KAPU KIA 9
Nga e Mbaninu a Nza Yayi Ifinamene Kikilu?
1. Mu nkia nkanda tulenda zayila mana mevangama kuna sentu?
NANGA wawá kala nsangu mu rádio yovo mu televizau yo kukiyuvula: ‘E nza yayi akweyi isukila?’ Mu kuma kia wokela kwa sumbula ye nsoki, wantu akaka bekwikilanga vo e mbaninu a nza yayi ifinamene kikilu. Nga diadi dialudi? Nga vena ye mpila tulenda zayila mana mevangama kuna sentu? Elo. Kana una vo wantu ke balendi sakula ko mana mevangama, Yave wa Nzambi olenda. Muna Nkand’a Nzambi, Yave okutuzayisanga una ukala e zingu kieto ye una ukala o ntoto kuna sentu.—Yesaya 46:10; Yakobo 4:14.
2, 3. Nkia diambu bazola zaya alongoki a Yesu ye nkia mvutu Yesu kabavana?
2 Vava Nkand’a Nzambi uyikanga e mbaninu a nza, ke uyikanga lufwasu lwa ntoto ko, kansi mbaninu a wantu ambi uyikanga. Yesu walonga vo Kintinu kia Nzambi kiyala nza yawonso. (Luka 4:43) Alongoki andi bazola zaya kana nkia ntangwa Kintinu kia Nzambi kikwiza. Bayuvula Yesu vo: “Utuzayisa, nkia ntangwa mekala e mambu mama? Nki i sinsu kia ngiz’aku ye mbaninu a tandu?” (Matai 24:3) Yesu kabazayisa lumbu kiasikididi ko, kansi wabazayisa mana mevangama vitila mbaninu a nza yayi. Mana Yesu kavova i mau kikilu mevangamanga o unu.
3 Mu kapu kiaki, tubadika e ziku kisonganga vo mu kolo kivitila mbaninu a nza yayi tuzingilanga. Muna bakula ekuma mambu mambi masakidi ova ntoto, entete tufwete zaya oma ma vita yabwa kuna zulu.
VITA YABWA KUNA ZULU
4, 5. (a) Nkia diambu diabwa kuna zulu vava Yesu kayantika yala se Ntinu? (b) Mun’owu wa sono kia Lusengomono 12:12 adieyi diavangama vava Satana kavetwa ova ntoto?
4 Muna Kapu kia 8, twalongokele vo Yesu wayantika yala se Ntinu kuna zulu muna mvu wa 1914. (Daniele 7:13, 14) Nkand’a Lusengomono ukutuzayisanga mana mabwa: “Kukedi vita kuna zulu, o Mikaele [i sia vo Yesu] ye mbasi zandi banwene ye ngobodi [Satana]; o ngobodi ye mbasi zandi banwene.” * Satana ye nkuya miandi ke basunda vita yayi ko, bavetwa ova ntoto. Yindula e kiese bamona ambasi! Kansi, adieyi tuvova mu kuma kia wantu ova ntoto? Nkand’a Nzambi uvovanga vo ntangw’a mpasi yakala kwa wantu. Ekuma? Kadi o Nkadi ampemba makasi mayingi kena mau “wau kazeye wo vo kolo kiandwelo kaka kasidi kiau.”—Lusengomono 12:7, 9, 12.
5 Nkadi ampemba otwasanga mpasi zayingi ova ntoto. Una ye makasi mayingi kadi “kolo kiandwelo kaka” kasidi kiau vitila Nzambi kamfwasa. Yambula twabadika dina Yesu kavova divangama mu lumbu yambaninu.—Tala e Mvovo Misasilu 24.
LUMBU YAMBANINU
6, 7. Adieyi tuvova mu kuma kia vita ye nzala o unu?
6 Vita. Yesu wavova vo: “Zula kitelamena zula, kintinu kitelamena kintinu.” (Matai 24:7) E vita zivondanga wantu ayingi mu tandu kieto lutila nkutu tandu yavioka. Mwangi a nsangu mosi a nkubika ilongokanga mambu ma nza wasonga vo tuka mvu wa 1914, vioka mafuku 100 (100 milhões) ma wantu bafwa muna vita. Muna mvu 100 miviokele tuka 1900 yakuna 2000, o lutangu lwa wantu bafwa muna vita, lusundidi luna lwa awana bafwa muna mvu 1.900 miavioka. Yindula e ntantu ye mpasi zakondwa e tezo bemonanga mafunda ye mafunda ma wantu mu kuma kia vita!
7 Nzala. Yesu wavova vo: “Mukala mvengele.” (Matai 24:7) Kana una vo madia metoma wokelanga o unu lutila mvu miavioka, wantu ayingi ke bekalanga ye madia mafwana ko. Ekuma? Kadi wantu ayingi ke bena ye nzimbu zafwana ko mu sumba madia yovo mpatu ina balenda kuna e mbongo. Vena mpe ye ulolo wa wantu ke bekalanga ye nzimbu zafwana ko mu sumba kina bavuidi o mfunu muna konso lumbu. E Nkubika Italanga oma ma Mavimpi mu Nz’amvimba (Organização Mundial da Saúde) isonganga vo yingiana-ngiana yayingi ifwanga konso mvu, kadi ke bekalanga ye madia mafwana ko.
8, 9. Nki kisonganga vo ungunza wa Yesu mu kuma kia nzakama za ntoto ye vuku ulungananga?
8 Nzakama za ntoto. Yesu wasakula vo: “Mukala nzakama zangolo za ntoto.” (Luka 21:11) Konso mvu, vebwanga ulolo wa nzakama zangolo za ntoto. Tuka muna mvu wa 1900, vioka milhões 2 za wantu bafwidi kala mu kuma kia nzakama za ntoto. Kana una vo umbangu wa nza usadisanga mu zaya e nzakam’a ntoto vitila yavangama, ulolo wa wantu bakinu fwa yamu wau.
9 Vuku. Yesu wasakula vo vekala “vuku.” Yimbevo yampondi mu sayana kaka ina yo vonda ulolo wa wantu. (Luka 21:11) Kana una vo madotolo belongokanga una balenda wukila yimbevo ya mpila mu mpila, vakinu ye yimbevo ikondelo nlongo. Mwangi a nsangu mosi wavova vo konso mvu ulolo wa wantu befwanga mu kuma kia mayela nze kimbevo kia ntulu yovo nkovol’a lufulu, malária ye kolera. Ke yayi kaka ko, muna mvu 40 miviokele, madotolo basolwele mpe vioka yimbevo 30 yampa, yakaka muna yimbevo yayi ke ina ye nlongo ko.
FU YA WANTU MU LUMBU YAMBANINU
10. Aweyi e sono kia 2 Timoteo 3:1-5 kilunganenanga o unu?
10 Muna 2 Timoteo 3:1-5, Nkand’a Nzambi uvovanga vo: “Muna lumbu yambaninu mukwiza nsungi zampasi.” Paulu wa ntumwa wasonga una ukala e fu ya wantu mu lumbu yambaninu. Wavova vo wantu bekala
akwa kizola
minzol’a nzimbu
akolami a se ye ngudi
minkondwa kwikizi
minkondwa nzolani a ungudi
minkondwa volo
akwa nganzi yo nsoki
azodi a nkembo ke mu Nzambi ko
bena nze yau bezolanga Nzambi, kansi ke bekunlemvokelanga ko
11. Mun’owu wa sono kia Nkunga 92:7 nkia diambu dibwila yimpumbulu?
11 Nga muna zunga kiaku muna ye wantu ayingi besonganga e fu yayi? Mu nza yawonso, wantu ayingi besonganga yo. Kansi ke kolo ko Nzambi diambu kevanga. Osianga o nsilu vo: ‘Vava e yimpumbulu ikola nze titi, avangi a mambi besakumuka; i befwasakana yakwele mvu.’—Nkunga 92:7.
NSANGU ZAMBOTE MU LUMBU YAMBANINU!
12, 13. Nkia mambu kekutulonganga Yave mu lumbu yayi yambaninu?
12 Nkand’a Nzambi wasakula vo mu lumbu yambaninu, e nza izala ye mpasi. Kansi wayika mpe mambu mambote mevangama.
13 Umbakuzi wa Nkand’a Nzambi. Daniele wa ngunza wasoneka mu kuma kia lumbu yambaninu vo: ‘O zayi usaka.’ (Daniele 12:4) Nzambi wasia nsilu wa vana umbakuzi kwa nkangu andi mu toma bakula o Nkand’a Nzambi. Yave olungisanga nsilu wau, musungula tuka muna mvu wa 1914. Kasikil’owu, okutulonganga o mfunu wa nkumbu andi, kani diandi mu kuma kia ntoto ye ludi mu kuma kia lukûlu. Okutuzayisanga dina divangamanga vava muntu kefwanga ye vuvu kia lufuluku. Tulongokanga vo Kintinu kia Nzambi kaka kifokola e mpasi zeto. Tulongokanga mpe una tulenda kadila ye kiese ye una tulenda yangidikila Nzambi. Kansi, adieyi selo ya Nzambi bevanganga mu kuma kia mana belongokanga? Ungunza wakaka ukutuvananga e mvutu.—Tala e Mvovo Misasilu 21 ye 25.
14. Yamu nkia tezo e nsangu zambote za Kintinu zisamunwinwanga? Aki nani besamunanga zo?
14 Salu kia longa mu nz’amvimba. Vava kayika oma ma lumbu yambaninu, Yesu wavova vo: “E nsangu zazi zambote za Kintinu zisamunwa mu nza yawonso.” (Matai 24:3, 14) E nsangu zambote za Kintinu zisamunwanga mu vioka 230 ma nsi ye vioka 700 za ndinga. Elo, omu nza yawonso, Mbangi za Yave batuka mu “zula yawonso ye makanda” besadisanga o wantu babakula nki i Kintinu ye dina kivanga mu kuma kia wantu. (Lusengomono 7:9) Ke belombanga nzimbu ko vava besalanga e salu kiaki. Bemengwanga yo siwa kitantu kwa wantu ayingi. Kansi, nze una Yesu kasakula, ke vena diambu ko dilenda kubasima mu samuna nsangu zambote.—Luka 21:17.
ADIEYI OFWETE VANGA?
15. (a) Nga okwikidi wo vo mu lumbu yambaninu tuzingilanga? Ekuma? (b) Adieyi dibwila awana belemvokelanga Yave ye awana ke bekunlemvokelanga ko?
15 Nga okwikidi wo vo mu lumbu yambaninu tuzingilanga? Ungunza wayingi wa Nkand’a Nzambi mu kuma kia lumbu yambaninu mu lungana wina. Ke kolo ko, Yave osima e salu kia samuna e nsangu zambote, i bosi e “mbaninu” ikwiza. (Matai 24:14) Nki i mbaninu? E mbaninu i vava Nzambi kefwasa yimpumbulu yawonso muna vita ya Armangedo. Yave osadila Yesu ye mbasi zandi za nkuma mu fwasa awana ke bekunlemvokelanga ko ye awana ke belemvokelanga Mwan’andi ko. (2 Tesalonika 1:6-9) Satana ye nkuya miandi ke bevukumuna diaka wantu ko. Awonso belemvokelanga Nzambi yo yikama Kintinu kiandi, bemona e ndungana nsilu miawonso mia Nzambi.—Lusengomono 20:1-3; 21:3-5.
16. Wau vo e “mbaninu” ifinamene adieyi ofwete vanga?
16 E nza yayi iyalwanga kwa Satana ke kolo ko ifwaswa. Muna kuma kiaki, diambote twakiyuvula: ‘Adieyi mfwete vanga?’ Yave ozolele vo walongoka mayingi muna Nkand’a Nzambi. Badikilanga longi dia Nkand’a Nzambi vo diamfunu kikilu. (Yoane 17:3) Mbangi za Yave bekutakananga konso lumingu mu sadisa wantu babakula Nkand’a Nzambi. Vanga e ngolo za lungananga yau muna tukutakanu. (Tanga Ayibere 10:24, 25.) Avo obakwidi vo vena ye diambu ofwete soba muna zingu kiaku, ku kadi yo lukatikisu ko mu soba dio. Avo ovangidi wo, e kikundi kiaku yo Yave kikumama.—Yakobo 4:8.
17. Ekuma wantu ayingi besusumukina vava mbaninu ikwiza?
17 Paulu wa ntumwa wasasila vo lufwasu lwa yimpumbulu lukwiza “nze mwivi muna fuku” i sia vo, muna ntangwa ina wantu ke beyindulanga ko. (1 Teselonika 5:2) Yesu wasakula vo ndonga beveza e ziku isonganga vo mu lumbu yambaninu tuzingilanga. Wavova vo: “Wauna wakala muna lumbu ya Noa, i una mpe ukala muna ngiz’a Mwan’a muntu [yovo lumbu yambaninu]. Kadi nze una wakala muna lumbu yayina, ina yavitila e Kizalu, badianga, banuanga, akala basompanga, akento basompeswanga, yamuna lumbu kiakota Noa muna nzaza, ke basia sungididi ko yavana Kizalu kiayiza, kiabakukulwisa yau awonso, i una mpe ukala muna ngiz’a Mwan’a muntu.”—Matai 24:37-39.
18. Nkia lulukisu katuvana o Yesu?
18 Yesu watulukisa vo twalembi fwa e diya mu kuma kia “dia yo nua kwasaka ye ntelamw’a moyo muna mambu ma zingu.” Wavova vo e mbaninu kukinsalukisa ikwizila “nze sokolo.” Wavova mpe vo ‘ikwiza kw’awonso bena ova nza.’ I bosi wakudikila vo: “Nuyingila, nudodokelanga ntangwa zawonso, kimana nwavua owu nutinina mambu mawonso mevangama, nwatelama vana ven’o Mwan’a muntu.” (Luka 21:34-36) Ekuma dinin’o mfunu mu lemvokela lulukisu lwa Yesu? E kuma kadi fioti fisidi e nza ya Satana ifwaswa. Awana kaka betondwanga kwa Yave yo Yesu i bevuluka kuna mbaninu yo zinga yakwele mvu muna nz’ampa.—Yoane 3:16; 2 Petelo 3:13.
^ tini. 4 Mikaele i nkumbu akaka ya Yesu Kristu. Muna zaya mayingi, tala e Mvovo Misasilu 23.
mri_Latn knc_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kmb_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn mri_Latn kon_Latn kmb_Latn lin_Latn dyu_Latn tum_Latn smo_Latn epo_Latn cjk_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn cjk_Latn kon_Latn kam_Latn kon_Latn sna_Latn kon_Latn kmb_Latn kon_Latn tso_Latn