Ховд аймаг
Ховд () нь Монгол улсын аймаг юм. Аймгийн төв нь Ховд хот. Ховд хот нь Улаанбаатараас 1,580 км, харин МУ-ын зүүн хязгаар болох Дорнод аймгаас 2300-аад км-н зайд оршдог.

 Түүх 

 Засаг захиргааны нэгж 
Ховд аймагт 4 халх сум, 1 өөлд, 1 торгууд сум бий.
+ Ховд аймгийн сумдын хүн амын тооны өөрчлөлт (1969-2011), газар нутгийн хэмжээ Ховд аймгийн статистикийн хэлтэс. 1983-2010 оны Ховд аймгийн динамик мэдээлэл№ НэрАймгийн статистикийн хэлтсийн тооцсон хүн амын тооГазар нутаг(км²)Нягт сийрэг(хүн/км²)Угсаатны бүтэц Сум төв суурин(хотыг тодоор) 1969 он 1979 он 1989 он 2000 он 2011 онХовд аймгийн статистикийн хэлтэс. Ховд аймгийн нийгэм, эдийн засгийн 2011 оны танилцуулга1 Алтай   Бор-Үзүүр1,700 2,141  2,3123,2343,12713,144 км²0.25голчлон захчин2 Булган    Бүрэнхайрхан   6,955 7,052 8,279 9,3749,266 8,104 км² 1.19голчлон торгууд3 Буянт   Буянт   1,965 3,361 3,6113,3622,875 3,759 км²0.964 Дарви  Булган  1,896 2,402 2,540 3,0612,7105,604 км²0.47голчлон халх5 Дөргөн   Сээр  -  1,715 2,555 2,1992,8734,128 км²0.73голчлон дөрвөд6 Дуут    Босго  1,281 1,675 1,757 2,2572,0412,146 км²0.98голчлон урианхай7 Жаргалант  Ховд  10,728 17,620 24,146 26,41827,53870 км²417.248 Зэрэг  Алтантээл  2,298 2,388 2,563 3,5833,1312,524 км²1.23голчлон захчин9 Манхан   Төгрөг  3,273 3,273 3,752 5,0424,0044,330 км²1.05голчлон захчин10 Мөнххайрхан   Цэнхэр  1,248 1,811 2,085 2,6732,225 2,554 км²1.06голчлон урианхай11 Мөст  Улаантолгой  3,068 3,239  3,603 4,2443,2893,927 км²0.91голчлон захчин12 Мянгад  Баянхошуу  4,087 2,940 3,621 4,0153,5413,258 км²1.12голчлон мянгад13 Үенч  Хөх-Үзүүр  2,151 2,575 3,345 4,6044,4407,476 км²0.64голчлон захчин14 Ховд   Дунд-Ус  3,727 3,927 4,510 4,8343,1312,830 км²1.63голчлон казах15 Чандмань  Урдгол  2,310 2,311 2,486 3,4173,0016,016 км²0.52голчлон халх16 Цэцэг  Цэцэгнуур  1,908 2,189 2,358 2,7592,5853,491 км²0.72голчлон халх17 Эрдэнэбүрэн   Хар-Ус  2,490 2,258 2,655 3,4142,5562,772 км²1.22голчлон өөлд Аймгийн дүн   51,155  62,877  75,822 89,32682,333 76,133 км²1.22

 Хүн ам 
thumb|right|250px
+ Ховд аймгийн ястан угсаатнууд2020 оны тооллого Ястан угсаатан Эзлэх хувь Халх  28.1% Захчин  25.2% Казах  11.2% Торгууд  7.4% Урианхай  8.3% Өөлд  6.0% Дөрвөд  6.5% Мянгад  5.3% Бусад  2.0%

Эдгээр ястан, үндэстнүүд нь бүгд өөрсдийн уламжлалт суурин газар, түүний хэв маяг, уламжлалт хувцас зэрэг соёлын ялгаанууд, мөн уран зохиолын, урлагийн, дуу хөгжмийн уламжлалуудтай юм. Ховд аймгийн олон ястан иргэд өөр өөрийн онцлог аман аялага бүхий Монгол хэл-ээр харилцах ба Жаргалант сум, Ховд сум, Буянт сум, Булган сум зэрэг зарим сумдад олноор суурьшсан казакууд Монгол хэл ба Казах хэл-ээр харилцдаг. 

Ховд аймгийн хүн амын өсөлт нь 1991 онд зогсжээ. Үүний дараа аймгаас гарах хөдөлгөөн (1992-2004 онуудад ойролцоогоор 20,000) нь байгалийн өсөлтийг болиулж аймгийн хүн амыг 87,000 – 92,000 байлгахад хүрчээ.

+ Ховд аймгийн хүн ам Statoids (Gwillim Law) web pageNational Statistical Office National Economy of the Mongolian People's Republic (1921 - 1981), Ulaanbaatar 1981, GeoHive: Global Statistics,  1956  оны тоол. 1960  оны тооц. 1963  оны тоол. 1969  оны тоол. 1975  оны тооц. 1979  оны тоол. 1981  оны тооц. 1989  оны тоол. 1991  оны тооц. 1993  оны тооц. 1995  оны тооц. 1997  оны тооц. 1999  оны тооц. 2000  оны тоол. 2002  оны тооц. 2004  оны тооц. 42,30048,00047,300 54,000 59,200 62,600 64,50086,831 89,365 87,171 88,494 91,339 91.490 89,326 89,664 91,770

 Газар зүй 
Ховд аймаг нь Алтайн нуруу Монгол Алтайн их уулст оршино, Энд Мөнххайрхан,Хөхсэрх,Баатар хайрхан,Мянган Угалзат зэрэг том уулууд бий бөгөөд аймгийн нутгийн 20 орчим хувийг говь тал эзэлнэ. Уулархаг нутгаар кембрийн өмнөх үе ийн суурь чулуулаг, нутгийн өмнө захаар дөрөвдөгчийн хурдас тархжээ. Нүүрс (Хөндлөн), гянта гануур (Бодонч), болор (Оошигийн ус, Цагаантолгой) бий бөгөөд барилгын материалын баялаг бий. 

Ховд аймгийн нутгаар Ховд гол , Буянт гол, Булган гол, Чонохарайх гол, Цэнхэр гол зэрэг том голууд урсах бөгөөд Хар-Ус нуур, Хар нуур, Дөргөн нуур, Цэцэг нуур зэрэг том, жижиг нуурууд оршдог.Нэвтийн рашаан, Булганы рашаан, Индэртийн рашаан зэрэг рашаан ус олон бий.

 Амьтан ургамал 
Өндөр уулаар хад асга, тагийн бүсийн хөрс, нутгийн хойд хэсгээр хээрийн цайвар хүрэн хөрс, өмнөд хэсгээр нь Говийн саарал хөрс тархжээ. Уулархаг нутгаар тагийн бүсийн ба уулын хээрийн ургамал, өмнөд хэсгээр нь говийн ургамал ургана. Дэлхийд ховордсон хулан, хавтгай, бөхөн ,азийн шар минж зэрэг олон ан амьтан амьдарна. Ийм учраас Булган гол, Хөхсэрхийн нурууг дархлан хамгаалжээ.

Ховд аймаг ямаа олонтой. Аймгийн олон суманд хүнсний ногоо тухайлбал амтат гуа, тарвас тариалдаг.Булган суманд Монголдоо ховор жимс тариалдаг . Ховд аймагт Хятад улс руу гарах хилийн боомт Ярант, Байтаг хоёр Булган суманд байдаг юм.

 Уур амьсгал 
Ховд нь маш эрс тэс уур амьсгалтай. Зун +40<small>O</small>C хүрч байхад өвөл -35<small>O</small>C хүрдэг. Уур амьсгал нь хуурай.

 Эдийн засаг 
Ховд аймаг нь Монголд тарвасаараа алдаршсан.

Ховдод Дөргөний усан цахилгаан станцыг барьж дууссан.

 Тээвэр 
Ховд нисэх буудал (HVD/ZMKD) нь 2 зурвастай ба үүний нэг нь засмал. Улаанбаатар, Мөрөн, Булган хотууд руу нислэгтэй.

 Алдартай хүмүүс 
[[Н.Баатар Монгол Улсын алдарт уяач Булган сум
 И.Норовжав - Монгол Улсын Гавьяат Холбоочин, Холбооны Сайд Асан,Харилцаа Холбооны Зохицуулах Зөвлөлийн Гишүүн Буянт сум
 Начингийн Баасанжав - Монгол улсын Хөдөлмөрийн баатар, Ардын Эмч, зүрхний мэс засалч, Цэцэг сум
 Жалелийн Хайрулла - Монгол улсын Хөдөлмөрийн баатар, Ардын Эмч, тархины мэс засалч, Булган сум  
 Чулууны Далай - түүхийн шу-ны доктор, академич, Зэрэг сум
Түвдийн Дорж-Академич, доктор, профессор,Булган сум
М.Буяндэлгэр-доктор, профессор, Булган сум
 М.Өлзийтогтох. Эрдэмтэн, доктор, Мөнххайрхан сум 
С.Жанцан, Доктор, Чандмань сум  
Ш.Жигжидсүрэн, Чандмань сум
Г.Ширнэн, Эрдэмтэн, Эдийн засагч, Мянгад сум
Бөхчулууны Бат-Эрдэнэ, Доктор, Цагдаагийн дэд комиссар, Алтай сум (Ховд)
Түвдийн Дорж Монгол улсын шинжилэх ухааны гавьяат зүтгэлтэн, Монгол, Орос 2 улсын академич, доктор, Монгол улсын анхны эмират профессор, Булган сум
Үснэхийн Сүхбаатар Монгол улсын шинжлэх ухааны гавьяат зүтгэлтэн, тоо физикийн ухааны доктор, профессор, Буянт сум 

 Улс төр, нийгмийн зүтгэлтэн 
И.Норовжав - Монгол Улсын Гавьяат Холбоочин, Холбооны Сайд Асан,Харилцаа Холбооны Зохицуулах Зөвлөлийн Гишүүн
Галсандагвын Нямдаваа - МҮАН-МСДН-ийн ардчилсан эвслийн гишүүн. 1990-1992 Засгийн газрын харьяа Авто тээврийн газрын дарга, 1996-1998 Дэд бүтэцийн хөгжлийн сайд, 1998-2000 МИАТ ХХК-н гүйцэтгэх захирал, 2015-2016 ИНЕГ-н дарга, Чандмань сум
Банзаржавын Баасанжав - МАХН-ын нарийн бичгийн дарга, Мянгад сум

Цэргийн зүтгэлтнүүд 
Цэндийн Олзвой, Монгол улсын баатар, Манхан сум
Пунцагийн Чогдон, Монгол улсын баатар, Дарви сум
Баянбалын Тэгшээ, - Монгол улсын баатар, Чандмань сум
Б.Бадам, Монгол улсын баатар, Булган сум
Э.Шилэг, Монгол улсын баатар, Булган сум
Хошууч генерал Л.Баябазар
Хошууч генерал Ц.Галсан Манхан сум  ЗХЖШ-ын нэгдүгээр орлогч дарга, Улаанбаатар гарнизоны захирагч асан 1986-1989 онд парад командласан
Дэслэгч генерал Агваанжанцаны Жамсранжав, Мянгад сум
Базарын Очир, партизан, Дарви сум 
Ж.Бямбадорж, Чандмань сум
 Б.Ширчинхүү, Чандмань сум
Б.Гавал, Чандмань сум
Ц.Гомбо, Чандмань сум
Д.Лувсандамба, Хувьсгалт тэмцлийн ахмад зүтгэлтэн,  Чандмань сум
 Ю.Жаргал, Хошууч генерал, Чандмань сум
 А.Дагва, Хувьсгалт тэмцлийн ахмад зүтгэлтэн, Цэцэг сум

Урлагийн алдартнууд 
П.Чилхаажав - Урлагийн гавъяат зүтгэлтэн, бүжиг дэглээч, Дуут сум
 Д.Сундуй, Гавъяат жүжигчин, Чандмань сум
Н.Сэнгэдорж, Гавъяат жүжигчин, Чандмань сум
Д.Лувсандаш, Гавъяат жүжигчин, Чандмань сум
Б.Энхтайван, Соёлын тэргүүний ажилтан Мөст сум

Дуучид 
Пүрэвжавын Ганбат, дуурийн дуучин, МУГЖ, Чандмань сум
Баартуугийн Зангад‎, дуурийн дуучин, Ардын Жүжигчин, Хөдөлмөрийн баатар, Буянт сум
М. Яасай‎, Ардын Жүжигчин, Жаргалант сум
Аюушийн Загдсүрэн‎, дуурийн дуучин, Монгол Улсын Ардын Жүжигчин, Эрдэнэбүрэн сум
Д.Машлай - СГЗ, тэргүүний геологич, дуучин, "Оюутан ахуй цаг", "Зулзган хус" гэх мэт олон дууг дуулжээ. Эрдэнэбүрэн сум
Л.Оюунчимэг, СТА, "Баянмонгол" чуулгын дуучин, Эрдэнэбүрэн сум
Б.Сийлэгмаа - Гавъяат жүжигчин, Дуут сум
Лувсандамбын Цэрэнпил, ЦДБЧ-н дуучин, Гавъяат жүжигчин, Тэрбиш, Лхам, Төмөр нарын дараа "Амрагийн дуу"-г (Цэнхэр дурдан алчуур) олон арван жил дуулжээ. Мөн "Чамайг үдье", "Цэргийн вальс" зэрэг олон алдартай дууг дуулжээ. Охин Чадраабалын Туул 1997 онд, охин ЦДБЧ-н дуучин Ч.Баярмаа нь 2014 онд МУГЖ болжээ. Чандмань сум
Чадраабалын Туул, МУГЖ, Чандмань сум
Чадраабалын Баярмаа, МУГЖ, Чандмань сум
Б.Дугараа, МУГЖ, Булган сум
Ц.Цэндсүрэн, МУГЖ, Цэцэг сум
Нанжидийн Сэнгэдорж, Хөөмийч, МУГЖ, Чандмань сум
Садаагийн Сүндэд, МУАЖ, Буянт сум
Баадайгийн Даваажаргал МУСТА Алтай сумын харьят

Хөгжимчид 
 Б.Авирмэд, Төрийн соёрхолт туульч, Мөнххайрхан сум
П.Наранцогт - Баруун Монголын алдарт цуурч, Дуут сум
Д.Цэрэндаваа, СГЗ, хөөмэйч, магтаалч
П.Сэнгэдорж, МУГЖ, хөөмийч

Хөгжмийн зохиолч 
Н.Мяасүрэн, Ардын жvжигчин, Дарви сум
Жамъянгийн Чулуун, Төрийн шагналт, Ардын жүжигчин, Монголын хөгжмийн театрыг үндэслэгчдийн нэг, Зууны манлай удирдаач, хийлч, хөгжмийн зохиолч,  Жаргалант сум
Чойсүрэнгийн Жамсранжав, Хөгжмийн нэрт удирдаач, Монгол Улсын урлагийн гавьяат зүтгэлтэн, Буянт сум
Нацагийн Цолмон, Хөгжмийн зохиолч, нэрт удирдаач, Монгол Улсын урлагийн гавьяат зүтгэлтэн, Зэрэг сум

Жүжигчин, найруулагчид 
Л.Жамсранжав, МУАЖ, Мянгад сум
Д.Мэндбаяр, МУАЖ, Манхан сум
Б.Балжинням, Төрийн соёрхолт кино найруулагч, Чандмань сум 
Зундуйн Пүрэв, Гавъяат жүжигчин, Дарви сум
Зундуйн Галсанданзан, Гавъяат жүжигчин, Дарви сум
 Ц.Гомбосүрэн, МУАЖ, найруулагч, Манхан сум
Бадрах Сумхүү, МУУГЗ, Буянт сум
Доржийн Найдан, Гавъяат жүжигчин, Дарви сум
Сандагийн Мэндээ, МУГЖ, Буянт сум

Зохиолч, яруу найрагчид 
Лха.Дарьсүрэн,Зохиолч, Д.Нацагдоржийн нэрэмжит шагналт, Дуут сум
Д.Содном, Ард Аюуш киноны зохиолч, Дарви сум
Маналжавын Тогмид, МНТ-ны тухай зэрэг олон судалгааны өгүүлэл бичиж мөн 1993 онд АНУ, Японы NHK телевизийн хамтран хийсэн "Монголын Их Гүрэн" (Storm from the East) баримтат киноны зохиогч, зөвлөхөөр ажиллажээ, Чандмань сум

 Спортын алдартнууд 
Равдангийн Даваадалай, 1980 оны Москвагийн олимпын жүдогийн 71 кг-ийн жингийн хүрэл медальт, МУГТ, улсын начин, самбо бөхийн дэлхийн аварга, жүдо бөхийн УАШТ-ний 21 удаагийн аварга, Дарви сум 
Авирмэдийн Энхээ, чөлөөт бөхийн ДАШТ-ний 1985 оны 62 кг жингийн мөнгө, 1986 оны хүрэл медальт тамирчин, Зэрэг сум
Цэрэнбаатарын Хосбаяр, МУ-н гавъяат дасгалжуулагч, Зэвсэгт Хүчний "Алдар" спорт хорооны дасгалжуулагч, чөлөөтийн дэлхийн аварга Сүхээгийн Цэрэнчимэдийн анхны дасгалжуулагч, Чандмань сум
Цэрэнбаатарын Энхбаяр - чөлөөт бөхийн тамирчин, Чандмань сум
Цэрэнбаатарын Цогтбаяр, 1993 оны чөлөөт бөхийн ДАШТ-ны 57 кг-н хүрэл медальт тамирчин, МУГТ, чөлөөт бөхийн эрэгтэйчүүдийн шигшээ багийн ахлах дасгалжуулагч, Чандмань сум
 Цогтбазарын Энхжаргал - 2005 оны чөлөөт бөхийн ДАШТ-ны хүрэл медальт тамирчин, Эрдэнэбүрэн сум
Г.Оюунболд - боксын дасгалжуулагч, Зэрэг сум, Ч.Цэвээнпүрэв, Д.Лхагва, У.Мөнх-Эрдэнэ нарын дасгалжуулагч
 Ёндондаш, дэлхийг тойрсон "Таван хуруу" багийн гишүүн, олон улсын хэмжээний мастер, Дарви сум
 Ц.Батцэцэг, 2015 оны жүдогийн УАШТ-ний 78 кг-ын жингийн алт, 2015 оны самбогийн УАШТ-ний 72 кг-ын жингийн хүрэл медальт, 2015 оны жиү-жицүгийн УАШТ-ний 75 кг-ын жингийн алтан медальт тамирчин
 Б.Эрхэмбаяр. Уулын спортын мастер, Мөнххайрхан сум
 Ц.Бөхөө. Хөнгөн атлетикийн спортын мастер, Мөнххайрхан сум
Чадраабалын Бямбадорж - Улсын заан, Чандмань сум
Чогсомын Батзориг - Улсын заан, Чандмань сум
Т.Амартүвшин - Улсын харцага, Эрдэнэбүрэн сум
Түвшинбаярын Ариунзаяа, 2015 оны таеквондогийн ДАШТ-н аварга, Эрдэнэбүрэн сум
Түвдэнжамбын  Бат-Эрдэнэ - Улсын начин/1994/- Эрдэнэбүрэн сум 

Бусад 
Сономцэвээний Цогтгэрэл, Хөдөлмөрийн баатар, Дарва сум
Х.Бадамсэд, Ардын багш,  Булган сум (Ховд)
Р.Лувсан, Хөдөлмөрийн баатар, Булган сум
Ж.Отгонцагаан, Хөдөлмөрийн баатар, Булган сум
Р.Батхишиг Монгол улсын хүүхдийн гавьяат эмч, Булган сум
Д.Харай, Хөдөлмөрийн баатар, Ховд сум
Ж.Батлай, Хөдөлмөрийн баатар, Булган сум
Х.Түвшин, Хөдөлмөрийн баатар, Булган сум
Р.Хашбаатар, Хөдөлмөрийн баатар, Булган сум
Б.Баадай, Хөдөлмөрийн баатар, Булган сум
М.Бааст, Хөдөлмөрийн баатар, Булган сум
Оомборын Лхагважав, гавъяат барилгачин, Мөст сум
Ц.Намжил, гавъяат уурхайчин, Дарви сум
Д.Самбуупүрэв, гавъяат эмч, Дарви сум
М.Цэрэнханд, гавъяат багш, Дарви сум
И.Даваа, гавъяат нэгдэлчин, Дарви сум
Д.Баасанжав, Гавъяат эмч, Дуут сум
 О.Батсүх. Монгол улсын хүний гавъяат эмч, Мөнххайрхан сум
 Д.Бямбахүү. Монгол Улсын хүний гавьяат эмч, Мөст сум
 З.Хийров. Хөдөлмөрийн баатар Мөст сум
 Г.Сэсээр. Дипломатч, гадаад харилцааны нэртэй зүтгэлтэн, Мөнххайрхан сум  
 Г.Дашган. Монгол улсын гавъяат багш, дугуйн спортын мастер, Мөнххайрхан сум
 Ц.Олдох. Улсын аварга малчин, Мөнххайрхан сум
 М.Баттулга, Улсын аварга малчин, Мөнххайрхан сум
 Ж.Намсрай, Гавъяат тээвэрчин, Мөнххайрхан сум
Д.Лхагва, Гавъяат малчин, Чандмань сум
Х.Даваахүү, Гавъяат эмч, Чандмань сум
Цэрэндашийн Дамиран, Гавъяат барилгачин, улс төрч, Чандмань сум
Г.Нямдаваа - улс төрч, Чандмань сум
Маналжавын Тогмид, Зохиолч, Чандмань сум
 Р.Чадраабал, Хөдөлмөрийн баатар хоньчин, Чандмань сум
Д.Лхагва, Гавъяат малчин, Чандмань сум
С.Базардарам, Улсын аварга малчин, Чандмань сум
Ж.Гончиг, Улсын аварга малчин, Чандмань сум
Г.Дамдиндорж, Улсын аварга малчин, Чандмань сум
Б.Лхагвацэрэн, Улсын аварга малчин, Чандмань сум
 С.Цэвээнсүрэн, Хүний гавьяат эмч, Буянт сум
 Ц.Даваахүү, Хүний гавьяат эмч, Чандмань сум
 Л. Хашхүү Монгол Улсын Аж үйлдвэрийн гавъяат ажилтан, Хөдөлмөрийн гавъяаны улаан тугийн одон Манхан сум (Ховд)

Цахим холбоос

 Ховд аймгийн албан ёсны цахим хуудас

 Эшлэл 

 
Ангилал:Монголын аймаг
!


what year did the russian census take place
Answer: 1975