text
stringlengths 50
198k
| metadata
dict |
|---|---|
Roger Rojas (d. 9 Haziran 1990), Honduraslı profesyonel futbolcu. Forvet mevkiinde görev almaktadır. Sporting San José'de forma giymektedir.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529252",
"len_data": 140,
"topic": "SPORTS",
"quality_score": 2.84
}
|
Davide Mazzanti (d. 15 Ekim 1976 Fano, İtalya), İtalyan voleybol antrenörü. 2017 ve 2019 Avrupa Kadınlar Voleybol Şampiyonası'nda İtalya millî takımının antrenörü olarak görev yaptı.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529255",
"len_data": 182,
"topic": "SPORTS",
"quality_score": 2.95
}
|
Amina Tandelova (; d. 22 Eylül 2003, Veliki Novgorod), Rus güreşçidir. Serbest stil 62 kiloda kariyerini sürdürmektedir.
Kariyeri.
Amina Tandelova, 2017 yılında okullar arası Rusya U18 şampiyonasında bronz madalya kazandı. 2018'de hem Rusya yıldızlar (U17) gümüş madalyası hem de Avrupa Yıldızlar Güreş Şampiyonası'nda gümüş madalya elde etti. 2019'da ise İtalya'da Avrupa Yıldızlar Güreş Şampiyonası'nda altın madalya kazandı.
Çeşitli yaş kategorilerinde Rusya şampiyonlukları bulunan Tandelova, 2020 ve 2021'de iki kez gençler (U21) Rusya şampiyonu oldu. 2023 yılında Tiran'da düzenlenen U23 Dünya Şampiyonası'nda gümüş madalya kazandı. Haziran 2025'te 62 kiloda Alina Kasabieva'yı finalde yenerek ilk kez Rusya büyükler şampiyonu oldu.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529257",
"len_data": 738,
"topic": "SPORTS",
"quality_score": 3.44
}
|
Alara Şehitler (d. 27 Kasım 2006 Ravensburg, Almanya), Türk asıllı Alman futbolcudur. Bayern München ve Almanya millî takımında orta saha pozisyonunda forma giymektedir.
Alara Şehitler, orta saha oyuncusu olarak, özellikle de hücum orta saha oyuncusu olarak oynuyor. Sol ayaklı bir oyuncu olan Alara, yaratıcılığı, akıcı dokunuşları, top sürme ve pas becerileri, güçlü sol ayak şutları ve serbest vuruşlarıyla tanınıyor.
Erken yaşamı ve kariyer.
Alara Şehitler, 27 Kasım 2006 tarihinde Almanya'nın Ravensburg kentinde Türk asıllı bir baba ile Alman bir annenin kızı olarak dünyaya geldi.
Kulüp kariyeri.
Genç bir oyuncu olarak Şehitler, erkek takımında oynadığı FV Ravensburg'un gençlik akademisine katıldı. 2023'te, kısa bir süre sonra ilk takımda oynamadan önce Bayern München'in yedek takımıyla A takım kariyerine başladı.
Millî takım kariyeri.
Alara Şehitler, Almanya 17 yaş altı takımının 2022 UEFA Kadınlar 17 Yaş Altı Şampiyonası'nı kazanmasına yardımcı oldu. 29 Kasım 2024'te, İsviçre millî takımına karşı deplasmanda oynanan ve 6-0 kazanılan hazırlık maçında Almanya millî takımı adına ilk maçına çıktı.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529266",
"len_data": 1112,
"topic": "SPORTS",
"quality_score": 2.92
}
|
Korfi (), Kıbrıs Cumhuriyeti'nin Limasol kazasında bulunan bir köydür. Köyün nüfusu 2011 yılı itibarı ile 165'tir.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529274",
"len_data": 114,
"topic": "TOURISM_TRAVEL_NATURE",
"quality_score": 2.64
}
|
Alexandrin Guțu (d. 21 Aralık 2002), Moldovalı grekoromen güreşçidir. 77 kiloda mücadele etmektedir.
Kariyeri.
2018 yılında Buenos Aires’te düzenlenen Yaz Gençlik Olimpiyat Oyunları’nda 71 kiloda altın madalya kazanarak uluslararası arenada dikkat çekti.
2022 yılında Pontevedra’daki Dünya U23 Güreş Şampiyonası’nda gümüş madalya elde etti. 2023 ve 2024’te ise Tiran’da üst üste Dünya U23 şampiyonu oldu.
Avrupa U23 Güreş Şampiyonası’nda da önemli dereceler elde etti. 2023’te Bükreş’te altın madalya, 2024 Bakü ve 2025 Tiran şampiyonalarında ise bronz madalya kazandı.
Ayrıca, 2021 Dünya Güreş Şampiyonası’nda 13. sırayı aldı. 2023 ve 2024 Avrupa Güreş Şampiyonası’nda beşinci oldu ve 2020 Bireysel Dünya Kupası’nda bronz madalya kazandı.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529275",
"len_data": 739,
"topic": "SPORTS",
"quality_score": 3.46
}
|
Renault Express, Fransız üretici Renault tarafından 2021'den bu yana üretilen bir hafif ticari araçtır. Kangoo'nun yanında daha küçük ve daha ucuz bir alternatif olarak satılmaktadır.
Genel Bakış.
Kasım 2020'de Renault Kangoo'nun üçüncü neslini sunan Renault, ayrıca Kangoo'dan daha küçük ve daha ucuz bir alternatif ile ticari araç yelpazesini genişleteceğini duyurdu. Bu amaçla 2002 yılından bu yana kullanılmayan Express ismi yeniden canlandırıldı. Express, Renault Grubu ürün gamında üretiminin durdurulması kararlaştırılan Dacia Dokker'ın yerini almaktadır.
Renault, aracı 2024'ün Temmuz ayında yürürlüğe giren Avrupa GSR 2 güvenlik regülasyonlarına uygun hale getirmek için gereken yatırımı yapmak istemediğinden, aracın Avrupa Birliği'ndeki satışı 2024 yılında sona erdi.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529276",
"len_data": 778,
"topic": "FINANCE_ECONOMY",
"quality_score": 3.4
}
|
Lanya (), Kıbrıs Cumhuriyeti'nin Limasol kazasında bulunan bir köydür. Köyün nüfusu 2011 yılı itibarı ile 281'tir.
Geleneğe göre Lanya, adını Yunan şarap ve zevk tanrısı Dionysos'un kızı Lana'dan almıştır. Bu, köyün bağcılık ve şarapçılık alanındaki derin köklerini göstermektedir. Köy, üzümlerinin ve şaraplarının yüksek kalitesiyle ünlüdür.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529277",
"len_data": 342,
"topic": "FOOD_GASTRONOMY",
"quality_score": 3.57
}
|
Luvara (), Kıbrıs Cumhuriyeti'nin Limasol kazasında bulunan bir köydür. Köyün nüfusu 2011 yılı itibarı ile 380'dir.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529278",
"len_data": 115,
"topic": "TOURISM_TRAVEL_NATURE",
"quality_score": 2.9
}
|
Lemidu (), Kıbrıs Cumhuriyeti'nin Limasol kazasında bulunan bir köydür. Köyün nüfusu 2011 yılı itibarı ile 108'dir.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529279",
"len_data": 115,
"topic": "TOURISM_TRAVEL_NATURE",
"quality_score": 2.65
}
|
Klonari (), Kıbrıs Cumhuriyeti'nin Limasol kazasında bulunan bir köydür. Köyün nüfusu 2011 yılı itibarı ile 17'dir.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529280",
"len_data": 115,
"topic": "TOURISM_TRAVEL_NATURE",
"quality_score": 2.52
}
|
Kapilyo (), Kıbrıs Cumhuriyeti'nin Limasol kazasında bulunan bir köydür. Köyün nüfusu 2011 yılı itibarı ile 30'dur.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529281",
"len_data": 115,
"topic": "TOURISM_TRAVEL_NATURE",
"quality_score": 2.78
}
|
Birinci Osmanlı-Soran Savaşı 1833 yılında, Mir Muhammed Rawanduzlu’nun çevredeki Kürt emirliklerini fethetmesinden sonra başladı. Mir Muhammed bağımsızlığını ilan etti ve 1833 ile 1835 yılları arasında Osmanlıların tüm askerî harekâtlarını püskürterek büyük bir zafer kazandı.
Savaşın Nedenleri.
19. yüzyılda Kürt ayaklanmalarının ağırlık merkezi Güney Kürdistan’ın dağlık bölgelerinde yoğunlaşmıştı. Baban Emirliği’nin zayıflamasından sonra, Soran Emirliği’nin hükümdarı Mir Muhammed, Büyük Zap ile İran sınırı arasında kalan topraklarda bağımsız bir Kürt devleti kurma girişiminde bulundu. Selahaddin Eyyubi soyundan geldiğini iddia eden Mir Muhammed, Kürt topraklarını birleştirip Kürdistan’ın bağımsızlığını kendi hanedanlığı altında tanıtmayı hedefliyordu.
O dönemin jeopolitik ortamı uygundu: Osmanlı İmparatorluğu, Rusya ile yaptığı savaştan yorgun düşmüş ve ordusu Kavalalı Mehmed Ali Paşa’nın isyanıyla meşguldü.
Rawanduz’da Mısır modelini örnek alarak büyük bir modernleşme süreci başlatan Mir Muhammed, başkentinde silah, mühimmat ve top üretimi yapan atölyeler kurdurdu. İki yüzden fazla top yerel olarak üretildi ve bunların bazı örnekleri hâlen Rawanduz’da ve Bağdat Müzesi’nde sergilenmektedir. Aynı zamanda 10.000 süvari ve 20.000 piyadeden oluşan eğitimli bir düzenli ordu kurdu.
1833 Mayıs ayı sonunda, ordusu Soran, Bahdinan ve Musul bölgelerinde denetim sağlamış ve Bohtan Emirliği’nin emirleriyle ittifak kurmuştu.
Ardından Diyarbakır Eyaleti’ni ele geçirerek ilerlemesini sürdürdü.
Osmanlı İmparatorluğu ile Savaş.
Mir Muhammed’in askerî ve siyasi genişlemesi Babıali’nin dikkatini çekti. Bunun üzerine Sultan II. Mahmud, Kürt hareketini bastırmak amacıyla bir askerî sefer başlattı. Sivas’ta konuşlanan Osmanlı birlikleri Mehmed Reşid Paşa komutasında harekete geçirildi. Musul ve Bağdat valilerinin kuvvetleri de bu harekâta katıldı.
Savaş, 1834 yazında patlak verdi. O sırada Osmanlı ordusunda askerî danışman olan Kaptan Helmuth von Moltke’ye göre çatışmalar çok şiddetli geçti. Moltke, Kürtlerin kahramanca direndiğini ve Osmanlı askerlerinin küçük bir tepeyi bile almak için otuz-kırk gün boyunca savaştığını yazmıştır. Düzenli Kürt ordusu ve gerilla birlikleri Osmanlılara ağır kayıplar verdirmiştir.
Osmanlı ordusu yorgun düşmüş ve moralini kaybetmişti; savaş sonunda Mir Muhammed bölgenin fiilî hâkimi oldu.
Fetihler.
Revanduzlu Mir, çevresindeki birçok Kürt emirliğini ele geçirdi ve Diyarbakır bölgesine doğru ilerledi. Osmanlı İmparatorluğu’na karşı birçok zafer kazandı.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529290",
"len_data": 2505,
"topic": "HISTORY",
"quality_score": 3.61
}
|
İkinci Osmanlı-Soran Savaşı, 1836 yazında, önceki savaşta Kürtlerin zaferi sonrası patlak verdi. Rawanduzlu Mir Muhammed, Osmanlı İmparatorluğu’nun Kavalalı Mehmed Ali Paşa ile savaş halinde olmasını fırsat bilerek Anadolu'da genişlemeye devam etti ve stratejik bölgeleri ele geçirdi. Ancak Mehmed Ali ile barış yapılır yapılmaz, Sultan II. Mahmud dikkatini Kürt cephesine çevirdi ve ordularını bölgeye gönderdi.
Askerî Gelişmeler.
1836 yazının başında, yaklaşan bir Osmanlı seferi söylentileri üzerine Mir Muhammed Revanduz’a çekildi ve savunmalarını güçlendirdi. Diplomatik olarak yalnız kalan Mir, İran’a yönelerek Kaçar Şahı’na Osmanlılara karşı ittifak teklif etti. Karşılığında İran egemenliğini tanımayı önerdi. Ancak Tahran sarayı, Kürt tehdidini Osmanlılarla olan sınır anlaşmazlıklarından daha ciddi bularak bu teklifi reddetti.
1836 Temmuz ayı sonunda çatışmalar başladı. Mir’in kardeşi Ahmed Bey komutasındaki 40.000 kişilik Kürt ordusu, ilk Osmanlı saldırısını püskürttü. Bu direnç karşısında Osmanlı komutanlığı dini bir stratejiye başvurdu: Molla Hati adlı bir alim, hilafet ordusuna karşı savaşanların kâfir sayılacağını belirten bir fetva yayımladı. Bu fetva, Mir’in bazı destekçilerini etkileyerek birliğini zayıflattı.
Teslimiyet ve Suikast.
Mir Muhammed fetvaya güvenmese de halk desteğini kaybetmemek için açıkça karşı çıkamadı. Yalnız kalan Mir, teslim olmayı kabul etti. İstanbul’a götürüldü ve Sultan II. Mahmud tarafından onurlandırıldı. Hediye ve kardeşlik söylemleriyle karşılanırken, Osmanlı orduları Kürdistan’ı ateşe veriyordu.
Yaklaşık altı ay sonra Mir, ülkesine dönme izni aldı. Ancak 1837’de Trabzon’da Sultan’ın emriyle öldürüldü. Bu suikast, tüm Kürdistan’da bir dizi isyana yol açtı: Erzincan, Erzurum, Beyazıt, Bitlis bölgesi, Kulp ve Bahdinan Dağları’nda ayaklanmalar başladı.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529293",
"len_data": 1815,
"topic": "HISTORY",
"quality_score": 3.61
}
|
The Neutral Theory of Molecular Evolution, Japon evrimsel biyolog Motoo Kimura tarafından 1983 yılında yazılmış büyük etki yaratan bir monografidir. 1968 yılındaki makalesinden beri moleküler evrimin nötral teorisi zaten biliniyordu ancak Kimura, evrime dair teorisinin önemini gösteren kanıtlara ve yeni bilgilere yer vermek için bir monografi yazma gereği duydu.
Evrim, bir popülasyondaki alel frekanslarının zamanla değişmesidir. Mutasyonlar rastgele ortaya çıkar ve Darwinci evrim modeline göre doğal seçilim, bu mutasyonlar sonucu meydana gelen genetik çeşitliliğini etkiler. Yine bu mutasyonlar yararlı veya zararlı olabilir ve bu durumda ya seçilirler ya da elenirler. Bu teoriye göre, her evrimsel olayın, mutasyonun ve gen polimorfizminin (fenotipte veya genotipte nötr farklılıklar) pozitif veya negatif olarak seçilmesi ve birçok nesil boyunca bir tür değişim göstermesi gerekir. Eğer bu genetik farklılıklar farklı popülasyonlar arasında birikirse türleşme olayı gerçekleşebilir. Bu teori bilim camiasına ilk kez sunulduğunda, genetik sürüklenme veya sinonom mutasyon gibi genetik prensipler henüz anlaşılamamıştı .
Motoo Kimura gibi moleküler biyologlar DNA kanıtlarını incelemeye başladığında, beklenenden çok daha fazla mutasyonun protein kodlamayan bölgelerde yaşandığını veya bunların kodlayan bölgelerdeki sinonim mutasyonlar olduğunu ve bu nedenle bir organizmanın uyum başarısını etkilemedikleri için seçilimde yer almadıklarını tespit ettiler. Bu bulgular, Darwinci evrimdeki pozitif veya negatif seçilimin her evrimsel süreci açıklamakta oldukça basite indirgeyici olduğunu göstermeye başladı. Türlü deneylerle Kimura, memeli soy hattındaki proteinlerin birbirinin polimorfizmi olduğunu, proteinin eylemlerini hiçbir şekilde etkilemeyen yalnızca bir veya iki nokta mutasyonu olduğunu belirleyebildi halbuki Darwinci evrimde olduğu gibi genetik soylarda nesiller boyunca artan uyum başarısıyla birlikte yavaş bir seçilim örüntüsü görmek beklenir. Moleküler kanıtlar, DNA değişimlerinin normalde beklenen daha sık yaşandığını ve gerçek bir örüntünün bulunmadığını göstermektedir. Proteinlerdeki fonksiyonel etkileri olmayan polimorfizmler nötr ya da neredeyse nötrdür ve hiçbir şekilde seçilmez veya ortadan kaldırılmazlar. Bu teori, bir sonraki nesle aktarılan her bir DNA değişikliğinin, doğal seçilimin üzerinde etkili olamayacağı bir morfolojik değişime yol açmayacağı anlamına gelir.
Genetik sürüklenme veya bir popülasyonun sınırlı bir büyüklüğe sahip olması da zamanla alel frekanslarında bir değişime yol açabilir ve bu değişim, Darwinci evrim gibi görünebilir ancak gerçekte tamamen tesadüfi veya Kimura'nın deyimiyle "nötral" bir süreçtir. Bu senaryoya göre nispeten küçük bir popülasyon, nötr alellerini, bunları taşıyan bireylerin rastgele ölümleri sebebiyle veya göç etmesiyle kaybedebilir. Bir gözlemci, bir özelliğin bir diğerine tercih edildiğini düşünebilir ancak gerçekte olan -Darwinci evrimde olduğu gibi- mutlaka seçilimden geçmesi gerekmeyen nötral bir sürecin varlığıdır.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529295",
"len_data": 3014,
"topic": "SCIENCE_TECHNOLOGY",
"quality_score": 4.39
}
|
Tulu Bayar, çalışmaları fotoğraf, yerleştirme ve zamana dayalı medyayı kapsayan Türk asıllı Amerikalı bir görsel sanatçı ve eğitimcidir. Kimlik, yerinden edilme, toplumsal cinsiyet, hafıza ve geleneksel ile dijital medya arasındaki kesişim gibi temaları ele alan çalışmalarıyla tanınmaktadır. Bayar, şu anda Pennsylvania'nın Lewisburg kentinde bulunan Bucknell Üniversitesi'nde sanat profesörüdür ve 2019'dan 2025'e kadar bu üniversitenin sanat bölümü başkanlığını yürütmüştür.
Bayar’ın çalışmaları sıklıkla yeniden amaçlandırılmış malzemeler içerir ve Doğu/Batı ile analog/dijital gibi ikilikleri incelemektedir. 2023 tarihli "Traces" sergisi, bazı yayınlar tarafından hafıza ve bedenin parçalanmasını görsel katmanlama ve dokular yoluyla ele alması açısından değerlendirilmiştir.
İlk yılları ve eğitimi.
Bayar, Türkiye’de doğmuş ve akademik ile sanatsal kariyerine devam etmek üzere Amerika Birleşik Devletleri’ne taşınmıştır. Hem ABD’de hem de yurt dışında fotoğrafçılık ve güzel sanatlar alanlarında eğitim almıştır.
Akademik kariyeri.
Bayar, 2003 yılında Bucknell Üniversitesi'nde öğretim üyesi olarak göreve başlamış ve fotoğrafçılık ile dijital sanat müfredatının geliştirilmesinde rol oynamıştır. 2018 yılında, öğretim, araştırma ve hizmet alanlarındaki çalışmaları doğrultusunda profesörlük unvanına yükseltilmiştir.
Sergiler.
Bayar’ın çalışmaları, ABD'de ve uluslararası alanda düzenlenen birçok kişisel ve karma sergide yer almıştır. Öne çıkan sergiler şunlardır:
Ayrıca, Woman Made Gallery’de eserleri sergilenmiş, ve WMU Richmond Görsel Sanatlar Merkezi ile Colorado, Boulder’daki galerilerde yer almıştır.
Yayınlar.
Bayar’ın eserleri, sergi kataloglarında ve akademik yayınlarda belgelenmiştir:
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529298",
"len_data": 1708,
"topic": "CULTURE_ART",
"quality_score": 3.55
}
|
Korozyon mühendisliği, bilimsel, teknik ve mühendislik becerileri ile doğal yasalar ve fiziksel kaynaklar bilgisinin; korozyonu yönetmek amacıyla malzeme, yapı, cihaz, sistem ve prosedürleri tasarlamak ve uygulamak için kullanıldığı bir mühendislik dalıdır.
Bütüncül bir bakış açısından, korozyon metallerin doğada bulundukları hâle geri dönmesi olgusudur. Metallerin korozyona uğramasına neden olan itici güç, onların metalik formda geçici olarak bulunmalarının bir sonucudur. Doğada bulunan mineral ve cevherlerden metal üretmek için (örneğin demir cevheri bir yüksek fırında) belirli bir miktar enerji sağlamak gerekir. Bu nedenle, bu metaller çeşitli ortamlara maruz kaldıklarında termodinamik olarak kaçınılmaz şekilde doğada bulundukları duruma geri dönerler.
Dolayısıyla korozyon ve korozyon mühendisliği; kimyasal kinetik, termodinamik, elektrokimya ve malzeme bilimi çalışmalarını içerir.
Genel arka plan.
Genellikle metalurji veya malzeme bilimi ile ilişkili olan korozyon mühendisliği, aynı zamanda seramikler, çimento, kompozit malzeme ve karbon ile grafit gibi iletken malzemeler dahil olmak üzere metalik olmayanlarla da ilgilidir. Korozyon mühendisleri çoğu zaman yalnızca korozyon ile sınırlı olmayan; çatlama, gevrek kırılma, yüzey çatlaması (crazing), fretting, erozyon gibi ve daha çok altyapı varlık yönetimi başlığı altında sınıflandırılan süreçleri de yönetirler. 1990’larda Imperial College London, “Mühendislik Malzemelerinin Korozyonu” başlıklı bir Master of Science (MSc) programı bile sunmuştur. UMIST – University of Manchester Institute of Science and Technology ve şimdi Manchester Üniversitesi’nin bir parçası olan kurum da benzer bir program sunmuştur. Korozyon mühendisliği yüksek lisans programları dünya çapında mevcuttur ve müfredatlarında korozyonun kontrolü ve anlaşılmasıyla ilgili dersler bulunmaktadır. Ohio State University’de, tanınmış korozyon mühendislerinden Mars G Fontana’nın adını taşıyan bir korozyon merkezi bulunmaktadır.
Korozyonun maliyetleri.
1995 yılında, ABD genelinde korozyonun maliyetinin yılda neredeyse 300 milyar dolar olduğu bildirildi. Bu, korozyonun dünya ekonomisine verdiği zarara ilişkin önceki raporları doğruladı.
Zaki Ahmad, "Korozyon mühendisliğinin ve korozyon kontrolünün prensipleri" adlı kitabında, “Korozyon mühendisliği, korozyon bilimiyle geliştirilen prensiplerin korozyonu en aza indirmek veya önlemek amacıyla uygulanmasıdır” der. Shreir ve arkadaşları da, "Korozyon" başlıklı iki ciltlik büyük eserlerinde benzer şekilde önerirler. Korozyon mühendisliği, korozyon önleme şemalarının tasarlanması ve belirli kodların ve uygulamaların hayata geçirilmesini içerir. Katodik koruma, korozyonu önleyecek şekilde tasarım yapılması ve yapıların kaplanması gibi önlemler korozyon mühendisliğinin kapsamına girer. Bununla birlikte, korozyon bilimi ve mühendisliği el ele yürür ve birbirinden ayrılmaz; bu, zaman zaman yeni ve daha iyi koruma yöntemlerinin üretilmesini sağlayan kalıcı bir ortaklıktır. Buna korozyon inhibitörü kullanımı da dahil olabilir. "Korozyon mühendisliği el kitabı"nda yazar Pierre R. Roberge şöyle der: “Korozyon, bir malzemenin ortamıyla reaksiyona girerek tahrip olmasıdır. Korozyon sürecinin ciddi sonuçları, küresel öneme sahip bir sorun haline gelmiştir.”
Maliyetler sadece maddi değildir. Hem finansal bir maliyet vardır, hem de doğal kaynakların israfı söz konusudur. 1988’de, Birleşik Krallık’ta her doksan saniyede bir ton metalin tamamen pasa dönüştüğü tahmin edilmiştir. Ayrıca insan hayatı maliyeti de vardır. Korozyonun neden olduğu başarısızlıklar, ister yıkıcı ister başka türlü olsun, insan hayatına mal olmuştur.
Korozyon mühendisliği ve korozyon toplulukları ve dernekleri.
Korozyon mühendisliği grupları dünya genelinde korozyonu eğitmek, önlemek, yavaşlatmak ve yönetmek amacıyla oluşturulmuştur. Bunlar arasında Ulusal Korozyon Mühendisleri Derneği (NACE), Avrupa Korozyon Federasyonu (EFC) ve Avustralasya Korozyon Derneği yer alır. Bir korozyon mühendisinin temel görevi, malzemelerin korozyonunun etkilerini ekonomik ve güvenli bir şekilde yönetmektir.
Alana önemli katkı sağlayanlar.
Korozyon mühendisliği disiplinine katkıda bulunan en önemli isimlerden bazıları şunlardır:
Korozyon durumlarının tipleri.
Korozyon mühendisleri ve danışmanları genellikle dahili (internal) veya harici (external) korozyon senaryolarında uzmanlaşır. Her iki durumda da korozyon kontrolü önerileri sunabilir, arıza analizi yapabilir, korozyon kontrol ürünleri satabilir ya da korozyon kontrol ve izleme sistemlerinin kurulumunu veya tasarımını sağlayabilirler. Her malzemenin bir zayıf noktası vardır. Alüminyum, galvaniz/çinko kaplamalar, pirinç ve bakır çok alkali veya çok asidik pH ortamlarında iyi dayanmazlar. Bakır ve pirinçler yüksek nitrat veya amonyak içeren ortamlarda iyi dayanmaz. Karbon çelikler ve demir ise düşük toprak özgül direnci ve yüksek klorürlü ortamlarda uzun ömürlü değildir. Yüksek klorürlü ortamlar, normalde koruyucu olan beton içine gömülü çeliğe bile zarar verebilir. Beton ise yüksek sülfat ve asidik ortamlarda iyi dayanmaz. Hiçbir şey, korozif bakteri içeren yüksek sülfür ve düşük redoks potansiyelli ortamlarda uzun ömürlü olamaz. Buna Biyojenik sülfür korozyonu denir.
Harici korozyon.
Yeraltı (toprak) kaynaklı korozyon.
Yeraltı korozyon kontrol mühendisleri, pH, minimum toprak özgül direnci, klorürler, sülfatlar, amonyak, nitratlar, sülfür ve redoks potansiyeli gibi aşındırıcı etmenleri test etmek için toprak örnekleri toplar. Numuneler, altyapının yerleşeceği derinlikten alınır çünkü toprak özellikleri tabakadan tabakaya değişebilir. Saha özgül direncini ölçmek için en azından Wenner dört uçlu yöntem sıklıkla kullanılır. Ancak kuru dönemde yapılan ölçümler, yeraltı yoğunlaşması nedeniyle metallerle temas eden toprakta daha fazla nem kalabileceğinden, gerçek aşındırıcılığı göstermeyebilir. Bu yüzden toprağın minimum veya doygun özgül direncini ölçmek önemlidir. Sadece toprak özgül direnci testi aşındırıcı elemanları tespit etmez. Korozyon mühendisleri, aktif korozyon yaşanan noktaları yer üstü ölçüm yöntemleriyle araştırabilir ve korozyon kontrol sistemleri (ör. katodik koruma) tasarlayarak korozyon hızını azaltabilir.
Zemin mühendisleri genellikle korozyon mühendisliği yapmaz ve toprak özgül direnci 3.000 ohm-cm veya daha düşükse müşteriyi korozyon mühendislerine yönlendirir. Ne yazık ki eski bir mandıra arazisi 3.000 ohm-cm’den yüksek özgül direnç gösterebilir ancak bakır boruları veya topraklama çubuklarını aşındıracak kadar amonyak ve nitrat içerebilir. Genel bir korozyon sözü şöyledir: “Toprak tarım için iyiyse, korozyon için de iyidir.”
Su altı harici korozyon.
Su altı korozyon mühendisleri, yeraltı korozyon kontrolünde kullanılan ilkeleri uygular fakat durumu değerlendirmek ve korozyon kontrol sistemlerinin kurulumu için özel eğitimli ve sertifikalı dalıcılar kullanılır. Buradaki ana fark, voltaj ölçümlerinde kullanılan referans hücrelerin tipidir. Kazıkların ve petrol-gaz platformlarının ayaklarının korozyonu özel bir endişe kaynağıdır. Bu Kuzey Denizi’ndeki Birleşik Krallık ve Meksika Körfezindeki platformları da içerir.
Atmosferik korozyon.
Atmosferik korozyon genellikle özgül olmayan bir ortamda gerçekleşen genel korozyonu ifade eder. Atmosferik korozyonun önlenmesi tipik olarak malzeme seçimi ve kaplama şartnameleri ile sağlanır. Çelik yapılarda galvanizasyon olarak bilinen çinko kaplamaların kullanımı, çinkonun fedakar anot olarak davranması sayesinde hem bir tür kaplama hem de katodik koruma sağlar. Zamanla galvanizli kaplama üzerinde küçük çizikler oluşabilir. Çinko, galvanik seride daha aktif olduğu için, alttaki çeliğe göre önce kendisi korozyona uğrar ve oluşan korozyon ürünleri çizikleri doldurarak daha fazla korozyonu önler. Çizikler ince olduğu sürece, çinko ve çelik temas halinde oldukça, yoğuşma nemi alttaki çeliği aşındırmaz. Nem oldukça, çinko korozyona uğrar ve sonunda tükenir. İmpoze akımlı katodik koruma da kullanılır.
Sıçrama bölgesi ve su spreyi korozyonu.
Sıçrama bölgesi, genellikle bir su kütlesinin ortalama su seviyesinin hemen üstü ve hemen altı olarak tanımlanır. Ayrıca su spreyi ve sisine maruz kalabilecek alanları da kapsar.
Çitlerde görülen korozyonun önemli bir kısmı, peyzajcıların aletleriyle kaplamanın çizilmesi ve sulama fıskiyelerinin bu hasarlı yüzeyleri ıslatması sonucu meydana gelir. Geri dönüştürülmüş su genellikle içme suyundan daha yüksek tuz içeriğine sahiptir, bu da onu sıradan musluk suyundan daha korozif yapar. Aynı risk, yer üstü boruları ve geri akış önleyicileri için de geçerlidir. Fiberglas koruyucular, kafesler ve beton kaideler, aletlerin temasını engellemede etkili olmuştur. Hatta çatıdan gelen suyun bir noktada zemine sıçraması bile önemli olabilir; örneğin bir evin çatısından inen suyun doğrudan bir gaz sayacına düşmesi, borularda korozyonun hızlanmasına ve 4 yıl içinde boru et kalınlığının %50 azalmasına yol açabilir. Bu etki, okyanus ya da çok fazla oksijen ve hareket olan bir havuzdaki sıçrama bölgesi ile aynıdır.
Tanklar veya oturma bankı destekleri ya da lunapark aletlerinde kullanılan yapısal boru profilleri, yapının su tahliyesine izin vermemesi halinde su ve nem biriktirebilir. Bu nemli ortam, yapının iç kısmında korozyona neden olabilir ve taşıyıcı bütünlüğü etkileyebilir. Aynı şey tropikal ortamlarda dış korozyona da yol açabilir. Buna balast tanklarındaki korozyon da dahildir.
Boru hattı korozyonu.
Tehlikeli maddeler genellikle boru hatlarında taşındığından, bunların yapısal bütünlüğü büyük önem taşır. Bir boru hattının korozyona uğraması ciddi sonuçlara yol açabilir. Boru hattı korozyonunu kontrol altına almak için füzyon bağlı epoksi kaplamalar kullanılır. DCVG ile izleme yapılır. İmpoze akımlı katodik koruma da uygulanır.
Petrokimya endüstrisinde korozyon.
Petrokimya endüstrisi genellikle agresif korozif ortamlara maruz kalır. Bunlar arasında sülfürler ve yüksek sıcaklıklar bulunur. Korozyon kontrolü ve çözümleri, dünya ekonomisi için gereklidir. Enjeksiyon suyunda ölçek oluşumu, korozyon ve dolayısıyla korozyon mühendisi için ilave sorunlar doğurur.
Balast tanklarında korozyon.
Gemilerdeki balast tankları, korozyon için gerekli ortamları içerir: su ve genellikle hava mevcuttur, su durgunlaşabilir. Yapısal bütünlük güvenlik ve deniz kirliliğini önlemek için önemlidir. Balast tanklarında korozyonu azaltmak için kaplamalar tercih edilen çözüm haline gelmiştir. İmpoze akımlı katodik koruma ve fedakar anotlu katodik koruma da kullanılır. Klorürler korozyonu büyük ölçüde hızlandırdığı için, deniz taşıtlarının balast tankları özellikle hassastır.
Demiryolu endüstrisinde korozyon.
Birleşik Krallık demiryolu endüstrisinin en büyük zorluklarından birinin korozyon olduğu belirtilmiştir. En büyük problem, korozyonun yolcu taşıyan vagonların yapısal bütünlüğünü ve dolayısıyla çarpışma güvenliğini etkilemesidir. Diğer demiryolu yapıları ve varlıkları da etkilenebilir. Permanent Way Institution bu konuda dönemsel olarak seminerler verir. Ocak 2018’de Liverpool Lime Street tren istasyonunun acil olarak kapatılmasının nedeni bir metal yapının korozyonuydu.
Galvanik korozyon.
Galvanik korozyon (bimetalik korozyon olarak da bilinir), bir elektrokimyasal süreçtir ve burada bir metal (daha aktif olan) başka bir farklı metal ile elektriksel temas halindeyken, bir elektrolit varlığında korozyona uğrar. Benzer galvanik reaksiyon, primer pillerde faydalı elektrik gerilimi üretmek için kullanılır – klasik örnek, çinko ve bakır elektrotlarla yapılan bir pildir. Galvanik korozyon, katodik korumada fedakar metal kullanıldığında da görülür. Galvanik korozyon, bir aktif metal ile daha soylu bir metal temas halindeyken, bir elektrolit varlığında gerçekleşir.
Çukurlaşma korozyonu.
Çukurlaşma korozyonu veya çukurlaşma, genellikle metallerde görülen son derece lokalize bir korozyon türüdür ve malzeme üzerinde küçük delikler oluşmasına yol açar. Bu tip korozyondan kaynaklanan arızalar yıkıcı olabilir. Genel korozyonda, zaman içinde ne kadar malzemenin kaybolacağı öngörülebilir ve yapısal tasarımda buna göre pay bırakılır. Çukurlaşma veya yarık korozyonu ise çok az malzeme kaybı ile ani ve yıkıcı arızalara yol açabilir. Çukurlaşma, pasif malzemelerde gerçekleşir. Klasik reaksiyon mekanizması Ulick Richardson Evans'a atfedilmiştir.
Yarık (krevis) korozyonu.
Yarık korozyonu, mekanizması çukurlaşma korozyonuna çok benzeyen lokalize bir korozyon türüdür.
Gerilme korozyonu çatlağı.
Gerilme korozyonu çatlağı (SCC), korozif ortamda bir çatlağın büyümesidir. Bu durumun gerçekleşmesi için üç koşul gereklidir: 1) korozif ortam, 2) gerilme, 3) hassas malzeme. SCC, genellikle yükseltilmiş sıcaklıklarda, normalde sünek metallerin çekme gerilmesi altında, öngörülemeyen ani ve yıkıcı arızalara yol açabilir. Belirli alaşımlar sadece belli kimyasal ortamlarda SCC'ye uğrar. SCC, başlangıçtan sonra hızla ilerler ve genellikle saf metallerden ziyade alaşımlarda görülür. Korozyon mühendisi bu fenomeni mutlaka göz önünde bulundurmalıdır.
Filiform korozyon.
Filiform korozyon, yarık korozyonunun bir türü olarak kabul edilir ve bazen organik kaplama (boya) ile kaplanmış metallerde görülür. Filiform korozyon, alışılmadık şekilde, metalin bütünlüğünü zayıflatmaz veya bozmaz, sadece yüzey görüntüsünü etkiler.
Korozyon yorulması.
Bu korozyon biçimi, genellikle korozyon ile çevrimsel gerilmenin birleşimiyle oluşur. Bunu ölçmek ve kontrol etmek zordur çünkü gerilme çevriminin şekli dahil birçok faktör etkilidir. Gerilme çevrimleri yerel iş sertleşmesine yol açar. Delik gibi gerilme toplayıcılarından kaçınmak iyi bir korozyon mühendisliği tasarımı olur.
Seçici çözünme (leaching).
Bu korozyon türü esas olarak metal alaşımlarında görülür. Alaşımın daha az soylu metali alaşımdan seçici olarak çözünür. Pirinçten çinkonun uzaklaştırılması yaygın bir örnektir.
Mikrobiyal korozyon.
Biyokorozyon, biyofilm ve canlı organizmaların neden olduğu korozyonun, elektrokimyasal bir temeli olduğu artık bilinmektedir. Midye, kurtçuk ve sünger gibi diğer deniz canlılarının da mühendislik malzemelerini bozduğu bilinmektedir.
Hidrojen hasarı.
Hidrojen hasarı, gaz fazında hidrojen moleküllerinden ziyade, hidrojen atomlarının metallerle etkileşimiyle oluşur.<ref name="10.1016/j.engfailanal.2015.05.017"></ref>
Aşındırıcı (erotion) korozyon.
Aşındırıcı korozyon, genellikle bir sıvı veya sıvı içeren katıların metal yüzeyinde türbülansla neden olduğu bir korozyon türüdür. Alüminyum özellikle hassastır çünkü koruma sağlayan oksit tabakası aşındırmayla uzaklaştırılabilir.
Hidrojen gevrekleşmesi.
Bu olgu, düşük sıcaklıklarda metalin (neredeyse her zaman demir veya çelik) hidrojen atomları tarafından hasara uğramasını tanımlar.
Hidrojen, birçok metali gevrekleştirebilir ve çelik bunlardan biridir. Genellikle daha sert ve yüksek çekme dayanımlı çeliklerde görülür. Hidrojen ayrıca yüksek sıcaklıklarda alüminyumu da gevrekleştirebilir. Titanyum metali ve alaşımları da hassastır.
Yüksek sıcaklık korozyonu.
Yüksek sıcaklık korozyonu genellikle, hidrokarbon yakıt kaynakları gibi ısı ve kimyasal içeren ortamlarda meydana gelir, ancak diğer kimyasallar da bu tür korozyonu mümkün kılar.
Bu nedenle, kazanlarda, dizel veya benzinli otomobil motorlarında, metal üretim fırınlarında ve petrol ve gaz üretiminden kaynaklanan flare bacalarında oluşabilir. Yüksek sıcaklıkta metallerin oksidasyonu da buna dahildir.
İç korozyon.
İç korozyon, malzeme bozulmasının dört modunun birleşik etkileri ve şiddetiyle oluşur: genel korozyon, çukurlaşma korozyonu, mikrobiyal korozyon ve akışkan korozivitesi. Dış korozyon kontrolünde kullanılan prensiplerin aynısı iç korozyonda da uygulanabilir ancak erişilebilirlik nedeniyle yaklaşımlar farklı olabilir. Bu nedenle, iç korozyon kontrolü ve denetimi için, dış korozyonda kullanılmayan özel cihazlar kullanılır. Boruların iç denetimleri için video endoskopi ve yüksek teknolojili "akıllı pigler" kullanılır. Akıllı pigler boru sistemine bir noktadan sokulup çok daha ilerideki bir noktadan “yakalanabilir”. Korozyon inhibitörleri, malzeme seçimi ve iç kaplamalar borularda korozyonu kontrol etmek için kullanılırken, tanklarda anotlarla birlikte kaplamalar tercih edilir.
Malzeme seçimi çalışmaları sırasında derinlemesine korozyon hesaplamaları yapılır ve endüstride yaygın olan birçok korozyon modeli ve hesaplama yöntemi (yazılımı) vardır: ECE, Predict, De Waard, Norsok M-506 vb.
İç korozyon sorunları, şunlar da dahil olmak üzere çeşitli sistemlerde geçerlidir: Su boruları; Gaz boruları; Petrol boruları ve su deposu tankları.
Korozyon durumlarını önlemede iyi tasarım.
Korozyon mühendisliği, iyi tasarımı içerir. Sivri kenar yerine yuvarlatılmış kenar kullanmak korozyonu azaltır. Ayrıca, galvanik korozyonu önlemek için iki farklı metalin kaynak ya da başka bir birleştirme yöntemiyle bağlanmasından kaçınmak en iyi uygulamadır. Küçük anotun (veya anot malzemenin) büyük bir katodun (veya katodik malzemenin) yanında olmasından kaçınılmalıdır. Örneğin, kaynak malzemesi daima çevresindeki malzemeden daha soylu olmalıdır. Balast tanklarında korozyon deniz taşıtlarında iyi tasarım yapılmazsa sorun olabilir. Diğer örnekler, malzeme kalınlığı gibi basit tasarım öğeleridir. Bilinen bir korozyon durumunda, malzeme sadece daha kalın yapılabilir ve bu, daha uzun sürede aşınmasını sağlar.
Korozyon durumlarını önlemede malzeme seçimi.
Tasarım mühendisi tarafından malzemenin doğru seçimi, bir yapının veya boru hattının tasarım ömrünü etkiler, bu da özellikle Petrol ve Gaz Endüstrisi için çok önemlidir. Bazen paslanmaz çelik doğru seçim değildir ve karbon çelik daha iyi olabilir. Paslanmaz çeliğin mükemmel korozyon direncine sahip olduğu ve asla korozyona uğramayacağına dair bir yanlış kanı vardır. Bu her zaman doğru değildir ve örneğin deoksijenli çözeltileri taşımak için kullanılmamalıdır, çünkü paslanmaz çelik oksijene ihtiyaç duyar ve geçirimsizleşme için ve ayrıca yarık korozyonuna karşı hassastır.
Galvanizleme veya sıcak daldırma galvanizleme, çeliği metalik bir çinko tabakasıyla kaplamak için kullanılır. Erimiş çinko banyosuna genellikle kurşun veya antimon eklenir, ve ayrıca diğer metaller de araştırılmıştır.
Korozyon durumlarını önlemede çevrenin kontrolü.
Korozyonu önlemek veya azaltmak için çevrenin kontrolüne bir örnek, uçakların çöllerde depolanması uygulamasıdır. Bu depolama yerlerine genellikle uçak mezarlığı adı verilir. İklim genellikle kurak olduğundan ve diğer etkenler nedeniyle buralar ideal ortamlardır.
Korozyonu önlemede inhibitör kullanımı.
Bir inhibitör, genellikle bir ortama küçük miktarlarda eklenen ve korozyon hızını azaltan bir malzemedir. Bunlar birkaç şekilde sınıflandırılabilir, fakat genellikle 1) Oksitleyici; 2) Toparlayıcı; 3) Buhar fazı inhibitörleri; Bazen bunlara uçucu korozyon inhibitörü de denir 4) Adsorpsiyon inhibitörleri; 5) Hidrojen açığa çıkışı geciktirici. Başka bir sınıflandırma ise kimyasal olarak yapılır. Çevreye verilen önemin artması ve yenilenebilir kaynakların kullanımıyla ilgili ilginin artması nedeniyle, bu malzemelerin korozyon inhibitörü olarak kullanılabilmesi için sürekli araştırmalar yapılmaktadır.
Korozyonu önlemede kaplama kullanımı.
Bir kaplama veya boya, genellikle korozyona maruz kalan bir yüzeye uygulanan sıvı formda bir kaplamadır. Yüzey genellikle altlık olarak adlandırılır. Korozyon önleme uygulamalarında kaplama uygulamanın amacı esas olarak işlevseldir, dekoratif olmak zorunda değildir. Boyalar ve cilalar, hem altlığı koruyan hem de dekoratif amaçlara hizmet eden kaplamalardır, ancak büyük endüstriyel borularda boya, korozyonu önlemenin yanı sıra örneğin yangın kontrolü için kırmızı gibi kimliklendirme amacıyla da kullanılır. Fonksiyonel kaplamalar, altlığın yüzey özelliklerini değiştirmek için de uygulanabilir, örneğin yapışma, ıslanabilirlik, korozyon direnci veya aşınma direnci gibi. Otomotiv endüstrisinde kaplamalar, hem korozyon kontrolü hem de estetik nedenlerle kullanılır. Deniz ortamlarında ise kaplamalar, okyanus ortamında korozyonu kontrol etmek için yaygın olarak kullanılır. Korozyon nihayetinde bir kaplamadan geçer ve bu nedenle bakım öncesi bir tasarım ömrü vardır.
Cemiyetler.
Korozyon cemiyetleri, mesleki cemiyetler olup korozyon mühendisleri ve bilim insanlarının araştırmalarını, deneyimlerini ve keşiflerini paylaşmaları amacıyla kurulmuşlardır. Bunlar arasında şunlar bulunur:
Avustralasya Korozyon Cemiyeti (ACA), 1958'de kar amacı gütmeyen bir kuruluş olarak, öncelikle Avustralya ve çevresinde faaliyet göstermek üzere kurulmuştur.
NACE International, evrensel olarak kabul edilen standartlara sahip, dünya çapında bir cemiyet olduğunu iddia etmiştir. Çeşitli birleşmelerden sonra adı Malzeme Koruma ve Performans Derneği (Association for Materials Protection and Performance) olarak değişmiştir. 130'dan fazla ülkede aktiftir ve 40.000'den fazla üyesi bulunmaktadır.
Avrupa Korozyon Federasyonu (EFC), bireysel Avrupa ülkelerinin korozyon cemiyetlerinin bir araya gelerek oluşturduğu bir üst kuruluştur ve her yıl EUROCORR adlı bir kongrede buluşurlar.
Korozyon Enstitüsü (ICorr), Northampton Birleşik Krallık merkezli olup, 1959 yılında kurulmuştur. ICorr, Bilim Konseyi üyesidir.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529307",
"len_data": 21081,
"topic": "SCIENCE_TECHNOLOGY",
"quality_score": 3.86
}
|
21. yy | 22. yy | 23. yy <br> 2000'ler | 2010'lar | 2020'ler | 2030'lar | 2040'lar | 2050'ler | 2060'lar | 2070'ler | 2080'ler | 2090'lar <br> 2080 | 2081 | 2082 | 2083 | 2084 | 2085 | 2086 | 2087 | 2088 | 2089
2080'ler, 1 Ocak 2080'de başlayıp 31 Aralık 2089'da sona erecek olan Gregoryen takviminin içinde bulunan bir onyıldır.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529309",
"len_data": 343,
"topic": "HISTORY",
"quality_score": 3.04
}
|
Diessenhofen, İsviçre'nin Thurgau kantonunda yer alan tarihi bir belediyedir. Frauenfeld ilçesine bağlıdır ve Ren Nehri kıyısında, Almanya sınırına yakın bir konumda yer alır.
Tarihçe.
Diessenhofen, 757 yılında "Deozincova" adıyla belgelerde geçmiştir. Orta Çağ’da ticari bir merkez olan kasaba, 13. yüzyılda Zürih Piskoposluğu’nun yönetimine girmiştir. Şehir surları, tarihi köprüsü ve kuleleri günümüze kadar korunmuştur.
Coğrafya.
Belediye, 12.18 km²’lik bir alana sahiptir. Ren Nehri'nin kuzey kıyısında yer alır ve karşı kıyıdaki Alman kasabası Gailingen ile ahşap köprü üzerinden bağlantılıdır.
Nüfus.
2023 yılı itibarıyla Diessenhofen'in nüfusu 3.398 kişidir. Nüfusun yaklaşık %18’i yabancı uyrukludur. Resmî dil Almanca’dır.
Yönetim.
Diessenhofen, doğrudan demokrasiyle yönetilir. Belediye başkanı ("Gemeindepräsident") ve belediye meclisi ("Gemeinderat") yerel yönetimi oluşturur.
Ekonomi.
Diessenhofen'de küçük ve orta ölçekli işletmeler ön plandadır. Tarım, şarapçılık ve turizm önemli ekonomik faaliyetler arasındadır. Ayrıca bazı sağlık ve eğitim kurumları yerel istihdam sağlamaktadır.
Hizmetler ve Tesisler.
Kasabada ilkokul, ortaokul, sağlık merkezi ve yaşlı bakım tesisi bulunmaktadır. Ayrıca bir çocuk yuvası ve kültürel etkinliklerin düzenlendiği toplum merkezi yer alır.
Ulaşım.
Diessenhofen, S-Bahn (S1 hattı) ile Schaffhausen ve Stein am Rhein gibi şehirlere doğrudan bağlıdır. Şehirde otobüs hatları, bisiklet yolları ve nehir üzerinden geçiş sağlayan tarihi köprüler ulaşımı destekler.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529312",
"len_data": 1509,
"topic": "HISTORY",
"quality_score": 3.45
}
|
Down and Out in America, yönetmenliği Lee Grant tarafından gerçekleştirilen, 1986 çıkışlı Amerikan yapımı belgesel film. Film, 59. Akademi Ödülleri'nde En İyi Belgesel Film ödülünü kazandı.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529314",
"len_data": 189,
"topic": "CULTURE_ART",
"quality_score": 3.07
}
|
I. Abbas'ın Şirvan seferi 1606-1607 yıllarında, Osmanlı-Safevî Savaşı (1603-1618) sırasında gerçekleşmiştir. Safeviler 1590 tarihli İstanbul Antlaşması ile vilayet üzerindeki kontrollerini kaybetmişlerdi. 1606 kışında Safevi şahı I. Abbas (d.1588-ö.1629) Şirvan'ı işgal etti. Safevi yanlısı ayaklanmalar sonucunda Derbent ve Bakü kısa sürede düştü ve 1607 baharında I. Abbas ve adamları Şirvan'ın eyalet başkenti Şamahı'yı başarıyla kuşattı. Şirvan'ın yeniden fethiyle Safeviler 1590'da Osmanlılara kaybettikleri tüm toprakları geri almış oldular. ("Ayrıca bkz. Nasuh Paşa Antlaşması")
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529320",
"len_data": 585,
"topic": "HISTORY",
"quality_score": 3.58
}
|
Ali Deniz Çelebi 11 kasım 2005'te İstanbul Ataşehirde dünyaya gelmiştir. Kendisi 2016'da Undertale oyunuyla içeriklerine başlamıştır ve o videosunun yorumlarında günlük tutuyor. YouTube'da bir sürü oyun içeriği paylaşan Ali Deniz Çelebi;hala yaşıyor ve videolarına devam etmekte.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529324",
"len_data": 279,
"topic": "GAMING",
"quality_score": 2.4
}
|
Aubrieta olympica; Brassicaceae familyasına ait, taşlık yamaçlarda yetişen çok yıllık otsu bir bitkidir. Türkiye'ye özgü bir tür olup özellikle Batı Anadolu'nun dağlık bölgelerinde bulunur.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529331",
"len_data": 189,
"topic": "SCIENCE_TECHNOLOGY",
"quality_score": 3.3
}
|
Ağdam Muharebesi (), Birinci Dağlık Karabağ Savaşı sırasında, Azerbaycan'ın Ağdam Rayonu uğrunda Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri ile Ermenistan Silahlı Kuvvetleri arasında başlayan muharebedir. Operasyon 12 Haziran 1993 - 23 Temmuz 1993 yıllarında yapıldı. Savaş, 23 Temmuz 1993'te Ermeni güçlerinin Ağdam kentini işgal etmesiyle sona erdi.
Şehrin önemi.
SSCB'nin dağılmasının ardından Ağdam'daki devasa askeri depo Azerbaycan ordusuna devredildi. Karabağ Savaşı sırasında Azerbaycan ordusu tarafından askerî üs olarak kullanıldı.
İlk önce ermeni milliyetçileri tarafından Ağdam çevresinde çeşitli terör eylemleri gerçekleştirildi. Örneğin, Ağustos 1990'da Ermeni teröristler Tiflis-Ağdam güzergahında bir otobüsü havaya uçurarak 20 sivili öldürdüler. Eylül 1991'de Ağdam-Hocavend ve Ağdam-Karadağlı güzergahlarında otobüs saldırıları düzenleyerek sırasıyla 5 ve 8 yolcuyu öldürdüler. Son olarak, 28 Ocak 1992'de Ermeniler Ağdam'dan Şuşa'ya uçan bir sivil helikopteri düşürerek 41 sivili ve 3 mürettebatı öldürdüler.
Zemin.
Nisan 1993'te Kelbecer bölgesini işgal eden Ermeni ordusu, yaz aylarında bir saldırı harekâtı için aktif olarak hazırlıklara başladı. Bu amaçla Ermenistan'dan Dağlık Karabağ'a büyük miktarda silah, mühimmat ve insan gücü getirildi. Kelbecer'in işgalinin ardından barış görüşmeleri başlamış olsa da, müzakereler devam ederken Ermeni ordusu yeni bir saldırıya hazırlanıyordu. 15 Mayıs 1993'te Moskova'da, Rusya'daki Ermenistan Büyükelçiliği'nde, Azerbaycan Başbakanı Penah Hüseyn, Azerbaycan'ın Rusya Büyükelçisi Hikmet Hacızade ve Ermenistan liderlerinden oluşan bir heyet arasında görüşmeler yapıldı. Bu görüşmeler sırasında taraflar, Karabağ sorununun tamamen barışçıl bir şekilde çözülmesi konusunda mutabakata vardı. Azerbaycan ve Ermenistan Başbakanları Penah Hüseyn ve Grant Bagratyan görüşmelere katıldı. Görüşmelerde, Ermeni birliklerinin Karabağ'dan çekilmesi ve Azerbaycan sınırları içindeki eski Dağlık Karabağ Özerk Bölgesi'ndeki Ermeni toplumuna özerk cumhuriyet statüsü verilmesi konusunda mutabakata varıldı. Ancak daha sonra bu anlaşma bozuldu.
Anlaşmaya göre, Ermenistan ordusu işgal altındaki Kelbecer bölgesinden gönüllü olarak çekilecek ve karşılığında Azerbaycan, eski Dağlık Karabağ Özerk Bölgesi'ne (DKÖO) yüksek statülü bir özerklik teklif edecekti. Bakü'deki Halk Cephesi Partisi hükümeti, Şubat-Mart 1993'te Ağdere Muharebeleri'ndeki yenilginin ve Nisan ayında Kelbecer'in işgalinin ardından savaşı sürdürmekle artık ilgilenmiyordu. Azerbaycan Cumhurbaşkanı Ebulfez Elçibey, bir barış anlaşmasının imzalanmasının savaşı sona erdireceğine inanıyordu.
İlk olarak Haziran 1993 yılında Gence'de ayaklanma yaşandı. 1993 yazında Azerbaycan ordusunun askeri operasyonlarının seyrini olumsuz etkileyen en ciddi etken, ülkede yaşanan ve giderek büyüyen ciddi iç siyasi kriz ve kaos oldu. 4 Haziran 1993'te Gence'de başlayan Suret Hüseynov'a bağlı askeri birliklere yönelik cezalandırma operasyonu başarısızlıkla sonuçlandı. Hükümet güçlerinin bir kısmı Surat Hüseynov'un güçlerine teslim oldu, bir kısmı ise Gence'den kaçtı. S. Hüseynov, kontrolü altındaki askeri birliklerle Bakü yönünde saldırıya başladı. Azerbaycan'da iç savaş tehlikesi vardı. İsyancıları durduramayacağını anlayan Azerbaycan Halk Cephesi Partisi hükümeti, çıkış yolu olarak Haydar Aliyev'den yardım istedi. H. Aliyev, 15 Haziran 1993'te Yüksek Sovyet Başkanı seçildi. 17 Haziran 1993'te Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri Başkomutanı Ebulfez Elçibey, Bakü'den ayrılıp Keleki köyüne yerleşmek zorunda kaldı. Anayasa gereği iktidar Haydar Aliyev'e geçti. Aliyev'in iktidara geldiğinde karşılaştığı ilk büyük sorun, Ermeni birliklerinin cephede başlattığı büyük çaplı saldırıydı. Aliyev'in iktidarının ilk yıllarında Azerbaycan'da kaos hüküm sürüyordu. Merkezkaç kuvvetleri, ülkenin kuzeyinde ve güneyinde ayrılıkçı hareketler yaratmıştı. Ülkedeki hemen hemen her siyasi grubun, otoriteye bağlı olmayan kendi silahlı grubu vardı. Orduda birleşik bir komuta sistemi yoktu, anarşi ve keyfilik hüküm sürüyordu. Sonuç olarak, Azerbaycan Ordusu Genelkurmay Başkanı Tümgeneral Nureddin Sadıgov 5 Haziran 1993'te, Savunma Bakanı Dadaş Rzayev ise 16 Haziran 1993'te istifa etti. Suret Hüseynov'a bağlı kuvvetlerin cepheden çekilmesi ve ayaklanmaya katılması sonucunda, Karabağ'daki cephe hattının savunmasını örgütlemek için yeterli güç ve araç kalmamıştı.
Azerbaycan tarafı, 1993 yazında cephedeki komutayı yeniden düzenledi. 1. ve 2. Kolorduların yerine Karabağ Cephesi Komutanlığı kuruldu. Savunma Bakan Yardımcısı Tümgeneral Zadir Rzayev bu cephenin komutanlığına, Tümgeneral Necmeddin Sadigov ise cephenin kurmay başkanlığına atandı.
Savaşın ilerleyişi.
Ermeni birlikleri şehri ele geçirmek için 12 Haziran, 15-18 Haziran, 3 Temmuz ve 15-23 Temmuz tarihlerinde dört saldırı düzenledi.
12 Haziran 1993'te Karabağ'daki Ermeni ordusu, Ağdam ve Ağdere şehirleri yönünde şiddetli bir taarruz başlattı. Taarruz operasyonuna toplam 6.000'den fazla asker, yüzlerce askeri teçhizat, obüsler, kundağı motorlu toplar ve Mi-24 taarruz helikopterleri katıldı. Dağlık Karabağ Cumhuriyeti ordusunun Martuni savunma bölgesine yönelik ilk saldırısı başarısız oldu, ancak daha sonra bunun bir dikkat dağıtma saldırısı olduğu anlaşıldı. İlk saldırı sırasında Ermeni saha komutanı Monte Melkonyan öldürüldü. İkinci saldırı sırasında, Dağlık Karabağ Cumhuriyeti ordusu Ağdam civarındaki Alimadatlı, Kurdlyar, Mollar, Galaychylar, Aliağalı gibi bir dizi köyü ve bir dizi stratejik tepeyi ele geçirdi, ancak karşı saldırı sonucunda Azerbaycan kuvvetleri eski mevzilerini geri almayı başardı. Ardından, 25 Haziran'da Ermeniler, Ağdam'a ikmal sağlayan stratejik Mardakert-Ağdam yolunu kapattı. Azerbaycan'ın 27 Haziran'da Mardakert'i kaybetmesi, Ağdam savunucularının mevzilerini de zorlaştırdı. Üçüncü taarruz sırasında Ermeniler bir dizi köyü (Ahmedlar, Kurdlar, Marzili, Kızıl Kengerli, Maksudlu, Talışlar, Çukurmahlı ve Hırdrulu) ele geçirdiler, Ağdam'ın dış mahallelerine ulaştılar, ancak saldırı Azerbaycanlılar tarafından püskürtüldü ve bir dizi yerleşim yeri (Ahmedlar, Kızıl Kengerli, Maksudlu, Çukurmahlı ve Hırdrulu) tekrar Azerbaycan güçlerinin kontrolüne geçti.
5 Temmuz'a gelindiğinde şehir, Karabağ Ermenileri tarafından neredeyse kuşatılmış ve yoğun topçu ateşine maruz kalmıştı. Ağdam'dan sadece tek bir yol açıktı ve Azerbaycanlılar, hareket edebilen her şeyi kullanarak (arabalar, kamyonlar, römorklu traktörler, at arabaları) toplu halde doğuya doğru kaçtılar.
Üçüncü ve dördüncü saldırılar arasında, Azerbaycan Halk Cephesi lideri Cumhurbaşkanı Elçibey'in cumhurbaşkanlığı görevinden istifa etmesi nedeniyle Ağdam savunucuları arasında anlaşmazlıklar çıktı.
Üç günden kısa süren dördüncü saldırı sırasında Ermeniler Ağdam'ı kuşattı, stratejik tepeleri ele geçirdi ve şehre doğrudan ateş açmaya başladı. Saldırının başlangıcında, 21 Temmuz'da, Ağdam yönündeki düşman ateş noktalarını bastırmak amacıyla Martuni Savunma Bölgesi savaşçıları, Azerbaycanlıları bir günde Kurdlyar ve Şelli yerleşimlerinden çıkardı. 22 Temmuz'da Askeran savaşçıları, Ağdam'ın "Zafer Anıtı"na yaklaştı. Novruzlu köyü istikametine ilerleyen Martuni OR birlikleri İsmailbeyli köyünü işgal etti, Yusufcanlu köyü yakınlarında çatışmalar yaşandı.
Azerbaycan ordusu köprüyü havaya uçurdu ve ardından bölgedeki taarruz durduruldu. Aynı gün, Dağlık Karabağ Cumhuriyeti Savunma Ordusu topçu hazırlığı yaptı ve ardından iki tank taburu ve birkaç helikopterin desteklediği motorize tüfek birlikleri saldırıya geçti.
23 Temmuz'da, Dağlık Karabağ Cumhuriyeti Savunma Ordusu birlikleri üç taraftan - güneyden (Martuni Harekâtı birlikleri), güneybatıdan (Askeran Harekâtı birlikleri) ve kuzeybatıdan ilerleyerek Ağdam'a girdi. Azerbaycan birlikleri, özellikle Berde yolunda birçok yerde şiddetli direniş gösterdi. 4. ve 5. Ermeni taburları, Martuni ve Askeran Harekâtı birlikleriyle birlikte yakındaki köyleri işgal etti. Azerbaycan ordusunun Ağdam grubu yenildi. Sonuç olarak, Azerbaycan birlikleri şehri terk etmek zorunda kaldı.
Sonuç.
43 gün süren şiddetli çatışmaların ardından Ermeni ordusu ve ayrılıkçı güçler, Ağdam şehrini ve çevresindeki köyleri işgal etmeyi başardı. Şehrin işgali sırasında uluslararası hukuk büyük ölçüde ihlal edildi. Şehir yağmalandıktan sonra tamamen yakıldı. Ermeni kuvvetlerinin gerçekleştirdiği operasyon sonucunda, Stepanakert'in bombalanması tehdidi ve Azerbaycan'ın Askeran bölgesine girme olasılığı ortadan kalktı.
Ulusal seferberliğe rağmen, Azerbaycan birlikleri yalnızca birkaç köyü geri alabildi, ancak şehrin kendisini ele geçiremedi.
Sonraki üç ay içinde Ermeniler, Kubadlı, Cebrayıl, Füzuli ve Zengilan olmak üzere dört Azerbaycan bölgesini daha işgal etti ve bu da 500 binden fazla Azerbaycanlı sivilin yerinden edilmesine yol açtı. Birkaç yerleşim yeri terk edildi, geri kalanlar ise eski Dağlık Karabağ Özerk Bölgesi'nden gelen yerleşimciler tarafından yeniden yerleştirildi.
Toplamda, Ağdam bölgesi için yapılan savaş boyunca Ermeni tarafı 1.500 asker kaybederken, Azerbaycan tarafı yaklaşık 5.000 asker kaybetti. Azerbaycan ordusunun savaşta en çok kayıp verdiği bölge Ağdam oldu. Azerbaycan tarafı, Ağdam'ı kurtarmak için şehre yönelik birkaç karşı saldırı başlattıysa da tüm saldırılar başarısızlıkla sonuçlandı. Yalnız 27 Eylül 2020'de başlayan İkinci Dağlık Karabağ Savaşını sona erdiren 2020 Dağlık Karabağ Ateşkes Antlaşması'na göre, Ermeni kuvvetlerinin Ağdam rayonundan çekilmesi sonrası rayon, 20 Kasım 2020 tarihinde Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri tarafından geri alındı.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529334",
"len_data": 9487,
"topic": "HISTORY",
"quality_score": 3.21
}
|
Manuel López Zarza (; 26 Nisan 1932 – 16 Haziran 2025), bilinen adıyla; Manuel Zarzo (), İspanyol aktör.
Hayatı.
Zarzo, 26 Nisan 1932'de Madrid, İspanya'da doğdu. 1951'de başlayıp 2022 yılına kadar sürdürdüğü oyunculuk kariyeri boyunca iki yüzden fazla televizyon yapımı ve sinema filminde rol aldı.
En çok oyunculuğa adım attığı 1951 yapımı "Day by Day" adlı filmdeki performansıyla akıllarda kaldı. 1960'ta çıkan büyük bir yangında bir kadını kurtarırken aldığı ağır yaralar nedeniyle iki saat boyunca komada kaldı sonrasında hayata döndü.
Zarzo, 16 Haziran 2025'te Pozuelo de Alarcón, İspanya'da doğal nedenlerden 93 yaşında vefat etti.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529343",
"len_data": 640,
"topic": "CULTURE_ART",
"quality_score": 3.29
}
|
Fini (), Kıbrıs Cumhuriyeti'nin Limasol kazasında bulunan bir köydür. Köyün nüfusu 2011 yılı itibarı ile 347'dir.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529363",
"len_data": 113,
"topic": "TOURISM_TRAVEL_NATURE",
"quality_score": 2.7
}
|
Yerasa (), Kıbrıs Cumhuriyeti'nin Limasol kazasında bulunan bir köydür. Köyün nüfusu 2011 yılı itibarı ile 80'dir.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529364",
"len_data": 114,
"topic": "TOURISM_TRAVEL_NATURE",
"quality_score": 2.61
}
|
Mixtlán, Meksika'nın Jalisco eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi Mixtlán şehrindedir.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529366",
"len_data": 102,
"topic": "NEWS",
"quality_score": 2.54
}
|
, Meksika'nın Jalisco eyaletinde bulunan Mixtlán Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529367",
"len_data": 86,
"topic": "TOURISM_TRAVEL_NATURE",
"quality_score": 2.47
}
|
Ocotlán, Meksika'nın Jalisco eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi Ocotlán şehrindedir.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529368",
"len_data": 102,
"topic": "NEWS",
"quality_score": 2.76
}
|
, Meksika'nın Jalisco eyaletinde bulunan Ocotlán Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529369",
"len_data": 86,
"topic": "TOURISM_TRAVEL_NATURE",
"quality_score": 2.51
}
|
Aşağı Milo (), Kıbrıs Cumhuriyeti'nin Limasol kazasında bulunan bir köydür. Köyün nüfusu 2011 yılı itibarı ile 63'tür.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529371",
"len_data": 118,
"topic": "TOURISM_TRAVEL_NATURE",
"quality_score": 2.76
}
|
Aşağı Platres (), Kıbrıs Cumhuriyeti'nin Limasol kazasında bulunan bir köydür. Köyün nüfusu 2011 yılı itibarı ile 148'dir.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529372",
"len_data": 122,
"topic": "TOURISM_TRAVEL_NATURE",
"quality_score": 2.79
}
|
María Bernabela "Belela" Herrera Sanguinetti (2 Nisan 1927, Montevideo – 17 Mayıs 2025, Montevideo, Uruguay), Uruguaylı akademisyen, siyasetçi ve aktivist.
Hayatı.
Herrera, 2 Nisan 1927'de Montevideo, Uruguay'da doğdu. Şili Üniversitesi'nde eğitim gördü. Uzun yıllar Birleşmiş Milletler bünyesinde farklı ülke ve bölgelerde gözlemci olarak çalıştı. Ardından Geniş Cephe bünyesinde siyasete girerek Montevideo Belediyesi İşbirliği ve Uluslararası ilişkiler Müdürü (1995-2005) ve ardından Uruguay Başbakan Yardımcısı (2005-2010) olarak görev aldı. Hizmetleriyle Mario Benedetti Ödülü (2015) dahil olmak üzere birçok ödülünde sahibiydi. César Charlone Ortega ile olan evliliğinden beş çocuğu bulunan Herrera, 17 Mayıs 2025'te memleketi Montevideo, Uruguay'da doğal nedenlerden 98 yaşında öldü.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529379",
"len_data": 792,
"topic": "POLITICS",
"quality_score": 3.27
}
|
Ojuelos de Jalisco, Meksika'nın Jalisco eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi Ojuelos de Jalisco şehrindedir.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529386",
"len_data": 124,
"topic": "NEWS",
"quality_score": 2.65
}
|
, Meksika'nın Jalisco eyaletinde bulunan Ojuelos de Jalisco Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529387",
"len_data": 97,
"topic": "TOURISM_TRAVEL_NATURE",
"quality_score": 2.54
}
|
"Health Care", (Türkçesi: Sağlık Hizmetleri) Amerikan komedi dizisi olan The Office'in birinci sezonunun üçüncü bölümüdür. Bölüm ilk olarak Amerika Birleşik Devletleri'nde 5 Nisan 2005 tarihinde NBC kanalında yayımlanmıştır. Bölüm Ken Whittingham tarafından yönetilmiş, senaryosu dizide de Toby rolünü oynayan Paul Lieberstein tarafından yazılmıştır. Bölümde Michael Scott, çalışanlarına yeni sağlık sigortası seçmek zorundadır. Bölümün bazı yerleri dizinin İngiliz yapımı olan The Office'den alınmıştır.
Konusu.
Bölümde Michael Scott, üstü olan Jan Levinson'dan aldığı bir görevle, şirketindeki çalışanlarının yeni sağlık sigortalarını seçmesi gerekmektedir. Michael, her ne kadar çalışanlarını ailesi gibi görse ve çalışanlarına iyi bir sağlık sigortası vermek istese de, şirketin tasarruf etmesi için Jan, Michael'a en ucuz sigortayı seçmesini söyler. Michael da bu işi başaramayacağını anlayıp görevi Jim'e vermek ister ama Jim satışlara odaklanmak istediğini ve görevi Dwight'ın yapabileceğini söyler. Dwight da görevi kabul eder ve en ucuz sağlık sigortalarını seçerek tasarruf etmeye çalışır ancak bu ofiste hoş karşılanmaz.
Değerlendirmeler.
Bölüm 5 Nisan 2005'te yayımlandı ve toplamda 5.8 milyon izleyiciye ulaştı ve olumlu eleştiriler aldı.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529388",
"len_data": 1251,
"topic": "ENTERTAINMENT",
"quality_score": 3.1
}
|
Flamingo, bir kuş cinsidir.
Flamingo ayrıca şu anlamlara gelebilir:
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529395",
"len_data": 67,
"topic": "SCIENCE_TECHNOLOGY",
"quality_score": 2.85
}
|
Dobruca Arapları () Dobruca'daki Türk-Tatar topluluğunda asimile olmuş Arap halkıdır. Osmanlı İmparatorluğu tarafından Suriye'den Dobruca'ya 19. yüzyılda getirilmişlerdir.
Tarih.
19. yüzyılda Osmanlılar tarafından Suriye'den Dobruca'ya (bugünkü Romanya ve Bulgaristan'a) getirilen Araplar vardı. Osmanlılar onları önce İstanbul'a getirdi ve burada halı fabrikalarında çalıştılar. Fabrikalar kapanınca işsiz kaldılar ve Osmanlı politikası gereği (yasaya göre İstanbul'da çalışmadan kalmak mümkün değildi) 1843'te Osmanlılar tarafından Dobruca'ya getirildiler. Nüfus 255 kişiydi. Dobruca'da çiftçilikle uğraştılar. Osmanlı kaynaklarına göre, bu insanlar cömert devlet desteğiyle Dobruca'nın bazı kasabalarına yerleştirildiler.
Araplar, kuraklık koşullarında tarım yapma becerileri nedeniyle büyük değer görüyorlardı. Yerleştikleri topraklardan bugün Romanya-Bulgaristan sınırı geçmektedir. Beş yerleşim biriminden en önemlisi, bugün Romanya'nın Köstence ili, Cerchezu Komünü'ne bağlı bir köy olan Dokuz Ağaç idi. Avrupa'daki tek Arap yerleşim birimleriydi. 1856 tarihli Osmanlı nüfus sayımında Dobruca'da 145 Arap (%0,9) olduğu bildirilmektedir, ancak bu tarihten sonra sayıları önemli ölçüde artmıştır. 1861'de Fransız coğrafyacı Guillaume Lejean, 1854'te Balkan Yarımadası'na yaptığı gezi sırasında, bu yerleşim yerlerinden biri olan Arap-Köy'ün terk edildiğini, diğer yerleşim yerlerinin ise bir miktar refah içinde olduğunu belirtmiştir. 1878'de Dobruca, Romanya ve Bulgaristan arasında bölünmüş ve yeni sınır Arapların yaşadığı bölgeden geçmektedir. Bu tarihten sonra Arap yerleşimleri azalmaya başlamış ve nüfusun bir kısmı Osmanlı İmparatorluğu'na göç etmiştir.
Birkaç on yıl sonra, 1913'te, İsviçreli antropolog Eugène Pittard, bu kolonilerin dağıldığından bahseder ve bölgede asimile olmamış sadece 14 Arap bulmayı başarır; hepsi erkektir. Antropolojik analizlerin ardından Pittard, bazılarının Zenci ırkından etkilendiği sonucuna varmış ve bu durumu, Kızıldeniz çevresindeki Arap nüfusunun, geçmişte orada uygulanan Afrika köle ticareti ve çoğunluk Arap nüfusu tarafından asimile edilmeleri sonucunda sıklıkla Zenci ırkından etkilenmiş olması gerçeğine bağlamıştır. Pittard, Dobruca Arapları'nın bazılarının atalarının bu bölgeden gelmiş olmasının çok olası olduğu sonucuna varmıştır.
I. Dünya Savaşı sırasında Süveyş Kanalı'na bir saldırı planlanırken, Osmanlı askeri kayıtlarında "Türkler, Suriyeli Araplar, Arnavutlar ve Romanya'dan gelen diğer kişilerden oluşan iki gönüllü grup daha var" denmiştir.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529399",
"len_data": 2511,
"topic": "HISTORY",
"quality_score": 3.44
}
|
Pihuamo, Meksika'nın Jalisco eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi Pihuamo şehrindedir.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529400",
"len_data": 102,
"topic": "NEWS",
"quality_score": 2.74
}
|
, Meksika'nın Jalisco eyaletinde bulunan Pihuamo Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529401",
"len_data": 86,
"topic": "TOURISM_TRAVEL_NATURE",
"quality_score": 2.55
}
|
Poncitlán, Meksika'nın Jalisco eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi Poncitlán şehrindedir.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529402",
"len_data": 106,
"topic": "NEWS",
"quality_score": 2.75
}
|
, Meksika'nın Jalisco eyaletinde bulunan Poncitlán Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529403",
"len_data": 88,
"topic": "TOURISM_TRAVEL_NATURE",
"quality_score": 2.5
}
|
Puerto Vallarta, Meksika'nın Jalisco eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi Puerto Vallarta şehrindedir.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529404",
"len_data": 118,
"topic": "TOURISM_TRAVEL_NATURE",
"quality_score": 2.8
}
|
Sabine Meyer (d. 30 Mart 1959, Crailsheim ), Alman klarnetçi.
Dünyanın en ünlü enstrümantal solistlerinden biridir. "Klarnetin Kraliçesi" olarak anılır. Klarnetin, solo bir çalgı olarak konser platformlarında değer görmesinde etkili olmuştur.
Yaşamı.
1959'da Almanya'nın Baden-Württemberg eyaletinin Crailsheim şehrinde doğdu. Müzik okulu sahibi bir babanın kızıdır. Büyükbabası, babası ve ağabeyi klarnet çalıyordu. İlk müzik eğitimini babasından aldı. Piyano, keman, klarnet ve org çalmayı öğrendikten sonra klarnetçi olmakta karar kıldı. Stuttgart'ta Otto Hermann'dan, ağabeyi Wolfang Meyer'den ve Hannover Müzik ve Tiyatro Üniversitesi'nde klarnetçi Hans Deinzer'den ders aldı.
Kariyene 16 yaşında Bavyera Radyo Senfoni Orkestrası'nda başladı. Solist olarak birçok orkestra ile sahne aldı. 1982'de Başarılı ABD turnesinin ardından, Berlin Filarmoni Orkestrası'nın şefi Herbert von Karajan, 100 yıl önce kurulduğundan beri hiç bir kadın sanatçının görev yapmadığı Berlin Filarmoni'deki boşalan klarnetçi kadrosuna onu almak istedi. Bu öneriye orkestra üyeleri itiraz etti ve olay, tartışmalara yol açtı. Devreye Berlin Senatosu'nun girmesiyle önce bir yıllık deneme sözleşmesi yapılması konusunda anlaşıldı. Orkestra arkadaşlarının 73'e karşı 4 oyla ayrılması yönünde oy kullandığı Meyer, Berlin Filarmoni ile 9 ay çaldıktan sonra deneme süresi sona ermeden istifa etti. Şef Herbert von Karajan ve diğer gözlemciler, orkestraya uyum sağlamaması değil, cinsiyeti nedeniyle ayrılması yönünde oy kullanıldığından şüphelendi ve Meyer'in orkestrada kalması için mücadele etti.
Meyer, orkestradan ayrıldıktan sonra solist klarnetçi olarak kariyerine devam etti. "Klarnetin Kraliçesi" olarak anan sanatçı, 30 yılı aşkın kariyeri boyunca Avrupa'nın tüm müzik merkezlerinin yanı sıra ABD, Avustralya, Brezilya, Çin, İsrail, Japonya ve Kanada'da üç yüzden fazla orkestra ile konserler verdi. 2011'de Fazıl Say'ın kendisine ihtaf ettiği "Hayyam" adlı klarnet konçertosunun Türkiye prömiyerini, Borusan İstanbul Filarmoni Orkestrası ile yaptı. Say'ın Op.42 eser numaralı klarnet-piyano sonatının ilk seslendirmesini de bestecinin eşliğinde 2014'te Almanya'da yaptı. Sanatçı, klarnetin solo bir çalgı olarak konser platformlarında değer görmesinde etkili oldu.
Kendi ifadesine göre üflemeli çalgılar repertuarı çok kısıtlı olduğundan bir klarnetçinin sadece solo performanslarla kariyerini sürdürmesi pek mümkün değildi. Meyer bu nedenle solo performanslar kadar oda müziği performanslarına odaklandı ve bir yandan da Lübeck Konservatuarı'nda ders verdi. Hannover'daki eğitimi sırasında birlikte okuduğu eşi klarnetçi Reiner Wehle ve ağabeyiyle birlikte "Trio di Clarone" (Clarone Üçlüsü) adlı topluluğu kurdu. Üçlü, Mozart eserlerini çağdaş müzikle birleştiren bir repertuvar seslendirdi.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529406",
"len_data": 2779,
"topic": "CULTURE_ART",
"quality_score": 3.4
}
|
Anne W. Burrell (21 Eylül 1969 – 17 Haziran 2025), Amerikalı yemek şefi, televizyon sunucusu ve eğitimci.
Hayatı.
Burrell, 21 Eylül 1969'da Cazenovia, New York'ta doğdu. Amerikan Mutfak Enstitüsü, Canisius Koleji ve İtalyan Yabancılar Mutfak Enstitüsü'nde eğitim gördü. 1991'de başladığı mutfak kariyerini 2025 yılındaki ölümüne kadar sürdürdü. Centro Vinoteca, Savoy ile Felidia gibi restoranlarda şef, mezunu olduğu Amerikan Mutfak Eğitimi Enstitüsü'nde eğitimci ve Food Network televizyon kanalında ise yemek programı sunucusu olarak yer aldı. Cinsel tercih olarak önceleri lezbiyen olup yemek şefi arkadaşı Koren Grieveson'la beraberlik yaşamış sonrasında ise 2021'de ise erkek arkadaşı Stuart Claxton ile evlenen Burrell, 17 Haziran 2025'te Brooklyn, New York Şehri'ndeki aile evinde geçirdiği kalp krizi nedeniyle 55 yaşında hayata veda etmiştir.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529407",
"len_data": 853,
"topic": "FOOD_GASTRONOMY",
"quality_score": 3.13
}
|
Domates salçası, domateslerden yapılan kalın bir macundur. Domates salçası, makarna, çorba ve haşlanmış et gibi çeşitli yemeklere yoğun bir domates aroması katmak için kullanılır. Ayrıca birçok dünya mutfağında malzeme olarak kullanılır. Domates püresi domates salçasından daha ince kıvamlı bir sıvıdır, domates sosu ise daha da ince kıvamlıdır.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529408",
"len_data": 345,
"topic": "FOOD_GASTRONOMY",
"quality_score": 3.49
}
|
Bilal Akgül (d. 13 Ekim 1982), Brisaspor takımında yarışan Türk profesyonel yol bisikleti ve dağ bisikletçisidir. 2008 Yaz Olimpiyatları'na katılan ilk Türk olimpiyat bisikletçisidir.
2005 yılında Ankara'da kros dalında Türkiye dağ bisikleti şampiyonu oldu. Ertesi yıl, Çanakkale'de maraton dağ bisikleti yarışında ve yol yarışında Türkiye şampiyonu, 2007 sezonunda kros ve maratonda Türkiye dağ bisikleti şampiyonu oldu. 2008 Yaz Olimpiyatları'nda kros branşına katılmasına rağmen yarışı tamamlayamadı.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529416",
"len_data": 503,
"topic": "SPORTS",
"quality_score": 3.24
}
|
Bilal Tabur (d. 1 Ocak 1949), Türk güreşçidir. 1976 Yaz Olimpiyatları'nda erkekler Greko-Romen 52 kg'da yarışmıştır.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529419",
"len_data": 116,
"topic": "SPORTS",
"quality_score": 3.01
}
|
Quitupan, Meksika'nın Jalisco eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi Quitupan şehrindedir.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529421",
"len_data": 104,
"topic": "NEWS",
"quality_score": 2.67
}
|
, Meksika'nın Jalisco eyaletinde bulunan Quitupan Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529422",
"len_data": 87,
"topic": "TOURISM_TRAVEL_NATURE",
"quality_score": 2.56
}
|
San Cristóbal de la Barranca, Meksika'nın Jalisco eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi San Cristóbal de la Barranca şehrindedir.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529423",
"len_data": 144,
"topic": "TOURISM_TRAVEL_NATURE",
"quality_score": 2.69
}
|
, Meksika'nın Jalisco eyaletinde bulunan San Cristóbal de la Barranca Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529424",
"len_data": 107,
"topic": "TOURISM_TRAVEL_NATURE",
"quality_score": 2.69
}
|
San Diego de Alejandría, Meksika'nın Jalisco eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi San Diego de Alejandría şehrindedir.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529425",
"len_data": 134,
"topic": "NEWS",
"quality_score": 2.6
}
|
, Meksika'nın Jalisco eyaletinde bulunan San Diego de Alejandría Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529426",
"len_data": 102,
"topic": "TOURISM_TRAVEL_NATURE",
"quality_score": 2.69
}
|
San Gabriel, Meksika'nın Jalisco eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi San Gabriel şehrindedir.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529428",
"len_data": 110,
"topic": "NEWS",
"quality_score": 2.7
}
|
, Meksika'nın Jalisco eyaletinde bulunan San Gabriel Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.
|
{
"url": "https://tr.wikipedia.org/wiki?curid=4529429",
"len_data": 90,
"topic": "TOURISM_TRAVEL_NATURE",
"quality_score": 2.43
}
|
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.