 <translate> Ọ̀rúndún Idẹ wáyé láti nǹkan bí ọdún 3300 Ṣ.K. sí 300 Ṣ.K. Àwọn ohun èlò tó lè gbé àwọn kẹ́míkà inú rẹ̀ sínú àwọn ohun ìjà náà ni fìtílà, ọ̀dà ìbọn, irin tàbí àwọn nǹkan mìíràn. Ọgọ́rùn-ún ọdún kẹsàn-án Sànmánì Kristẹni ni wọ́n ṣẹ̀ṣẹ̀ ṣàwárí ọ̀dà ìbọn. Nítorí náà, ìdáhùn wa ni pé rárá. <ibo> Oge Ọla Ọcha mere site n'ihe dị ka afọ 3300 BC ruo 300 BC. Ngwá agha na-achọ fuse, ntụ ogbunigwe, na ígwè ma ọ bụ ihe ndị ọzọ iji tinye ọgwụ ndị ahụ. A chọtara ntụ ogbunigwe n'ihe dị ka narị afọ nke 9 O.A. N'ihi ya, azịza ya bụ mba. 