ථීනමිද්ධ- තමන්ගේ සිතේ හා කයේ ඇති මැලි බව යන පංචනීවරණ ධර්ම යටපත් කළ යුතුයි. ඉන් ලෞකික ධ්‍යාන ලබාගත හැකියි. ලෝකෝත්තර ධ්‍යාන ලබාගන්නේ සෝවාන් ආදී මාර්ග ඵලත් එක්කයි. සෝවාන් තත්ත්වයේදී යමෙක් ධ්‍යානයක් ලැබුවොත් ඉන් කෙලෙස් නැතිවීමක් සිදුවෙනවා. ඒ වගේම මේ කියන කර්මස්ථාන අනුව භාවනා කරන කෙනා තම තමන්ගේ චරිතයට ගැළපෙන කර්මස්ථාන තෝරාගත යුතුයි. අභිධර්ම සාහිත්‍යයේදී අපට චරිත හයක් හමුවෙනවා. රාග චරිත, ද්වේශ චරිත, මෝහ චරිත, සද්ධා චරිත, බුද්ධි චරිත, විතක්ඛ චරිත ඒ චරිත හයයි. බුදුන් වහන්සේගේ කාලයේ ඒ ඒ පුද්ගලයාගේ චරිත ලක්ෂණ හඳුනාගෙන ඒ ඒ පුද්ගලයාට අනුව කමටහන් දීම සිදුවුණා. වර්තමානයේදී ගුරුවරයෙක් ළඟට ගොස් හෝ නැති නම් තම තමන්ගේ චරිත ලක්ෂණ අවබෝධ කරගෙන තමාට ගැළපෙන කමටහන් තෝරාගැනීම යෝග්‍යයි.
අභිධර්ම සාහිත්‍යයේදී කොපමණ චරිත ප්‍රමාණයක් හමුවනවාද?
චරිත හයක්