ෲන් අතර ෙපරසිට මතගැටුම් පැවතියද රෝමය කොන්ස්තන්තිනෝපලයේ සිට චාලිමේන් රජතුමා වෙත තම පක්ෂපාතීත්වය වෙනස් කිරීම විභේදනයක් දක්වා ගමන් කිරීමට මග පෑදීය.  සෙද්ධාන්තික හා දේශපාලනික විෂමතා 11 වන සියවසේ දී රෝමය විසින් පෙරදිග නෙරපා හැරීම දක්වා දුරදිග ගිය අතර අවසාන වශයෙන් බටහිර රෝමානු කතෝලික පල්ලිය සහ පෙරදිග  ඕතඩොක්ස් පල්ලිය ලෙස නිකාය වෙන්විය. බටහිර යුරෝපයේ ප‍්‍රතිසංවර්ධනය ත් (බටහිර කිතුනුවන්ගේ ද සහාය ලැබූ) අරාබි හා තුර්කි ආක‍්‍රමණ ත් හේතුවෙන් පෙරදිග රෝම අධිරාජ්‍යය ක‍්‍රමයෙන් බිඳ වැටුනි. 1453 දී කොන්ස්තන්තිනෝපලය අවසාන වශයෙන් බිඳ වැටුනු පසු මුස්ලිම් භට කණ්ඩායම් වලට හසු නොවී පැන යන විද්‍යාර්ථීන් රැගෙන ආ පෞරානික ලියකියවිලි මතින් බටහිර පුනරුදය ආරම්භ විය. බටහිර කිතුනු දහම කි‍්‍රස්තියානියේ හදවත ලෙස රෝමය සැළකීය. ඇතැම් පෙරදිග පල්ලි පවා පෙරදිග  ඕතඩොක්ස් නිකායෙන් මිදී රෝමය හා එක්විය. පුනරුද සමයේ වෙනස්කම් ප්‍රොතෙස්තන්ත ප‍්‍රතිසංවිධාන වලට මග පෑ අතර ඉන්පසු වෙනත් ප‍්‍රතිසංවිධාන රැසක් ඇතිවිය. පසු කලක සෙද්ධාන්තික නොවන ගැටුම් හේතුකොට ගෙන එංගලන්ත ප‍්‍රතිසංවිධානත්, එමගින් ඇංග්ලිකන් දේවස්ථානයත් බිහිවිය. ඉන්පසු දේශ ගවේෂ