අපේ මුතුන්මිත්තෝ ගමනාගමනයේ දී කුඩා ඇළ මාර්ගයක්, දොළ පාරක්, දිය කඳුරක් හමුවූ විට එයින් එතෙරවීම සඳහා දිය පහරේ ඉවුරු දෙක යාවෙන පරිදි ලී කොටයක් දමා ඒදණ්ඩක් නිර්මාණය කරගත්හ. දියුණු පාලම් නිර්මාණ තාක්ෂණයට අඩිතාලම වැටෙන්නේ ඒ ලෙසිනි. නූතනයේ පවා මෙරට දුෂ්කර ගම්මානවල ලී කොට උපයෝගී කරගෙන තනාගත් එවැනි ඒදඬු අපට දැකගත හැකිය. අනුරාධපුර අවධියේ දී මෙරට ඉදිකිරීම් තාක්ෂණයේ සුවිශේෂී වර්ධනයක් සිදුවන අතර ඒ අනුව එතෙක් තාවකාලික අමුද්‍රව්‍ය උපයෝගී කරගෙන ගොඩනැගූ අංග ගල් හා පිලිස්සූ ගඩොලින් නිර්මාණය කරන්නට වූහ. ඒ අනුව එකල මහාමාර්ග පද්ධතිය නිර්මාණයේ දී හමුවූ දුෂ්කර ස්ථාන පසුකර යාම සඳහා ගල් උපයෝගී කරගෙන පාලම් නිර්මාණයට එකල වැසියා පෙලඹුණි. මල්වතු ඔය හරහා වැටී ඇති ගල් පාලම මෙයට හොඳම නිදසුනකි. පසුකාලීනව මෙරට විදේශීය ජාතීන්ගේ යටත් විජිතයක් බවට පත්වීමෙන් පසුව පාලම් නිර්මාණය සඳහා ගඩොල් ආරුක්කු තාක්ෂණය හා ලෝහමය පාලම් නිර්මාණ තාක්ෂණය මෙරටට හඳුන්වාදෙන ලදී. වර්තමානය වනවිට එය කොන්ක්‍රීට් නිර්මාණ තාක්ෂණයක් දක්වා වර්ධනය වී තිබේ. පැරැණි රජ දවසේ සිට මෙසේ නිර්මාණය වන්න වූ ඒදඬු හා පාලම් අතරට එක්වන තවත් අපූරු නිර්මාණයකි, බද්දේගම පිහිටා ඇති සියවස් ගණනක් පැරැණි ගලින් කරන ලද ඒදණ්ඩ. ගල් ඒදණ්ඩ යැයි පැවසූ සැණින් එය ගලින් කරන ලද ඒදණ්ඩක් බව ඔබට සක්සුදක් සේ පැහැදිලිය. මේ සොයා යන ගල් ඒදණ්ඩ වනාහි අවුරුදු සිය ගණනක් පැරැණි නිර්මාණයකි. ඇළකින්, දොළකින්, ගඟකින් එතෙරවීමට දමා ඇති ලී කොට ඔබ ඕනෑ තරම් දැක තිබෙන්නට ඇත. එහෙත් අවුරුදු සිය ගණනක් පැරැණි ගලින් කරන ලද මෙවැනි ඒදණ්ඩක් ඔබ දැක නැතුවා නිසැකය.
මුතුන්මිත්තෝ දියපහරකින් එතෙර වීමට භාවිත කළේ කුමක්ද?
ඒදණ්ඩක්