ර්ණයට අනුව චීනයේ මෙනේරි  වගාවේ ඉතිහාසය ක්‍රි.පූ.7000 පමණ දක්වා දිවෙයි.[11] යැංසි ගංගාවෙන් හමු වූ වී වගාකළ බවට ඇති පැරණිතම සාක්ෂිය කාබන්-දිනැයුම අනුව වසර 8,000ක් පමණ පැරණි බව හෙළි වී ඇත.[12] ගොවිතැන ජියාහු සංස්කෘතියේ පිබිදීමට හේතු විය. (ක්‍රි. පූ. 7000 සිට 5800). නිංෂියා හි, දමයිඩි ප්‍රදේශයෙන් ගල් කැටයම් 3,172ක් හමු වී ඇති අතර ඒවා ක්‍රි. පූ. 6000–5000 අතර කාලයට අයත් යැයි සැලකේ. "ඒ අතරින් තනි සංකෙත්  8,453 ක් මගින් හිරු, සදු, තාරකා, දෙවියන්, දඩයම් සහ තෘණ උලාකන දර්ශන නිරූපණය වෙයි." මෙම රූප පැරණි චීන අක්ෂරවලට සමාන බවක් දක්වයි.[13] චීන පූර්ව-ලිවීම් ක්‍රි. පූ. 7000 අවට ජියාහු වලින්,[14] ක්‍රි. පූ. 5800 – 5400 පමණ දඩිවන් ප්‍රදේශයේන ද, ක්‍රි. පූ. 6000 පමණ දමයිඩි ප්‍රදේශයෙන් සහ.[15]බන්පෝ හි පස්වන සහස්‍රය අවට හමු වේ. සමහර විද්‍යාර්ථීන් යොජනා කරන්නේ ජියාහු සංකේත (ක්‍රි. පූ. 7වන සහස්‍රය) පැරණි චීන ලේඛන ක්‍රමයක් බවයි.[14] හෙනාන්හි ෂින්හෙං ප්‍රාන්තයේ පෙයිලිගැං සංස්කෘතික භූමියකින් ක්‍රි.. පූ. 5,500 සිට 4,900 අතර කාලයට අයත් ජනාවාස හමු වූ අතර එම ස්ථා‍නයේ කෘෂිකර්මය පිළිබද සාක්ෂි, ගොඩනැගිලි ඉදිකිරීම්, කු