සෑම මනුස්සයකුම තම ශක්ති ප්‍රමාණයෙන් උපරිම වැඩ කළහොත් මේ සමාජය වඩා යහපත් තැනකට ඔසවා තැබිය හැකිබව ඔහු විශ්වාස කළේය. කොතරම් දුක් පීඩා අවහිර බාධක මැද වුවද සමාජය වෙනුවෙන් ස්වකීය යුතුකම් ඉටු කිරීම ඔහුගේ පරම අභිලාෂය විය. හේන් ගොවිතැන, වී ගොවිතැන, ගව පාලනය ස්වකීය ජීවනෝපාය කරගත් අඩු පහසුකම් හා ගමනාගමන දුෂ්කරතාවලින්ද හෙම්බත් වූ ජන කොටසක ප්‍රමුඛතම අරගලය වනුයේ කුසගිනි නිවා ගැනීම බව ජයදේව දුටුවේය. එවන් පරිසරයක අවම පහසුකම්වත් නැති මෙවන් පාසලක දරුවන්ට අනාගත අපේක්ෂා දල්වනුයේ කෙසේ දැයි ඔහු ඔහුගෙන්ම ප්‍රශ්න කළේය. මුළු පාසලටම තිබුණේ අබලන් වූ එකම ගොඩනැගිල්ලක් පමණි. එයද දිරාගිය පොල්අතු සෙවිලි කළ ශාලාවකි. කැඩුණු පුටු මේස එහි පැත්තක ගොඩගසා තිබිණි. පළමු ශ්‍රේණියේ ළමයි දොළොස් දෙනෙක්ද දෙවැනි ශ්‍රේණියේ ළමයි දස දෙනෙක් ද තෙවැනි ශ්‍රේණියේ ළමයි නව දෙනෙක් ද සිවුවන ශ්‍රේණියේ ළමයි තුන් දෙනෙක් ද වූහ. ජල පහසුකම් හා වැසිකිළි පහසුකම්ද නොවීය. ගුරුභවතුන් සංඛ්‍යාව විදුහල්පතිවරයා සමග තිදෙනෙකි. ගණිතය, ඉංග්‍රීසි, විද්‍යාව, සංගීතය, නැටුම් හා ක්‍රීඩා විෂය ඉගැන්වීම සඳහා ගුරුවරු නොසිටියහ. හේන් කොටන කාලෙට පාසලට ළමයින්ගේ පැමිණීම අඩුවීමද හිටි ගමන් දරුවන්ගේ පාසල් පැමිණීම නතරවීමද අඩු වයසින් දැරියන් ගැබ්බරවීමද සුලබ සිදුවීමක් විය.
පාසලටම තිබූ එකම ගොඩනැගිල්ල කුමක්ද?
පොල්අතු සෙවිලි කළ ශාලාවකි