ිද්‍යාවට එල්ල වන බොහෝ විවේචන එහි අඩංගු මූලික දෑ ප්‍රත්‍යක්ෂ මූලික සාධක වලින් තොර, ප්‍රශ්න කළ නොහැකි උපකල්පන මත පදනම්වේය යන විශ්වාසය වටා ගොඩ නැඟී ඇත. ආර්ථික විද්‍යාවේ "සිද්ධාන්ත" ලෙස සලකනු ලබන සහ ප්‍රත්‍යක්ෂ මූල නිරීක්ෂණ සමඟ සංගත වන සංකල්ප මඟින් උදාහරණ දෙමින් විවිධ ආර්ථික විද්‍යාඥයෝ මේ සඳහා පිළිතුරු ලබාදෙති. (පහත සඳහන් උදාහරණ තුන බලන්න.) කෙසේ වුවද මෙම නිරීක්ෂණ හා එකඟවීම මඟින් මූලික උපකල්පන බොහෝ දුරට අනවශ්‍ය ලෙස සරල බව භෙළි කරයි. බොහෝ ආර්ථික විද්‍යාඥයන්ට අනුව උපකල්පන වල සිට ප්‍රත්‍යක්ෂ මුල පදනම තෙක් පරිනාමය වූ එවැනි සංකල්ප පිළිබඳ උදාහරණ කිහිපයක් නම්:(තාර්කිකත්වය = ස්ව කැමැත්ත)ප්‍රධාන ගුරුකුලයේ බොහෝ ආර්ථික විද්‍යාඥයින් පිළිගන්නා තාර්කිකත්වය මඟින් ස්වකැමැත්ත හඟවයි හා ස්වකැමැත්ත මඟින් තාර්කිකත්වය හඟවයි යන පොදු සිද්ධාන්තය හෝ විශ්වාසය මෙයින් දැක්වේ. කෙසේ වුවත් මෙය පරාර්ථකාමීත්වයේ පූර්ව ලක්ෂණයක් නොවේ. අන් අයට යහපතක් කිරීමට පුද්ගලයන් තුළ ඇති කැමැත්ත පරාර්ථකාමීත්වය ලෙස දැක්විය හැකිය. අනෙකුත් අදහස් මඟින්ද මෙය පරාර්ථකාමීත්වයට එතරම් ඉඩක් නොදෙන හා එය අධෛර්යමත් කරන බව දක්වයි. එනම් තාර්කික මිනිසුන්