 වන්නේ දැකීමේ විඥානය‚ ඇසීමේ විඥානය‚ නාසයේ විඥානය‚ දිවෙහි විඥානය‚ ශරීරයේ විඥානය සහ සිතෙහි විඥානයයි.උදාහරණයක් වශයෙන් මෙම පෙළගැස්මෙදී කණ සහ ශබ්දය ඇති විට ඒ අදාල විඥානයන් හට ගනී. මෙම මූල ධාතුන් තුන තිබෙන කල්හි ඇති වන්නේ තෘෂ්ණාවයි. සබ්බ සූත්‍ර දේශනාවේ“සර්ව” (සියල්ල) යන්නට විඥාන හය ඇතුළත් වේ. මෙම සියල්ල ඇතුළත රාගය, පිළිකුළ මෝහය සහ දුක යන කරුණු වේ. එම නිසා මේ දුක්ඛ භාවය නැති කිරීමට සියලු මුළාවීම් වලින් මිදිය යුතුවේ.  එබැවින් විඥානයේ ගති ලක්ෂණ මෙසේ සඳහන් වේ.විඥානය ඇති වන්නේ භෞතික හැඟීම් මුල් කොට ගෙනය.සචේතිනක වර්ග හය එකින් එකට වෙනස්ව පවතී.සචේතිනකන් වෙන් වෙන්ව සිතමුල් කොට ගෙන හට ගනී.සචේතිනකයේ නිමාව ආරම්භය සිට හඳුනා ගත හැකි වේ.සියලු තෟෂ්ණාවන් විඥානයන් හරහා හට ගනීඑම නිසා සියළු දුක්ඛයන්ගෙන් ඈත් වීම සඳහා විඥානයන් හට ඇල්මක් නොදැක්විය යුතුවේ.සංස්කාරබෞද්ධයාගේ විඥානය යනු සම්භාවනීයත්වයෙන් අර්ථ දැක්වූ සංස්කාර ධර්මයන් 5න් එකකි. ඉතිරි 4 වන්නේ රූප‚ වේදනා‚ සංඥා‚ සහ සංඛාරා යන්නයි. සංයුක්ත නිකායයේ බුදුන් වහන්සේ විඥානය පැහැදිලි කරන්නේ මෙලෙසය. විඥානය යනුවෙන් හඳුන්වෙන්නේ මන්ද? දතහැකි දෙය