පාතාලය පිළිබඳව කතා කරද්දී මතකයට නැගෙන්නේ කොළඹය. කොළඹින් උපන් පාතාලය පසුව ගම්පහට ද පැතිරුණි. කොළඹට ආසන්නයෙන්ම පිහිටි පානදුර ද පාතාලයේ අහුකොන් හමුවන තැනක් සේ කලක් පැවති අතර පසුව පාතාලයේ පතාකයන් හමුවන තැනක් බවට පත්විය. එහෙත් කලුතර දිස්ත්‍රික්කයක් ලෙස පාතාලයන්ගේ රජ දහනක් නොවීය. එහෙත් දැන් දවසින් දවස පාතාලයත් සමග ඇඳී කලුතර නාමය පෙරට පැමිණ තිබේ. ඒ සඳහා දායකත්වය ලබාදීමට හොරණ නීලක මෙන්ම මතුගම ශාන් ද සමත් විය. කලුතරට පාතාල නාමයක් ගෙනාවේ මතුගම ශාන්ය. එහෙව් හයියක් ඇති මතුගම ශාන් කියන්නේ කවුද ? ශාන් යනු මේ වන විට හතළිස් වියේ පසුවන මතුගම පදිංචිකරුවෙකි. පවුලේ එකම දරුවා වූ නිසා දෙමාපියන් හරිහම්බ කළ සියල්ල ඔහු නමට පැවරිණ. මහත් වූ පොහොසතුන් නොවුණ ද ශාන්ගේ දෙමාපියන් මතුගම යම් වත්කමක් සහිත වැදගත් යැයි ප්‍රදේශවාසීන් හඳුනාගත් පවුලක දරුවෙකි.
පාතාලයන්ගේ රජදහනක් නොවූ දිස්ත්‍රික්කය කුමක්ද?
කලුතර