KAPU KIA 5
Lukûlu i Lukau Lwampwena lwa Nzambi
Nki i lukulu?
Aweyi luakubikilwa?
Nkia nsasa luna kwa ngeye?
Aweyi olenda vutulwila matondo muna lukulu?
1, 2. (a) Nki kikitulanga lukau se lwamfunu kwa ngeye? (b) Ekuma dilenda yikilwa vo lukulu i lukau lusundidi mfunu olenda tambula?
NKIA lukau lwamfunu watambula kala? Ke ntalu ko yikitulanga lukau se lwamfunu. O mfunu a lukau ke utezelwanga mu nzimbu ko. O lukau avo lutwasidi e kiese yo lungisa nsatu zaku, lwamfunu kikilu kwa ngeye.
2 Muna tukau twawonso olenda tambula, lumosi kaka lusundidi: I lukau luna kavana Nzambi kwa wantu. O Yave tukau twayingi kekutuvananga, kansi e kimenga kia lukulu muna Mwan’andi Yesu Kristu i lukau lusundidi. (Tanga Matai 20:28.) Nze una tulongoka mu kapu kiaki, lukulu i lukau lusundidi mfunu olenda tambula, kadi lulenda kutwasila nsambu zayingi yo lungisa e nsatu zaku zawonso. Lukulu i ziku kisonganga e zola kwa Yave kwa ngeye.
NKI I LUKULU?
3. Nki i lukulu? Adieyi tufwete bakula ntete muna zaya mfunu a lukulu?
3 Lukulu i nzila kaziula Yave mu vuluza wantu mun’esumu ye lufwa. (Efeso 1:7) Muna bakula nsasa longi diadi dia Nkand’a Nzambi, tufwete zaya dina diabwa muna mpatu Edene. Avo tubakwidi kina kavidisa Adami vava kasumuka, i bosi tulenda bakula ekuma lukulu lunina se lukau lwamfunu kwa yeto.
4. O moyo alunga wa Adami adieyi wasonganga?
4 O Yave vava kavanga Adami, moyo a muntu alunga i lukau lwantalu kamvana. Yindula e mpila lwakala kwa Adami. Wau vo wavangwa ye nitu alunga, kafwana yela ko, ngatu nuna yovo fwa. Wau vo muntu alunga, ngwizani ambote kakala yau yo Yave. O Nkand’a Nzambi uyikanga vo Adami “mwan’a Nzambi” kakala. (Luka 3:38) Adami wakala ye ngwizani ambote yo Yave wa Nzambi, nze una o se kezolelanga mwan’andi. Yave wamokenanga yo Adami, wamvana salu kia kiese yo kunzayisa edi diavavwanga kwa yandi.—Etuku 1:28-30; 2:16, 17.
5. E mvovo a Nkand’a Nzambi, wasia vo Adami mu ‘fwaniswa kia Nzambi’ kavangilwa, adieyi usonganga?
5 Adami mu ‘fwaniswa kia Nzambi’ kavangilwa. (Etuku 1:27) Ediadi ke disongele ko vo Adami wafwanana kakala yo Nzambi mu kinitu. Nze una twalongoka mu Kapu kia 1 kia nkanda wau, Yave Mwanda ona olembi monekanga. (Yoane 4:24) Muna kuma kiaki, Yave kena ye nitu a kinsuni ye menga ko. Wau vo Adami mu fwaniswa kia Nzambi kavangilwa disongele vo wakala ye fu ya Nzambi, nze i zola, ngangu, ndungidi ye nkuma. Adami fwaniswa ki’Es’andi kakala mu mpila yakaka. Wakala yo nswa wa kuyisolela. Muna kuma kiaki, Adami kakala ko nze masini mesalanga kaka mu mpila makubikilwa. Wafwana baka nzengo za yandi kibeni yo zaya wete yo bi. Kele vo kalemvokela Nzambi wadi zinga yakwele mvu muna Paradiso ova ntoto.
6. Vava Adami kakolamena Nzambi, nki kavidisa? Nki diatwasa kwa mbongo andi?
6 Ozevo, vava Adami kakolamena Nzambi yo tumbwa e tumbu kia lufwa, mfwilu anene kabaka. Muna kuma ki’esumu diandi, wavidisa e nsambu za moyo alunga. (Etuku 3:17-19) Diankenda vo, Adami kavidisa kaka moyo andi ko, kansi ye wa mbongo andi yawonso. Muna Nkand’a Nzambi tutanganga vo: “Muna muntu mosi [Adami] i mwakotel’esumu muna nza, o lufwa mpe mun’esumu; i ngyandangiana luayandangian’o lufwa muna wantu awonso, wau yawonso basumuka.” (Roma 5:12) Elo, yeto awonso twasambukila esumu dia Adami. Muna kuma kiaki, Nkand’a Nzambi uyikanga vo Adami ‘wakiteka’ kumosi ye mbongo andi muna ubundu w’esumu ye lufwa. (Roma 7:14) Adami yo Eva ke bakala diaka ye vuvu ko kadi mu lukanu bakolamena Nzambi. Adieyi tuvova mu kuma kia mbongo au kumosi yo yeto?
7, 8. O lukulu nkia nsasa zole luna?
7 Yave ovuluza wantu muna lukulu. Nki i lukulu? Lukulu nsasa zole luna. Diantete, lukulu i ntalu ifutwanga mu kula yovo sumbulula lekwa. Dilenda tezaniswa ye ntalu ifutwanga mu kula mbakami a vita. Diazole, lukulu i ntalu ifutwanga mu fukila yovo sumbulula lekwa. Diafwanana ye lekwa kivewanga mu fukila mfwilu kabakidi o muntu. Muna bonga nona, avo muntu ofwasidi lekwa kia ngani, kafwete futa lekwa kina betela ye kina kafwasidi.
8 Nki kiafwana futwa mu katula mfwilu miawonso katutwasila Adami yo kutukula muna ubundu w’esumu ye lufwa? Yambula twabadika mpila lukulu kakubika Yave yo zaya o mfunu luna kwa ngeye.
O YAVE AWEYI KAKUBIKILA LUKULU?
9. Nkia mpila lukulu lwavavwanga?
9 Wau vo moyo alunga wavidiswa, muntu walembi lunga kalendi wo kula ko. (Nkunga 49:7, 8) Moyo a muntu alunga wafwanana ye una wavila wavavwanga. Ediadi dina ngwizani ye nkanikinu a ndungidi una muna Nkand’a Nzambi uyikanga vo: “Moyo mu moyo.” (Nsiku 19:21) Ozevo, nki kiafwana futwa muna kula moyo alunga kavidisa Adami? Moyo akaka walunga wavavwanga.—1 Timoteo 2:6.
10. O Yave aweyi kakubikila lukulu?
10 O Yave aweyi kakubikila lukulu? Watuma mosi muna wan’andi a mwanda ova ntoto. Kansi Yave katuma konso mwana ko. Watuma ona kaluta zola, Mwan’andi amosi. (Tanga 1 Yoane 4:9, 10.) Muna luzolo lwawonso, Mwana ndioyo wasisa e fulu kiandi kun’ezulu. (Filipi 2:7) Nze una twalongokele muna kapu kiavioka kia nkanda wau, muna mpila y’esivi Yave wafila moyo a Mwan’andi muna vumu kia Maria. Muna lusadisu lwa mwand’avelela a Nzambi, Yesu wawutuka se muntu alunga. Muna kuma kiaki, kakala mu tumbu ki’esumu ko.—Luka 1:35.
11. Aweyi muntu mosi kafwanina kula wantu ayingi?
11 O muntu mosi aweyi kalenda kudila wantu ayingi? Aweyi esumu diasambukila kwa wantu awonso? Sungamena dio vo vava Adami kasumuka, wavidisa moyo a muntu alunga. Kafwana diaka wuta wan’alunga ko. Wasambukisa esumu yo lufwa kwa wan’andi awonso. Yesu oyikilwanga muna Nkand’a Nzambi vo “Adami ambaninu,” muntu alunga kakala, wakondw’esumu. (1 Korinto 15:45) Yesu wavinga vana fulu kia Adami muna kutuvuluza. Muna lemvokela Nzambi yo vana moyo andi alunga, Yesu wafuta ntalu mun’esumu dia Adami. Muna mpila yayi, Yesu watwasa e vuvu kwa mbongo a Adami.—Roma 5:19; 1 Korinto 15:21, 22.
12. E mpasi kamona Yesu adieyi zasonga?
12 Nkand’a Nzambi usonganga mpasi kazizidila Yesu vitila lufwa lwandi. Wawandwa, wakomwa vana nti ampasi yo fwa lufwa lwa mpasi. (Yoane 19:1, 16-18, 30; Tala nkudika ina muna lukaya lwa 204-206) Ekuma o Yesu kamwena mpasi zayingi? Muna kapu kia nsuka kia nkanda wau tulongoka edi kavova Satana vo ke vena muntu ko ova nza olenda zindalala muna Yave muna ntonta. Muna zizidila mpasi zazi ye kwikizi kiawonso, Yesu wavana mvutu zasikila mu mvovo mia Satana. Yesu wasonga vo muntu alunga ovwidi nswa wa kuyisolela, olenda kala ye kwikizi muna Nzambi muna ntonta za Nkadi Ampemba. Yave watoma yangalala kikilu muna kwikizi kia Mwan’andi anzolwa.—Ngana 27:11.
13. O lukulu aweyi lwa futilwa?
13 O lukulu aweyi lwafutilwa? Kina kia 14 kia ngonde a Nisani ya esi Yuda ya mvu a 33 wa tandu kieto, Nzambi wayambula vo Mwan’andi wa kondw’esumu kavondwa. Yesu wavana “kiamakulu” o moyo andi alunga se kimenga. (Ayibere 10:10) Muna lumbu kietatu, Yave wamfula yo kumvana moyo wa kimwanda. Kun’ezulu, o Yesu wasunzula kwa Nzambi e ntalu a moyo andi alunga se kimenga muna kula mbongo ya Adami. (Ayibere 9:24) Yave watambula kimenga kia Yesu kiavuwanga mfunu muna kula wantu muna ubundu w’esumu ye lufwa.—Tanga Roma 3:23, 24.
LUKULU NKIA NSASA LUNA KWA NGEYE?
14, 15. Aweyi tufwete vanga muna ‘lolokwa masumu meto’?
14 Kanele vo tu asumuki, tulenda bak’e nluta mia lukulu. Yambula twabadika nluta tubaka owau ye kuna sentu muna lukau lwalu lwampwena lwa Nzambi.
15 Luloloko lwa masumu. Muna kuma kia usumuki, mpasi dikalanga mu vanga edi diambote. Yeto awonso tusumukanga muna mvovo yo mu mavangu. Kansi tulenda ‘lolokwa masumu meto’ muna kimenga kia Yesu. (Kolosai 1:13, 14) Muna lolokwa tufwete viluka o ntima. Kuna vumi wawonso tufwete lomba ndoloki kwa Yave muna kimenga kia Mwan’andi.—Tanga 1 Yoane 1:8, 9.
16. Adieyi dikutusadisa muna sambila Nzambi ye ntona zavelela? E ntona zazi nkia mfunu zina?
16 Ntona zavelela vana ndose a Nzambi. E ntona zambi zilenda kutufila mu dimbul’e vuvu yo kuyibadikila vo twakondwa mfunu. Kanele vo tu asumuki, o Yave muna kimenga ololokanga masumu meto yo kutusadisa twansambila ye ntona zavelela. (Ayibere 9:13, 14) Ediadi dikutusadisanga mu kala yo unkabu wavovana yo Yave. Mu kuma kiaki, tulenda kumfinama muna sambu. (Ayibere 4:14-16) O kala ye ntona zavelela disadisanga mu kala yo luvuvamu lwa ntima, kiese ye luzitu ditwasanga kwa muntu.
17. Wau vo Yesu wafwa mu kuma kieto nkia nsambu tuvwa?
17 Vuvu kia moyo a mvu ya mvu muna paradiso ova ntoto. Muna Roma 6:23 tutanganga vo: “E mfutu esumu fwa.” I bosi kikudikilanga: “vo i lukau luangovo lua Nzambi, moyo a mvu ya mvu muna Kristu Yesu wa Mfumu eto.” Muna Kapu kia 3 kia nkanda wau, twalongokele e nsambu zikala muna Paradiso ova ntoto. (Lusengomono 21:3, 4) Tuvwa e nsambu zazi zawonso kumosi ye moyo a mvu ya mvu, kadi Yesu wafwa mu kuma kieto. Muna vwa nsambu zazi, tufwete vutulanga matondo mu kuma kia lukulu.
AWEYI OLENDA SONGELA LUYANGALALU LUAKU MUNA LUKULU?
18. Ekuma tufwete vutulwilanga matondo kwa Yave mu kuma kia lukulu?
18 Ekuma tufwete vutulwilanga matondo kwa Yave mu kuma kia lukulu? O muntu muna vana lukau luantalu, ngolo, nzimbu, ntangwa ye makaka kefwasanga. Vava tubakulanga vo lukau lolo i ziku kia nzola kekutuzolanga ona utuvene lo, matondo tukumvutulanga. Lukulu i lukau lusundidi, kadi ke diakala diambu diakete ko kwa Nzambi muna kutuvana lo. Muna Yoane 3:16, tutanganga vo: “Kadi muna nzola kazolele nza o Nzambi i kavanin’o Mwan’andi amosi.” Lukulu i ziku kiampwena kisonganga e nzola kekutuzolang’o Yave. I ziku kia nzol’a Yesu mpe muna vana moyo andi muna wete dieto. (Tanga Yoane 15:13.) Muna kuma kiaki, tufwete kwikila vo o lukulu i ziku kia nzol’a Yave yo Mwan’andi kwa konso muntu mu yeto.—Ngalatia 2:20.
19, 20. Nkia mpila tulenda songela vo tuvutulanga matondo muna lukau lwa lukulu kavan’o Nzambi?
19 Aweyi olenda songela luyangalalu luaku muna lukau lwa lukulu kavana Nzambi? Diantete, sia e ngolo za longoka mu kuma kia Yave ona watuvana lukûlu. (Yoane 17:3) Elongi dia Nkand’a Nzambi muna sadila nkanda wau dikusadisa mu zaya Yave. Vava o nungunuka muna zayi wa Yave, o zola kwaku muna yandi kuwokela. I bosi, o zola kwaku kukufila mu vanga luzolo lwandi.—1 Yoane 5:3.
20 Kala ye lukwikilu muna kimenga kia lukulu lwa Yesu. O Nkand’a Nzambi uvovanga mu kuma kia Yesu vo: “On’okwikilanga muna Mwana, una yo moyo a mvu ya mvu.” (Yoane 3:36) Aweyi tulenda songela vo tukwikilanga muna Yesu? O lukwikilu lwalu ke lusongelwanga kaka mu mvovo ko. Muna Yakobo 2:26 tutanganga vo: “O lukwikilu luakondwa mavangu, luafwa.” Elo, lukwikilu lwakieleka mu “mavangu” meto lusongelwanga. Tanginina Yesu i mpila ambote tulenda songela vo tukwikilanga muna yandi ke mu mvovo kaka ko, kansi muna mavangu meto mpe.—Yoane 13:15.
21, 22. (a) Ekuma tufwete lunganenanga kuna elambu dia Nlekelo a Mfumu konso mvu? (b) Adieyi tulongoka muna Kapu kia 6 ye 7?
21 Lungananga kuna Elambu dia Nlekelo a Mfumu. Kina kia 14 kia ngonde a Nisani a mvu 33 wa tandu kieto, Yesu wayantika elambu diamfunu diyikilwanga muna Nkand’a Nzambi vo “Nlekelo a Mfumu.” (1 Korinto 11:20; Matai 26:26-28) Elambu diadi diyikilwanga mpe vo Luyindulu lwa Lufwa lwa Kristu. Yesu wasikidisa elambu diadi mu sadisa alongoki andi kumosi ye Akristu awonso mu sungamena vo muna lufwa lwandi, wavana moyo andi se lukulu. Muna kuma kia luyindulu lwalu, Yesu wakanikina vo: “I wau wuwu nuvanga muna luyindulu luame.” (Luka 22:19) Luyindulu lwa Lufwa lwa Kristu lukutusungamesanga o zola basonga Yave yo Yesu mu kuma kia lukulu. Tulenda songa luyangalalu lweto muna lukulu muna lungananga konso mvu kuna Luyindulu lwa Lufwa lwa Kristu.. *
22 O lukulu katukubikila Yave i lukau lusundidi o mfunu. (2 Korinto 9:14, 15) O lukau lwalu lwa ntalu lutwasa mpe nsendo kw’awana bafwa. Tulongoka e diambu diadi muna kapu kia 6 ye 7.
^ tini. 21 Muna zaya mambu makaka mu kuma kia Nlekelo a Mfumu, tala Nkudika ina muna lukaya lwa 206-208.
[Mvovo mia Fwaniswa mina muna lukaya lwa 56]
mri_Latn kmb_Latn kon_Latn kbp_Latn run_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn umb_Latn kon_Latn kon_Latn umb_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn luo_Latn kon_Latn bem_Latn kon_Latn run_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn cjk_Latn kon_Latn umb_Latn kmb_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn kon_Latn ewe_Latn