Here is a page extracted from Wikipedia that may contain CSS, HTML, and a lot of unformatted text.

Title: Maratón (atletismo)
Content: Iste articlo ye sobre una preba d'atletismo; t'atros usos, se veiga Maratón.

A maratón ye una cursa de 42,195 km de largaria, ye una preba de fundo de l'atletismo actual incluida en o programa de prebas oficals d'os campionatos d'atletismo, a mas a mas ye en o programa de l'atletismo en os Chuegos Olimpicos dende o anyo 1896 en a categoría masculina y dende 1984 en a femenina.

A maratón ye una preba muito popular y bi ha prebas organizatas por todo o mundo. As cursas de maratón mes importants son as celebratas en o circuito de maratones conoixiu como World Marathon Majors que en l'actualidat agrupan as maratons de Londres, Boston, Chicago, Berlín, Nueva York y Tokio, atras tamién importants pero difuera d'o circuito son as Amsterdam y Rotterdam; en Espanya as mes populars son as de Valencia, Barcelona, Madrit, Sevilla y Sant Sabastián.

Historia 
A suya historia ye prou curiosa pues o suyo orichen se troba en os I Chuegos Olimpicos d'a era muderna a on se fació una cursa ta remerar a falordia d'una chesta d'un hemerodromos (corredor-marchador) griego dito Filipides (u Fidipides, seguntes as fuents), que en l'anyo 490 aC morió de fatiga dimpués de correr dende a ciudat de Maratón dica Atenas, 40 km aproximadament, t'anunciar a victoria de l'exercito griego sobre l'exercito persa en a batalla de Maratón.

O primer ganador d'una cursa de maratón estió Kharílaos Vasilákos, un corredor griego que ganó a primera cursa que se fació con iste nombre en os Chuegos Panhelenicos, istos chuegos fuoron clasificatorios ta os Chuegos Olimpicos d'Atenas 1986, a on estió ganador d'una medalla d'archent.

En primeras a distancia d'a maratón yera variable estando aproximadament de 40 km, pero dende os Chuegos Olimpicos de Londres 1908 s'establió a distancia de 42,195 km que yera a distancia dende o Castiello Reyal de Windsord dica l'estadio White City a on yera l'arribata; o ganador d'ista cursa estió John Hayes y a suya marca estió o primer récord d'o mundo de maratón.

Récords 
Os récords mundials son, en a categoría masculina d'Eliud Kipchoge con una marca de 2h01´39", y en a categoría femenina de Brigid Kosgei con una marca de 2h14´04". O récord d'Aragón de maratón femenín ye de Luisa Larraga (CA Adidas) con una marca de 2h30'11" realizaus en l'anyo 2001 en Valencia, y en a categoría masculina ye de José Pallarés Colomina d'o CA Monzón con una marca de 2h17´49" dende l'anyo 1995 feitos en Sama de Langreo, pero seguntes a nueva normativa de l'IAAF no puet estar homologada como récord, a següent millor marca y récord d'Aragón seguntes la nueva normativa ye de Javier Cortés con una marca de 2h18'24" feitos en Torino en l'anyo 1996.

Records d'aria 
 Actualizato o 22 d'aviento de 2020.

Millors marcas mundials de toz os tiempos 

Lista d'as 10 millors marcas mundials de toz os tiempos seguntes World Athletics actualizata o 16 d'octubre de 2022.

Medallistas olimpicos de maratón

Vinclos externos 

 Lista de maratons dende 1906 enta 2016 de l'Association of Road Racing Statisticians.
 Información d'as maratons olimpicas.
 Calendario internacional de maratons.
 Historia d'a maratón.

Referencias 

Prebas d'atletismo
Maratón