ය ප්‍රකාශ කිරීමේ දී වරණීය හැකියාවෙන් ඔවුහු පාලකයන් වෙති. විශේෂයෙන් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයන් සහ ජන රජයන් වල ඇති විශේෂ ලක්ෂණ නම්, ජනතාවගෙන් සහ ජනතාව වෙනුවෙන් සාදන රජයකට නෛතික බලය හිමි වන්නේ ජනතාවගේම කැමැත්තෙන් වීමය.වර්තමානයේ නියෝජිතයන් තෝරාගැනීම සඳහා මැතිවරණ පැවැත්වුවද  ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ මුලාකෘතිය වන ඇතැන්ස්හි එවැන්නක් නොතිබිනි. එහි මැතිවරණ රදළ ආධිපත්‍යය ලෙස සලකනු  ලැබු අතර නිලයන්ට පුද්ගලයන් පත් කෙරුනේ තේරීමකින් නැත්නම් විභජනයකිනි.මැතිවරණ ප්‍රතිසංස්කරණය  යනු සාධාරණ මැතිවරණ ක්‍රම හඳුන්වාදීම හෝ පවතින ක්‍රමවල සාධාරණත්වය වැඩි කිරීමේ ක්‍රියාවලියයි. ඡන්ද වේදය යනු මැතිවරණ ප්‍රතිඵල හා අනෙක් සංඛ්‍යාන අධ්‍යනයයි.මැතිවරණ හා සම්බන්ධ ගැටලු[සංස්කරණය]නීතියේ ආධිපත්‍ය දුර්වල වී ඇති බොහෝ රටවල මැතිවරණ නිදහස් හා සාධාරණ නොවීමට ප්‍රධාන හේතුව වනුයේ පවත්නා රජයේ මැදිහත්වීමය. ඒකාධිපතිවරුන් විධායකයේ බලතල පාවිච්චිකරමින් බලයේ රැදී සිටීමට උත්සාහ දරන්නේ ජනතාවගේ මතයට හිස නොනමමින. ව්‍යවස්ථාදායකයේ සාමාජිකයන් ද සිය බහුතර බලය භාවිතා කරමින් මැතිවරණයේ දී ප්‍රතිවාදියාට වැඩි බලයක් ලැබීම වැළැක්වීමට කටයුතු කරයි. රා ජ්‍ය නොවන ස