 
 <translate> Q:Context: Photosynthesis bụ usoro osisi na ihe ndị ọzọ na-eji eme ihe iji gbanwee ike ọkụ n'ime ike kemịkalụ nke enwere ike ịhapụ ya ka ọ bụrụ ọrụ nke ihe ndị dị ndụ (ntụgharị ike). A na-echekwa ike ọgwụ a n'ime ụmụ irighiri ihe ndị dị ka carbohydrate, dị ka sugars, bụ́ ndị a na-eme ka ha si na carbon dioxide na mmiri pụta - ọ bụ ya mere e ji kpọọ ya photosynthesis, nke sitere n'okwu Grik bụ́ φῶς, phōs, "ìhè", na σύνθεσις, synthesis, "ịchịkọta ihe ọnụ". N'ọtụtụ ọnọdụ, a na-ahapụkwa oxygen dị ka ihe mkpofu. Ọtụtụ osisi, ọtụtụ algae, na cyanobacteria na-eme photosynthesis; a na-akpọ ihe ndị dị otú ahụ fotoautotrophs. Ọ bụ photosynthesis na-arụ ọrụ dị ukwuu n'ịmepụta na ịnọgide na-enwe ikuku oxygen nke ikuku nke ụwa, ma na-enye ihe niile mejupụtara organic na ọtụtụ ike dị mkpa maka ndụ n'ụwa.  Ajụjụ: n'oge photosynthesis carbon dioxide jikọtara ya na mmiri na ọnụnọ nke ìhè anyanwụ na-etolite? A: mkpụrụ ndụ carbohydrate, dị ka shuga <yor> Q:Awọn nkan ti o wa ni ayika: Photosynthesis jẹ ilana ti awọn eweko ati awọn ohun elo miiran lo lati yi agbara ina pada si agbara kemikali ti o le tu silẹ nigbamii lati ṣe ina awọn iṣẹ ti awọn ohun elo (iyipada agbara). Orí àwọn èròjà carbohydrate, irú bí ṣúgà, ni wọ́n ń tọ́jú agbára kẹ́míkà yìí sí, èyí tí wọ́n máa ń ṣe látinú afẹ́fẹ́ carbon dioxide àti omi. Nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọ̀ràn, atẹ́gùn tún máa ń tú jáde gẹ́gẹ́ bí ohun èlò ìdọ̀tí. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ewéko, ọ̀pọ̀lọpọ̀ algae, àti cyanobacteria ló máa ń ṣe photosynthesis; irú àwọn ohun alààyè bẹ́ẹ̀ ni a ń pè ní photoautotrophs. Ìmúdàpọ̀ fọ́tòsíntésì ló wà nídìí ṣíṣe àti pípa èròjà oxygen tó wà nínú afẹ́fẹ́ ayé mọ́, òun ló sì ń pèsè gbogbo èròjà ara àti èyí tó pọ̀ jù lọ nínú agbára tó pọn dandan fún ìwàláàyè lórí ilẹ̀ ayé.  Ìbéèrè: nígbà tí èròjà carbon dioxide bá ń so pọ̀ pẹ̀lú omi nígbà tí oòrùn bá tàn, kí ló máa ń jẹ́? A: àwọn èròjà carbohydrate, bíi ṣúgà 