 ලෙස ලංකා ඉතිහාසයෙහි පත් විය.එහි ප‍්‍රවණතා දෙකක් දක්නට ලැබුණි.එනම්, ‘සිංහල බෞද්ධ අනන්‍යතාවත්,යටත් විජිතවාදීන්ට පෙනෙන අයුරින් තම ආත්මාභිමානයන් ඉහළ නංවා ගැනීමට කටයුතු කිරීමත්ය.’මෙම ව්‍යාපාරවල නායකයන්ගේ අරමුණ වූයේ බෞද්ධ හා හින්දු භක්තික කිතු දහම වැළඳ ගත් ජනයා නැවත ඒ ඒ ආගම්වලට හරවා ගැනීමයි.එහෙත් බෞද්ධ,හින්දු,ඉස්ලාම් පිරිස් ක‍්‍රිස්තියානි ආගමට විරුද්ධව නැගී සිටියද ඔවුන් අතරත් ගැටුම් ඇති වනු දක්නට ලැබිණි.ඒ අනුව 19 වන සියවස මුල හා 20 සියවස අග භාගයේ දී සිංහල බෞද්ධ හා සිංහල රෝමානු කතෝලිකයන් අතර ද 1883 දී ඇති වූ ගැටුම ද නිදසුන්ය.ලංකා‍වේ වාසය කරන ජන සමූහයා ජාතියෙන්,ආගමෙන් හා භාෂාවෙන් විවිධ වුවත් සිංහල ජනයා තුළ සිය අනන්‍යතාවය පිළිබඳ හැගිම තහවුරු කිරීමත් අධිරාජ්‍යවාදීන්ට එරෙහිව සිංහල ජනතාව සංවිධානය කිරීමත් ආදි වු කාර්යන්ට මෙම විඥානය යටත් විජිත යුගයේ ද ප‍්‍රගතිශීලී කාර්යක් ඉටු කරන ලදී. ඓහෙත් ගැටලුව වූයේ මෙම විඥානය විවිධ ජන වර්‍ගවල විඥානයන් බවට පත් විමෙන් අනෙකුත් ජනවාර්ගික කොටස්වලට ද හිංසනයක් බවට පත් විමයි.නැතිනම් එය ලාංකික විඥානක් බවට පත් නොවී පටු ජාතිවාදයක් බවට පත්වීමයි.දහනව වන සියවස ශ‍්‍රී ලංකා