මෙම විහාර භූමියට අයත් තෙවන ලෙන වන්නේ තාපස ලෙනයි. අතීතයේදී ස්වාමීන් වහන්සේලා වැඩ සිටි බවට විශ්වාසයක් ඇත. නමුත් අද වනවිට මෙම ලෙන තුලට ගමන් කිරීමට නොහැකි ලෙස ලෙන වනයෙන් වැසී ඇත. මෙම විහාරය තුල පැරණි සංඝාවසය හා පෞරාණික බණ මඩුව අදටත් දකින්නට ලැබේ. විහාරය තුල පැරණි ගල් පඩිපෙළක් ද දක්නට ලැබේ. ඉපැරණි නා ගසක් හා ඉපැරණි බෝධීන් වහන්සේ මෙම විහාර භූමිය තුළ අදටත් බෞද්ධයන්ට වන්දනාමාන සිදු කිරීමට වැඩ සිටියි. පොත්ගුල්ලෙන් විහාරයේ පුරාවිද්‍යාත්මක පසුබිම ගැන සඳහන් කළොත් මෙම විහාර භූමිය ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගයට අයත් වේ. මෙම භූමියේ පිහිටි ලෙන් වසර 37000කට වඩා ඉපැරණි ආදි මානවයින් වාසය කළ ස්ථානයක් බව සාධක මගින් හෙලි වී ඇත. පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව කරන ලද කැනීම්වලින් මෙම ස්ථානය බලංගොඩ මානවයා ජීවත් වූ ස්ථානයක් බවට හඳුනාගෙන ඇත. වසර 37000කට වඩා ඉපැරණි ආදී මානවයින්ගේ ඇටසැකිළි හා අවුරුදු 14000ට වඩා ඉපැරණි මානවයින්ගේ ඇටසැකිලි පුරා විද්‍යා කැනීම්වලදී මෙම භූමියේ තිබී සොයාගෙන තිබේ. මෙහිදී සොයාගත් ඇටසැකිලි ඇමරිකාවේදී කාබන් 14 නමැති පරීක්ෂණයට භාජනය කර ඉන්පසුව මෙම සාධකයන්හි කාල ගණනය කිරීම් කර ඇත.
මෙහි පිහිටි ලෙන් කෙතරම් පැරණිද ?
වසර 37000කට වඩා