ාශ්‍ර රහිත කරුණු අභියෝගයට ලක්වීමට හා මකා දැමීමට ඉඩ ඇත.  (2013 මාර්තු)සමුගැනීමේ දේශනය (අරාබි: خطبة الوداع‎, කුත්බතුල් වදා),  මුහම්මද්ගේ අවසාන දේශනය හෝ අවසාන දේශනය, මුහම්මද්  විසින් 9වැනි දු අල්-හිජ්ජා, 10 හිජ්රි වර්ෂ (632 මාර්තු 9වැනිදා) අරෆාත් කන්දේ උරන්-ආහ් භූමියේදේශනා කරන ලදී.[1]මෙම සමුගැනීමේ දේශනය සෑම හදීස්  ග්‍රන්ථ වලම සඳහන වේ.[තහවුරු කර නොමැත] සහීහ් අල්-බුහාරි දේශනය යොදාගෙන එහි කොටසක් උපුටා දක්වනවා.[තහවුරු කර නොමැත] අහ්මද් ඉබ්නු හන්බල් ඔහුගේ මුස්නාද් හි මෙම දේශනයේ දීර්ඝතම සටහන සඳහන් කරයි..[තහවුරු කර නොමැත]දේශනය[සංස්කරණය]ඉංග්‍රීසි සංස්කරණ කිහිපයක් ඇතුළු දේශනය පිලිබඳ විවධ සංස්කරණ පලවී තිබෙනවා.[2][3]  මෙම දේශනයේ සාමාන්‍ය උපදෙස් මාලාවක් කුරානයේ හා සුන්නාහ් වල උපදෙස් මත ඇතුලත් වේ.දේශනයේ ස්වභාවය[සංස්කරණය]නබිතුමා මුළු මිනිස් සංහතියටම මෙම දේශනයෙහි ඇමතුවේය. ඔහු "ජනතාවනි" ලෙස 7 වතාවක් ඇමතුවේය. "මිනිසුනි" ලෙස එක් වතාවක් ඇමතුවේය. ඔහු සමුගැනීමේ දේශනයේ "මුස්ලිම්වරුනි" හෝ "විශ්වාසවන්තයිනි" යන වචන භාවිතා කලේ නැත. ඔහුගේ අරමුණ වූයේ ආගම්, වර්ණ හෝ කාල භේදයකින්(ඔහුගේ හා ඔහුගෙන් පසු විනිශ්චය ද