ා, එස්පෙරාන්තො බසට නව යෙදුම් අනවශ්‍ය පරිදි අළුතෙන් එක් නොකර ගත යුතු බවට අදහස් කරයි.ෆෝස්ටර්, පී.ජී. (1982), The Esperanto Movement, Contributions to the Sociology (එස්පෙරාන්තො ව්‍යාපාරය​, භාෂා සමාජ විද්‍යාවට දායකත්ව), ISBN 978-90-279-3399-7 . එස්පෙරාන්තො බස ප්‍රචලිත කිරීමේ ව්‍යාපාරය ගැන ඉංග්රිසි භාෂාවෙන් ලියවුණු සමාජ විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනයකි. (ප්‍රධාන වශයෙන් 1980 වසරේ පමණ​ බ්‍රිතාන්‍යයේ ව්‍යාපාරය​ මුල් කර ගනිමින්)Lins, Ulrich (1990), La Danĝera Lingvo (ලා දන්ජේරා ලීන්ග්වො - භයානක භාෂාව) (2 ed.), ISBN 978-5-01-003136-7 . එස්පෙරාන්තෝ බස ප්‍රචලිත කිරීමේ ව්‍යාපාරයට එරෙහි රාජ්‍ය මර්ධනය​, විශේෂයෙන් ම ඇඩොල්ෆ් හිට්ලර්ගේ සහ ජෝශප් ස්ටාලින්ගේ, ගැන ඓතිහාසික වාර්තාකරණයක්.වැහිංග්‍යා, ගැස්තුන් (Gaston Waringhien) (1989) [1958], Lingvo kaj Vivo: Esperantologiaj eseoj (2 ed.), ISBN 978-92-9017-042-6 . 20 වන සිවසේ ජීවත් වූ එස්පෙරාන්තො ශබ්දකෝෂ කර්තෘ සහ ව්‍යාකරණවේදියා, එම භාෂාව ගැන ලියා ඇති රචනා මාලාවකි.බාහිර වෙබ් අඩවි[සංස්කරණය]එස්පෙරාන්තො බස ගැන බහු භාෂා තොරතුරු කේන්ද්‍රය​ (භාෂා 60කින්)ලෙර්නු සංරක්ෂණය