්‍යවල හිගයක් පැවතුණි.ඒ තත්වය යටත් විජිතවලට ද දැනෙන්නට විය.යුරෝපයේ දරුණු යුධ ඇති වෙද්දී ඒ කෙරෙහි යමි සවිඥානික බවක් යටත් විජිත ජනයාට තිබුණ ද ඒ විඥානය කොතෙක් දුරට ගැමියන්ගේ හෝ දුප්පතුන්ගේ හෝ මෙරට සියලුම වැසියන්ගේ හෝ අවබෝධය කොතරම් පුලුල් කළා යන්න සැක සහිතය.මෙවැනි වෙනස්කම් ද කුමන ආකාරයකට හෝ කෝලාහල සඳහා යම් යම් බලපෑම් කළා විය හැකි.එහෙත් බොහෝ විද්වතුන්ගේ අදහස විමසා බලන විට 1915 කෝලාහලය වඩාත් සංකීර්‍ණ එකක් හා අර්‍ථකනත රැසකට බදුන් වූ බොහෝ ඉතිහාසඥයන් එකගතාවකට පැමිණීමට හෝ උත්සහ දරණ එකක් බව පෙනේ.        1915 කෝලාහලය පිළිබඳව මත පරීක්ෂා කර බලන විට හමුවන එක් මතයක් නම් කෝලාහල සඳහා ආගමික හේතු මෙන්ම ආර්ථික හේතු බලපෑ බවයි.‘මෙම කෝලාහලය ඇති වී ඇත්තේ සිංහල ජනයා හා දකුණු ඉන්දියාවෙන් මෑත දී සංක‍්‍රමණය වූ මුස්ලිම් ජනයා අතර ගොඩනැගෙමින් පැවති විරුද්ධත්වයේ හා වෛරයේ හැගීම්වල ඉහළම අවස්ථාව තුළයි.ඒ සඳහා ප‍්‍රධාන වශයෙන් ම ආර්ථික හේතු හා මුස්ලිම් පල්ලියක් ඉරියේ යමින් තූර්ය වාදනය හා බෙර වැයීමක් වැනි ආගමික හේතු ද බලපෑ‍වේය.මුස්ලිම්වරුන්ට පැවති ආහාර ද්‍රව්‍යය හා වෙළඳ ඒකාධිකාරය සිංහලයන්ගේ අධික නොකමැත්තට හේතුවක් විය.පළමු 