombo? Ekuma tufwete zo vengela?
11 Zimosi muna ndekwa besadilanga, i tá e ngombo. O tá ngombo, i sadila nkum’a mbi mu vava zaya oma ma kusentu yovo mana malembi zayakana. O muntu olenda wo vanga muna talanga e ntetembwa yovo tala kandazi kia koko kwa muntu ye makaka mpe. Wantu ayingi beyindulanga vo mavangu mama ke mambi kwandi ko. Kansi, mavonza kikilu. Kasikil’owu, Nkand’a Nzambi usonganga vo e nkuya ye awana betanga ngombo ntwadi besalanga. E sono kia Mavangu 16:16-18, kiyikanga ‘nkuya’ wasadisanga ntaudi ankento ona wakala ngang’a ngombo. Vava Paulu wa ntumwa kavaikisa nkuya wau, o ntaudi ankento kalendanga diaka sakula oma ma kusentu ko.
12. (a) Ekuma dinina dia vonza mu mokena ye mafwa? (b) Ekuma selo ya Nzambi ke bafwete kuyisila mu mavangu ma nkuya ko?
12 E nkuya besadilanga ndekwa zankaka muna vukumuna wantu. Bevavanga kutukwikidisa vo awana bafwa bekwamanananga zinga ku fulu kiakaka ye balenda mokena yeto yovo kutuvanga e mbi. Kasikil’owu, o muntu ofwidilu nkundi yovo yitu olenda kwenda kwa ngang’a nkisi, ona ovovanga vo olenda mokena ye mafwa. E ngang’a nkisi olenda vova diambu diamfunu mu kuma kia nkundi yovo yitu ona wafwa yo tanginina nkutu e nding’andi. (1 Samuele 28:3-19) Fu yayingi ya luziku mu luvunu mpe itukanga lwa sia vo amafwa bekwamanananga zinga ku fulu kiakaka. E yaka muna fu yayi, i leka kuna mafwa, dia yo nua yo kina muna lumbu kia luziku, sukulwa, kifwidi, yindula lumbu kafwa o muntu, vana tukau kwa mvumbi ye makaka mpe. Vava Akristu bevenganga kuyisia mu fu yayi, e yitu ye mfinangani zau balenda kubavovela e mbi, kubalevola yo kubavavuka muna mawonso. Kansi, Akristu bazeye wo vo amafwa ke bekwamanananga zinga ku fulu kiakaka ko. Ke tulendi mokena yau ko ngatu kutuvanga mbi. (Nkunga 115:17) Toma kuyikenga. Kuvavi mokena nkutu ye mafwa ko yovo nkuya ngatu kuyisia mu fu ina e ngwizani ye mavangu ma nkuya.—Tanga Nsiku 18:10, 11; Yesaya 8:19.
13. Adieyi bavanga wantu ayingi bamonanga o wonga wa nkuya?
13 E nkuya ke bevukumunanga kaka wantu ko kansi bekubavumisanga mpe. O unu, Satana ye nkuya miandi bazeye wo vo “kolo kiandwelo” kaka basidi kiau vitila Nzambi kabafwasa. Muna kuma kiaki, bewokesanga mavangu mau mansoki. (Lusengomono 12:12, 17) Kansi, mazunda ye mazunda ma wantu ana bamwenanga nkuya o wonga, ke bemonanga diaka wonga ko. Aweyi bavevokela muna wonga wa nkuya?
UKIVEVOLA MUNA NKUYA YO KUBASIA KITANTU
14. Nze Akristu a tandu kiantete aweyi tulenda kuyivevolwela muna nkuya?
14 Nkand’a Nzambi ukutuzayisanga una tulenda sila nkuya kitantu ye una tulenda kuyivevolwela. Muna bonga e nona, akaka muna mbanz’a Efeso bamokenanga ye nkuya vitila balongoka e ludi. Aweyi bayivevolwela? Nkand’a Nzambi uvovanga vo: “Ndonga mun’awana basadilanga e mpandu batwese nkanda miau, bayokele mio vana meso ma wantu awonso.” (Mavangu 19:19) Wau vo bazola kituka Akristu, bayoka nkanda miau miawonso mia mpandu. I diau mpe divavuanga o unu. Awonso bazolele sadila Yave bafwete yambula konso lekwa kina e ngwizani ye nkuya. Yakaka muna lekwa yayi i nkanda, zulunalu, horóscopo, filmes, nkunga, nsaka ye kalati eyi ikitulanga mavangu ma mpandu yovo ma nkuya vo ke mambi kwandi ko. Vena mpe ye lekwa ina wantu bevuatanga muna kuyitanina muna mbi.—1 Korinto 10:21.
15. Nkia diambu diaka tufwete vanga muna sia Satana ye nkuya miandi kitantu?
15 Ke vavioka mvu miayingi ko vava Akristu kuna Efeso bayoka nkanda miau mia mpandu, Paulu wa ntumwa wasoneka vo Akristu awaya bakwamanana ‘nwana’ ye ‘mianda miambi.’ (Efeso 6:12) Elo, kana una vo bayoka e nkanda miau e nkuya bakwamanana kubabangika. Nkia diambu diaka bafwana vanga? Paulu wabavovesa vo: “Nubonga e ngubu anene ya lukwikilu, ina nulenda zimina maswanga mawonso matiya ma ndiona wambi.” (Efeso 6:16) Wauna e ngubu yataninanga makesa muna vita, o lukwikilu lweto lulenda kututanina. Avo tukala ye vuvu kiasikila vo Yave okututanina, tusia Satana ye nkuya miandi kitantu.—Matai 17:20.
16. Aweyi tulenda siamisina lukwikilu lweto muna Yave?
16 Aweyi tulenda siamisina lukwikilu lweto muna Yave? Tufwete tanganga o Nkand’a Nzambi lumbu yawonso yo bunda e vuvu muna lutaninu lwa Nzambi. Avo tukala ye vuvu kiasikila muna Yave, Satana ye nkuya miandi ke belenda kutuvanga mbi ko.—1 Yoane 5:5.
17. Adieyi diaka dilenda kututanina muna nkuya?
17 Akristu kuna Efeso nkia diambu diakaka bafwana vanga? Wau vo mu mbanza yazala ye mavangu ma nkuya bazingilanga, Paulu wabavovesa vo: ‘Nusambanga ntangwa zawonso.’ (Efeso 6:18) Diavavanga vo balomba lutaninu lwa Yave ntangwa zawonso. Adieyi tuvova mu kuma kieto? Yeto mpe mu nza yazala ye mavangu ma nkuya tuzingilanga. Muna kuma kiaki, yeto mpe tufwete lombanga lutaninu lwa Yave yo sadila e nkumbu andi vava tusambanga. (Tanga Ngana 18:10.) Avo tukwamanene samba kwa Yave vo katuvuluza vana moko ma Satana, Yave ovana e mvutu za sambu yeto.—Nkunga 145:19; Matai 6:13.
18, 19. (a) Aweyi tulenda sundila e vita tunwananga yo Satana ye nkuya miandi? (b) Nkia kiuvu kivaninwa e mvutu muna kapu kilanda?
18 Avo tuvengomwene lekwa yawonso ilenda kutukotesa mu mavangu ma nkuya yo bunda e vuvu muna lutaninu lwa Yave, tusia Satana ye nkuya miandi e kitantu. Ke dina mfunu ko mu kubamwena o wonga. (Tanga Yakobo 4:7, 8.) Yave osundidi nkuya o nkuma. Wabatumba muna lumbu ya Noa ye okubafwasa emvimba kuna sentu. (Yuda 6) Sungamena dio vo ketuna yeto mosi ko muna vita yayi, Yave osadilanga mbasi zandi muna kututanina. (2 Ntinu 6:15-17) Tukala ye ziku vo muna lusadisu lwa Yave tulenda sunda Satana ye nkuya miandi.—1 Petelo 5:6, 7; 2 Petelo 2:9.
19 Wau vo Satana ye nkuya miandi betwasanga mpasi zayingi, ekuma o Nzambi kalembi kubafwasila yamu wau? E kiuvu kiaki kivaninwa e mvutu muna kapu kilanda.
mri_Latn kmb_Latn cjk_Latn kon_Latn swh_Latn kon_Latn kmb_Latn kon_Latn kon_Latn umb_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn umb_Latn kon_Latn ibo_Latn kmb_Latn kon_Latn lua_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn bem_Latn lua_Latn kon_Latn sag_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn tso_Latn cjk_Latn kon_Latn cjk_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn