පතන් අල, දුම්බර පෙති අං කටුස්සා, දුම්බර ගල්පර මැඩියා ආදි ඒකදේශිය ශාක හා සත්ව ප්‍රජාවක් වෙසෙන නකල්ස් වර්ෂ 2000 දි පමණ අධි රක්ෂිතයක් ලෙස නම් කරන ලද පසුව වර්ෂ 2010 ආසන්න දිනකදී රක්ෂිතයේ ජෛව විවිධත්වය හා ශාක විවිධත්වය නිසාම යුනෙස්කෝ ලෝක උරුමයක් ලෙස නම්කරන ලදී. නකල්ස් රක්ෂිතයේ විවිධ ඉසව් රාවණා පුරාවත සම්බන්ධවද තවත් ඉසව් රාජ යුද සම්පත් සම්බන්ධවද පැතිර යන අපේ සමස්තයක් ලෙස අතීතයේදි රක්ෂිතයේ බොහෝ ඉසව් ජනාවාස වී පැවතුණි. සුදු ජාතිකයන් ලංකාවෙන් යාමට ආසන්න සමයේදි නකල්ස් රක්ෂිතය තුළ එනසාල් වගාව බොහෝ ප්‍රචලිත වීමට පටන් ගැනුණි. එම නිසාම ඔවුන් ද්‍රවිඩ කම්කරුවන් යොදාගෙන තේ වගාවට අමතරව එනසාල් වගාව දුම්බර වන පියස අභ්‍යන්තරයේ පවා සරුවට කරන්නට විය. එනසාල් යනු කුළුබඩු වශයෙන් බොහෝ වටිනා මිල අධික ද්‍රව්‍යයක් වුවද එනසාල් මගින් දුම්බර රක්ෂිතයේ ශාක හා තුරුලතා වලට කණකොකා හඬන්නට විය. මන්ද එනසාල් යනු වනාන්තරයේ යටි රෝපණය විනාශකරන ශාකයක් වීමය. එනම් එනසාල් වගා කිරීමේදි ස්වභාවිකව වන පෙතේ වැඩෙන කුඩා ශාක හා පැළෑටි වර්ග කිසිවක් වැඩෙන්නේ නැත. කොටින්ම කිවහොත් නව ශාක වැඩීම එනසාල් වගාව මගින් නැතිකර දමන්නක් විය. ඒ හේතුවෙන් එනසාල් වගා කරන ලද ප්‍රදේශවල මහා ගස් හැරුණු විට දක්නට ලැබුණේ එනසාල් වගාවම පමණි. මෙය විශාල ගස් මැරීගිය විට නැවත එවැනි ගස් රෝපණය නොවීමට පැහැදිලි හේතුවක් විය. එවිට යම් දිනක වනාන්තරයේ ඇති විශාල ගස් නැතිවී ගිය විටක ඉතිරි වන්නේ එනසාල් වගාව හෝ මුඩු ඉඩම් පමණක් වීම තර්ජනයක් විය.
නකල්ස් අධි රක්ෂිතය ලෝක උරුමයක් ලෙස නම් කරන ලද්දේ කුමන දිනකදිද?
වර්ෂ 2010 ආසන්න දිනකදී