මේ මිත්‍ර සම්බන්ධය ඇරඹුණේ මුල්ම බ්‍රිතාන්‍ය බළ ඇණිය ලක්දිවට ගොඩබැසීමත් සමගය. සර් සලමොන් ඩයස් බණ්ඩාරනායක තුමාගේ මේ මුත්තණුවන් තමන්ගේ ලංකා ඉතිහාසය නමැති ග්‍රන්ථයෙහි විස්තර කරන එමර්සන් ටෙනන්ට් මහතා එතුමා උස් වූ ද ගරු කටයුතු වූද, රූපශ්‍රීයකින් යුත් නියම සිංහලයකු බව කියයි. බණ්ඩාරනායක පරපුරෙහි තුන් පරම්පරාවක්ම නැගෙනහිර සියනෑ, කෝරළයේ මුදලි ධුරයෙහි කටයුතු කළහ. ඔවුන් අතරින් පළමුවෙහි මුදලිතුමා මීට අවුරුදු එකසිය දහහතකට පෙර හොරගොල්ලෙහි ප්‍රථම බණ්ඩාරනායක වලව්ව සෑදුවේය. සර් සොලමන් ඩයස් බණ්ඩාරනායක මහ මුදලිතුමාගේ චරිතය අධ්‍යයනයේ දී පෙනී යන්නේ මේ සියවසේත් ඉකුත් සියවසේත් මෙතුමාට තරම් ප්‍රබන්ධ ගෙතුණ පුද්ගලයකු නොවූ බවය.
ප්‍රථම බණ්ඩාරනායක වලව්ව සෑදුවේ කොහේද?
හොරගොල්ලෙහි