Қайрат (футбол клубы)
Қайрат — Қазақстандық кәсіби футбол клубы, Алматы қаласынан. Қазақстан Чемпионатының 3-дүркін Чемпионы, 9-дүркін Қазақстан Кубогінің иегері, 2-дүркін Қазақстан Суперкубогінің иегері, КСРО футбол федерациясы кубогының иегері.

 Тарихы 
1954 жылы "Динамо" спорт қоғамының базасында "Локомотив" деген атаумен құрылды. 1955 жылы атауы "Урожай" боп өзгертілді. Бір жылдан соң тағы да атауын өзгерту мәселесі министрлікте қаралып, бірнеше атаудың  ішінен "Қайрат" таңдалды. 

1957 жылы тұңғыш халықаралық кездесуін "Ваасан Паллосеура" (Финляндия) клубымен өткізіп, 4:0 есебімен жеңіске жетті. 1956-59 жылдары КСРО В класында  (Кейін бірінші лига боп өзгерді) ойнады.

1959 жылдың соңында КСРО футбол федерациясы жоғары лигадағы клубтар санын 12-ден 22-ге дейін көбейтуге шешім қабылдады. Бұл шешімнен соң "Қайраттың" да жоғары лигаға қатысуына мүмкіндік ашылды. Осылайша 1960 жылғы КСРО чемпионатында клубтың элитадағы тұсауы кесілді. 

1960-91 жылдар аралығында "Қайрат" жоғары және бірінші лигаларда ойнады. 1986 жылы жоғары лигада жетінші орынға көтеріліп, ең жоғары жетістігіне қол жеткізді. Сондай-ақ 1963 жылы КСРО кубогының жартылай финалына дейін жетіп, клуб футболшылары КСРО спорт шебері ретінде марапатталды.

1971 жылы Бухарестің "Рапид" клубын ұтып, Халықаралық теміржолшылар кубогында жеңімпаз атанды. Кеңес дәуіріндегі тағы бір ірі жетістігіне 1988 жылы қол жеткізіп, КСРО Федерациялары кубогында топ жарды. Бұл маусымда "Қайрат" соңғы рет жоғары лигада ойнады да, 1989-91 жылғы маусымдарды бірінші лигада өткізді.

1992 жылы Қазақстандағы тұңғыш маусымды "Қайрат" сәтті бастады, чемпион атанды, кубокты иеленді. 1993 жылы Достастық елдері кубогына қатысып, топтық кезеңде "Экранасты" доп айырмашылығы бойынша ғана бірінші орынға жіберіп алды да, жартылай финалға шыға алмады.

Бірақ сол жылы-ақ клубтағы күшті ойыншылар әр жаққа тарап кетті де, 1993 жылғы чемпионатты он бірінші орында аяқтады. Келесі маусымда да дәл осы нәтиже қайталанды. Осы құлдырағаннан тек 1997 жылы ғана жүлделі орынға ілінді, үшінші орынға табан тіреді. Сондай-ақ осы жылы екінші рет Қазақстан кубогын иеленді.

1998 жылғы футбол маусымына дайындық жүріп жатқан кезде ЦСКА басшылары «Қайраттың» бүкіл базасын, стадионын өздеріне қаратып алмақшы болды. Сол кезде «Қайратқа» қаржылық жағынан қолдау көрсетіп отырған Болат Әбілев бұған шыдай алмай, жарты команданы бөліп әкетті. Сол кезде «Қайраттың» вице-президенті Сейілдә Байшақов та Болат Әбілев жағына шықты. «Қайрат» екіге жарылғаннан кейін бір жартысы «Қайрат-ЦСКА» болды да, екінші жартысы халықтық «Қайрат» болды. Асқар Қожабергенов бастаған бір топ ойыншылар да халықтық «Қайрат» жағына шықты. Халықтық «Қайрат» дегеніміз сол кезде қырық жылға жуық тарихы бар кәдімгі «Қайрат» клубы. Өкінішке қарай, халықтық «Қайрат» сол жылы Қазақстан біріншілігінің жоғары тобында емес, бірінші лигада ойнады. 1998 жылдың қорытындысы бойынша, бірінші лигада жеңімпаз атанып, 1999 жылы жоғарғы топқа қайта оралды. Сол жылы халықтық «Қайрат» ұлттық біріншілікте үшінші орынға қол жеткізді. Ал «Қайрат-ЦСКА» халықтық «Қайраттан» әлдеқайда төмен қалды.

Бірақ, 2000 жылы екі «Қайрат» қайтадан қосылды. Өйткені, ЦСКА басшыларының клубты ұстап тұруға мүмкіндіктері болмады.Асқар Қожабергенов, «Жетісу» футбол клубының директоры: «Бапкерлікті Бердыевтен үйрендім»Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3

2002 жылдың жазында Қазақстан клубтары арасында алғашқылардың бірі боп еурокубоктерге қатысты. Бірақ УЕФА кубогының алғашқы іріктеуінде  "Црвена Звезда" клубымен кездескен қайраттықтар екі ойында да оларға есе жіберді, 0:2, 0:3.

2004 жылғы біріншілікте араға 12 жыл салып Қазақстан чемпионы атанды. Осы жетістігінен соң 2005 жылы Достастық кубогына және Чемпиондар лигасына жолдама алды. Достастық кубогында топтық кезеңнен өтіп 1/4 финалға дейін жетті, ал Чемпиондар лигасында Словакияның "Артмедия" клубымен кездесіп, өз алаңында 2:0 есебімен жеңіске жетті. Ал сырт алаңда тек соңғы секундтарда төртінші голды жіберіп алды (1:3 есебін сақтап қалғанда, келесі кезеңге өтер еді).

2006 жылы УЕФА кубогында "Фехервар" клубынан ұтылды (0:1, 2:1).

2008 жылдың ортасында клубтың демеушілерінің бірі қаржыландырудан бас тартты да, клуб мүшелеріне тиісті жалақы берілмей қалды. Нәтижесінде клубтың лицензиясы жоққа шығарылып, команда 2009 жылғы маусымды бірінші лигада өткізді. 2009 жылы бірінші лигада жеңімпаз атанып, жоғары лигаға қайта жолдама алды. 2013 жылы бапкер Владимир Вайстың жетекшілігімен араға сегіз жыл салып жүлдеге қол жеткізді: қола жүлдегер атанды. 

2015-19 жылғы маусымдарда қатарынан бес рет күміс жүлдені қанағат тұтты. 2015 жылы жазда өз тарихында тұңғыш рет еурокубоктердің топтық кезеңіне өте жақын келді, Еуропа лигасында "Црвена Звезда", "Алашкерт", "Абердин" секілді клубтарды қапы қалдырып,  плей-офф сатысында "Бордоға" жол берді, сыртта 0:1 есебімен ұтылып келген қайраттықтар өз алаңында 2:0 есебімен алда тұрды. Тек соңғы минуттарда ғана гол жіберіп алды.  Айта кетейік, маусымда "Қайрат" сапында 2013 жылғы УЕФА Чемпиондар лигасының жеңімпазы Анатолий Тимощук доп тепті. Ал жыл соңында Вайсс қызметтен кетіп, орнына Александр Бородюк келді. Сондай-ақ клубқа ресейлік танымал футболшы Андрей Аршавин келді. 2016 жылғы маусым басында клуб тұңғыш рет Қазақстан суперкубогын ұтып алды. 

2016 жылғы маусым барысында сүреңсіз нәтижелерден соң Бородюктің орнына Кахабер Цхададзе келді. Бірақ "Қайрат" бұл жолы Еуропа лигасында екінші іріктеу кезеңінен аса алмады.  

2017 жылдың жазынан 2018 жылдың күзіне дейін клубты Карлос Алос Феррер жаттықтырды. Жыл соңында Андрей Карпович азырақ бапкер міндетін атқарды. Бұл маусымды да "Қайрат" екінші орынмен аяқтады.  

2019 жылдың басында клуб тізгінін беларусьтік 30 жасар Алексей Шпилевский ұстады. 2019 жылы жазда клуб УЕФА Еуропа лигасының екінші кезеңінен аса алмады, чемпионатты тағы да екінші орынмен қорытындылады. 

2020 жылғы маусымда чемпионат бітуге бес тур қалғанда араға 16 жыл салып Қазақстан чемпионы атанды.

 Орта Азия дербиі 
Толық мақаласы: Орта Азия дербиі

Қазақ және өзбек футболының арасындағы ымырасыз бәсекелестік ертеден бар. КСРО чемпионаттарында Алматының "Қайраты" мен Ташкенттің "Пахтакоры" өзара кездескенде стадионда ине-шаншар орын болмайтын. Екі клубтың кездесуі "Орта Азия дербиі" деген сипатқа ие болды, ол кездесулерді қазақ және өзбек футбол жанкүйерлері ғана емес, бүкіл одақтың футбол көрермендері ерекше ықыласпен тамашалайтын еді.

Мұндай ойындарда екі жаққа да жеңіс ауадай қажет, тіпті жеңіске жете қалса маусым соңында төменгі лигаға түсіп кетсе де кешірілетін.

 Статистикасы 

 Ең ірі жеңісі 
Қазақстан чемпионаты
 1993 — 8:0 («Қайсар», Қызылорда)

 Ең ірі жеңілістері 
Қазақстан чемпионаты
 2007 — 0:5 («Астана-1964», Астана)
 2011 — 1:6 («Астана», Астана)

 Клуб атауларының тарихы 
 «Локомотив» (1954)
 «Урожай» (1955)
 «Қайрат» (1956 жылдан бері)

 Маусымдары 
МаусымЛигаҚазақстан кубогыДивПозОҰТЖСДЖДҰп199211261655482253Жеңімпаз1993112253142341182 раунд19941130106143642361 раунд1995930132153735411 раунд19966341951061306219973261655521453Жеңімпаз1998224301819199913302118621964Жеңімпаз20004281864481760200153215710423352Жеңімпаз200273213712413646200373214711514249Жеңімпаз20041362583702183Финал20053301884562262Финал20067301210839304620071330931823433020081030910112528341/42009212619436321421 раунд201011032611151738293 раунд2011113288163049221/42012102678112334292 раунд2013332121284438332 раунд20143321859583138Жеңімпаз20152322075601945Жеңімпаз20162322255753071Финалист20172322391752878Жеңімпаз

 Еурокубоктар 
МаусымЖарысРаундКлубҮйдеСырттаЖалпы2002/03УЕФА КубогыБастапқыЦрвена Звезда (Сербия)0:20:30:5 2005/06Чемпиондар ЛигасыI КРАртмедиа (Словакия)2:01:43:4 2006/07УЕФА кубогыI КРФехервар (Мажарстан)2:10:12:2 2014/15Еуропа ЛигасыI КРКукеси (Албания)1:00:01:0 II КРЭсбьерг (Дания)1:10:11:2 2015/16Еуропа ЛигасыI КРЦрвена Звезда (Сербия)2:12:04:1 II КРАлашкерт (Армения)3:01:24:2 III КРАбердин (Шотландия)2:11:13:2 Плей-оффБордо (Франция)2:10:12:2 2016/17Еуропа ЛигасыI КРТеута (Албания)5:01:06:0 II КРМаккаби Тель-Авив (Израиль)1:11:22:3 2017/18Еуропа ЛигасыI КРАтлантас (Литва)6:02:18:1 II КРСкендербеу (Албания)1:10:21:3 2018/19Еуропа ЛигасыI КРЭнгордань (Андорра)7:13:010:1 II КРАЗ Алкмаар (Нидерланд)2:01:23:2 III КРСигма (Чехия)1:20:21:4 2019/20Еуропа ЛигасыI КРШироки Бриег (Босния)2:12:14:2 II КРХапоэль Беэр-Шева (Израиль)1:10:21:3 2020/21Еуропа ЛигасыІ КРНоа (Армения)4:12020/21Еуропа ЛигасыІI КР Маккаби Хайфа (Израиль)1:22021/22Чемпиондар ЛигасыІ КР Маккаби Хайфа (Израиль)1:12:03:1ІI КР Црвена Звезда (Израиль)2:10:52:6Еуропа ЛигасыІII КР Алашкерт (Армения)0:02:32:3
 УЕФА коэффиценті 

Қайраттың УЕФА клубтары арасындағы рейтингі:

 Rank Team Points187 Lech Poznań6.000188 FK Budućnost Podgorica6.000189 Қайрат6.000190 NK Osijek6.000191 FK Kukësi6.000
2021 Шілде айының жағдайы бойынша .

 Клуб сапында ең көп матч өткізгендер 
 № Ойыншы Барлығы ЧК ЧСР ПСР КК КСР КФФСР СКК КОКА ЛЕУЕФА 1   Вахид Масудов 373 50 181 94 6 25 16 0 1 0 2   Леонид Остроушко 361 0 200 143 0 18 0 0 0 0 3    Фанас Салимов 329 0 161 134 0 17 17 0 0 0 4    Сеильда Байшаков 328 0 225 71 0 32 0 0 0 0 5   Владимир Никитенко 321 0 256 40 0 23 2 0 0 0 6   Сергей Квочкин 307 0 232 60 0 15 0 0 0 0 6   Анатолий Федотов 307 0 221 71 0 15 0 0 0 0 8    Евстафий Пехлеваниди 303 0 226 47 0 21 9 0 0 0 9   Станислав Каминский 297 0 242 42 0 13 0 0 0 0 10   Куралбек Ордабаев 285 0 185 69 0 31 0 0 0 0Қазіргі футболшылардан    Бауыржан Исламхан 196 146 0 0 23 0 0 4 0 23     Ғафұржан Сүйімбаев 157 126 0 0 11 0 0 2 0 182021 Шілде айының жағдайы бойынша.

 Клуб тарихындағы үздік сұрмергендер 

Аты-жөніОйнаған жылдарыЧемпионатКубокСуперкубокЕурокубокЖалпы1 Евстафий Пехлеваниди1980–899411––1052 Жерар Гоу2014–2017808–11993 Әлібек Бөлешев2000–06, 2007–087712–1904 Сергей Квочкин1960–69756––814 Анатолий Ионкин1972–78644––686 Сергей Волгин1980–85, 1986–89, 19924220––627 Леонид Остроушко1954–57, 1959–67562––588 Бауыржан Исламхан2014–2020438–6579 Сергей Струкашов1977–84525––5710 Сергей Климов1978–80, 1986, 1989–92, 1996–20002827––55

 Басшылық, бапкерлер және ойыншылар құрамы 

 Басшылық 
 2021 жыл, шілде 
ҚызметіЕсіміБақылау кеңесінің төрағасы Қайрат БоранбаевБас Директор Марат БаймухановСпорттық Директор Константин ЛежневАтқарушы Директор Талғат ТакиевТехникалық Директор Евгений КрасиковАкадемия Директоры Волфганг ГейгерКоманда капитаны Ғафуржан Сүйімбаев

 Бапкерлік құрам 
ҚызметіЕсіміБас бапкер Құрбан БердыевБас бапкер көмекшісі Артем ГавриленкоБас бапкер көмекшісі Максим ЗуевҚақпашылар бапкері Илья ЮровФизикалық дайындық бапкері Христос ПападополусФитнес бапкері Артем СавельевВидео-аналитик Дмитрий ГусевВидео-аналитик  Эльшад ХинизовФизиотерапевт  Фелипе МейраДәрігер  Александр КорниловДәрігер  Дастан ТұралиевМассажист  Бауыржан Қалдықұлов

 Ойыншылар 
2021 жыл, шілде
№ҚақпашыларТуған күніАзаматтығы1Стас Покатилов08.12.199230Данил Устименко08.08.200031Дінмұхаммед Жомарт06.12.200072Темірлан Анарбеков14.09.2003№ҚорғаушыларТуған күніАзаматтығы3Сергей Кейлер08.11.19944Нұралы Әліп22.12.19995Ғафұржан Сүйімбаев19.08.199020Раде Дугалич05.11.199224Дино Миканович07.05.199415Маки Баньяк07.06.199533Денис Поляков17.04.199111Ян Вороговский07.08.199657Равиль Ибрагимов25.12.200075Александр Широбоков02.01.2003№Жартылай қорғаушыларТуған күніАзаматтығы6Яцек Гуральски21.09.19928Айбол Әбікен01.06.199613Камо Оганесян05.10.199222Небойша Косович24.02.199527Гүлжігіт Әліқұлов25.11.200016Рикарду Алвеш25.03.199329Данияр Үсенов18.02.200146Арсен Буранчаев12.09.200123Андрей Ульшин18.04.200074Ғaлымжан Кенжебек12.02.2003№ШабуылшыларТуған күніАзаматтығы9Вагнер Лав11.06.198425Жоао Пауло02.06.198818Хосе Канте27.09.199019Артур Шушеначев07.04.199828Еркебұлан Сейдахмет04.02.200059Айбар Абдулла22.01.2002

 Жалда жүргендер 

 Жетістіктері  

 Қазақстан 
Чемпионат 

 Чемпион (3): 1992, 2004, 2020
 2-орын (4): 2015, 2016, 2017, 2018
 3-орын (5): 1997, 1999, 2005, 2013, 2014

Кубок

 Жеңімпаз (9 — рекорд): 1992, 1996/97, 1999/00, 2001, 2003, 2014, 2015, 2017, 2018
 Финалист (3): 2004, 2005, 2016

Суперкубок

 Жеңімпаз (2): 2016, 2017
 Финалист (3): 2015, 2018, 2019

1-лига

 Жеңімпаз (1): 2009

 КСРО 
КСРО Футбол федерацияларының кубогы

 Жеңімпаз (1): 1988

1-лига

 Жеңімпаз (2): 1976, 1983
 2-орын (2): 1965, 1970
 3-орын (1): 1989

 Халықаралық 
Халықаралық теміржолшылар кубогы

 Жеңімпаз: 1971

 Дереккөздер 

 Сілтемелер 
 Ресми сайты
 LIVE Kazakhstan ҚАЙРАТ

Санат:Қазақстан футбол клубтары
Санат:Алматы футбол клубтары
Санат:Қайрат ФК
Санат:1954 жылы құрылған футбол клубтары


when were the two cayrat's returned
Answer: the 2000s