Төв аймаг
Төв —  Монгол улсын дорнод төв биед оршдог аймаг. Засаг захиргааны төв — Зуунмод хот. 

74 мянган км² нутаг дэвсгэр, 88 мянган оршин суугчтай. Дотроо 27 суманд хуваагддаг.

 Газар зүй 
 Байрлал 
Төв аймаг Монгол улсын дорнод төв хэсэгт 74,042.37 км² газар эзлэн оршдог. Дундаа Улаанбаатар нийслэлийг хүрээлж, бусад талаараа Хэнтий, Говьсүмбэр, Дундговь, Өвөрхангай, Булган, Сэлэнгэ зургаан аймагтай хиллэнэ. 
 Газрын тогтоц 
Далайн түвшнээс дээш дунджаар 1200-1500 м өргөгдсөн. Хэнтийн нуруу, Заамарын нуруу, Зоргол хайрхан, Хустайн нуруу зэрэг уулархаг гадаргуутай. Асралт хайрхан (2800 м), Богд хан, Батхаан зэрэг уулс бий. 

Нутаг дэвсгэрийн 16.4 хувийг ой мод, 36.5 хувийг хээрийн бүс эзэлдэг. 

Газар зүйн байршлаар Хангай, Хэнтийн уулархаг, Дорно Монголын талархаг мужид багтана. 

Нутгийн хойд хэсгийн уулын өргөн хөндийнүүд нь газар тариаланд тохиромжтой хүрэн бор хөрстэй, өмнөд хэсэг нь гүвээ толгод бүхий тал хээр газар юм.

 Ус мөрөн 
Хэрлэн, Туул зэрэг том жижиг 30 гаруй голтой. Жанчивлан, Цайдам, Цахир зэрэг бүрд нууруудтай.

 Амьтан ургамал 
230px|thumb|left|Сэлбэ голын эхэн. Майхан толгой
Аймгийн нутгийн өмнө ба баруун хэсгээр хээр талын хүрэн, цайвар хүрэн хөрстэй, зүүн хойд хэсгээр нь ам хөндийн бараан хөрс, уулын ой, нугын саарал хөрс тархжээ. 

Хангай, Хэнтийн салбар уулсад хуш, шинэс, улиас, бургас, нарс, яшил, яргай зэрэг янз бүрийн модтой, өрөл, мойл, үхрийн нүд, нохойн хошуу зэрэг жимс, сонгино, хөмөл, таана, мангир, халиар, гичгэнэ, мөөг зэрэг хүнсний ургамал, чихэр өвс, чацаргана мэтийн ховор болон дэгд, бадаана, таван салаа, тарваган шийр, алтан гагнуур зэрэг эмийн ургамал ургана.

Төв аймагт буга согоо, хандгай, аргаль угалз, хойлог, хун зэрэг 16 зүйлийн дархан цаазат амьтдаас гадна хэрэм, тарвага, үнэг, хярс, гахай, баавгай, шилүүс зэрэг агнуурын ач холбогдолтой 30 гаруй төрлийн араатан, жигүүртэн бий.

 Хүн ам зүй 
thumb|right|300px|Хүн амын тоо, сумаар. 2010 он.

Төв аймаг 2010 онд 83,838 мянган оршин суугчтай байсан бол 2014 онд 90,049 хүнтэй болсон. 

+ Аймгийн хүн амын тоон цуваа. 1941-2014 онАймгийн суурин хүн амын тоо 1941  1950  1961  1970  1980  1990  1992 он  2000  2010  2014 66,248   49,106   53,619   64,972   79,680   103,943   112,855   99,268   83,838   90,049

Аймгийн төв Зуунмод хот буюу Зуунмод сум 13339 хүнтэй, Батсүмбэр (6913), Заамар (6568) сум харьцангуй олон хүнтэй бол Аргалант (1371), Баянцагаан (1401) харьцангуй цөөн оршин суугчтай байна. 

Хүн амын 16 хувь хот газар (Зуунмод), 84 хувь хөдөө амьдардаг. Бичиг үсэг мэддэг —  97.5 хувь.http://tuv.nso.mn/uploads/users/4/files/Aimag%20XAOCT2.pdf Төв аймгийн хүн амын тоон үзүүлэлт - 2010 он.

 Ард түмэн 
Төв аймгийн хүн ардын 99.8 хувь Монгол улсын иргэн, 98.2 хувь монгол үндэстэн, 94.2 хувь халх ястан байна.

Монгол хэлээр хэлэлцэнэ. Дийлэнх олонх нь буддын шашин, тодруулвал шарын шашин шүтдэг.

 Төв аймгийн ард түмэн (1989, 2000 оны тооллого)Census 2000 Töv aimag official report  Яс үндэс   Хүн ам  1989 тоол.  Эзлэх хувь 1989 тоол.  Хүн ам  2000 тоол.  Эзлэх хувь 2000 тоол. Халх ястан  94,773  94.6%93,604 94.2%   Хасаг үндэстэн  2,167  2.2%1,065 1.1%   Буриад ястан  590  0.6%856 0.9%   Дөрвөд ястан  727  0.7%770 0.8%   Баяд ястан  317  0.3% 7450.8%   Урианхай ястан  420  0.4%524 0.5%   Тува ястан  269  0.23%500 0.5%   Захчин ястан  160  0.2% 202  0.2% Өөлд ястан  61  0.1%171   0.2% Бусад ястан  420  0.4%614 0.6%   Гадаадын иргэн  179  0.2% 217  0.2% Нийт хүн ам  100,088  100% 99,266100%  

 Нутгийн хуваарь 
thumb|280px|Газрын зураг
thumb|280px|Нутгийн хуваарь
Төв аймаг дараах 27 сум, цааш 97 баг болж хуваагдана. 
+ №Сумын нэр(хотыг тодоор)БагийнтооХүн амын тооцооТалбай(км²)Юрий Кручкин. «Монголия. Географическая энциклопедия». Улан-Батор, 2009.  2000Төв аймгийн статистикийн хэлтэс. Төв аймгийн эдийн засаг, нийгмийн байдлын тухай (2001 оны эцэс) 2005Төв аймгийн статистикийн хэлтэс. Төв аймгийн эдийн засаг, нийгмийн байдлын тухай (2005 оны эцэс) 2011Төв аймгийн статистикийн хэлтэс. Төв аймгийн эдийн засаг, нийгмийн байдлын тухай (2011 оны) 1  Алтанбулаг  4  3,452 3,144  2,996  5.9 мян.  2  Аргалант  2  1,929 1,881 1,577  1.6 мян.  3  Архуст  2   829 1,563 1,236  5.9 мян.   4  Батсүмбэр  4  6,534 6,310 6,789  2.5 мян.  5  Баян  3   2,309 2,064 2,002  2905  6  Баяндэлгэр  2   1,801 1,173 1,321  2.2 мян. 7  Баянжаргалан  3   1,786 1,573 1,531  2376  8  Баян-Өнжүүл  3  2,771 2,539 2,088  4.0 мян. 9  Баянхангай  2   1,634 1,524 1,406  1.0 мян.  10  Баянцагаан  5   2,787 2,349 1,801  6.2 мян.  11  Баянцогт  3 2,323 1,928  1,8201.5 мян.  12  Баянчандмань  3 3,243 3,286 3,7830.6 мян.  13  Борнуур  4 4,288 4,480 4,854 14  Бүрэн  5 3,685 3,266 3,0123.75 мян. 15  Дэлгэрхаан  3 2,438 1,993 1,6632.2 мян. 16  Жаргалант  45,921 5,740  6,2962.1 мян. 17  Заамар  46,053 5,923  5,2802.9 мян. 18  Зуунмод  614,771 14,692  15,277 19  Лүн  33,765 2,572  2,6092.6 мян. 20  Мөнгөнморьт  32,174 1,909  2,065 21   Өндөрширээт  42,553 1,893  1,8332.8 мян. 22   Сүмбэр  21,980 1,581  1,7400.36 мян. 23   Сэргэлэн  52,233 1,816  2,0163.7 мян. 24   Угтаалцайдам  33,389 2,400  2,5271.5 мян. 25   Цээл  53530 2444  25081.6 мян. 26   Эрдэнэ  53345 3442  37368.0 мян. 27   Эрдэнэсант  55605 5006  45113.1 мян. Аймгийн дүн   97 98,362 88,491 88,277  74,042 

 Түүх 

Төв аймгийн нутаг дэвсгэр Чин улсын үед халхын Түшээт хан аймгийн нутаг байв.

Монгол улс тусгаар тогтносны дараа 1923 оны 10 сард «Богд хан уулын аймаг» хэмээгдсэн ба Төв аймгийн Лүн сумын нутаг Өвөр долоод гэдэг газар засаг захиргааны төвөө барин суусан ба энэ үеийг Төв аймаг үүсэн байгуулагдсан он болгон тэмдэглэдэг. 

1923 онд Богд хан уулын аймаг 21 хошуу 82 сум, 1227 арваныг багтаав байв.

1931 онд аймгийн нэрийг «Төв» хэмээв. Төв аймгаас үе үе сумыг хөрш аймгуудад таслан өгч байсан бөгөөд 1933 онд 36 сум, 312 багтай байсан бол дараа 1944 болоход 22 сумтай үлджээ.  

1931-ээс 1942 оныг хүртэл засаг захиргааны төв нь Улаанбаатарт байсан ба 1942 онд Богд хан уулын өвөр Зуун модны ам, Манзушир хутагтын сүмийн хажуу дахь сэрүүн дэнжэд шилжүүлэн гэр барьжээ. 1966 оноос Зуунмод хотын зэрэг авчээ.Түүхийн хуудас

1992 оноос хойш Төв аймаг 27 сумтай байна. Үүнд энгийнээр Зуунмод хот буюу засаг захиргааны нэрээр Зуунмод сум багтаж байгаа. 

 Аймгийн засаг дарга  

Төв аймгийн даргаар дараах хүмүүс ажиллаж байв:
 Дархан чин ван Пунцагдорж (1923-1924)
 Нагнаадоржийн Санжаажамц (1924-1932)
 Годонгийн Шагдар (1932-1934)
 Жадамбын Цэрэннадмид (1935-1938)
 Дольсүрэнгийн Өлзийт (1938-1940)
 Сономпилын Бямбаа (1940-1942)
 Пунцагийн Лувсангомбо (1942-1944)
 Цэвээний Гомбосүрэн (1944-1945)
 Чимэдбалжирын Адъяа (1945-1946)
 Цагааны Ёндонжамц (1946-1947)
 Сэдэдийн Түвдэн (1947-1951)

thumb|Аймгийн төв — Зуунмод хот
12. Зандраагийн Жамъяандампил (1951-1952) 
13. Жүгдэрийн Чойдог (1952-1954)
14. Янживын Бадамжав (1954-1959) 
15. Цэнджавын Жамсран (1959-1974) 
16. Човдоронгийн Дашдэмбэрэл (1974-1985) 
17. Жамбын Гомбожав (1985-1991) 
18. Сандагийн Гончиг (1991-1996) 
—  Пүрэвдоржийн Цэрэн /үүрэг./ (1996-1997) 
20. Цэгмэдийн Батболд (1997-2000) 
21. Мондооны Мэндбилэг (2000-2004) 
22. Цэдэвдоржийн Энхбат (2004-2012) 
23. Доржийн Баярбат (2012-2016) 
24. Жигжидийн Батжаргал (2016- ) 

 Аж ахуй 
 Дэд бүтэц 
thumb|Зуны байгаль
Аймгийн нутаг дэвсгэрт Монгол Улсын нийслэл Улаанбаатар хот байрладаг, харилцаа холбоо, авто, төмөр зам зэрэг үйлдвэрлэлийн дэд бүтэц харьцангуй сайтай. Сүүлийн жилүүдэд Япон, Өмнөд Солонгос, Хятад, Герман зэрэг улсын муж, хотуудтай тогтоосон харилцаа улам хөгжиж байна. 

 Аж үйлдвэр 
Чулуун нүүрс, төмрийн хүдэр, хар тугалга, гянтболд, усан ба утаат болор, жонш, оюу, номин, гятгануур мана, цагаан тугалга зэрэг ашигт малтмалтай.

 Алдар гавьяатан 
Төв аймгаас Монгол улсын төр нийгэм, урлаг соёл, спорт, эрдэм ухаан, ажил хөдөлмөрийн салбар салбарын алдар цуутан төрөн гарчээ.

Үүнд Монгол улсын баатар - 2, хөдөлмөрийн баатар - 55,  ардын зүтгэлтэн - 23,  төрийн шагналт - 13, салбар салбарын гавьяат зүтгэлтэн - 200-аад, шинжлэх ухааны акедемич - 6, доктор профессер 150 гаруй, тод манлай уяач -3, манлай уяач -20, улсын аварга цолтой бөх -3, улсын цолтой бөх - 60 гаран байна.Төв аймгийн алдартнууд

 Улсын баатар  
 Дуламдоржийн Самдан (1918-1939) — Борнуур Бутачийн Цог (1912-1989) — Алтанбулаг

+Төв аймагт төрсөн - 55№НэрОвогАймагСумОгноо Тушаалын дугаарҮндсэн захиргаа1Пашка                                   Пэрэнлэй                                  Төв                             Архуст                     1976-12-22. №270                              ЗА Сонгино                                           2ДуламДолгорынТөвБатсүмбэр1961-01-11. №10ӨВ Дөлгөөн3ТөмөрдоржБанзарынТөвБатсүмбэр1971-07-02.№133.4ХорлооЦэрэндоржийнТөвБатсүмбэр1981-06-26.№185.5АмармэндХярваагийнТөвБатсүмбэр1985-07-17.№158.6ОюунПунцагийнТөвБатсүмбэр1986-04-03.№78.7ДолжинжавЯдамынТөвБатсүмбэр1971-07-02.  №133ХӨ Цагаан-Уул8ПүрвээЖорхоодойТөвБатсүмбэр1983-07-08. №17ХӨ Рэнчинлхүмбэ9ДарамжавДугарынТөвБатсүмбэр1966-03-10.  №45ХӨ Бүрэнтогтох10НамжигНамхайнямбууТөвБаяндэлгэр1976-06-07. №110/Ар Өндөр-Улаан11ДэмбэрэлдоржНайдангийнТөвБаянзүрх1963-07-03.№133.12ЛхагвадоржНамбарынТөвБаянзүрх2005-07-08.№04.13АжвааБалдангийнТөвБаян-Өнжүүл1973-07-07.№149.14ДашМөнхийнТөвБаянцагаан1991-07-03.№134.15НаранцэцэгСамбуугийнТөвБаянцогт1991-07-03.№134.16БадамсүрэнСономынТөвБорнуур1961-01-11. №12Булган Хантай17ЧунагГүндийнТөвБорнуур1986-04-03. №78Ховд Дарви18ЧимгээМаахүүТөв Борнуур1985-05-20. №120ГА Чандмань19НамсрайДашбалжирынТөвБорнуур 1969-03-12.№70.20АвирмэдАгваандоржийнТөвБүрэн1959-07-10.№117.21СамбууЖамсрангийнТөвБүрэн1965-06-26.№135.22ГомбосүрэнГомбожавынТөвБүрэн2001-11-21.№81,23БалдоржСамбынТөвДэлгэрхаан1991-05-07.№80.24Цэрэн-ОчирЦэрэндашийнТөвЖаргалант1959-07-10.№118.25ГомбоСТөвЖаргалант196126ЦагааншүхэртСономынТөвЖаргалант1961-01-11. №08АР. Эрдэнэбулган27ЖанчивБүрэнхүүТөвЖаргалант1962-11-28. №197ЗА Чандмань28ШаравдоржЧимэгочирынТөвЖаргалант1963-07-03.  №127Увс Зүүнхангай29АръяаДарийн ТөвЖаргалант1967-11-18.  №154СҮ Мөнххаан30ЧойжамцМижидийнТөвЖаргалант1974-02-08.  №38АР Цэнхэр31ЖадамбааӨлзийутасын ТөвЖаргалант1974-02-08.  №38АР Цэнхэр32ГалтОсорынТөвЖаргалант1989-11-11. №178УБ33БачирааМижидийнТөвЖаргалант1991-07-03. №134АР Цэнхэр34ДашнямНамжилжавТөвЖаргалант1976-06-07.  №109ГА Шарга35СандагдалайЦэвээнийТөвЖаргалант1961-01-11. №11Дорнод36Батдорж НатарТөвЖаргалант1962-05-11 №93ЗА Тэлмэн37ДугарсүрэнЧойжинжавынТөвЖаргалант1974-02-08.№38.38БатмөнхГомбосүрэнгийнТөвЛүн1989-11-11.№178.39СүрэнхүүЖамъяндоржийнТөвСэргэлэн1981-07-09.№232.40БаярааЧойжамцынТөвУгтаал1984-03-22.№85.41АлтанхүүГончигжавТөвУгтаал1971-07-02.  №133ХО Жаргалант42БатчулуунБэгзийнТөвУгтаал1976-01-28.  №11БХ Хүрээмарал43ЦогзолмааЛувсанжамцТөв Угтаал200344НацагдоржНамсрайнТөвЭрдэнэ1961-11-14.№289.45СодномдагваГиваагийнТөвЭрдэнэсант1967-10-16.№138.46БазаррагчааПунцагдоржийнТөвЭрдэнэсант1976-06-07.№111.47СүрэнхүүТангадынТөвЭрдэнэсант1979-12-01.№368.48АмаржаргалГотовынТөвЭрдэнэсант1990-11-19.№41.49МөнхбатЖигжидийнТөвЭрдэнэсант1994-07-07.№75.50ЛувсанцэрэнТэрбишийнТөвЭрдэнэсант1993-07-05.№25.ТӨ Баян-Өнжүүл51БатдэлгэрЦогбаярынТөвЭрдэнэсант1988-05-16.№7152ЧакийРахметынТөвИх Хайран1971-07-02. №133БӨ Сагсай53НадмидСүрэнжавТөвГачуурт1971-07-02. №133/ЗА Тосонцэнгэл54ЗинаГааданТөвГачуурт1971-07-02. №133Увс Зүүнхангай55ДаваахүүДанзаннямТөвБаянцагаан2013.02.09

 Бусад алдартан  
 
Спорт:
 Должингийн Дэмбэрэл – байт харваач
 Агваансамдангийн Сүхбат - бөх
 Дагвацэрэнгийн Хадбаатар - бөх
 Өлзийсайханы Эрдэнэ-Очир - бөх
 Пэлжидийн Бат-Очир - бөх
 Лувсанмөрийн Чимэд - бөх
 Самдангийн Оргодол - бөх
 Лувсанчимэдийн Сосорбарам - бөх
 Пүрэвийн Дагвасүрэн - бөх
 Цэдэнжавын Лхамжав - тэшүүрчин
 Дашзэвэгийн Намжилмаа - хөнгөн атлетикч
 Цэрэнжанхарын Шаравжамц - сагсан бөмбөгч
 Данзандаржаагийн Онон - уяач
Пүрэвдагвагийн мөнхжаргалУрлаг:
 Дамбын Хоролсүрэн - дуучин
 Аюурзанын Долгор - дуучин
 Пунцагийн Бадарч - яруу найрагч
 Бавуугийн Лхагвасүрэн - яруу найрагч
 Дөнгөтийн Цоодол - яруу найрагч
 Шаравын Сүрэнжав - яруу найрагч
 Билэгийн Дамдинсүрэн - хөгжмийн зохиолч
 Зундуйн Цэндээхүү - жүжигчин
 Дамбын Дамдинсүрэн - жүжигчин
 Аюурзанын Очирбат - жүжигчин
 Доржийн Цэрэндулам - жүжигчин
 Гомбын Мягмарнаран - жүжигчин
 Гарамын Долгорсүрэн - бүжигчин
 Дамбын Хоролсүрэн - дуучин|
Улс төр, нийгэм:
 Манзушир хутагт Цэрэндорж
 Догсомын Бодоо - улс төрч
 Дарамын Төмөр-Очир - төр нийгмийн зүтгэлтэн, философич
 Дэмбэрэлийн Чойжамц - лам
 Ганхүүгийн Пүрэвбат - лам
 Гомбын Миеэгомбо - эдийн засагч

 Мөн үзэх 
 Цайдам нуурын нүүрсний орд 

 Цахим холбоос 
 
 Төв аймгийн статистикийн хэлтэс

 Эх сурвалж 

 
Ангилал:Монголын аймаг


when was the census done for the central province
Answer: 1989 and 2000