හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කයේ සූරියවැව ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයේ වලවේ ගම් නිම්නයේ පිහිටා ඇති පඩිකෙම්ගල රජ මහා විහාරය පිළිබඳව වංශකතා සාධක විරල වේ. එසේම සමස්ත විහාර භූමියම මේ දක්වා පුරාවිද්‍යා කැනීමකට බඳුන් වී නොමැති බැවින් සෙල් ලිපියක් හෝ සොයාගෙන නොමැතිවීමද එහි ඉතිහාසය ගොඩනැගීමට බලපා තිබේ. එම නිසාවෙන් විහාරයේ ඉතිහාසය ගොඩනැගීමට සිදුවී ඇත්තේ විහාරභූමිය පුරා දක්නට ලැබෙන නටබුන්වල ස්වභාවය අනුවය. අක්කර 50ක පමණ භූමියක විහාරයට අයත් නටබුන් විසිරී පවතින අතර දැනට කැනීම් මගින් මතුකරගෙන ඇති පිළිමගෙයි නටබුන්, පැරැණි ගොඩනැගිලිවලට අයත් දැනට ශේෂව පවතින දැවන්ත ගල් කණු, අලංකාර මුරගල්, යන්ත්‍රගල්, සිරිපතුල් ගල් කියාපාන්නේ අනුරාධපුර යුගයේදී මෙම විහාරය රුහුණේ ඉතා සශ්‍රීක විහාරයක් ලෙස කිතුගොස පතුරා සිටි බවය.
සූරියවැව ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය අයත් වුනේ කුමන දිස්ත්‍රික්කයටද?
හම්බන්තොට