 ආරක්ෂක තත්වය විශිෂ්ඨ වු අතර එමගින් රෝම සංස්කෘතියට සහ ඉටුස්කන් හා සැමිනයිට් සංස්කෘති වලට ව දොරටු විවෘත විය.·	ටෙරකොටා හමුදාව : පුරාතන චීනයේ විසු ප්‍රථම ක්වින් අධිරාජ්‍යයාගේ සොහොන් ගැබ ද්වීතියික ප්‍රභවයන්[සංස්කරණය]සමහර විට පුරාණ ලෝකය ගැන දැනට අප දන්නා දේවල් මතු වුයේ පුරාතන ඉතිහාසඥයින් ලියු වාර්තා වලිනි. සෑම පැරණි ‍ේඛකයෙකුගේම පක්ෂ භජනය වාර්තාවට නැගීම වැදගත් වුවත් අපට පුරාණ අතීතය ගැන තේරුම් ගන්නට පාදක වන්නේ ඔවුන්ගේ එම වාර්තාය. සිහිකල යුතු පුරාණ ලේඛකයින් අතර වැල්මිකි, වත්ස්‍යයානා, ව්‍යශා, කාලිදාස, චානක්යා, සන් ට්ස්, හීරොඩෝටස්, ජෝසපස්, ලිවී, පොලිබියුස්, සුටෝනියස්, ටැකිටස්, තුසිඩයිඩස් සහ සිමා ක්වියෑං වෙති.යුරෝපා ඉතිහාසය[සංස්කරණය]ශ්‍රේෂ්ඨ පුරාතන යුගය කලාපීය වශයෙන්    අප්‍රිකාව · ඇනටොලියාව ·  බැල්කන්ස් ·  බ්‍රිතාන්‍ය · ඊජීප්තුව · ගෝල් ·  ග්‍රීසිය · හිස්පේනියාව · ඉතාලිය  එරිත්‍රියාවඑරිත්‍රියානු ඉතිහාසය පිළිබඳව වාර්තා, කලාකෘති හා සොහොන් බිම් නිවැරදිව නිරීක්ෂණය කර අධ්‍යයනය කිරීමෙන් සොයාගත හැකිය. ආසන්න වශයෙන් ක්‍රි.පූ. 800 දී යකඩ යු‍ගයේ දී විලානොවන් සංස්කෘතිය නමින් එරිත්‍රියානු සංස්කෘතිය ඉ